PKK silah bıraktı: Süreç nasıl başladı, sırada hangi adım var?

Terör örgütü PKK, Abdullah Öcalan'ın yaptığı "Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı" üzerine 5-7 Mayıs tarihleri arasında düzenlenen 12. Kongresi'nin ardından fesih kararı aldığını yazılı bir açıklamayla kamuoyuna duyurdu. 

Reuters'ın haberine göre, kendini feshettiğini ve silahları bıraktığını duyuran terör örgütünün kongreye ilişkin sonuç bildirgesinde, "Kongre, PKK adıyla yürütülen çalışmaları sonlandırdı" denildi. Bildirgede, "Türk-Kürt ilişkilerinin yeniden dizayn edilmesi" çağrısında bulunulurken, "Herkesi barış sürecine katılmaya çağırıyoruz" ifadesi kullanıldı.

• Bununla birlikte: PKK'nın kurucularından Rıza Altun'un 2019'da, Ali Haydar Kaytan'ın ise 2018'de öldüğü açıklandı.

DEM Parti'den ilk açıklama

Silah bırakma kararının duyurulmasının ardından toplanan Merkez Yürütme Kurulu'na (MYK) katılan DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, gazetecilere yaptığı açıklamada "Artık Kürt sorununu çözmek için demokratik bir Türkiye'yi inşa etmek için herhangi bir gerekçe kalmadı. Umarım bu süreci barışla taçlandırırız" dedi.

Cezaevindeki PKK lideri Öcalan'la görüşen İmralı heyetinin üyesi ve DEM Parti Van Milletvekili Pervin Buldan "Yıllardır denenen ama sonuç alınmayan, bugün artık umutla sarılacağımız bir atmosfer yakalandı. Dikenli telleri aradan kaldırıp barışı taçlandıracağımız yeni bir dönem başladı" açıklamasında bulundu.

MYK toplantısının ardından açıklamalarda bulunan DEM Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan ise “Bu büyük fırsatı heba etmemeliyiz. Bu kutsal bir sorumluluktur” diyerek demokratik sürece katılım çağrısı yaptı.

İktidar kanadından ilk tepkiler

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, PKK'nın fesih kararından sonra Öcalan'a "tarihsel sorumluluk aldı" diyerek teşekkür ettiği konuşmasında "Türk vatanının her yöresine emek, sabır ve fedakarlıkla ekilen barış tohumları umutla sulanmış, nihayet tomurcuklanmış ve çiçek açmıştır. 47 yıldır ihanetle yazılan kanlı sayfa ümit ve temenni ediyorum ki bir daha açılmamak üzere kapanacaktır" dedi.

"Terörsüz Türkiye" yolunda çok önemli bir eşiğin aşıldığını dile getiren AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala, "İllegal yapıların sonlandırılmasına ve tasfiyelerine ilişkin önemli bir aşamaya geçilmiştir. Gelinen bu aşamada, yapılacak çalışmalara ve sürecin yönetimine ilişkin mekanizmalar gerektiği biçimde işlenecektir" dedi.

Sürecin titizlilikle takip edildiğini ifade eden AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik ise "Terörün tamamen bitmesi hâlinde yeni bir dönemin kapısı açılacaktır. Bu kararın fiilen uygulanması ve tüm boyutlarıyla gerçekleşmesi gerekmektedir" dedi. "Fesih" ve "silahları teslim etme" kararının, PKK’nın tüm şube ve uzantıları ile illegal yapılarını kapayacak şekilde olması gerektiğine vurgu yapan Çelik, "Buna ulaşılması demek, bütün kültürel, etnik ve mezhepsel unsurlarıyla tüm vatandaşlarımızın kazanması demektir. Adlarımız farklı olsa da hepimizin soyadı Türkiye Cumhuriyeti'dir" ifadelerini kullandı.

Süreç nasıl başladı?

Süreç, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin 22 Ekim 2024'te yaptığı çağrı ile başlamıştı. Devlet Bahçeli, bu açıklamasından kısa bir süre sonra ise DEM Parti heyetine İmralı'ya gitmesi için izin verilmesi çağrısı yapmıştı. Terör örgütü lideri Abdullah Öcalan ile görüşmek için ilk başvuru 26 Kasım 2024 tarihinde yapılırken, 27 Aralık 2024'te Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, DEM Parti'nin görüşme talebine olumlu yanıt verildiğini açıklamıştı.

