Otomotiv sektörü 2025’ten umutlu

2024’ün son Pareto Mobilite yazısıyla birlikteyiz. Otomotiv sektörü, kabus gibi geçeceği öngörülen, fakat rüya gibi bir yılı geride bırakıyor. Bu ay, çok büyük bir olumsuzluk olmazsa sektör için tüm zamanların en iyi Aralık ayı olacak. 2024 yılı ayrıca, geçen senenin üzerinde bir satış rakamıyla, 1 milyonluk satış barajını aşmış olarak bitirilecek. 

Geçen sene bu zamanlar sektör yöneticileri adeta ağıt yakıyordu. “2023 iyi geçti ama 2024’te %30-35’lik bir daralma kaçınılmaz olacak. Çok zorlu bir yıl bizi bekliyor” deniyordu. Esasında otomotiv gazetecileri bu ağıtlara alışkın... Nedense tüm üst düzey yöneticiler, yeni yıla girerken olumsuz bir tablo çizer. Sonra bir anda işler açılır ve onların öngörüleri de unutulur gider. 

Bu yılın başında sektör ikiye bölünmüştü. Kimileri, felaket senaryoları yazarken bir kesim, “Yine 1 milyonu aşarız” diyordu. 12 ay geçti; şimdi yine rekordan söz ediyoruz. Diğer yandan rekor diye yazıp çiziyoruz ama 85 milyon nüfusu bulunan bir ülkede 1 milyon binek ve hafif ticari araç satmak, bir başarı değil aslında. 

Gelelim 2025 öngörülerine… Bu defa herkes, 2025 yılından umutlu. Daha olumlu öngörüler ve daha pozitif beklentiler söz konusu. Sektör yöneticileri, geçen yılların aksine 2025 ile ilgili oldukça olumlu bir tablo çiziyor. 

'Artık pazarın 1 milyonun altına düşmesi zor'

Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış AŞ CEO’su Ali Haydar Bozkurt, bu yıl yaşanan süreçlerin ve ulaşılan satış adetlerinin bir kez daha mobilitenin gerçek bir ihtiyaç olduğunu gösterdiğini dile getirdi. Tüm zorlu koşullara rağmen hem bireylerin hem firmaların otomobile ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Bozkurt, 2024 değerlendirmesine şu ifadelerle devam etti: 

“2025 yılı, 2024’te başlatılan enflasyonla mücadele programının yoğun bir şekilde devam edeceği bir dönem olacaktır. Elbette Ocak ayında asgari ücret artış oranı, birçok sektör gibi otomotiv sektörü için de belirleyici faktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Artış miktarı, tüketicilerin harcama potansiyelleri üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olacak. Ancak her şeye rağmen Türkiye’deki mevcut nüfus ve mobilite ihtiyacı düşünüldüğünde bundan sonraki dönemde pazarın 1 milyonun altına düşmesinin zor olduğunu öngörüyoruz. 

Bununla birlikte artık sektörde dikkat çekici cazip kampanyalar olduğunu ve rekabetin arttığını da belirtmeliyim. Araç bulunurluğu açısından markaların elinde yeterli sayıda araç var. Bu da yeniden salgın öncesi rekabetin yoğun olduğu döneme geri döndüğümüzü gösteriyor.” 

Bozkurt, bireysel ve kurumsal müşterilerin mobilite ihtiyacı göz önünde bulundurulduğunda olumsuz bir gelişme olmazsa gelecek yıl da otomotiv pazarının 1 milyon adedin üzerinde seyredeceğini de sözlerine ekledi. 

BYD Türkiye’den 2025 öngörüsü 

Yılın en çok konuşulan markalarından biri olan BYD Türkiye’nin genel müdürü İsmail Ergun da yeni yıla ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Satışların 2023 ve 2024 yıllarında olduğu gibi 1 milyon adet seviyelerine ulaşabileceğini öngördüklerini belirten Ergun, değerlendirmesinde “2025’in ilk yarısındaki kredi faiz oranları ve kullanım yüzdelerindeki iyileşmeye bağlı olarak yılın ilk yarısının daha zor, ikinci yarısının ise iyileşme görebileceğimiz bir dönem olmasını bekliyoruz” dedi. 

Bu yılın başında pazarın daralacağı öngörülmesine rağmen ÖTV muafiyetli satışlar ve yeni Genel Güvenlik Yönetmeliği (GSR II) kapsamında yapılan kampanyaların yılın ilk yarısında pazara pozitif yansıdığını belirten Ergun, yılın ilerleyen dönemlerinde krediye erişimdeki zorlukların sektör dinamiklerini etkileyen temel faktör hâline geldiğini dile getirdi. 

