Kesişimsellik, 1989’da insan hakları, ırkçılık ve feminizm konularını çalışan akademisyen ve aktivist Kimberlé Crenshaw tarafından terimleştirilmişti. Bu kavram, güç ilişkilerinin, eşitsizliklerin ve hak ihlallerinin; toplumsal cinsiyet, sınıf, ırk/etnik köken, yaş, göçmenlik, engellilik gibi birbirine eklemlenebilen kategorilerden bağımsız değerlendirilemeyeceğini söylüyor. Bu kategorilerin buluşmasıyla ortaya çıkan karmaşık kimlikler iktidarla, toplumla ve kendi içlerinde farklı ilişkiler kuruyorlar. Bu da patriyarka, LGBTİ+fobi, ırkçılık, kolonyalizm ve var olan diğer güç sistemlerinin adaletsizlikler, eşitsizlikler ve ayrıcalıklar oluşturmasına sebep oluyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/3/2/1680583810452.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.79" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kesişimsellik, kimlik belirteçlerinin farkında olunmasına, ve bu farkındalığın hak temelli aktivizme kapsayıcılık bağlamında dahil edilmesine destek veriyor. Kesişimsellik, insanları tanımlara sıkıştırmakla, mağduriyet yarıştırmakla, belli kimlik özelliklerine sahip insanlar mutlaka daha güçlü ya da güçsüzdür demekle ilgilenmiyor. Aksine, kimliği oluşturan faktörlerin karmaşık ve çok katmanlı yapısına ve bunun sosyal yapılar içindeki karşılıklarının eşitsizliğine dikkat çekiyor. Bu eşitsizlikler karşımıza cinsiyetçilik, ırkçılık, transfobi, İslamofobi gibi şekillerde çıkabiliyor…&nbsp;Kesişimsellik kavramı bir yandan hepimiz için var olan ve hayatlarımızda rol oynayan sistem, kurum ve durumları tanımlıyor; diğer yandan da bunların kesişiminin sonsuz sayıda çeşitli ve kendine has insan deneyimi yarattığını gösteriyor. Aynı dili, dini, kültürü, coğrafyayı, kuşağı, hatta aileyi paylaştığımız insanlardan bile, buluştuğumuz bütün ortak paydalara rağmen farklılaştığımız noktalar var. Bu noktalar ise bazen ayrıcalıkların, bazen de ayrımcılıkların ekseninde kesişebiliyor. Ayrıcalıkların olması, ayrımcılığa uğrama ihtimalini her zaman dışlamayabiliyor.

müstehcen mecmua

Kesişimsellik kavramı bir yandan hepimiz için var olan ve hayatlarımızda rol oynayan sistem, kurum ve durumları tanımlıyor; diğer yandan da bunların kesişiminin sonsuz sayıda çeşitli ve kendine has insan deneyimi yarattığını gösteriyor. 

neyin kesişimi?

DEVA Partisi’nin kadın eylem planında cam tavanla mücadele, cinsiyet kotası gibi alışıldık siyasi vaatlerin yanında çok dilli yardım hizmeti, temel hijyen ürünlerinden verginin kaldırılması gibi daha nadir görülen siyasi vaatler de bulunuyor.Ancak raporda genel itibariyle kadın hareketiyle bir iletişim eksikliği hissediliyor. Örneğin İstanbul Sözleşmesi’ne dönüş planda yer alsa da kadına şiddetle mücadelede cezasızlığa son vermeye dair güçlü bir vurgu bulunmuyor.Eylem planında kadını ailenin bir parçası olmaktan ziyade bir yurttaş olarak görmeye dair çaba olduğu görülüyor, ancak "kadınlık" kavramının toplumsal olarak inşa edildiği, kadınların eşit yurttaş olma çabasının patriyarka ile mücadele olduğuna ilişkin bir tespite yer verilmiyor.

Rapor Bülteni | Seçim 2023

İyi Başlangıç, Eksik Perspektif

Elif Cansu İlhan yazdı.

