Yapay zeka güzelden anlıyor mu?

İçerik üretici platformu Fanvue, yapay zeka kullanarak içerik üreten kullanıcılar için düzenlediği güzellik yarışmasını bu yılın Nisan ayında başlattı. “Miss AI” isimli yarışmanın 10 yarı finalisti ise bu hafta açıklandı. 1500’ün üzerinde başvuru arasından seçilen 10 yapay zeka üretimi model, güncel olarak yaklaşık 20 bin dolarlık bir ödül paketinden pay almak için mücadele ediyor.  

Ayrıntılar: İçerik üreticiler, yarışmaya katılmak için başlangıçta yapay zeka ile ürettikleri tasarımları gönderdi ve bir dizi soruyu yanıtladı. Daha sonra tasarlanan modeller adına sosyal medya hesapları da açıldı. Katılımcılar, toplamda 3 kategori baz alınarak değerlendirildi. 

• Görünüm kategorisi, modellerin güzelliği, poz verme biçimi ve sorulara verdikleri özgün yanıtları temel alıyor. 

• Yapay zeka araçlarına ilişkin kategori, tasarımcıların yapay zeka araçlarını kullanma becerilerini değerlendiriyor. 

• Sosyal medyada yaratılan etki kategorisi ise modellerin hayranlarla sosyal medyada girdiği etkileşimlerin sayısına, takipçi artış oranlarına ve sosyal medya kullanma biçimlerine odaklanıyor. 

Bununla birlikte: Yarışma jürisinde, yalnızca iki gerçek insan bulunuyor. “Miss AI” kazananları, jüri değerlendirmesinin ardından Haziran ayı sonunda açıklanacak. Birinci olan yarışmacı, 5 bin dolarlık nakit ödülün sahibi olacak ve 3 bin dolar değerinde bir mentorluk programına katılım sağlayabilecek. 

Yarı finalistler arasında iki Türk model var 

Miss AI’ın 10 yarı finalisti arasında, Türkiye’den iki model de bulunuyor. Seren Ay isimli ilk model, kızıl saçlarıyla dikkat çekiyor. Seren Ay, 13 bine yakın takipçisi bulunan Instagram hesabında elektrikçilik ve itfaiyecilik gibi geleneksel olarak erkeklere atfedilen meslekleri yaparken resmediliyor. Seren Ay’ın hesabında Mustafa Kemal Atatürk ile çekilmiş bir fotoğrafı da yer alıyor. Seren Ay, Instagram'da kendisine soru soran takipçilerine kimi zaman ilişki tavsiyeleri de veriyor. 

Bununla birlikte: Yarı finalistler arasında yer alan bir diğer Türk model olan Asena İlik’in Instagram hesabında ise 27 binin üzerinde takipçi bulunuyor. Asena İlik, hesabında sık sık lüks otomobil modellerinin yanında ya da yarış arabalarında çekilmiş fotoğraflarına yer veriyor. 

• Yarı finalist listesi Romanya'dan eşcinsel bir modele, Fas’tan başörtülü bir sosyal medya fenomenine ve Brezilya’dan siyah bir modele de yer veriyor. 

Öte yandan: Yarı finalist listesi, farklılıklara yer veren küresel bir yelpazeyi içeriyor gibi görünse de uzmanlar, listedeki tüm kadınların modern dünyanın güzellik standartlarıyla son derece uyumlu olduğuna dikkat çekiyor. Modellerin sosyal medyada sergiledikleri hobilerinin de günümüz influencer’larına benzer şekilde hem takipçilerin hem de markaların ilgisini çekecek nitelikte olduğu görülüyor.

• Sosyal medya paylaşımlarının altındaki yazılar kimi zaman gerçek insanlar, kimi zaman da yapay zeka tarafından üretiliyor. Bu gönderi altı yazıları, genellikle hayatın ne kadar güzel olduğuna vurgu yapan basmakalıp sözlerle süsleniyor. 

Miss AI, güzellik standartlarıyla ilgili ne anlatıyor? 