Yılın son çeyreğinde yapılacak satışların da katkısıyla 2024’ün 2023’teki rekor seviyelere yakın bir düzeyde tamamlanmasını beklediklerini ifade eden Ergun, elektrikli araç pazarının 2016’dan 2023’e geçen süreçte 17 kat artışla 14 milyon adetlik bir büyüklüğe geldiğine dikkati çekti. Ergun, daha sonra sözlerine şu ifadelerle devam etti: 

“Büyüme trendi 2024’te de devam ediyor. 2024’ün ilk yarısında, bir önceki senenin aynı dönemine göre %25’lik bir artışla 7 milyon elektrikli araç satışı yapıldı. Elektrikli ve hibrit araçlar, günümüzde yalnızca bir teknolojik trend değil, aynı zamanda sürdürülebilir geleceğin somut bir yansıması olmaya devam ediyor.”

Ergun, Türkiye otomotiv pazarının altyapı yatırımları, teknolojik gelişmeler ve artan çevresel farkındalıkla bu küresel dönüşümün önemli bir parçası olma yolunda ilerlediğini belirtti. 2023’ten önceki yıllarda elektrikli araçların toplam satışların ancak %1’ini oluşturabildiğini kaydeden Ergun, geçen yıl bu payın %7’ye yaklaştığını vurguladı. 

Verileri değerlendiren Ergun, “Bu dönüşümdeki önemli bir etken de Türk tüketicisinin elektrikli araçlar ve yeni teknolojilere meraklı olması. Bu yıl Ocak-Kasım ayları arasındaki dönemde tamamen elektrikli araçların pazar payı %9,2’ye ulaştı ve Kasım ayında bu oran %13,7 seviyesine çıktı. Yıl sonunda elektrikli araç pazarının toplam otomotiv satışlarındaki payının %10’a yaklaşmasını bekliyoruz. Sektördeki diğer oyuncuların da katkısıyla 2025’te bu oranın Avrupa’ya paralel olarak %15 seviyesine yaklaşacağını öngörüyoruz” dedi. 

'2024 yılını rekor satışla kapatmayı hedefliyoruz'

Yüce Auto Skoda Genel Müdürü Zafer Başar ise 2024 değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“2024 yılının ilk aylarında özellikle markaların kampanyaları ve ÖTV muafiyetli satışları, pazarın yukarı yönlü seyir göstermesine katkı sağladı. Ayrıca seçim öncesi yaşanan hareketlilik ve GSR II çerçevesinde yapılan kampanyalar da pazarın itici gücü oldu. 

Skoda olarak bu dönemde, yenilenen geniş ürün gamımızın da yarattığı ivme ile 37 bin 762 adetlik satış yaptık. 2024 yılı, binek otomobil pazarında yeni oyuncuların ve markaların pazara adetsel büyümede etki ettiği bir iklime sahne oldu. Bu dönem içerisinde pazar payını en yüksek oranda artıran Avrupalı üreticilerden biri olarak dikkat çekmeyi başardık. Bu sonuçlar doğrultusunda yılı 43 bin adedin üzerinde kapatmayı hedefliyoruz.”

2025 yılına ilişkin pazar beklentilerini de açıklayan Başar, değerlendirmesine şu şekilde devam etti: 

“2025 yılının dengeli bir şekilde geçmesini ve 2024 yılına paralel rakamlarla tamamlanmasını öngörüyoruz. 2025’te Skoda olarak bizi farklı bir heyecan bekliyor. Markamızın elektrikli modellerini ilk kez müşterilerimiz ile buluşturacağız. Avrupa pazarında kendini kanıtlamış ve en çok tercih edilen elektrikli modeller arasında yer alan Enyaq ve geride bıraktığımız aylarda tanıtılan Elroq modellerimizin de yaratacağı sinerji ile 2025 yılında yeni satış rekorlarına imza atmayı hedefliyoruz.”

Başar ayrıca, açıklamasında şu ifadelere yer verdi: 

“Elektrikli otomobillerimizin satışa sunulmasının öncesinde tüm elektrikli otomobil kullanıcılarına yetkili satıcı ve servislerimize konumlandırılmış, 360-120 kW gücündeki DC şarj ünitelerimizle hizmet sunuyor olacağız. Elektrikli araç dünyasına geçişi teşvik edici bu altyapı çalışmamızla elektrikli otomobil kullanıcılarının hayatlarını kolaylaştırırken şarj esnasında eşsiz Skoda deneyimine şahit olmalarını da sağlayacağız.

Son yıllarda odağımıza aldığımız dijitalleşme sürecimizi elektrikli modellerimizle ileriye taşıyoruz. Yeni nesil otomobillerimizi Türkiye geneline yayılmış dijital showroom’larımızda sergileyeceğiz. 2024’te 7 milyon avro yatırımla başladığımız yetkili satıcı ve servislerimizin dijital dönüşüm sürecini 2025’te tamamlayacağız. Dijital dönüşüm vizyonumuzun ışığında başladığımız bu süreç, Skoda tutkunlarına satın alma kararından başlayarak tercih edilen otomobilin teslimatına kadar uzanan alışılmışın dışında, dijital ve modern deneyimler yaşatıyor.”

