neyin kesişimi?

Kesişimsellik, 1989’da insan hakları, ırkçılık ve feminizm konularını çalışan akademisyen ve aktivist Kimberlé Crenshaw tarafından terimleştirilmişti. Bu kavram, güç ilişkilerinin, eşitsizliklerin ve hak ihlallerinin; toplumsal cinsiyet, sınıf, ırk/etnik köken, yaş, göçmenlik, engellilik gibi birbirine eklemlenebilen kategorilerden bağımsız değerlendirilemeyeceğini söylüyor. Bu kategorilerin buluşmasıyla ortaya çıkan karmaşık kimlikler iktidarla, toplumla ve kendi içlerinde farklı ilişkiler kuruyorlar. Bu da patriyarka, LGBTİ+fobi, ırkçılık, kolonyalizm ve var olan diğer güç sistemlerinin adaletsizlikler, eşitsizlikler ve ayrıcalıklar oluşturmasına sebep oluyor. 

Kesişimsellik, kimlik belirteçlerinin farkında olunmasına, ve bu farkındalığın hak temelli aktivizme kapsayıcılık bağlamında dahil edilmesine destek veriyor. Kesişimsellik, insanları tanımlara sıkıştırmakla, mağduriyet yarıştırmakla, belli kimlik özelliklerine sahip insanlar mutlaka daha güçlü ya da güçsüzdür demekle ilgilenmiyor. Aksine, kimliği oluşturan faktörlerin karmaşık ve çok katmanlı yapısına ve bunun sosyal yapılar içindeki karşılıklarının eşitsizliğine dikkat çekiyor. Bu eşitsizlikler karşımıza cinsiyetçilik, ırkçılık, transfobi, İslamofobi gibi şekillerde çıkabiliyor… 

Kesişimsellik kavramı bir yandan hepimiz için var olan ve hayatlarımızda rol oynayan sistem, kurum ve durumları tanımlıyor; diğer yandan da bunların kesişiminin sonsuz sayıda çeşitli ve kendine has insan deneyimi yarattığını gösteriyor. Aynı dili, dini, kültürü, coğrafyayı, kuşağı, hatta aileyi paylaştığımız insanlardan bile, buluştuğumuz bütün ortak paydalara rağmen farklılaştığımız noktalar var. Bu noktalar ise bazen ayrıcalıkların, bazen de ayrımcılıkların ekseninde kesişebiliyor. Ayrıcalıkların olması, ayrımcılığa uğrama ihtimalini her zaman dışlamayabiliyor.