<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Bazen kaybolmuş gibi hissediyorum kendimi," dedi çocuk. "Ben de," dedi köstebek, "ama biz seni seviyoruz, sevgi insana yuvasını buldurur."</blockquote>—&nbsp;Charlie MackesyBugün iki itirafım var. Önce daha az şaşırtıcı gelenle başlayacağım: Charlie Mackesy'nin Türkçeye Tankut Baler tarafından çevrilen ve hem Barnes and Noble Yılın Kitabı Ödülü'nü hem de Waterstones Yılın Kitabı Ödülü'nü kazanan Çocuk, Köstebek, Tilki ve At'ını yeni okudum. İkinci itirafımla devam edeyim: kitabı Küçük Prens'ten daha çok beğenmiş olabilirim.Bir şeyleri sevmek, övmek veya yermek için illa başka bir kitapla karşılaştırmaya inanmıyorum. Hatta ikilikleri yeniden ürettiğini ve hepimizi uzun vadede yorduğunu düşünüyorum. O hâlde yazıya neden bir karşılaştırmayla başladım, hemen açıklayayım: Küçük Prens, çoğumuzun hayatında sahip olduğu yeri gibi, benim için de farklı bir konumda değil. Bunu dijital dünyaya 2016'dan beri aynı alıntıyı WhatsApp profilimde tutarak yansıtıyorum. Antoine de Saint-Exupéry, çocukluğumdan beri tecrübe ettiğim yaygın anksiyete bozukluğuma hep şu cümlesiyle iyi geliyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Bahar olmak, kışın riskini kabul etmek demektir. Var olmak, var olmama riskini kabul etmektir.</blockquote>Dolayısıyla "Eğer bir kitap için bu cümleyi kuruyorsam o kitabı hakikaten çok sevmişimdir," demeye çalışıyorum. Niye mi? Lafı ağzımdan çıkarayım mı artık?<img src="https://images.aposto.com/2022/6/0/1657462187423.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.00" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">🦊 Gümüşlük, Temmuz 2022<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çocuk, Köstebek, Tilki ve At—gel de kur gönlüme taht</h2>Bazen kendimi kaybolmuş gibi hissediyorum. Özellikle patriyarka gerçekliğinin ortasında bütün baş kahramanlara erillik atfedilmişken.&nbsp;Belki de bu yüzden bu kadar iyi geldi Mackesy'nin sözleri.Cinsiyetleri unuttum. Atananları, tanımlananları.&nbsp;Sadece aklımdakiler ve büyürken kucağıma küpe olsun istediklerim vardı sayfaları çevirdikçe önümde. O köstebekle tanışırken önce çocukla tanıştım; sonra hayatıma tilki ve at da girdi benim de. Çocuğun saçları kısacık. Erkek mi, bilmem? Kısa saça atfedilenlerden bıktım. Eminim, köstebek de bıkmıştır.&nbsp;Yani çocuk ben de o olabilirim istersem. "Çocuk," diye bahsediyoruz nasılsa sadece. Ben de bir zamanlar çocuktum sonuçta. Ya da vazgeçtim—belki de tilki benim. Onu anladığımı hissediyorum.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Köstebek, tilki ve atla tanışmak</h2>Çocuğun sorduğu "Başarı ne sence?" sorusuna köstebeğin verdiği "sevmek," cevabını her yerde duymak istiyorum. John Lennon'ın "Büyüyünce ne olacaksın?" sorusuna verdiği "Mutlu,"&nbsp;cevabının kulağa küpe edilmesinden sıkıldım—mis gibi köstebek varken kadın düşmanlarını dinlemek istemiyorum.&nbsp;"Keşke," diyorum aynı zamanda, keşke biri bana büyürken sevginin cinsiyetlendirilmiş anlatıları yerine köstebeğin dediklerinin altını çizseydi:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">İyilik görmek için bekliyoruz çoğu zaman... oysa kendine iyi davranmaya hemen başlayabilirsin.</blockquote>"Keşke," diyorum durmadan, at bana hatırlatsaydı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Düştün—ama yakaladım seni.</blockquote><img src="https://images.aposto.com/2022/6/0/1657462402249.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.00" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">📖 Çocuk, Köstebek, Tilki ve At<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bir "Keşke," daha düşüyor aklımdan—düştüğümde kendi tilkim olsaydım da kurtarsaydım kendimi derin sulardan. Ve yine bir "Keşke," patlatıyorum—şimdilik son defa—bir at fısıldasaydı bana şöyle:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Kara bulutlar geldiğinde yoluna devam et. Büyük şeyleri kontrol edemediğini hissettiğinde burnunun dibindeki sevdiğin şeylere odaklan. Bu fırtına da geçer.</blockquote>Çünkü o zaman belki uçabildiğimi diğer atlar kıskanıyor diye saklamazdım. O zaman belki karanlık çöktüğünde ilk önce kendime, sonra arkadaşlarıma sarılırdım. Devam ederdim yola, beklerdim fırtınanın geçmesini ama oturup karanlığa dalmazdım.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Bazen yalnızca nefretten söz edilir ama bu dünyada hayal edemeyeceğin kadar çok sevgi var.</blockquote>Mackesy'nin hayali bu kitabı yazmakmış. Benimki de bu yolculuğa onlarla birlikte çıkıp yine onlarla bütün yolu gidebilmek oldu. Ne güzel, iyi ki.📖 Editörün notu:&nbsp;Önerisiyle kitabı okuma listemde en üste taşıyan Yasmin Güleç'e ve karanlık geçerken sarıldığım sevdiklerime benim köstebeğim, tilki ve atım oldukları için teşekkürlerimle.

