Karadağ'da genel seçimler ve protestolar

Karadağ'da vatandaşların tembel olduklarına dair esprili bir basmakalıp inanış vardır. Bu inanış o kadar meşhurdur ki ülkede tembellik üzerine bir dünya şampiyonası bile düzenleniyor. Özetle Karadağ'da hiçbir şeyin değişmediği söylenir. Hükümet de geçtiğimiz haftaya kadar bu şeylerden biri gibi gözüküyordu. Kökleri Yugoslavya’nın tek partili komünist iktidarına yani 1945’lere uzanan Sosyalist Demokrat Parti, 1990’dan beri ülkeyi yönetiyordu. Artık eski sıfatıyla anacağımız Cumhurbaşkanı Milo Đukanović, 1997’den beri ülkenin bir numaralı ismiydi. 30 Ağustos seçimlerini Sırbistan yanlısı Demokratik Cephe'nin de dahil olduğu muhalefet grubunun kazanmasıyla ülke genelinde üç parmak selamları eşliğinde mitingler düzenlendi. Mitingleri takiben ülkenin gündemi yalnızca seçim sonuçları değil, başkent Podgorica’yı ayağa kaldıran protestolar oldu.

• Seçimler: Yugoslavya’nın tek partili komünist iktidarını takiben 31 yıldır yönetim değişikliği görmeyen Adriyatik ülkesi, Milo Đukanović'in ve partisi Sosyalist Demokrat Parti'nin (DPS) düşüşüyle yeni bir siyasal düzleme geçiş yaptı. Oy sayım işlemleri tamamlandığında DPS'nin %35,06’da kaldığı görüldü. Sırp Ortodoks Kilisesi tarafından da desteklenen Sırbistan ve Rusya yanlısı "Karadağ'ın Geleceği" ittifakı ise oyların %32,55’ini toplamıştı. Esasında seçimlerde geçerli oyların çoğunluğu, Avrupa Birliği entegrasyonu ve NATO üyeliği süreçlerinin mimarı olarak bilinen Đukanović’in liderliğini yaptığı Sosyalist Demokrat Parti’nin hanesine yazılmıştı. Ancak 81 sandalyeli parlamentoda koltukların çoğunu üç muhalefet partisinden oluşan koalisyon kaptı ve bir sonraki hükümeti kurmaya hak kazandı.
   
• Protestolar: Geçtiğimiz pazar günü başkent Podgorica, 50 bin civarında Karadağ vatandaşının protestolarıyla sallandı. "Burası Sırbistan değil," diye slogan atıyordu protestocular, "Karadağ'ı vermeyiz," diye bağırıyorlardı. Aslında ülkede pandemi sebebiyle 100 kişiden kalabalık toplantılar yasaklanmıştı. Görev süresi devam eden Cumhurbaşkanı Milo Đukanović, protestoların organizasyonuyla bir bağı olmadığını söyledi; ancak destekçilerini "vatansever gruplara" katılmaya davet etti.

• Din özgürlüğü yasası: Yıllardır tek bir parti, hatta tek bir lider tarafından yönetilen ülke vatandaşları bu sefer muhalefeti tayin etti. Hâlihazırda kutuplaşmış ülke siyasetinin sıkça konuşulan sorunları da gündeme gelmiş oldu. Makine mühendisliği profesörü yeni lider Krivokapić, hükümetinin Sırp topluluğunu ve Ortodoks Kilisesini "yabancılaştıran" din özgürlüğü yasasını geri çekeceğini açıkladı. Yasa, Karadağ devletinin dinî toplulukların mülklerini devralmasının önünü açıyordu. "Kilise rahipleri, inançlı vatandaşlar ve destekçiler uzun süredir bu yasayı protesto ediyor ve yasanın geri çekilmesini talep ediyor," diyor Krivokapić ve ekliyor, "Bu yasayı kabul etmeyeceğiz."
   
• Şimdi ne olacak? Karadağ halkının Cumhurbaşkanı Milo ve yönetimini uzun süredir hükümette tutmasının arkasındaki başlıca motivasyonun alternatif partilerin Sırbistan ve Rusya yanlısı söylemleri olduğu düşünülebilir. Seçimler sonucunda Avrupa Birliği üyeliğinin eşiğine gelmiş, üç yıl önce NATO üyesi olmuş 620 bin nüfuslu ülkenin Zdravko Krivokapić yönetimiyle nasıl bir siyaset izleyeceği merak konusuydu. Yeni iktidarın NATO üyeliği gibi mevcut uluslararası taahhütleri aynen yerine getireceğini açıklamasıyla kendini yıllar sonra muhalefette bulan protestocular belki de rahat bir nefes almıştır. Zira Krivokapić liderliğindeki "Karadağ'ın Geleceği" ittifakının seçim sonrası vaatleri de Avrupa entegrasyonunu destekler nitelikteydi. Tabii vaatlerin yerine getirilip getirilmeyeceğini yine zaman gösterecek…