Maduro devlet başkanı olarak yemin edecek: Tören öncesi Venezuela karıştı

Venezuela’da Nicolas Maduro'nun 10 Ocak’ta düzenlenecek devlet başkanlığı yemin töreni öncesi 9 Ocak’ta ülke çapında sokak gösterileri düzenlemeye hazırlanan muhalefet, asker ve polislere eylemlere müdahale etmemesi ve muhalif lider Edmundo Gonzalez’e destek vermesine yönelik çağrıda bulunuyor.

Bir adım geriden: Mevcut Devlet Başkanı Maduro’nun Temmuz sonunda düzenlenen tartışmalı başkanlık seçimleri sonrası, sonucun matematiksel olarak değişme ihtimali olmasına karşın oy sayma işlemleri henüz tamamlanmadan mazbata alması sokak gösterilerine yol açmıştı.

• Kısa sürede ülkenin bütün şehirlerine yayılan ve arkasında 28 ölü, 200 yaralı ve 2 bin 400’ün üzerinde tutuklu bırakan sokak eylemlerinin ardından seçimi %67 ile kazandığını iddia eden muhalif başkan adayı Edmundo Gonzalez ise İspanya’ya iltica etmişti.

Yeniden tırmanan gerilim

Geçen haftadan bu yana Arjantin, Uruguay, Şili ve ABD’ye ziyaretler düzenleyen ve ABD, Avrupa Birliği ile bazı Latin Amerika hükümetleri tarafından Venezuela’nın meşru başkanı olarak tanınan Gonzalez, başına 100 bin dolarlık ödül konsa da ülkesine dönüp 10 Ocak’ta başkanlık yemini edeceğini söylüyor.

Perspektif: Muhalefetin çağrısının ardından iktidar da destekçilerini Başkanlık Sarayı Miraflores ve başkanlık yemininin yapılacağı Ulusal Meclis çevresine çağırdı. Venezuela’nın, yeraltı ve yerüstü kaynaklarını ele geçirmek isteyen yabancı güçlerin ve onların yerel maşalarının saldırısı altında olduğunu savunan Maduro iktidarı ise gerekli tüm tedbirleri aldığını söylüyor.

• Bu tedbirler arasında devriyelerin ve kontrol noktalarının sayısının artırılması, halk milislerine Rus yapımı AK-47 tüfeklerinin dağıtılması, sınır güvenliğinin artırılması, başta başkent Caracas olmak üzere şehir giriş-çıkışlarında araçların aranması yer alıyor. 
• İçişleri Bakanı Diosdado Cabello, Salı günü yaptığı basın açıklamasında, son iki ayda Venezuela’da terör eylemleri düzenlemeleri için tutulmuş 25 milliyetten 125 paralı askerin tutuklandığını açıkladı.

Yemin törenine kimler katılacak?

Yemin törenine, Ulusal Meclis üyeleri ve bakanlar ile Maduro'nun Venezuela içindeki yakın müttefiklerinin katılması bekleniyor.

Maduro, aralarında Kolombiya ve Brezilya'nın da bulunduğu düzinelerce ülkeden seçimin şeffaf olmaması nedeniyle eleştiri alırken, bu ülkelerin liderleri neredeyse diğer tüm konularda Maduro'ya dostça yaklaştı. Hatta bu ülkeler Temmuz sonunda yapılan oylamadan sonra Maduro hükümeti ile muhalefet arasında bir barış anlaşmasına aracılık etmeye bile çalıştılar. Her iki ülke başkanı da Cuma günkü törene katılmayacak ve bunun yerine temsilcilerini gönderecek.

Maduro'nun 2019'daki son yemin törenine Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel ile dönemin Bolivya Devlet Başkanı Evo Morales katılmıştı.

Ordunun rolü 

10 Ocak’tan itibaren ülkenin meşru başkomutanı olacağına dair askerlere yönelik bir video yayınlayan Gonzalez, ordudan anayasal görevini yerine getirmesini istedi. Gonzalez’in çağrısının daha çok düşük rütbeli subay ve astsubaylar arasında mevcut iktidardan ve seçim sürecinin yönetilmesinden rahatsız olan askerlere yönelik olduğu kaydediliyor.

Gonzalez’in çağrısına Savunma Bakanı Vladimir Padrino yanıt verdi. Padrino tarafından televizyondan canlı okunan bildiride, "Gonzalez’in çağrısının askerî kadrolarda en ufak tesiri olmadığı ve ordunun tarafının belli olduğu" kaydedildi.

Perspektif: Maduro'nun 2019 yılında yaşanan başarısız darbe girişiminin ardından kendisine koşulsuz itaati garantilemek üzere komuta kademe yapısını değiştirdiği Venezuela ordusunda 2 binin üzerinde generalin görev yaptığı düşünülüyor. Bu sayı ABD ordusunun iki, önceki devlet başkanı Hugo Chavez döneminin ise yaklaşık on katı.

• Uzmanlar, askerî istihbaratın oldukça güçlü olduğunu, sadakatinden şüphe duyulan askerlerin ya görevden uzaklaştırıldığını ya da cezaevine gönderildiğini kaydetse de 2019'daki kalkışmanın baş aktörlerinden birinin istihbarat başkanı olduğunun da unutulmaması gerektiğinin altını çiziyor.