Piccolo

Uçabiliyorum ama öbür atlar kıskanıyor diye bıraktım.

Çocuk, Köstebek, Tilki ve At

Angst

"Türkiye'de kadın olmak" senin için ne demek? Senin için 8 Mart ve Feminist Gece Yürüyüşü'nün anlamı ne?

FEMİNİZM HERKES İÇİNDİR

<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/raykakumru/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Rayka Kumru</a>Cinselliği kapsamlı şekilde ele almak, kanıta dayalılık kadar haz odaklı olabilmeyi gerektiriyor. Seks-pozitif olmak kadar, feministliğin en radikal sayılan alanlarında direnmeyi, bireysel anlamda ciddi bir istikrarlılık ve içe dönüşü gerektiriyor. Cinsellik kapsamlı hâlde ele alınmadığında, cinsel haklar da eksik kalıyor. Temeli sağlam olmayan bir algının üzerinde talepler durmakta güçlük çekiyor.Cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakkı, beden bütünlüğü hakkı, şiddetsiz yaşam hakkı — bunların her biri iç içe geçmiş ve birbirlerinden çoğunlukla bağımsız var olamazken cinsel hakları insan haklarından ayrı tutmak da mümkün olamaz.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İnsan = cinsel varlık</h2>İnsan haklarını sadece bazı insanların hakkı olarak görmek kendi içinde nasıl bir çelişki yaratıyorsa cinselliği bazı insanların varoluşuna yakıştırmak da insanın varoluşuna bir o kadar ters düşüyor. İnsanların cinsel varlıklar olduklarının kabulü, cinselliklerini aynı şekilde, belli bir şekilde ya da hiçbir şekilde ifade edip etmeyecekleri anlamına gelmiyor. Belki tüm yanlış anlaşılma burada başlıyor. Her insanın cinselliğinde, cinsellik yolculuğunda, cinsel gelişim ve yaşayışında özgün ve tek olduğu fikri, cinselliği sadece ikili kutulara sığdırmayı kendine huy edinmiş, bundan hem güç hem de kâr elde etmiş bir sistemde ne de radikal bir düşünce.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 0, 0); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 0, 0); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Hâlbuki cinsellik hakkı, önümüze sınırlı seçeneklerle sunulan, arkamızdan itilerek sıkıştırıldığımız kutulardan birini seçmek değil, kendi varoluşumuzdan başka hiçbir şeyi seçmeme hakkımızdır. Ve bir varoluş, radikal değildir — sadece bir varoluştur.&nbsp;</blockquote>Peki insanların kurduğu sistemler tarafından utanç, korku ve güçle özdeşleştirilen bir kavram nasıl olur da güven, sağlık ve haz anlamına gelecek şekilde tekrar tasarlanabilir? Cinselliğin bir hak olarak talebi için bu şart mı?&nbsp;Kendi beynimizin sınırlarını ancak beynimizin tamamını kullanarak anlayabileceğimiz gibi, kendi cinselliğimizin en özünde mümkün kıldıklarını, kapasitesini belki de şimdi, elimizde kaynaklar ve sistemlerle anlayamıyoruz. “Yenilik” olarak anlandırdığımız şeylerin aslında özümüzde olan fakat yüzyıllardır patriyarka, kapitalizm, din, kolonizasyon ve benzeri sistemler tarafından köreltildiğini bazen hesaba katamıyoruz.&nbsp;Hayatımızdaki diretiler: Monogami, evlilik, namus, heteronormativite, atanmış cinsiyet, toplumsal cinsiyet rolleri gibi evrensel sandığımız kavramların aslında tarihin bir noktasında diretiler olarak hayatlarımıza dâhil olduğu ve cinsel hakların önünde bariyer oluşturdukları ihtimalini düşünüyor muyuz?