Sudan'da insani kriz: ‘Korkunç insan hakları ihlalleri 19 aydır sürüyor’

Sudan'da, Sudan ordusu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında Nisan 2023’ten beri devam eden iç savaşta on binlerce insan hayatını kaybetti; ülkeden ayrılanların sayısı 3 milyonu geçti. 11 milyondan fazla kişi ülke içinde yerinden edilirken 25 milyondan fazla kişi ise insani yardıma muhtaç durumda. İç savaşın "dünyanın en büyük açlık krizini" tetikleyebileceği yönünde uyarıda bulunan Birleşmiş Milletler, şimdi ise çatışmayı durdurmak için harekete geçmeye hazırlanıyor.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Dış İlişkiler Direktörü Dominique Hyde, Sudan'daki iç savaşın son yıllarda sivillerin korunması konusunda dünyadaki en korkunç krize neden olduğunu ve en büyük bedeli sivillerin ödediğini söyledi. 

Birleşik Krallık’ın BM Büyükelçisi Barbara Woodward ise bu ayın başında Güvenlik Konseyi'nin Kasım başkanlığını devralırken gazetecilere yaptığı açıklamada, “Savaşın 19. ayında, her iki taraf da kadınlara ve kız çocuklarına yaygın tecavüz de dahil olmak üzere korkunç insan hakları ihlalleri yapıyor” dedi.

• Sudan nüfusunun yarısından fazlasının gıda sorunu yaşadığını belirten Woodward, “Buna rağmen Sudan ordusu ve RSF, ülkelerinin karşı karşıya olduğu kıtlık ve acıyla değil, birbirleriyle savaşmaya odaklanmış durumdalar” diye konuştu.

Bir adım geriden: Ülkenin başındaki Ömer el Beşir'in 2019'daki darbe sonucunda 30 yıllık iktidarını kaybetmesi, Sudan ordusu ile paramiliter grup Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında bir güç çekişmesine yol açmıştı. Ordu ile RSF, yaklaşık 2 yıldır Hartum ve civarındaki bölgenin kontrolü için savaşıyor.

Diplomatlar, savaşın durdurulması için Birleşik Krallık’ın BM'ye sunduğu karar taslağını en kısa sürede oylamaya sunmak istediğini söyledi. Kararın kabul edilebilmesi için ise en az 9 lehte oya ve ABD, Fransa, İngiltere, Rusya ya da Çin tarafından veto edilmemesine ihtiyaç var.

Sınır ötesi yardım gerekli

BM, Sudan nüfusunun yarısını oluşturan yaklaşık 25 milyon insanın yardıma ihtiyacı olduğunu, kıtlığın göç kamplarını etkisi altına aldığını ve 11 milyon insanın evlerini terk ettiğini açıkladı. Bu insanların yaklaşık 3 milyonu başka ülkelere gitmiş durumda.

Birleşik Krallık’ın iç savaşın sonlanması için sunduğu taslak metni “Hızlı Destek Güçlerinin Sudan genelinde saldırılarının derhal durdurulması” ve “savaşan tarafların düşmanlıklara derhal son vermesini talep etmektedir” maddelerinden oluşuyor.

Taslak, Çad ile olan Adre sınır kapısının yardım sevkiyatı için açık kalması çağrısında bulunuyor. Ayrıca “insani ihtiyaçlar devam ettiği sürece ve herhangi bir engelleme olmaksızın, tüm sınır kapılarından insani erişimin sürdürülmesi ihtiyacını vurguluyor” deniliyor.

Sudanlı yetkililerin BM ve yardım gruplarının Darfur'a ulaşmak üzere Adre sınır kapısını kullanabilmeleri için verilen üç aylık iznin süresi Kasım ayı ortasında doluyor.

• Bir adım geriden: Güvenlik Konseyi, Mart’ta Ramazan ayı dolayısıyla çatışmaların derhal durdurulması çağrısında bulunmuş, Haziran ayında ise Sudan'ın Kuzey Darfur bölgesinde 1.8 milyon nüfuslu bir kentin RSF tarafından kuşatılmasının durdurulmasını talep etmişti. Rusya'nın çekimser kaldığı ve 14 lehte oyla kabul edilen her iki kararda da insani erişim çağrısında bulunuldu.
• Editörün önerisi | Sudan’da iç savaşın birinci yılı: Tarihin en büyük açlık krizi kapıda (10.05.24)