Duyduğunuz sesin, burnunuza gelen kokunun veya yediğiniz yemeğin sizi içinde bulunduğunuz andan bambaşka bir zamana götürebileceğini biliyor muydunuz? Nostalji olarak tanımladığımız bu duygu <a fr-original-style="" href="https://sozluk.gov.tr" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Türk Dil Kurumu</a> açıklamasıyla “Geçmişte kalan güzelliklere olan özlem duygusu ve bu duygunun baskın bir duruma gelmesi, geçmişseverlik, gündedün.” anlamına geliyor. Büyüklerimizin “Nerede o eski bayramlar?” sözlerinin de kulağımızda çınlamasıyla nostaljiye yeni bir bakış açısı getiriyoruz: “Nerede o eski hamburgerler?”1986 yılında <a fr-original-style="" href="https://www.economist.com/big-mac-index" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Economist</a> dergisinin ülkelerin para birimleri seviyelerini karşılaştırmak için geliştirdiği Big Mac Endeksi, Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) Teorisi kullanılarak geliştirildi. Bu teori, ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklarını eşitleyerek farklı para birimlerinin satın alma güçlerini eşitleyen bir orana dayanıyor. Ekonomiyi anlamanın eğlenceli yollarından biri olan ham Big Mac Endeksi göz önüne alındığında ülkeler arası alım gücü kıyaslanan ürün Big Mac olarak literatürde yer alıyor. Bu endeks başta sadece McDonalds’ın hamburgerleri üzerinden insanlara ekonomiyi açıklamak üzerine kurulmuş olsa da yıllar içinde küresel olarak standart bir ekonomi terimi olarak hayatımızda yerini aldı.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/0/3/1673432408954.png" width="550" height="364" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.51" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">The Economist'in Temmuz 2022 verilerine göre, bir Big Mac Türkiye'de 47₺, ABD'de ise 5.15$ olarak satıldı. USD karşısında Türk Lirası'nın değer kaybı: %48.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Big Mac Endeksi ve nostalji arasındaki bağlantıya gelecek olursak alım gücüne duyulan nostalji günümüz insanının özlemini çektiği kavramlar listesinde ilk sırada yer almak için güçlü bir aday. Gencinden yaşlısına, üreticisinden tüketicisine herkes artan fiyatların etkisiyle eski zamanlara özlem duyuyor. “Bu zamanda üniversite öğrencisi olmak da zor,” diye başlayan cümleler “Canım siz de Big Mac yemeyin, evde bir tencere kuru fasulye var,” diye bir anda şekil değiştiriyor. Buradaki konu kuru fasulye yiyip yememek değil oysaki, yoksa yanına da şöyle güzel bir pilav yaptığımızda tadından yenmez. Hoş kuru fasulyenin kilogramı da kaç lira oldu, hiç oralara girmeyelim. Eğer hamburger sevmeyen biriyseniz, kendi kendinize “Ben zaten hamburger yemiyorum. Ne yapayım Big Mac 100₺ olduysa?” diyorsanız lütfen bir kez daha düşünün. Çünkü bahsettiğimiz ürün, Temmuz 2017’de 10.75₺ üzerinden satışa sunulurken ürünün fiyatı 5 yılda neredeyse 10 kat artış gösteriyor. Yıllar içinde Big Mac fiyatındaki artışa tanık olsak da buradaki önemli nokta para birimleri arasında Türk Lirası’nın alım gücünde düşüş yaşandığını fark edebiliyor olmamız.<img src="https://images.aposto.com/2023/0/3/1673432494551.png" width="550" height="281" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.96" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> Türkiye'deki alım gücünün yıllar içinde düşmesini açıklayan ham Big Mac Endeksi verileri.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Tüm dünyada büyük ses getiren Big Mac Endeksi, elbette bazı ekonomistler tarafından da birçok eleştiriye maruz kalıyor. Bu eleştirilerin sebebi, ekonomistlerin gelişmemiş ülkelerdeki hamburger fiyatlarının gelişmiş ülkelere göre doğal olarak daha az maliyetli olması gerektiğini savunup ham endeks kullanılan verileri yanıltıcı bulmaları. Çünkü satış fiyatlarını etkileyen iş gücü faktörünü göz önünde bulundurduğumuzda düşük ücretli çalıştıran işçiler sayesinde gelişmemiş ülkelerdeki satış fiyatlarının gelişmiş ülkelere göre daha az maliyetli olduğunu gözlemleyebiliriz.Ham Big Mac Endeksi’nin sınırlandırmalarından dolayı, bu sorunu çözmek için Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) Ayarlı Big Mac Endeksi geliştirilerek daha kapsamlı bir endeks ortaya çıkıyor. Yani bu endeks kullanılarak hesaplanan verilerde Big Mac’in gerçek değeri yerine işçi maliyeti ve kişi başına düşen GSYH* hesaplanarak daha gerçekçi sonuçlar elde ediliyor.<img src="https://images.aposto.com/2023/0/3/1673432537620.png" width="550" height="379" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.45" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> The Economist'in Temmuz 2022 verilerine göre, bir Big Mac Türkiye'de 2.68$, ABD'de ise 5.15$ olarak satıldı. Bu miktar ABD fiyatlarının %48 altında olsa da kişi başı GYSH farklılıklarını değerlendirdiğimizde bu oran %22.9 olmalıydı. USD karşısında Türk Lirası'nın değer kaybı: %32.6.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bir dakikalığına da olsa kafanız karıştı değil mi? Şöyle düşünün; Ahmet Ankara’da 5$ kazanıp Big Mac’e 3$ verdiğinde parasının %60’ını kullanıyor. Michael ise New York’ta 15$ kazanıp Big Mac’e 5$ verdiğinde parasının yaklaşık %33.3’ünü harcıyor. Oysaki Ankara’da Big Mac fiyatı New York’takine göre 2$ daha az maliyetli. Bu hesaba göre neden Ham Endeks yerine GYSH Ayarlı Big Mac Endeksi’nin daha tutarlı olduğunu anlayabiliriz.&nbsp;Sizin de canınız Big Mac çekti mi yoksa hâlâ 10 liraya hamburger yediğiniz zamanlara nostalji duyup ekonomik kriz üzerine mi düşünüyorsunuz? Bu devirde ağız tadıyla bir hamburger de yiyemiyoruz canım!*Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GYSH) = Gross Domestic Product (GDP)

