Sıcaklık dalgaları ve artan kırılganlıklar

Gezegenimiz için felaket anlamına gelecek +2 derecelik sıcaklık artış sınırına giderek daha çok yaklaşıyoruz. Nitekim, bir iki güne geride bırakacağımız 2024 yılında sıcaklık rekoru kırmayı bırakın, “ortalama sıcaklıkların insanların fosil yakıtları yakmaya başlamasından önceki sıcaklıklardan 1,5 C’den daha fazla” çıktığını biliyoruz, tablo aşağıda.

Sıcaklık rekorları üzerine konu açılmışken biraz sıcak dalgalarından bahsedelim. İki konu ayrı, her yıl sıcak rekorlarını tekrar kırıyoruz, sıcak dalgası ise yılın sıcak aylarında sıcaklığın normalin belli bir derece üstünde belli bir sayıda günden fazla sürmesi olarak kabul ediliyor. 

Sıcak dalgalarıyla ilgili Ümit Şahin’in kaleme aldığı Sıcak Dalgaları: İklim Değişikliğiyle Artan Tehdit ve Sıcak-Sağlık Eylem Planları isimli politika notuna bakabilirsiniz. Yazı 2019 tarihli olsa da geçerliliğini ve önemini hâlâ koruyor. 

Her yaz sıcak dalgaları sebebiyle hasta, yaşlı, çocuk ve hamileleri uyaran haberler daha fazla önümüze düşüyor, dünya genelinde sıcak yüzünden hastalanan ve ölen canlıları okuyoruz. İklim değişikliğinin canlı hayatına gözle görülür etkisine sıcak dalgaları sırasında daha fazla tanık oluyoruz. Sıcak dalgaları giderek daha sık, daha uzun ve daha yoğun hale geldi. Bu durum özellikle yaşlılar, kronik hastalar, küçük çocuklar, açık havada çalışanlar gibi kırılgan grupları daha çok etkiliyor. Yeni bir araştırma, meydana gelen 20 sıcak dalgasının 2004-2017 arasında sadece İstanbul’da 4.281 kişinin beklenmedik ölümüne neden olduğunu ortaya koydu. Sıcak dalgaları nedeniyle hastalık ve ölüm riskleri artarken, Türkiye gibi ülkelerde bu döneme özel uyarı sistemlerinin hala yeterince gelişmemiş olması endişe verici.

Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği Sıcak-Sağlık Eylem Planları kritik bir adım. Türkiye’de de yerel yönetimlerin, üniversitelerin ve sivil toplumun iş birliğiyle, iller bazında bu planların hazırlanması artık bir ihtiyaç değil, zorunluluk. Sıcaklık rekorlarına ve sıcak dalgalarına bakarak daha fazla insanın etkilenmesini önlemek için harekete geçmenin zamanıdır, geç olmadan…