Ukrayna’nın işi zor

26 Kasım’da Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelensky, ellerinde bazı Rus ve Ukraynalı yetkililerin Shakhtar Donetsk futbol kulübü başkanı Rinat Akhmetov’un katkısıyla 1 Aralık günü darbe yapmaya hazırlandıklarına ilişkin ses kayıtları olduğunu açıkladı. 

Enerji, çelik, madencilik, telekomünikasyon, medya alanları başta olmak üzere devasa bir imparatorluğun sahibi Akhmetov, üç dönem milletvekilliği yapmış, Ukrayna siyasetinde belirleyici bir isim. Bu aralar Zelensky’yle arası kötü. Sahibi olduğu Ukrayna’nın en büyük dördüncü TV kanalı, seçimde rakip adayı desteklemişti.

Akhmetov’un devletleştirilen bazı enerji şirketlerine ödeme yapılmaması aralarındaki husumetin bir sebebi. Diğer sebebiyse, başkanın bu ay oligarklara karşı getirdiği bir kanun. Belirlenen çeşitli kriterlere göre oligark olduğu tespit edilenlerin devlet ihalelerine girmesinin ve medyaya yatırım yapmasının engellenmesi, siyasi partilere finansman sağlamasının yasaklanması öngörülüyor. Tabi kimin oligark olup olmadığının tespitinin, üyelerini başkanın atadığı bir heyete bırakılması da ihmal edilmemiş. 

Akhmetov iddiaları reddetti

7 buçuk milyar dolar servetiyle Ukrayna’nın en zengin insanı olan Akhmetov ise darbe iddialarını reddetti. Zelensky de iş adamının birileri tarafından darbe planına sürüklendiğini öne sürerek, durumu görüşmek üzere oligarkı ofisine davet etti.

Ukrayna Devlet Başkanı, Rusya’yı doğrudan suçlamadı. Rusya Başkanlık Sözcüsü Dmitry Peskov da hiçbir zaman darbe girişimlerinin arkasında olmadıklarını açıkladı. 

Ancak Rusya’nın arkasında olduğu bir yer var. O da Ukrayna sınırı. Rusya, Ukrayna sınırına 100 bin asker yığmış durumda. 2014’te Kırım’ı ilhak edip Donbass bölgesini fiilen kendine bağladığından beri olağan şüpheli. 

Putin önden yolu yapmıştı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçen yaz “Ukrayna ve Rusya’nın tarihsel birliği” başlıklı bir mektup yayımlayarak kamuoyunu muhtemel bir askeri operasyona hazırlamaya başladı. Geçen sayıda Eray’ın bahsettiği Rusya’nın bir uydusunu patlatarak imha etmesinin de bununla bağlantılı olduğunu düşünenler var. Yayılan uydu enkazıyla, Amerikan uydularının bölgeyi takibini zorlaştırmanın hedeflendiği ileri sürülüyor. 

Bunun yanı sıra Rusya ve Belarus, Ukrayna’ya doğalgaz ve kömür vermeyi kesti. Zayıf bir ekonomisi olan Ukrayna’nın bu kışı yıkıcı bir enerji kriziyle geçirmesi bekleniyor. Önümüzdeki aylarda, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırması çoğu gözlemci için sürpriz olmayacak.

ABD’nin asker göndermesi zor

ABD, Ukrayna’ya askeri destek sağlıyor. Ama Afganistan rezaletinden sonra Joe Biden’ın Ukrayna’ya Amerikan askeri göndermesi, Rusya’yla doğrudan çatışmaya girmesi beklenmiyor. Bir gün işler o raddeye gelirse ABD, o imkanı Asya-Pasifik bölgesi için kullanmayı düşünecektir. 250 bin askeriyle Ukrayna ordusu sayıca kuvvetli ama teknolojik olarak Rusya ile rekabet edecek halde değil. 

AB, doğalgazla Rusya’ya bağlanmış durumda. Almanya ve Rusya arasında Ukrayna’yı Baltık Denizi üzerinden devreden çıkaracak Nordstream 2 doğalgaz boru hattı tamamlanmak üzere. Fransa zaten NATO’nun beyin ölümünün gerçekleştiği fikrinde. AB endişelerini belirtmekle yetinebilir. 

Türkiye SİHA satıyor

Ancak Rusya’nın genişlemeci siyasetinden rahatsız olan İsveç ve Türkiye’nin Ukrayna’ya destek olacağı açık. Türkiye, bu ay Ukrayna’ya 6 adet Bayraktar SİHA’sı satmak üzere anlaştı. Rusya, bu satıştan duyduğu kaygıyı açıkladı. 

İşte bu darbe tartışması böyle bir kargaşanın bir parçası. Akhmedov, şu anda Rusya’da sürgünde bulunan eski devlet başkanı Viktor Yanukovych’in arkasındaki isim olarak biliniyor. Bu dev oligarkın şu anda Rus yanlısı güçlerin elinde bulunan Donbasslı olması ve Müslüman, Tatar kökleri de tablodaki önemli unsurlar. 

Rusya’nın savaş tehdidi ve oligarklarla kurduğu bağlantılarla Ukrayna’da kendine bağlı bir iktidar yapısı oluşturması mümkün gözüküyor. Darbeyle ya da askeri müdahaleyle.

Tayvan’da Çin ve Ukrayna’da Rusya, Batı’nın bileğini iyice bükmeye hazırlanıyor gibi.