20’lik, kafada oluşan saçma soruların, açılmayı bekleyen ve bazen suratımıza çarpılan kapıların, gündem ile üzerimize çökebilecek fenalığın paylaşıldığı bir bülten. 

Kafada oluşan saçma soruların, açılmayı bekleyen ve bazen suratımıza çarpılan kapılar.

20'lik

Alım gücüne duyulan nostalji: “Big Mac Endeksi” nedir?

Nerede o eski hamburgerler?

Türkiye’nin dizi ve film sektörü yıllardır büyük bir tartışma konusu. Bir taraftan kayda değer eleştirilere maruz kalan bu sektör, bir taraftan da azımsanmayacak bir izleyici kitlesiyle televizyon tüketiminin başında geliyor. <a fr-original-style="" href="https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/abdden-sonra-en-fazla-dizi-ihrac-eden-ulke-turkiye/1641524" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">AA’nın 2019 yılında yayımladığı verilere göre,</a> Türkiye 150’den fazla televizyon dizisini farklı kıtalardaki izleyicilerle buluşturarak ABD’den sonra en fazla dizi ihraç eden ülke olarak biliniyor. Sadece ülkemizde reyting rekorları kırmakla kalmayan Türkiye dizileri, okyanusları aşarak 700 milyondan fazla izleyiciye ulaşıyor. Peki böylesine yoğun bir izleyici kitlesine sahip olan bir dizi sektörünü bunca eleştiriye maruz bırakan sorun ne olabilir?‘Filme Gitmeden Önce’ hesabının sahibi Cem Başak’ın sosyal medya hesabında <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/p/ClE0lpCp95h/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">paylaştığı video</a>, bu sorunların ana nedenlerinden birine değiniyor. Cem, geçtiğimiz günlerde Netflix’te yayınlanan 1899 dizisinin oyuncularıyla röportaj yaparken ülkemizdeki dizilerin çekildiği koşullardan bahsedince oyuncular şaşkınlıklarını gizleyemiyorlar. Diğer ülkelere kıyasla her hafta 2 saatlik bölümler şeklinde yayınlanan Türkiye dizileri, hem sektördeki çalışanların çalışma koşulları hem de senaryoların sürdürülebilirliği noktasında akıllarda soru işaretleri oluşturuyor. Haftalık yayınlanan bu dizilerin ortalama 150 dakika sürdüğünü göz önünde bulundurduğumuzda dizilerdeki olay örgüsünün belirli bir bölümden sonra birbirini tekrar eden bir örüntüye sahip olduğunu fark etmek çok zor değil. Sektörün sorunları bununla sınırlı olmasa da uzun çekim saatleri, hem set çalışanlarının hem de oyuncuların penceresinden sorunların başlangıcını oluşturuyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">‘Altın Menemen Ödülleri’ nasıl ortaya çıktı?</h2><a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/c/Muratsoner" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Murat Soner,</a> YouTube üzerinden film ve dizi eleştirileri yapan bir içerik üreticisi. YouTube’da aktif olmadan önce uzun yıllar radyo yayıncılığı ve seslendirme alanında çalışan Soner, yaptığı eleştirilerle bir taraftan izleyicileri güldürürken bir taraftan da düşünmeye itiyor. Yıllarca aynı senaryolara maruz kaldığı için beyni uyuşan izleyicilerin normalleştirdiği sahnelere yapıcı eleştiriler yapan Murat Soner, içeriklerinde sektörün toplumsal cinsiyet eşitsizliği konusunda oluşturduğu dengesizliğe de değiniyor.