Kürtaj hakkı tartışması

ABD Yüksek Mahkemesi'nin 1973 yılında Roe v. Wade kararı isimli hükmüyle kürtaj hakkı, anayasal bir hak olarak tanınmış ve karar da kürtaj uygulamasının federal düzeyde yasalaşmasının yolunu açmıştı. Geçtiğimiz günlerde Yüksek Mahkeme'nin sızan taslağı, yürürlüğe konması hâlinde, bazı eyaletlerin kürtaj hakkını insanların elinden alabileceği anlamına geliyor.

Roe v. Wade kararı

1969 yılında annenin hayatı tehlikede değilse kürtajı suç kapsamına alan Teksas eyaletinin yasalara karşı açılan davayla başlayan kazanım sonucunda ABD'de hamileliklere ilk üç ay sistemiyle yaklaşılıyor.

1973'ten beri uygulanan karara göre, ABD'deki kadınların hamileliklerinin ilk üç ayında kürtaj operasyonu için mutlak hakkı bulunuyor; ikinci üç ayda bazı eyalet sınırlamaları devreye girebiliyor; üçüncü dönemde sınırlanabiliyor veya yasaklanabiliyor.

Neden önemli?: Feminist gazeteci ve günümüzde hâlâ anayasaya eklenmemiş The Equal Rights Amendment (Eşit Haklar Hakkında Anayasa Değişikliği) sözcülerinden Gloria Steinem, 1960'lı yıllarda kadınların kendi bedenlerinin kontrolünü kazanmalarına özellikle dikkat çekiyordu. 

Cinselliğin bir güç aracı olarak kullanılmasına karşı ne zaman, kiminle ve kaç çocuk yapacakları, cinsellikleri, doğum kontrolü ve kürtaj hakkında (yani kadınlar kendi bedenleri ve cinsellikleri hakkında) söz sahibi olduklarında patriyarkal sistem bozguna uğrayacaktı.

Washington, 1970

Dolayısıyla POLITICO'nun doğrulanan haberindeki beş yargıcın Roe v. Wade'i bozmak için oy vermesi ve 15 haftadan sonra kürtajı yasaklayan Mississippi yasasını uygulamaya koymak üzere destekleceğini ifade etmesi, kürtajın bir anayasal hak olduğu yönünde kararın sonlanabileceği sinyallerini veriyor — bu durumda kürtaj konusunda eyaletler kendi içlerinde karar alabilecek hâle geliyor.

Roe-sonrası dönem: Ülke çapında eylemler

Eğer üst mahkeme, neredeyse 50 yıllık Roe v. Wade'i bozarsa ABD'de hamile kalabileceklerin %52'si bu karardan etkilenecek. Durumun ciddiyetini anlamak için üreme haklarını destekleyen ve kâr amacı gütmeyen Guttmacher Institute tarafından sağlanan verilere göre 2017 yılında ABD'de yaklaşık 862,000 kürtajın gerçekleştiğini görmek yeterli oluyor.

Güncel durum: The Washington Post ve ABC News'un 28 Nisan 2022'de yayımladığı verilere göre ABD vatandaşlarının %54'ü "Roe v. Wade kararı yürürlükte kalmalı," diyor; ülke çapında eylemler sürüyor ve hem Roe-öncesi dönemde güvenli kürtaj yollarına erişememenin altını çizen hem de Roe-sonrası kürtaj deneyimlerinin paylaşıldığı gerçek hayat kesitleri sosyal medyada paylaşılıyor.