Pandemi döneminde sağlık sektörü

Koronavirüs salgını, yıl başından bu yana küresel çapta ekonomik sistem içindeki tüm sektörleri etkilemekle beraber en büyük tartışmalardan birini sağlık sektörü özelinde yarattı. Hızla artan hasta sayılarıyla birlikte sağlık sistemlerinin kapasitelerinin zorlanması ve sağlık çalışanlarına sağlanan koruyucu ekipmanların yetersizliği gibi konular birçok ülkenin gündeminde önemli bir yer aldı. Bu sırada özel sektör tarafından gelen yeni atılımlar ise sağlık hizmetlerinin daha erişilebilir olduğu bir gelecek oluşturmayı hedefliyor.

• Kamu harcamaları: Dünya Bankası'nın 2017 yılından derlediği son verilerine göre gayrisafi yurt içi hasıladan sağlık harcamalarına en çok kamu kaynağı ayıran ülkeler Tuvalu, Küba ve İsveç olarak sıralanıyor. Dünya genelinde hükümetlerin yaptığı sağlık harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı ise ortalama %5,9 civarında.
   
• Sorunlar: Sağlık sektörüne ayrılan kamu kaynaklarının miktarı, pandemi öncesinde de bazı ülkelerde soru işaretlerine sebep oluyordu. Örneğin, Birleşik Krallık merkezli The Health Foundation'ın geçtiğimiz yıl yayımladığı bir araştırma, ülkenin Ulusal Sağlık Hizmeti'ne (NHS) yapılan yatırımların yetersizliğinin uzun vadede hasta bakımında yaratabileceği sorunlara dikkat çekmişti. Bu alandaki problemler, pandemi döneminde sağlık sisteminin aşırı zorlanmasıyla iyice gün yüzüne çıktı. Kaynakların yetersizliği nedeniyle gerekli kişisel koruyucu ekipmanların sağlanamadığı yerlerde sağlık çalışanları, salgın sürecinde alternatif yöntemlerle işlerine devam etmek durumunda kaldı. ABD özelindeki araştırmalar, 2010'dan bu yana eyalet kamu sağlığı birimleri için yapılan harcamaların %16, yerel birimler için yapılan harcamaların %18 azaldığını gösteriyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nin (CDC) Direktörü Robert Redfield, nisan ayında verdiği bir röportajda "en büyük pişmanlığının ülkesinin on yıllar boyunca kamu sağlığına etkili bir şekilde yatırım yapmaması" olduğunu söyleyerek durumun ciddiyetinin altını çizmişti.
   
• Özel sektör: Kamunun yetersiz kaldığı alanda özel sektör giderek daha etkin bir rol alıyor. Denetim ve danışmanlık firması Deloitte, küresel çapta sağlık harcamalarının bileşik yıllık büyüme hızının 2019-2023 arası dönemde %5 olacağını öngörüyor. Pandemi sonrasında bu alanda faaliyet gösteren özel sektör şirketlerinin de büyümesi bekleniyor. ABD'de S&P 500 endeksinin alt endekslerini incelediğimizde sağlık sektörü şirketleri, yıl başından bu yana büyüme gösterebilmiş dört sektörden biri olarak karşımıza çıkıyor. Financial Times'ın pandemi döneminde en çok piyasa değeri kazanan 100 şirketi sıraladığı listesinde ise bu sektörden 25 şirket yer alıyor.
   
• Dönüşüm: Yıl başından bu yana yaşananlar, sektördeki inovasyon ihtiyacını ortaya çıkardı ve dijital dönüşüm süreçlerini hızlandırdı. Kamu tarafında ABD, Avustralya, Birleşik Krallık ve Almanya gibi ülkeler hastaların doktorlara erişimini ve tedavi süreçlerini kolaylaştıran yasal reformlara imza attılar. Özel sektörde hızla büyüyen bir trend ise telesağlık. Pazar araştırmaları, 2026'ya kadar bu sektörün yaklaşık 267 milyar dolar değere ulaşabileceğini gösteriyor. Görüntülü arama yoluyla hastaları doktorlarla buluşturan, bireyler için bilgilendirme ve sağlık verisi takibi yapan ve dijital izleme teknolojileri geliştiren şirketler sağlık hizmetlerinin hastane, muayenehane gibi klasik anlamdaki sağlık tesislerinin dışında da gerçekleştirebilmesine ön ayak oluyor.