RUSYA UKRAYNA SAVAŞI: KÜRESEL PİYASALARDA FİYATLANAN YAPTIRIM BAŞLIKLARI

Rusya Ukrayna savaşı, 24 şubattan bu yana hem insani boyutuyla hem de finansal anlamda yarattığı etkilerle tüm dünyanın gündeminde kalmaya devem ediyor. Bu kapsamda, barış müzakereleri umudu piyasalarda yer yer toparlanma ibarelerine yer verse de geçtiğimiz haftasonu Ukraynalı yetkililerin, Kiev yakınlarında Rusya'dan geri aldıkları Bucha kentinde yol kenarında elleri arkadan bağlanmış ve infaz edilmiş çok sayıda cansız beden bulduklarını duyurmasının ardından savaşın kara yüzü tüm dünyayı bir kez daha gerçeklerle yüzleştirdi.

Görüntülerin ardından Rusya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Ukraynalı yetkililer tarafından yayınlanan ve Rus birliklerinin Bucha‘da işlediği iddia edilen “suçları” gösteren tüm fotoğraf ve videoların “provokasyon” olduğu ve Bucha kentinde kimsenin Rus birlikleri tarafından şiddete maruz bırakılmadığı ifade edildi. Ancak İnsan Hakları İzleme Örgütü, Rus güçlerinin, Ukrayna’nın Çernihiv, Harkov ve Kiev kentlerinde “birçok kez savaş yasalarını ihlâl ettiğini” belgelediğini açıkladı.

Haftasonu gerçekleşen bu gelişmelerin ardından küresel piyasalar Rusya-Ukrayna savaşını temel risk unsuru olarak fiyatlamaya devam etti. Bu kapsamda Rusya’ya gerçekleştirilecek yaptırımlar piyasanın odağındaydı.

İlk yeni yaptırım, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen tarafından duyuruldu. Leyen, Avrupa Birliği'nin (AB) Rusya’ya yönelik 6 önemli yaptırıma değinen beşinci yaptırım paketini açıkladı. Yaptırımlardan ilki, "Rusya’dan gelen kömüre yılda 4 milyar euro değerinde bir ithalat yasağı uygulanması, bu, Rusya için bir diğer önemli gelir kaynağını kestiği değerlendirildiğinde önemli bir yaptırım ancak bu açıklamanın ardından Avrupa Birliği'nin Rus petrolüne yönelik yaptırımı gündeme alamaması dikkatleri çekti.

AB’nin açıkladığı yaptırımların ikincisi, Rusya’nın en büyük ikinci bankasının da aralarında bulunduğu 4 önemli Rus bankasına tam işlem yasağı konmasıydı. Böylece bu dört banka piyasadan tamamen koparılacak. Söz konusu bankalar Rus bankacılık sektöründeki pazar payının %23’ünü temsil ediyor. Bu, Rusya’nın mali sistemini daha da zayıflatabilir. Yaptırımların üçüncüsü, Rus gemilerinin ve Rus tarafından işletilen gemilerin AB limanlarına erişiminin yasaklanması sağlanacak. Dördüncü ayağın ihracat olduğunu bildiren von der Leyen, Rusya’nın savunmasız olduğu bölgelerde 10 milyar euro değerinde ilave ihracat yasakları getirileceğini açıkladı. Bu, örneğin kuantum bilgisayarları ve gelişmiş yarı iletkenleri, ayrıca hassas makine ve nakliye ekipmanlarını içerir. Bununla Rusya’nın teknolojik tabanını ve sanayi kapasitesini düşürmeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı. Yaptırım paketinin beşinci ayağında ise Rusya’nın ve oligarklarının odundan çimentoya, deniz ürünlerinden liköre kadar olan ürünlerdeki para akışını kesmek için 5,5 milyar euro değerinde özel yeni ithalat yasakları mevcut, Leyen “Bunu yaparken, Rusya ile Beyaz Rusya arasındaki boşlukları da kapatıyoruz’’ ifadelerini kullandı. Yeni paketin son ve altıncı ayağında ise  Rus şirketlerinin üye devletlerdeki kamu alımlarına katılımına yönelik genel bir AB yasağı veya Rus kamu kurumlarına yönelik Avrupa veya ulusal tüm mali desteğin hariç tutulması gibi çok hedefe yönelik bir dizi önlem açıklandı. Bu önlemlerle ilgili Leyen “Avrupa vergi parası her ne şekilde olursa olsun Rusya’ya gitmemelidir’’ ifadelerini kullandı. Söz konusu yaptırım paketinin onaylanması için AB Komisyonu tarafından görüşülüp karara bağlanması gerekiyor.

