Stratejik Pusula: Avrupa Birliği savunmasını güçlendiriyor

Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği'nin (AB) savunma ve güvenlik alanında adım atmasına olanak tanıyacak "Stratejik Pusula" isimli belgeyi onayladı. AB, faaliyet gösterdiği bölgenin karşılaşacağı tehditlerin değerlendirilmesini ve bu doğrultuda güvenliğin sağlanmasını hedeflediğini açıkladı.

Neleri kapsıyor?

Belgenin, AB'nin güvenlik politikasını 2030 yılına kadar güçlendirmesine yönelik bir planı da kapsadığı bildirildi. Ukrayna'nın işgalinin ardından Avrupa'daki güvenlik endişelerinin arttığına ve savunma stratejilerine yatırım yapılması gerektiğine dikkat çekildi. Konsey; AB'nin özerkliğini, değerlerini ve çıkarlarını koruma çalışmalarının hızlandırılacağına işaret ederken belgenin bu çalışmaların yürütülmesine yardımcı olacağını kaydetti.

Belgede "blokun harekete geçmesi", "yatırım yapması", "ortaklık kurması" ve "güvende kalması" gibi dört temel unsurdan bahsedildi. Blok bu kapsamda farklı kriz türlerine karşı hazırlıklı olmak için 5 bin askerden oluşan bir birlik kuracağını ifade etti. Karada ve denizde düzenli tatbikatların yapılacağını dile getiren blok; bölgenin askerî hareketliliğini de geliştireceğinin altını çizdi. Bölgenin siber saldırılara karşı da korunmasını ele alan belgenin kriz anlarında blokun elini güçlendireceği vurgulandı.

• Türkiye detayı: Belgenin Türkiye'ye atıfta bulunulan Doğu Akdeniz bölümüne Dışişleri Bakanlığı yanıt verdi. Bakanlık "Türkiye'nin ve Kıbrıs Türklerinin bu denizdeki haklarını yok sayan ve maksimalist deniz yetki alanı iddiaları bulunan iki AB üyesi tarafından AB'ye dikte ettirildiği, bu hâliyle uluslararası hukuka, teamüle ve hatta AB'nin kendi müktesebatına aykırı ve gerçeklikten kopuk olduğu görülmektedir." açıklamasını yaptı. 

Avrupa ordusu kurulmayacak

AB Dışişleri ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, belgenin kamuoyuna duyurulmasından sonra yaptığı açıklamada "Bir Avrupa ordusu oluşturmak istemiyoruz." ifadelerini kullandı. Borrell, "NATO hâlâ Avrupa'nın savunmasında bir köşe taşı." diye konuştu. Almanya Savunma Bakanı Christine Lambrecht de birliğin askerî tepki gücünün temelini oluşturmaya sıcak baktıklarını ifade etti.

Nasıl yorumlanıyor?

Politika uzmanı Gustav Gressel ve Nick Witney, AB'nin savunmasını güçlendirmeye yönelik adım atmasının amacının Rusya karşısında bir duruş sergileyebilmek için olduğuna inanıyor. Ukrayna'nın işgalinin Avrupa'yı düşünülemez olanı düşünmeye ittiğini söyleyen ikili, çatışmaların genişlemesi durumunda Avrupa'nın ABD'nin korunmasını almakta zorlanacağına işaret ediyor. Gressel ve Witney, Avrupa'nın kara ve hava kuvvetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamasının önceliklendirilmesi gerektiğini savunuyor.

AB dış politika stratejileri alanında çalışmalar yürüten Dr. Kristi Raik de blokun 2016'dan bu yana savunma kapasitesini güçlendirme çabalarını yoğunlaştırdığını söylüyor. Raik'e göre, Avrupa'nın özerkliğinin korunması bu sürecin merkezinde yer alıyor. Raik, Rusya'nın eskiden Sovyetler Birliği'ne mensup olan ülkelerin demokratikleşmesinden rahatsızlık duyduğunu dile getiriyor.

• AB'nin kapıları açılmalı mı? Ukrayna'nın Avrupa'ya entegre olmasının Rusya'da kışkırtıcı bir etki yarattığı yorumunu yapan Raik, Baltık ülkelerinin savunmasız olduğunu düşünüyor. Raik, gelecekte yaşanabilecek olası saldırılara karşı blokun savunmasının caydırıcılık düzeyinde geliştirilmesi görüşünü paylaşıyor. Rusya'dan gelen enerjiye yönelik bağımlılığın da azalması gerektiğinin altını çizen Raik, Moldova'nın da aralarında bulunduğu çeşitli ülkelere üyelik kapısının açılmasına dikkat çekiyor. Raik, ABD'nin Avrupa'nın savunmasındaki rolünün de kısa bir zamanda son bulacağını düşünmüyor.