Satürn'ün uydusu, yaşama ev sahipliği yapabilir mi?

Freie Universität Berlin liderliğindeki uluslararası bir ekip, Satürn'ün altıncı en büyük uydusu olan Enceladus'un buzla kaplı küresel okyanusundan, 2005 yılında Satürn'e varan NASA'nın Cassini uzay görevi kapsamında elde edilen örneklerde, yaşamın temel yapı taşlarından biri olan fosfatın tespit edildiğini bildirdi. Bu keşif, Enceladus'un, uyduda Dünya'da bilindiği şekilde yaşamın var olması için gereken tüm kimyasal yapı taşlarına sahip olduğu anlamına geliyor. 

Geniş açı: Konuya ilişkin olarak Wall Street Journal'a konuşan NASA'nın Jet İtiş Gücü Laboratuvarı'ndan astrobiyoloji kimyageri Morgan Cable, açıklamasında "Bu, 'Evet, Enceladus tipik Dünya yaşamının yaşamak için ihtiyaç duyacağı tüm bileşenlere sahip ve oradaki okyanus bildiğimiz yaşam için yaşanabilir' diyen son keşif" ifadelerini kullanıyor.

• Fosfor, Dünya'daki tüm yaşam için gerekli moleküller olan DNA ve RNA'nın temel yapı taşlarından biri olması nedeniyle bildiğimiz yaşam için oldukça önemli olarak öne çıkıyor. Fosforun bir bileşeni olan fosfat ise bir dizi diğer metabolik süreç için hayati önem taşımaktadır.
• Satürn'ün E halkasındaki fosfat varlığının keşfedilmesi ise fosfatların Enceladus okyanuslarında Dünya okyanuslarından 100 kat daha yüksek bir konsantrasyonda bulunabileceğini gösteriyor. 

Perde arkası: Enceladus'un buzlu kabuğunun altında, 30 milden daha derin ve tüm uyduyu saran sıcak bir yeraltı okyanusu bulunuyor. Güney kutbundaki patlamalar buzlu parçacıkları uzaya püskürterek Cassini gibi araştırma araçlarının okyanusun kimyasal yapısını suya dalmadan ve hatta ayın yüzeyine dokunmadan incelemesine olanak sağlıyor.

• 2017'de Satürn'ün atmosferine giriş yapan Cassini, Enceladus'un güney kutbunda yer alan gayzerlerin ve Satürn'ün E halkasının içinden geçerek veri topladı. Önceki görevlerden elde edilen veriler, Enceladus'ta fosfor dışında yaşamın temel yapı taşları olan karbon, hidrojen, nitrojen, oksijen ve sülfürün bulunduğuna işaret ediyordu; ancak gezegen bilimcilerden oluşan araştırma ekibi, başlangıçta gözden kaçırılan yaklaşık 1.000 örnekten dokuzunda fosfat tespit etmeyi başardı.
• Bununla birlikte, tespit edilen miktarın küçük olması, fosforun kıtlığını gözler önüne seriyor. Konuya ilişkin olarak çalışmanın başyazarı Frank Postberg, "Biyolojik olarak gerekli altı element arasında fosfor, evrende açık ara en nadir bulunanıdır" ifadelerini kullanıyor.

Öte yandan: Bütün bunları bir kenara bırakacak olduğumuzda, yaşama ev sahipliği yapmak için tüm gerekli şartları taşıyor olduğu gerçeği, Enceladus'ta yaşam olduğu anlamına gelmiyor. 

• Buna göre, söz konusu keşfin Enceladus'u araştırma yapmak için daha cazip bir hedef hâline getirdiğini belirten Cable, bu noktada atılacak bir sonraki adımın, Enceladus'ta gerçekten yaşam olup olmadığını anlamak için bir görev daha gerçekleştirilmesi olduğunu ifade ediyor.
• NASA'nın 2027 yılında başlatacağı Dragonfly görevi, Satürn'ün en büyük uydusu olan Titan'a yönelecek ve böylece konuya ilişkin daha fazla bilgi edinmek de mümkün olacak. Bununla birlikte, önerilen bir başka göreve göre de 2050 yılında Enceladus'a ulaşılabileceği tahmin ediliyor.
• Bu görevlere ek olarak, Enceladus'un sıcak yeraltı okyanusunun kimyasal yapısında ilişkin daha fazla bilgi edinmek için şimdiye kadarki en güçlü teleskop olan James Webb Uzay Teleskobu'ndan faydalanılabileceği değerlendiriliyor.