Reel ekonominin yol ayrımı

Küresel piyasalar, son haftalarda kayda değer ölçüde yükseliş göstererek şubat-mart aylarında yaşadığı pandemi kaynaklı kayıpların büyük bir kısmını geri kazandı. Kamu sağlığı krizinin en şiddetli dönemini yavaş yavaş geride bırakırken birçok ülkede hayatın ve ekonomik faaliyetlerin normalleşmeye başlaması, yatırımcıların beklentilerini iyileştirmiş ve risk iştahını artırmış görünüyor. Diğer yandan bazı kurumlar ve analistler, bu hızlı toparlanma konusunda piyasaların geneliyle hemfikir değil.

• Neler oluyor? ABD’de yıla 3.230 puan civarında başlayan S&P 500 endeksi, dün günü 3.232 puandan kapatıp başa baş noktasını geçerken Nasdaq Composite endeksi, 19 Şubat’ta 9.817 puanla kırdığı rekorunu dün tazeledi ve günü 9.925 puandan kapattı. Bununla birlikte Türkiye, Avrupa ve Asya’daki hisse piyasalarında da son zamanlarda benzer yükseliş trendleri görüyoruz. Emtia piyasalarında petrol, OPEC ve müttefiklerinin müdahaleleriyle toparlanırken yatırımcıların zor zamanlarda sığındığı altındaki hızlı yükseliş sakinlemiş durumda. ABD’deki bazı analistler, geçtiğimiz hafta beklentilerden çok daha iyi gelen istihdam verilerini ve dipten dönüş sinyalleri içeren diğer ekonomik göstergeleri sebep göstererek piyasaların Covid-19’u geride bıraktığını ve önümüzdeki 12-18 aylık döneme odaklandığını söylüyor.
   
• Karşıt görüş: Piyasalar bu aralar yeniden açılma için heyecanlı olsalar bile, makroekonomik görünümün üzerindeki kara bulutlar, bazı analistlerin kafasında soru işaretleri yaratmaya devam ediyor. Örneğin, ABD’de işsizlik oranı mayıs ayında yükselme beklentisinin aksine düşmüş olsa da son veriler hala 2 milyon kadar insanın yeni işsizlik maaşı başvurusu yaptığını gösteriyor. Diğer yandan Ulusal Ekonomik Araştırma Bürosu (NBER) dün, ülkenin resmî olarak resesyona girdiğini açıkladı. Ekonomik toparlanmanın ne şekilde gerçekleşeceğine dair birçok farklı tahmin bulunuyor ve bir fikir birliği yok. Kimileri bunun V şeklinde olmasını beklerken kimileri daha farklı şekiller öngörüyor. Reel ekonomiyle hisse piyasaları arasında bariz bir kopukluk olduğunu düşünen analistler, bunun önemli riskler yarattığını söylüyor. Bazı analistler de hükümetler ve merkez bankalarının varlık fiyatlarını haddinden fazla desteklediğini ve şu an piyasanın ekonomideki temel faktörleri hesaba katmadığını düşünüyor.
   
• Neler olabilir? Geride kalan dönemde hisse piyasalarını destekleyen en önemli faktörlerden biri, hükümetler ve merkez bankalarının yürürlüğe koyduğu teşvik önlemleri olmuştu. Bu günlerde ABD gündeminde yeni bir teşvik paketi var; ancak ya piyasaların gösterdiği hızlı toparlanma, politika yapıcılara işlerin düzeliyor olduğu imajını yansıtarak onları yeni teşvikleri bir an önce devreye alma fikrinden soğutabilir, ya da miktarları kısmalarına sebep olabilir. Bunun dışında, Büyük Buhran yıllarının ekonomisi ve petrol kriziyle özdeşleşen 1970’ler gibi büyük çaplı resesyonları takip eden dönemler, ya da daha güncel örnekleriyle milenyum dönümündeki dot.com ve 2008-2009’daki küresel finans krizi sonrası yaşananlar, bize önümüzdeki aylar için fikir verebilir.