Bir gün sonra İmralı'ya giden DEM Parti İstanbul Milletvekili Sırrı Süreyya Önder ve Van Milletvekili Pervin Buldan, Öcalan ile 4,5 yıl sonra ilk görüşmeyi yapmış; heyet, bu görüşmenin ardından Ankara'da siyasi partiler turuna başlamıştı. Önder, Buldan ve Ahmet Türk'ten oluşan DEM Partili heyetin TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’la başlayıp MHP ve AK Parti’yle devam eden siyasi turu CHP, DEVA, Saadet ve Yeniden Refah Partisi ile görüşmeler düzenlenmesiyle tamamlanmıştı.

DEM Parti İmralı Heyeti'nin Edirne'de tutuklu bulunan Selahattin Demirtaş ile biraraya gelmesinin ardından açıklama yapan Demirtaş da Cumhurbaşkanı Erdoğan, CHP Genel Başkanı Özel ve MHP Genel Başkanı Bahçeli'ye teşekkür etmişti. Heyet, bu görüşmenin ardından İmralı'da bir dizi görüşme daha yaptı.

• Heyet, Şubat ayında ise Kuzey Irak'ı ziyaret etti; Erbil ve Süleymaniye'de temaslarda bulunduktan sonra Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani ve Irak Kürdistan Demokrat Partisi Başkanı Mesut Barzani ile biraraya geldi.

Şubat ayının sonunda ise İmralı Adası'nda çekilen son fotoğrafı paylaşılan Öcalan'ın mektubu İstanbul'da bir otelde okundu. Mektubunda terör örgütüne kendini feshetme çağrısında bulunan Öcalan, mesajında “Silah bırakma çağrısında bulunuyor ve bu çağrının tarihî sorumluluğunu üstleniyorum” ifadelerini kullanmıştı. 

• Editörün önerisi: Diyarbakır’da çekinceli bir umut: Nevruz kutlamalarında hangi mesajlar öne çıktı? | Ayça Örer

DEM Parti heyeti ise son olarak Nisan ayında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile biraraya geldi. Beştepe'de yapılan görüşmeye MİT Başkanı İbrahim Kalın, AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala ve DEM Parti heyetinden Sırrı Süreyya Önder ile Pervin Buldan yer almıştı.

Sırada hangi adımlar var? 

Bu aşamadan sonra silahların tesliminin gündeme gelmesi bekleniyor. Silahların teslimiyle ilgili yol haritasının netleşmesinin ardından ikinci aşamada ise yasal düzenlemeler gündeme gelecek. 

Dağda bulunan ve Türkiye'de eyleme karışmamış olan terör örgütü üyeleriyle ilgili bir yasal düzenleme yapılması da beklentiler arasında. Üst düzey PKK'lıların durumuyla ilgili olarak ise üçüncü bir ülke formülü üzerinde duruluyor. Bir başka nokta da infaz kanunuyla ilgili beklenen düzenlemeler. 

Bununla birlikte, DEM Parti de Öcalan'ın İmralı'daki şartlarının iyileştirilmesine yönelik adımlar atılmasını bekliyor. Kısa Dalga'dan Gazeteci Ayşe Yıldırım, Öcalan'ın cezaevi koşullarının iyileştirildiğini, daha geniş bir alanda kalabildiğini ve yanına gönderilen başka tutuklularla sekreterya oluşturulduğunu yazdı.

AK Parti İstanbul Milletvekili Hulki Cevizoğlu ise "Bundan sonraki aşamalarda öngörülen, silahların toplanması ve hem Suriye'deki YPG kamplarının hem de Irak'taki PKK kamplarının kapatılması. Oradaki teröristlere güvenlik garantilerinin verilmesi ve dağdan inişin başlayarak dağın boşaltılması" ifadelerini kullandı.

CNN Türk’ten Emrah Çakmak'ın haberinde, örgütün elindeki silahları Amediye, Binar ve Ranya çevresinde uluslararası gözlemcilerin katıldığı Birleşmiş Milletler gözetimindeki üç aşamalı bir planla teslim edeceği belirtildi.