Sıfır ve ikinci elde sektörü neler bekliyor? 

Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren veri ve ikinci el fiyatlandırma şirketi Cardata’nın genel müdürü Hüsamettin Yalçın da 2024 ve 2025 yıllarını değerlendirdi. Sıfır kilometre araç ve ikinci el otomobil pazarında 2024 yılı için güçlü bir kapanış beklediklerini belirten Yalçın, Kasım ayında pazarın %5,3’lük bir büyümeyle 121 bin 94 satış adedine ulaştığını hatırlattı. Yalçın, yılın ilk 11 ayındaki toplam satışın 1 milyon 68 bin 260 adede yükseldiğini de sözlerine ekledi. 

Ertelenmiş talep ve yeni model lansmanlarının cazibesinin tüketici ilgisini canlı tutmaya devam ettiğini belirten Yalçın, sözlerine şu şekilde devam etti:

“Paralarını enflasyon karşısında korumak isteyen, ancak ev veya gayrimenkul alamayan tüketicilerin sıfır araçlara yönelmesi ve markaların yıl sonu satış, kredi ve faiz kampanyaları, satışları destekleyecek önemli bir etken olmayı sürdürüyor. Ayrıca özellikle yıl sonu hedeflerini yakalamak isteyen filo sektörünün alımlarını kısmen de olsa artırması, pazarın toplam hacmine ciddi bir katkı sağlayacaktır. Bu durum, Aralık ayı satışlarını daha da yukarı taşıyabilir. 

Aralık ayında satışların 160 bin-180 bin adet seviyelerine ulaşması oldukça muhtemel görünüyor. Bu durumda 2024 yılı toplam satışlarının yaklaşık 1 milyon 240 bin adedi bulması ve geçen yılki 1 milyon 232 bin 635 adetlik rekorun geride bırakılması şaşırtıcı olmayacaktır. Tüm bu dinamikler ışığında yılın yeni bir rekorla tamamlanmasını bekliyoruz.”

Sıfır kilometre araçlardaki fiyat artışı ikinci eli canlandırdı

İkinci el otomobil pazarında özellikle yaz aylarında başlayan satış artışı trendinin yıl sonuna kadar devam edeceğini öngördüklerini belirten Yalçın, açıklamasında şu ifadelere de yer verdi:

“İkinci el otomobil satışları, Temmuz ayından bu yana art arda büyürken Ekim ayında %51,54’lük dikkat çekici bir artışla 680 bin 849 adede ulaştı. Böylece yılın ilk 10 ayı itibarıyla pazardaki daralma, %2,71’e kadar geriledi. Yıl sonunda bu farkın kapanarak 2023 yılı performansının aşılmasına kesin gözüyle bakılıyor. 

İkinci el pazarındaki bu hareketliliğin nedenleri arasında sıfır kilometre araç fiyatlarının sürekli artması, kur riskine karşı tüketicilerin satın alma eğilimi göstermesi ve özellikle ticari faaliyet gösteren galeri ve satıcı firmaların pazara olan etkisi bulunuyor. Tüketiciler, özellikle sıfır araç fiyatlarındaki artış nedeniyle ikinci ele yönelirken artan arz ve rekabet de piyasayı canlandırıyor. 

2024 yılı sonunda ikinci el otomobil pazarında da yeni bir rekor gelebilir. Toplam satışın 7 milyon adedin üzerine çıkarak rekor seviyeye ulaşmasını bekleyebiliriz. Özellikle Aralık ayında sıfır araç pazarındaki hareketliliğin etkisiyle ikinci elde de güçlü bir kapanış görebiliriz. Bu dinamiklerle birlikte yıl boyunca pazarda devam eden artış trendi, yıl sonuna kadar hız kesmeden sürecektir.”

Ertelenmiş talep, yeni model lansmanları, filo alımlarındaki kısmi artış ve yıl sonu satış kampanyalarının etkisiyle bu başarıya ulaşılabileceğini belirten Yalçın, sözlerini şu ifadelerle noktaladı:

“Kredi musluklarının kapalı olduğu, enflasyonun yüksek seyrettiği ve alım gücünün istenilen seviyede olmadığı bir yılda bu sonuçlara ulaşılması, otomotiv sektörünün dinamiklerinin ve adaptasyon kabiliyetinin ne denli güçlü olduğunu gösteriyor. Bu dinamikler, Türkiye otomotiv sektörünün yıl boyunca karşılaştığı zorluklara rağmen talep ve satış açısından büyüme trendini sürdürdüğünü ve yeni rekorlara hazırlandığını ortaya koyuyor. Bundan sonraki yıllarda da sıfır kilometre araç pazarının 1 milyon adetten, ikinci el araç pazarının ise 7 milyon adetten aşağı düşmesini beklemiyoruz.”