Öte yandan, İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, Rusya'nın Ukrayna'nın Buça şehrinde sivilleri öldürmesine karşılık olarak, "ulusal güvenliği tehdit" gerekçesiyle 25 Rus diplomat ve büyükelçilik personelini sınır dışı etme kararı aldıklarını açıkladı. Hollanda ise Avrupa Birliği'nin Rusya'ya uyguladığı yaptırımlar kapsamında yapım aşamasında ve bakımda olan Ruslara ait 13 yata el koydu.

ABD ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in kızları dahil dışişleri bakanı Sergey Lavrov’un ailesi ve Rusya'nın önde gelen iki büyük bankası Sberbank ile Alfa Bank'ı yaptırım listesine aldı. Öte yandan Rusya'ya yeni yatırımlara da yasak getirildi. ABD Başkanı Joe Biden'ından gelecek yaptırım açıklamaları piyasanın odağında olmaya devam ederken Biden’ın, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırıları üzerine bu ülkeyle normal ticari ilişkileri askıya alma kararı da Kongre tarafından onaylandı.

İngiltere de ABD ile koordineli yaptırım paketi açıklayarak, Rusya'nın en büyük bankası Sberbank'ın tüm varlıklarının dondurulmasına ve İngiliz firmalarının Rusya'ya tüm yeni dış yatırımlarının yasaklanmasına karar verdi.  Ayrıca önemli bir adım alarak Rus kömür ve petrol ithalatını yıl sonuna kadar sona erdirme taahhüdünde bulundu. Gaz ithalatını ise "mümkün olan en kısa sürede" durdurma planı dile getirildi. Demir ve çelik dahil olmak üzere Rusya'dan bazı ürünlerin ithalatının yasaklanması da açıklanan yaptırımların bir diğer ayağıydı. İngiltere Dışişleri Bakanı Liz Truss, Ukrayna'da işlenen savaş suçlarına atıfta bulunarak, "Rus elitlerine Putin'in emirleri üzerine işlenen vahşet suçlarının sorumluluğundan kaçamayacaklarını gösteriyoruz" dedi.

Öte yandan geçtiğimiz gün açıklanan habere göre, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu Rusya'yı, Ukrayna'ya karşı başlattığı savaş nedeniyle Cenevre merkezli İnsan Hakları Konseyi üyeliğinin askıya alınmasını onayladı. Rusya'nın BM Daimi Temsilci yardımcılarından Dmitry Polyanskiy ise ülkesinin üyeliğinin askıya alınmasının ardından, Rusya'nın BM İnsan Hakları Konseyinden çekildiğini duyurdu. Ukrayna'nın BM Büyükelçisi Kyslytsya ise Rusya'nın İnsan Hakları Konseyinden çekildiği açıklamasına "Kovulduktan sonra istifa edilmez." sözleriyle tepki verdi.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Ukrayna'nın Rusya'ya çarşamba günü yeni bir anlaşma taslağı sunduğunu söyledi ve bu taslağın İstanbuldaki önerilerden farklı olduğunu belirtti. "Ukrayna, Moskova ile görüşmeleri durdurmaya ve baltalamaya çalışıyor" diyen Lavrov, "Tüm provokasyonlara rağmen Rusya, Ukrayna ile görüşmelere devam edecek ve kendi anlaşma teklifini önerecek" ifadelerini kullandı.