Lord ve Leydi

İngiliz aristokrasisini gözümüzde canlandırabiliriz belki. Havalı aksanları, gösterişli kıyafetleri, ve görünüşte tamamıyla gereksiz adetleriyle.

Lordlar kamarasını duyduk, veya evcil hayvanlarına Leydi ismini koyanlar var.

Ama dilimize yabancı durdukları göze batan bu kelimelerin kökeni nereden gelir? Dahası, Türkçede benzedikleri bir yapı var mıdır?

Şüphesiz Türkçe lord ve leydi kelimeleri İngilizcedeki lord ve lady adlarından gelmiştir.

13. yüzyılın ortalarından beri İngilizcenin farklı dönemlerinde lorde, lourde, ve loverd şekillerinde de yazılan lord kelimesi, kaynağını Eski İngilizce hlāford adında bulur.

Baştaki /h/ sesinin düşmesi Orta İngilizcede tipiktir, /f/ sesi de zaman içinde /u/ sesine dönüşerek sonradan düşme veya /o/ sesiyle birleşme yaşamıştır.

Eski İngilizce hlāford, “evin efendisi, ağa, hükümdar” demektir, ve Eski İngilizce hlāfweard kelimesinin kısaltmasıdır.

Eski İngilizce hlāfweard da bir birleşik kelimedir (ama maalesef portmanto kelime değil).

Eski İngilizce hlāf “ekmek, somun” + Eski İngilizce weard “bekçi, bakıcı” = Eski İngilizce hlāfweard

Evet, Eski İngilizce hlāfweard, ve takibindeki İngilizce lord “ekmek bekçisi” anlamına gelmektedir.

İngilizce lady de benzer bir oluşumla türemiştir. Eski İngilizcede hlæfdige, “ekmek yoğuran” anlamına gelir, ve benzer ses değişimlerinden geçerek lady kelimesini oluşturmuştur.

Eski İngilizce hlāf “ekmek, somun” + Eski İngilizce dæge “yoğuran” = Eski İngilizce hlæfdige

Böylece, kökenbilim sayesinde eski topluluklarda aile ve cinsiyet rolleri ilişkisine dair ipuçları da edinebiliyoruz.

Zaten İngiliz aristokrasisinden çok da feminist olmasını bekleyemezdik sanırım...

Kelime Köşesi'nden Ata Leblebici

Instagram'da @kelime_kosesi