Soçi zirvesinin gündeminde ne vardı?

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 1,5 yıl aranın ardından dün Rusya'nın Soçi şehrinde bir araya geldi. Büyük kısmı basına kapalı gerçekleşen toplantının ardından basın toplantısı da gerçekleştirilmedi. 

Söylemler

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşme öncesi yaptığı açıklamada "Türkiye-Rusya ilişkilerinde her geçen gün çok da güçlenerek devam etmemizde çok büyük faydalar var." ifadelerini kullandı. Suriye'de barışın Türkiye ve Rusya ilişkilerine bağlı olduğu söyleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya'yla yapılan savunma odaklı iş birlikleri konusunda "attığımız adımlardan dönmemiz mümkün değil" dedi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Suriye ve Libya tutumlarına işaret ederek Türkiye'yle iş birliğinin uluslararası arenada "başarılı bir şekilde" sürdüğüne dikkat çekti ve "Erdoğan'la görüşmelerinin her zaman sorunsuz geçmediğini, ancak ilgili kurum ve kuruluşlarla uzlaşı bulunabildiğini" söyledi.

Gündem

İdlib

Geçtiğimiz günlerde Millî Savunma Bakanı Hulusi Akar İdlib'de hava saldırılarında artış gözlemlendiğine dikkat çekerek bu durumun "mutabakat muhtırasına uygun olmadığını" Rusya'ya aktardıklarını ifade etmişti. Eylül ayı içinde Moskova'da gerçekleşen Suriye lideri Beşar Esad ve Putin toplantısında Putin, BM kararı olmadan bölgede bulunan "yabancı askerlerin Suriye hükümetinin ülkenin tamamında hâkimiyet kurmasına engel oluşturduğu" vurgusu yapmıştı. Suriye Dışişleri Bakanı Faysal Mikdad da TSK unsurlarının ve ABD askerlerinin ülkeden çekilmesi çağrısında bulunmuştu. Son dönemde bölgede yaşanan hareketlilikten, İdlib’in iki liderin görüşmesinde yer tutabileceği öngörüldü.

BBC'nin haberine göre İdlib meselesinin çözüme kavuşturulması için Putin'in Cumhurbaşkanı Erdoğan'a "baskıda bulunacağı" öngörülüyordu. Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov'un "Türk muhataplarımız normal muhalifleri teröristlerden ayırma sorumluluğunu üstlendi, biraz yavaş ilerliyor" şeklindeki açıklamaları, Türkiye’nin muhalif grupların yanı sıra  "gerginliği azaltma bölgesinde" bulunan Heyet Tahrir el-Şam gibi radikal İslamcı grupları bölgeden hâlâ çıkaramamış olmasının gerginliğin büyümesindeki neden olduğuna işaret ediyor.

Türkiye bölgedeki tansiyonun kapsamlı bir askerî hareketliliğe dönüşmesinin yeni bir göç dalgasını tetiklemesinden endişe ederek Birleşmiş Milletler koordinesinde bölgedeki grupların temsilcilerinin anayasa yapmaları, ardından seçimin gerçekleştirilmesi yönündeki çağrıyı sürdürüyor.

S-400

Türkiye ve ABD arasında gerginliğe yol açan S-400’ler hakkında ikinci bir alımın gündeme gelmesi ve ABD’nin CAATSA yaptırımlarını yeniden hatırlatması, savunma iş birliklerini toplantı gündemi beklentilerinin bir başka önemli maddesi hâline getirdi.

Geçtiğimiz aylarda Rusya'nın savunma ihracatı odaklı kurumu Rosoboroneksport'un başkanı Aleksandr Miheyev Türkiye ve Rusya'nın yeni bir anlaşma imzalayacağını söylese de Türkiye bu konuda sessiz kalmayı tercih etmişti. En son geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı Erdoğan katıldığı CBS yayınında F-35 uçaklarının CAATSA yaptırımları kapsamında Türkiye'ye teslim edilmediğini dile getirmiş, "Türkiye'nin güvenlik riskini kim paylaşacak?" diyerek hangi savunma sisteminin alınacağına karar verecek olanın Türkiye olduğunu vurgulamıştı.

Sonuç

Üç saat süren görüşmenin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan "Mevkîdaşım Putin ile verimli bir görüşme gerçekleştirerek Soçi'den ayrıldık..." mesajını paylaştı. 

Rusya devlet medyası TASS; Putin'in "Suriye ve Libya'daki başarılı iş birliğine dikkat çektiğini, Dağlık Karabağ'daki iş birliğinin bölgedeki barış için güçlü bir garanti olduğunu söylediğini, Erdoğan'a TürkAkım projesi için teşekkür ettiğini" aktardı.