Memur maaşları ve emekli aylıkları: Kademeli zam formülleri

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kurban Bayramı nedeniyle yaptığı açıklamada “...Memur maaşlarıyla ilgili düzenlemeyi bayram sonrası hızlıca Meclisimizin takdirine sunacağız. Böylece seçimlerde milletimize verdiğimiz bir sözü daha gerçekleştirmiş olmanın bahtiyarlığını yaşayacağız" dedi. Bu doğrultuda memur maaşları ve emekli aylıklarına ilişkin düzenlemenin bu hafta belli olması bekleniyor.

Açıklamalara göre en düşük emekli aylığı 22.000 TL’ye yükseltilecek. Memur ve emekli aylıklarına enflasyon farkı ve refah payı eklenerek zam yapılacağı ve prim gün sayısı yüksek olan emeklilerin aylıklarına farklı oranlarda (kademeli) zam yapılacağı öngörülüyor. Habertürk’te yer alan habere göre emekli aylıklarının 7.500 TL - 10.000 TL, 10 bin - 15 bin TL 15 bin - 20 bin TL arası ve 20 bin TL üzeri olarak gruplandırılması ve her grup için ayrı oranlarda (kademeli) zam yapılması bekleniyor. Kamuoyunda emekli aylıklarına genel olarak %25-30 gibi oranlarda zam yapılacağı konuşulmasına rağmen düzenlemelerin detayları henüz bilinmiyor. Emekli aylıklarına yapılacak genel zammın dışında 7500 TL olarak uygulanan emekli aylığı alt sınırının da artırılacağını düşünüyorum.

Memur maaşlarının 22.000 TL’ye nasıl yükseltileceği ise merak ediliyor. Memur Sendikaları Konfederasyonu (Memur-Sen) Genel Başkanı Ali Yalçın geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ı ziyaret etmiş ve 6. Dönem Toplu Sözleşmede hüküm altına alınan %6 artış ve enflasyon farkının en düşük memur maaşının 22 bin TL’ye yükseltilmesinden sonra ayrıca ilave edilmesi gerektiği belirtmişti. Memurlar için yapılacak zam düzenlemesinin Yalçın’ın ifade ettiği şekilde uygulanmayacağını düşünüyorum.

Memurlara toplu sözleşme gereğince yılın ilk 6 ayı için yüzde 8 sözleşme zammı verilmişti. Şimdi bu oranı aşan fark kadar enflasyon farkı artı yüzde 6 oranında zam verilecek. Geçmiş dönemler de olduğu gibi bu oranlara refah payı da eklenecektir. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 5 aylık enflasyon rakamları toplamı yüzde 15,26 olarak gerçekleşti. Buna göre işçi ve esnafa en az %15 oranında, memur ve memur emeklilerine ise en az %13 oranında zam yapılmalı. Haziran ayı verisi de açıklandıktan sonra oranlar netleşecek. En düşük memur maaşı yaklaşık %86 oranında artırılarak 22.000 TL’ye yükseltileceği için enflasyon farkı ve sözleşme zammı hesaplaması memurlar için anlamsız bir hâl alıyor. 

Yeni Şafak’ta yer alan habere göre en düşük memur maaşının 22.000 TL’ye yükseltilmesi için iki seçenek bulunuyor. Birinci seçenek, aile yardımıyla birlikte en düşük memur maaşı 11 bin 848 lira olup bunun yüzde 85 artırılarak 22.000 TL’ye yükseltilmesi. İkinci seçenek ise öncelikle 5.000 TL civarında seyyanen artış yapılması, sonrasında oransal artış yapılarak 22.000 TL’ye yükseltilmesi. Memurlarda da emeklilerde olduğu gibi alınan maaşa göre farklı oranlarda kademeli zam beklentisi var. Beklenti karşılanmaz ise asgari ücretin ortalama ücret olması sorunu benzer şekilde memurlar için konuşulur hâle gelecektir. 

Bununla birlikte, Yeni Akit’te yer alan habere göre ise masada üç formül bulunuyor. Birincisi en düşük memur maaşının seyyanen zam yapılarak 22.000 TL’ye yükseltilmesi, ikincisi 5 bin TL gibi bir seyyanen zamma ilave olarak %30 oranında bir artış yapılması, üçüncüsü ise doğrudan %86 oranında bir artış yapılması.

Öte yandan, Türkiye Emekliler Derneği (TÜED) Genel Başkanı Kazım Ergün, son 21 yılda en düşük işçi emeklisi aylığının 29 kat, asgari ücretin ise yaklaşık 62 kat arttığını belirterek, taban aylıkların asgari ücret seviyesine yükseltilmesini istedi. Ergün bu talebini uzun süredir tekrarlıyor. Bu artış döneminde olmasa da birkaç yıl içerisinde en düşük emekli aylığı asgari ücretle eşitlenecek ve asgari ücret tutarı 15 milyon ücretli çalışanla birlikte 15 milyon emekliyi de doğrudan ilgilendirir bir duruma gelecektir. 

Memur ve emekli aylıklarına zam öngören düzenlemenin bir torba yasayla yapılması bekleniyor. Memur ve emekli aylıklarına zam düzenlemesi dışında torba yasada neler olacağı merak ediliyor. Çalışma hayatının gündeminde olan ve takip edilen diğer konular ise şu şekilde:

• Önceki düzenlemelerde kapsam dışı kalan yaklaşık 90.000 taşeron işçinin kadroya alınması,
• Ev işlerini yapan kadınların isteğe bağlı sigorta primlerinin üçte birinin devlet tarafından karşılanmasına ilişkin düzenleme,
• 1. dereceye gelen tüm kamu çalışanlarına 3600 ek gösterge verilmesi,
• Mikro işletme sahiplerinin (5 ve daha az işçi istihdam eden) emeklilik prim gün sayısının 7200 güne düşürülmesi,
• Staj mağdurlarının kısa vadeli sigorta başlangıç tarihinin emeklilik hesaplamalarında sigorta başlangıç tarihi olarak dikkate alınması,
• Vergi ve oda kaydı olan esnaf ve işverenlere borçlanma hakkı verilerek vergi ve oda kayıt sürelerinin prim gün sayısı olarak dikkate alınması.