Dikkat çekici biçimde Miss AI’da yarışan, tamamen yapay zekalar tarafından üretilen ve hiçbir zaman yaşamamış sahte insanlardan oluşan bu 10 yarı finalist, günümüzde gerçek dünyadaki güzellik yarışmalarında yarışan kadınlardan hiç de farklı değil… Güzellik yarışmaları üzerine çalışan ve annesi eski bir Miss America şampiyonu olan sosyolog Hilary Levey Friedman, yarışmaya katılan içerik üreticilerin güzel bir kadının nasıl olduğuna dair geleneksel olarak sahip olduğumuz tüm stereotiplerden faydalandığına dikkat çekiyor. 

Perspektif: Friedman, yapay zekayı kullanan kişilerin çekici bir kadının nasıl göründüğüyle ilgili farklı fikirlere sahip olsalar da yine de büyük oranda toplumun güzellik standartlarına uyumlu modeller tasarladıklarına işaret ediyor. 

• Friedman ayrıca, modellerin hepsinin zayıf bir bedene sahip olmasına veya yüzlerinde neredeyse hiç ben bulunmamasına atıfta bulunuyor. 

Öte yandan: Miss AI, gerçek dünyadaki güzellik yarışmaları gibi görünümden çok daha fazla faktörü göz önünde bulundurarak kazananı belirlemeyi vadediyor. Fakat sosyal medya etkisine ilişkin hamleler bile bugünün başarılı influencer’larını öne çıkaran güzellik ve iyi yaşam standartları gibi faktörlerle paralellik gösteriyor. 

• Seren Ay’ı tasarlayan ekibin üyelerinden Berat Güngör, yapay zekayla çirkin bir yüz yaratmanın mümkün olmadığına işaret ediyor. 

• Güngör, ekibinin ilk etapta Stable Diffusion’la 300 kadından oluşan bir havuz oluşturduğunu ve gerçek bir insana benzediği için nihayetinde Seren Ay’ın yüzünde karar kıldıklarını söylüyor. 

Geniş açı: Miss AI’ın zayıf ve ağırlıklı olarak açık tenli kadınlardan oluşan havuzu da DALL-E, Midjourney ve Stable Diffusion gibi yapay zeka araçlarından güzel bir kadın resmetmelerini istediğimizde verdikleri sonuçları yansıtıyor. The Washington Post, yapay zeka araçlarının kullanıcıları şaşırtıcı derecede dar bir çekicilik anlayışına yönlendirme eğiliminde olduğuna işaret ediyor. 

• The Washington Post, söz konusu yapay zeka araçlarıyla ürettiği binlerce güzel kadın görselinin neredeyse tümünün zayıf, genç ve açık ya da orta koyulukta tene sahip kadınları resmettiğine dikkat çekiyor. 

• Görsellerin yalnızca %2’sinde gözle görülür yaşlanma belirtileri bulunduğunun da altı çiziliyor. 

Haberci mi, belirti mi? 

OpenAI yöneticilerinden Sandhini Agarwal, konuya ilişkin açıklamasında insanların medyada, sanat ürünlerinde ve eğlence endüstrisinde temsil edilme şeklinin yapay zeka çıktılarına yansıdığını söylüyor. Yani uzmanlara göre insanlığın bugüne kadar ürettiği içeriklerle eğitilen yapay zekalar, verdikleri sonuçlarda yine insanlığın dar ve sıkışmış vizyonunu yansıtıyor. 

Perspektif: Elbette yarışma finalistlerinin toplumun büyük bir çoğunluğu tarafından "güzel" kabul edilecek standartlara sahip olmasında bir sakınca yok… Fakat uzmanlara göre mevcut stereotiplerin yeniden üretilmesi, yapay zekayla ilgili en büyük risklerden biri. 

• WIRED’dan Marah Eakin, bu nedenle Miss AI’ı yapay zekayla ilgili yaklaşan bir kıyametin habercisi değil, var olan daha büyük bir toplumsal problemin belirtisi olarak değerlendiriyor. 

• Analistler, hâlâ bir "Mr. AI" yarışmasının bulunmamasını da güzellik standartlarının belirli cinsiyet kalıplarına oturtulmasına ve bu gelenekteki kadın düşmanı çizgiye dair önemli bir işaret olarak görüyor.