İnsan cinselliği, deneyimlenebileceği kapsamda hakları da beraberinde getirdiğinde ancak en yüksek faydayı sağlayabilir. Fakat ortak bir cinsellik anlayışının olmadığı bir ortamda ve cinsel hakların uygulanmadığı bir sistemde, cinselliğe bakış açıları cinsel haklara dair algıları, sınırları, talepleri ve pratikleri de otomatik olarak etkiler.&nbsp;Çocukların kendi bedenlerini tanımalarını kabul edemeyen, bedenlerin belli bölümlerinin tıp kitaplarında dahi saklayan, insan oluşunun temelinde olan bir şeyi, insanlığı temelinden yok edecekmiş gibi ele alan, güç elde etmek adına cinselliği alet eden sistemlerden, cinsel haklarımızı uygulamalarını beklemek ne de büyük bir ironi…<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 0, 0); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 0, 0); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Ebeveyn-çocuk, bazen iki yetişkin ve devlet-vatandaş arasında var olabilen tahakküm ilişkilerinin içinde cinsel haklar, insanların erişebildikleri bir şey olmaktan çıkıp kaybetmekle tehdit edildikleri fantezi ürünleri dönüşüyor. Soluduğumuz hava kadar gerçek olan bu haklarımızın lüksler veya şanslar olarak algılanmalarına sebep verebiliyor.</blockquote>Cinsellik sadece üremek için mi var?: O zaman cinsel haklar üremeyle sınırlı kalacak. Gebe kalabilen insanların cinsellikleri üreyebilme kapasiteleri ve deneyimleri dışında tanınmıyor mu? O zaman cinsel haklardan beklenti de bu doğrultuda şekillenecek. Eğer toplumlar kadınların sevişebilme kapasiteleri, tüm dünyanın heteroseksüel ve cis insanlardan oluşmadığının farkındalığı, çocukların da yaşlıların da cinsel varlıklar olduklarının kabulüyle yüzleşemiyor, bu konularda diyaloğa dahi girmeyi kabul edemiyorsa cinsel haklardan ve dolayısıyla insan haklarından bahsedilemez hâle geliyor.&nbsp;Kendi kendini tatmin eden, arsız ve hadsiz bir düzen bu. İnsanları kategorilere ayırarak belli grupları insan hakları kapsamında çıkarmaktan farksız. Cinselliğe hakkı olan, o dönemin toplumsal ve siyasi arenasında ancak cinselliğe hakkı olduğu düşünenlerden ibaret oluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sansürbasyon ve bastırmasyon</h2>Yıllar önce Türkiye’de toplumsal diskurun cinselliği ele alışından bahsederken kullandığım “sansürbasyon” ve “bastırmasyon” kavramları işte tam bu durumu anlatıyor. Sansürleme ve baskılama üzerine kurula bir toplumsal cinsellik anlayışı beklentisinde, cinselliğin hakkından, cinsel haklardan bahsetmek tam olarak neye benziyor? Bahsetmekten talep etmeye, talep etmekten sistemsel değişimlere geçebilme mücadelesi, başka mücadeleler arasında nerede konumlandırılıyor? Peki ya cinselliğimizle kesişen diğer tüm özelliklerimiz, kimliklerimiz ve varoluş biçimlerimiz bu mücadeleden nasıl zarar görüyor? Cinsel haklardan mahrum bırakılmamız başka hangi haklardan mahrum bırakılmamız anlamına geliyor?İnsan nefes aldığı sürece cinsel bir varlık — yaşı, inancı, bedeninin şekli ya da rengi, hayat deneyimleri, kimliği, genitallerini ismi ya da şekilleri fark etmeksizin nefes aldığı sürece cinsel bir varlık. Eğer her insan kendi cinsel oluşunda tekse o zaman cinsel olarak radikal olandan bahsedilemez. İyi-kötü, normal-anormal ve cinsellikle ilgili sıkça karşımıza çıkan ikililiklerle, iki ucu olan spektrumlarla ve ortalamalarla anlatılmayacak kadar karmaşık, fakat her bir hücremizde olabilecek kadar da sıradan: görüş, değer, inanç, duruş ve alglardan bağımsız olarak hepimizin hakkı olan.

