listelerdeki ihtiyaçlar bitmedi

İlk sayımızda deprem bölgesinden iletilen cinsel ve üreme sağlığı alanındaki çeşitli ihtiyaçlardan bahsetmiştik. Afet bölgesine gittikten sonra fark ettiğiniz ve medyada çok fazla yer verilmediğini düşündüğünüz başka ihtiyaçlar var mı?

Üst takım iç çamaşırları

İlk aşamada iç çamaşırını sadece külot ve paçalı don gibi düşündük. Ama üst takım iç çamaşırlarına, özellikle de atlete ve sütyene de çok fazla ihtiyaç olduğunu duyduk. Atletleri daha çok çocuklar ve gençler için soruyorlar. Sütyenlerin ise daha küçük bedende ve bralete benzer şekilde geldiğini, bu sütyenleri büyük memeli ya da yaşlı insanların rahatlıkla kullanamadığını, biraz daha eski usül, balenli, destekli sütyenlere ihtiyaç duyduklarını dile getirdiler. Bu bizim düşünmediğimiz ve çok da hesaba katmadığımız bir ihtiyaçtı. 

Yetişkin bezi 

Bunun dışında, çocuk bezi ihtiyacının görece giderildiğini ama yetişkin bezi bulmakta çok zorlandıklarını söylediler. Bakım yükümlülüğü olan kadınlar, yatalak hastalar için ya da baktıkları yaşlı akrabaları, yakınları için sıklıkla bize yetişkin bezi sordular. Bu da yine hesapta olmayan ve sahaya gidip konuştuktan sonra fark ettiğimiz bir ihtiyaçtı. 

Jilet, ağda veya tüy dökücü krem

Ziyaret ettiğimiz çadır kentlerde özellikle Suriyeli mülteci ve göçmen ailelerle görüşme fırsatımız oldu. Bu gruptan şöyle bir talep geldi bize: İnanç pratiklerine göre regl olduktan sonra kıllarını alma alışkanlığı olan Müslüman insanlar, jilet, ağda veya tüy dökücü krem gibi malzemelerin olup olmadığını sordular. Regl olduklarını, regl olduktan sonra genital bölgedeki kıllarını alma ihtiyaçları, alışkanlıkları olduğunu söylediler. Pek çok kadından tüy dökücü krem talebi geldi. İnanca bağlı bu tarz bir pratiğin olduğunu da sahaya gelene kadar bilmiyorduk açıkçası, öğrenmiş olduk.

Cinsel sağlık hizmetleri

Şu anda kürtaj başta olmak üzere özellikle aciliyeti olan üreme sağlığı hizmetlerine rahatça erişilebilecek bir sağlık kuruluşu neredeyse yok. Afet bağlamından bağımsız olarak Türkiye’de zaten kürtaj 10. haftaya kadar yasal olmakla birlikte bir kamu sağlık kuruluşundan erişilmesi neredeyse imkansız hale gelmiş bir hizmet. Biz, geçtiğimiz yollarda, sağlık kurumlarının yer aldığı binaların da hasar gördüğünü ve sağlık hizmetlerinin çoğunlukla Sağlık Bakanlığı’nın bölgede, çadır kentlerde kurmuş olduğu çadırlarda devam ettiğini gördük. Bunun için cinsel ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimin çok daha fazla kısıt olduğunu söyleyelim. Özellikle korunma konusunda, kadınların ve kız çocuklarının bölgeye gelen STK’lardan destek istediğini çok iyi biliyoruz. Bölgede genel olarak bir sivil toplum dayanışması olduğundan bahsedebiliriz. Ancak alanda cinsel ve üreme sağlığı ve hakları çalışan çok az kurum var. 

Çeşitli dillerde kaynak üretimi 

Bizce anadili Türkçe olmayanların regl deneyimleri, regl yoksulluğunu ve stigmayı deneyimleme şekilleri de çok farklı. Bunu özellikle afet bölgesinde çok gördük. Biz regl yoksulluğunu tanımlarken menstrual ürünlere erişimsizliği, temiz bir suya, tuvalete, çöp kutusuna erişimsizliği sayıyoruz ama bunun bir boyutu da bize göre, regl hakkında açık ve doğru bilgiye erişim sıkıntısı. Bu konuda zaten Türkiye’de, Türkçe ve Türkiye bağlamına uygun kaynak oldukça kısıtlı. Elimizden geleni yapıyoruz, tabukamu’yla bu konuda birlikte üretmeye çalışıyoruz. Ama az sayıda olmalarıyla birlikte elde olan kaynakların çoğu Türkçe. Türkiye’de anadili Türkçe olmayan; Kürtçe, Arapça ve Türkiye’de konuşulan başka bir sürü farklı dili konuşan pek çok insan var. Bu insanların regl deneyimleri var. Bunun için özellikle afet bölgesinde tercüman konusunda çok ciddi bir problem yaşandığını gördük. Biz, yaptığımız ergen oturumlarında çoğu Türkiye’de doğmuş ve Türkiye’de okula gitmeye başlamış, yani Türkçe konuşabilen çocuklarla, ergenlerle konuşma fırsatı bulduk. Ama yaşı birazcık daha ileri, belirli bir yaştan sonra Türkiye’ye gelmiş olan mülteci ve göçmenlerle görüşürken bir dil bariyerinin olduğunu söylemek lazım. Bunun için ürettiğimiz bütün kaynakları sadece Türkçe değil, pek çok farklı dilde üretmeye özen gösteriyoruz.