Ramazan ayında İsrail-Filistin çatışmaları: yeniden savaş korkusu

Çatışmaların ve iki topluluk arasındaki çözümsüzlüğün süregeldiği Filistin topraklarında ramazan ayında gerginlik arttı. Yeniden savaşa sürüklenmenin korkusu dile getirilirken bazı Filistinliler savaşın hiç bitmediği kanaatinde. Bu yazımda, nisan ayı içinde İsrail ve Filistin arasında yaşananları özetleyeceğim.

Hem Yahudiler hem de Müslümanlar için kutsal sayılan Harem-i Şerif, bu yıl da iki grup arasında huzursuzluğun merkezi oldu. Harem-i Şerif, Müslüman otoriteler tarafından ve İsrail güvenlik güçleri altında yönetilen bir alan. İçinde Müslümanların kutsal mekânı Mescid-i Aksa ve Yahudilerin kutsal mekânı Ağlama Duvarı bulunuyor. Ramazan aylarında ve üst üste denk gelen millî ve dinî bayramlarda çıkan izdiham, her yıl bölgedeki çözümsüzlüğü gözler önüne seriyor.

• Bir adım geriden: Geçtiğimiz yıl 7 Mayıs'ta ramazan ayının son Cuma namazını kılmayan gelen 70 bin Filistinli Müslüman, akşam namazının ardından, Mescid-i Aksa’nın etrafını saran İsrail polisine tepki olarak taşla saldırmış, polis güçleri ise flaş bombası ile karşılık vermişti. Nisan ayından beri yükselen gerilim 7 Mayıs günü bir çatışmaya dönüşmüş, İsrail içinde Arap nüfusun ayaklanmaları hızla artırmıştı. 10 Mayıs'a gelindiğinde, çatışma artık savaş durumunu almıştı. 21 Mayıs’ta ateşkes imzalanmasıyla, 2021 yılının 11 günlük İsrail-Filistin Savaşı sona ermişti. Önceki ateşkesler gibi bu anlaşma da topluluklar arasındaki sorunlara çözüm getirmekte yetersiz kalmıştı ve her iki taraf da ateşkesi kendi zaferi olarak görmüştü. Buna rağmen, İsrail Başbakanı Netanyahu, aşırı sağ siyasetçiler tarafından suçlanmış, ateşkes anlaşması, "terörizme ve Hamas’a teslim olmanın" sembolü olarak görülmüştü. Öte yandan Gazze halkı, savaşın bölgelerinde bıraktığı yıkım ve ekonomik problemleriyle baş başa kalmıştı. 21 Mayıs’ta ABD Başkanı Biden, Filistin sorunuyla ilgili gelişme kaydetmek için önemli bir şans olduğunu ve bu konudaki çalışmalara kendini adadığını belirtmişti.
• Yeniden çatışmalar: Önceki yıllarda da olduğu gibi bu yıl da Mescid-i Aksa’da Filistinlilerin buluşmasıyla gerilim arttı ve 15 Nisan Cuma günü çıkan kargaşada 152 Filistin vatandaşı yaralandı. Geçen yıl İsrail'in millî bayramıyla çakışan ramazan ayı, bu yıl da Yahudilerin Pesah, veya Hamursuz Bayramı ile çakıştı ve iki dinin de kutsal saydığı Mescid-i Aksa'da bu yıl da çatışmalar yaşandı. Tel Aviv’in açıklamalarına göre, İsrail ve Filistin otoriteleri daha önce ramazan ayında yapılacak olan ziyaretlerin sakin geçmesi için görüşmeler yapıldı; ancak genç Filistinliler Ağlama Duvarı Meydanı'nı Kudüs'teki Tapınak Tepesi'ni Meğaribe Kapısı'na bağlayan Meğaribe Köprüsü’nü taşlayarak polis şiddetini tetikledi. Amerikan NPR ajansının haberine göre, Anonim bir şekilde açıklama yapan Filistinli bir tanık ise, bir grup Filistinlinin İsrail polisine taş atmasıyla polisin karşılık verdiğini açıkladı.
• Füze saldırılarıyla büyüyen çatışma: İsrail Savunma Kuvvetleri, 19 Nisan Salı günü Gazze Şeridi’ne saldırı başlattı. Savunma Kuvvetleri’nin açıklamasına göre bu saldırı, pazartesi günü İsrail’e atılan füzenin ele geçirilmesinin ardından gerekli görüldü. Savunma Kuvvetleri, pazartesi günü İsrail'in engellediği saldırıdan Hamas silahlı örgütünü sorumlu tuttu. Hamas sözcüsü yaptığı açıklamada saldırı teşebbüslerinin başarısız olduğunu açıkladı. Sonraki günlerde İsrail füze saldırıları devam etti, Hamas sözcüsü, Gazze Şeridi’nde devam eden saldırılar ve tahribat için "Filistinlilerin işgale karşı durması konusunda daha azimli olmasını sağlıyor" dedi. Geçtiğimiz yıl Gazze Şeridi’nden gelen, Hamas ve İslami Cihad grupları kaynaklı füze saldırılarıyla çöken İsrail savunma sistemi Demir Kubbe’nin, bu yıl devam eden saldırılarda hâlâ aktif olduğu görülüyor. Öte yandan, roket saldırılarının gerisinde, Kudüs’te 1.000'den fazla ultra-milliyetçinin İsrail bayraklarıyla ve "Araplara ölüm" sloganlarıyla gösteri yaptığı kaydedildi. Geçen yıl ateşkes anlaşması için Başbakan Netanyahu’nun suçlanması gibi, bu gösterinin liderlerinden aşırı-sağ siyasetçi Ben Gvir de Başbakan Bennett’i suçladı. Henüz tansiyonun geçtiğimiz yıl olduğu gibi savaşa dönüp dönmeyeceği belli olmasa da çatışmaların Gazze Şeridi’nde altyapıda büyük tahribata ve İsrail iç siyasetinde çalkantılara neden olacağı gözlemleniyor.