İnsan nefes aldığı sürece cinsel bir varlık — o zaman cinsel hakları insan haklarından ayrı tutmak mümkün mü?

CİNSELLİK HAKKI

Rena Effendi, Müze Gazhane'de sergilenen Female Gaze/Kadın Bakışı&nbsp;sergisi süredururken 28-31 Ekim tarihleri arasında bir de fotoğraf atölyesi düzenliyor. Bu proje kapsamında etkinlikler öncesi internetin nimetleri kullanılarak bir açık çağrı çıkılıyor — seçilen kadın ve LGBTİ+ 15 kişi, dört gün boyunca fotoğrafçıyla birlikte bir insanın hikâyesini anlatmaya odaklanıyor. Atölyenin ikinci gününde orada bulunma şansı yakalıyorum.&nbsp;"Bu seçkiye neden kadın bakışı denmiş?" soruları arasında sergiyi gezdikten sonra ikinci günün ilk kahve arasına yetişiyoruz. Merhaba, Rena. Müze Gazhane'den, buranın 2002 sonrası Türkiyesi için politik öneminden ve kızından bahsediyoruz. Orada olduğumuz süre boyunca katılımcılara istedikleri soruları sormalarına izin veriyor; sektörde toplumsal cinsiyet eşitsizliği yansımalarına dair istatistikleri paylaşıyor; fotoğrafçı olmaya karar verdiği andan itibaren karşısına çıkan durumlara odaklanıyor. Dilinden ve deneyimlerini paylaşışından etkileniyorum.Rena'nın düzenli gelirin güvenli topraklarını umursamadan "hobi"sinin peşine düşerek kendine bir meslek yaratmakla başlayan ve dünyanın çeşitli yerlerinde geçen, National Geographic'te birlikte çalıştığı editörüne "Ben burada değil, şurada çalışmak istiyorum; oraya gitmem mümkün mü?"&nbsp;diyerek daha önce ziyaret etmediği Yugoslavya'da saatlerce yolculuk etmesini sağlayan anekdotlarını ilgiyle dinlememek mümkün değil.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/10/4/1636036825189.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bir İnsan Hikâyesi Anlatmak: Rena Effendi'yle Fotoğraf Atölyesi'nden<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Derken konu kadın bakışı meselesine geliyor ve daha önce eşini öldürdüğü için hapisten çıkmış bir adamın fotoğrafını ön yargısızca çektiğinden bahsediyor; esprilerine güldüğü anlar olabildiğini aktarıyor.Yalan söylemeyeceğim, afallıyorum. "Kadın bakışı, bana eril gerçeklikten uzak bir bakış yakalamayı anlatmıyor mu?" diye sorguluyorum kendi kendime. Kadın cinayetleriyle sarılmış gerçekliğim ortasında beynim bu durumu algılayamıyor. Belli ki patriyarka beynimin tamamına nüfuz etmiş. Mimiklerimi tutmam mümkün olmuyor, bunu soracağımdan emin, hızlıca not alıyorum. Belki de belgesel fotoğrafçılığı müessesini çok anlayamıyorum — neyse ki ikinci kahve arası öğle yemeği zamanına denk geliyor ve Rena'yla röportaj yapmak üzere hep birlikte yürümeye başlıyoruz.Merak ettiklerimiz olduğunu, sergiye neden kadın bakışı denmesini tercih edildiğine anlam veremediğimizden bahsediyoruz. Bizi yorum yapmadan dinliyor ve aynı atölyede olduğu gibi sakince anlatmaya başlıyor: "Ben bu işe başladığımda 'kadın bakışı' diye bir şeyden bahsedilmiyordu bile. Uzun süre işlerimi görenler beni yaşlı bir adam sandı."<img src="https://images.aposto.com/2021/10/4/1636062559811.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kınalık Köyü, Azerbaycan (2006)<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Jenerasyonlar arası farkın yüzüme çarpmasına izin vermek durumunda kalıyorum. Onu dinlemek beni özgürleştiriyor, o da sorulara kızından bahsederek kesişimselliğe verdiği değeri vurguluyor: “Kızım liseye başladı. Ona sorduğum ilk sorulardan biri sınıfta kaç kız kaç erkek olduklarıydı.”&nbsp;Gülerek ekliyor,&nbsp;“İnsanın aklına geliyor işte.” Sonra hikâyenin vardığı yer, sohbetin geri kalanına yayılacak bir kesişimsellik dalgası başlatıyor: “Cevabı ‘Bilmiyorum,’ oldu, daha beyanlarını sormamış.”Yüzündeki tebessümü ve kızının cevabıyla duyduğu gururu fark ettikten sonra sorularımdan şüphe etmeyi bırakıyorum — kaygılarımın yerini merak ve Rena’yı anlama isteğine dönüşüyor. Böylece tekrar “Female Gaze/Kadın Bakışı” ismine şüphelerimize dönüyoruz. Sorularımıza ve kaygılarımıza alan tanıyor; güç ilişkileri jenerasyonlar arası tekrardan üretilmiyor ve bize bu tercihi neden sorgulamadığını, kendi deneyimlerine göre alıştığı erkek egemen fotoğrafçılık sektörünü eleştirişine odaklandığını ifade ediyor: “Tabii ki siz bunu sorgulamaya devam edin. Olması gereken bu.”<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Eşit temsil meselesi</h2>Fail eş konusuna dönmeden edemiyorum. Foto muhabirlik meselesini Rena’nın gözlerinden daha iyi anlamaya ihtiyacım var. Konu şimdiki eşiyle mutlu mesut yaşayan, “cezasını çekmiş” adama geri dönüyor. “Ben bir foto muhabirim,” diyerek giriyor konuya. “Bakışıma kendi yargımı yansıtamam. Onu çekmeyi ben tercih etmeyebilirdim,” diyor. Peki temsil meselesi ve faile görünürlük sağlama durumu? Woody Allen gibileri ne yapacağız: failler, işlerinden bağımsız ele alınabilir mi? Rena, aradaki farkı şöyle vurgulamayı tercih ediyor: “İkisi farklı. Bir yerde herhangi bir yargı eklemeden, durumu olduğu gibi yansıtma gayesi var. Allen gibi isimler toplumda kutlanmaya devam ediyorlar. Burada olması gerekenden az bir ceza aldığına emin olsam da cezaevinden çıkmış bir adam var. Onu kameramla yüceltmiyorum veya hikâyesini önceliklendirmiyorum.”Belgesel fotoğrafçılığını anlamak ve sorudaki haklı kaygıya verilen destek beni rahatlatıyor. Genişlediğimi hissediyorum. İnsan kendi örneklerine mahkûm, ben edebiyatçıyım ve gördüğüm her şeyi okumayı öğrendim — düzenli olarak anlıyorum ki temsil meselesi, problemli bir karakteri yazmamakla ilgili değil. Irkçı, cinsiyetçi, nefret suçlarıyla bezenmiş binbir türlü karakter olacak. Kesişimsellik, kapsayıcılık ve öz eleştiri, sanıyorum kurgunun veya dilin bu beyanları meşrulaştırmamasıyla ilgili.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/4/1636036667543.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Derya, Rena ve Alara<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Onu atölyeye geri uğurlamadan Rena’ya kadın bakışı yerine ne demeyi tercih edeceğini soruyoruz. Cevabı “Görülmeyen bakış demeyi seçerdim,” oluyor — kafamda binbir soruyla başladığım görüşmeyi Rena’ya ve kızına hayran, ilham dolmuş, kapsayıcılığa güvenimin artışıyla terk etmeye hazırlanıyorum. Ona teşekkür ediyorum, “yetişkin tahakkümü”yle bana yaklaşmadığı, sorularıma alan tanıdığı ve güç ilişkilerini yeniden üretmediği için.&nbsp;İşte öyle bir gerçeklikte yaşıyoruz, insan yüzen balık gördü mü ponponlarını çıkarıp sallamak istiyor. Rena’nın kamerası, jenerasyonlar arası birbirlerini geliştiren farklar ve bir zamanlar görülmeyen, belki de bazen hâlâ elde olunsa görülmemeyi tercih edilecek bakış iyi ki var.

patriyarka ile ilgili hikayeler