&nbsp;Yaptığı eleştirilerle sevildiği kadar hayran toplulukları tarafından tepki de toplayan Murat Soner, toplumun izleme alışkanlıklarını geliştirebilmek adına bir izleyicinin “Ben şu an ne izliyorum?” sorusunu kendisine yöneltmesiyle sektörün izleyici algısını değiştirme gücüne sahip olduğunu vurguluyor. Çünkü eleştirdiğimiz senaryolar, izleyiciler kendilerine bu soruyu yöneltmeden izlenmeye devam edildikçe bu senaryolar bizlere sunulmaya devam edecek.Adını daha önce bir televizyon kanalında yayınlanmış akıl almaz bir dizi sahnesinden alan Altın Menemen Ödülleri, bugüne kadar yalnızca en iyilerin seçildiği dizi sektörüne tepki olarak eleştirel bir bakış açısıyla sektörün en kötülerini seçmeyi hedefliyor. 29 Kasım 2022'de saat 20.00’de Şişli Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Evi tiyatro salonunda ilki gerçekleşecek olan Altın Menemen adayları, 10.000 kişiden fazla katılımcıyla <a fr-original-style="" href="https://www.altinmenemenodulleri.com" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">altinmenemenodulleri.com</a> adresinden yapılan halk oylaması sonucunda belirlendi. Ödül töreninden elde edilen gelir kadınların iş hayatına aktif katılımını destekleyen bir sivil toplum kuruluşuna bağışlanacak. Murat Soner, ödüllerin bahsedilen yapımları izleme talihsizliğini yaşamış seyircilere takdim edileceğini belirterek ödül törenini çevrimiçi olarak 4 Aralık’ta Murat Soner YouTube kanalına yükleyeceğini duyurdu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">‘Altın Kelebek Ödülleri’ neden altın değil?</h2>4 Aralık 2022 tarihinde izleyebileceğiniz tek ödül töreni Altın Menemen Ödülleri değil. Aynı gün bu yıl kırk sekizincisi düzenlenen Altın Kelebek Ödülleri de sahipleriyle buluşacak. %70 halk oylarıyla, %30 jüri yorumlarıyla belirlenen Altın Kelebek; son yıllarda adayların birer birer oylamadan çekilmesiyle gündeme geliyor. Bu yıl oylama sistemini kınayarak yaptıkları açıklamalarla başta Armağan Çağlayan, Vahide Perçin, Işıl Yücesoy ve Aslı Şafak olmak üzere birçok isim törende yer almak istemediğini belirtti. Ünlü isimlerin çekilme nedeni, ödüllerin geçtiğimiz yıllarda verilme yönteminden memnun olmayıp sistemi eleştirmek istemeleri. Adaylıktan çekilme hareketini destekleyen bir kesim olduğu gibi şarkıcı Sinan Akçıl’ın yaptığı “ödül alamayacağını bilenlerin adaylıktan çekildiği” yorumuna katılanlar da fazla. Karşıt iki görüş törenin prestijini etkilemekle kalmayıp sektördeki sorunları da derinleştiriyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ödüllerin Geleceği: Sektörün Yozlaşması</h2>Birbirini tekrarlayan senaryolar ve anlamsız dizi sahneleri toplumun psikolojisini olumsuz yönde etkiliyor. Lise dizilerinde zorbalığı romantizm olarak gösteren konular, konak dizilerindeyse “ahlak ve namus” adı altında ahlaksızlık aşılayan sahneler izleyicilerin algılarıyla oynayarak insanları duyarsızlaştırma üzerine kurulu. Bu durumun tek sorumlusu ne yazık ki sadece dizi yapımcıları değil, izleyiciler de bu dizileri izlemeye devam ettikçe sektör kendi kısır döngüsünde ilerlemeye devam edecek. Bununla birlikte kadınlara olan tutumu yıllardır medyanın gözü önünde olan bir ismin geçtiğimiz yıl Altın Kelebek Ödül töreninde “Yaşam Boyu Onur Ödülü” alması bardağı taşıran son damla oldu. Toplumda normal karşılanmaması gereken davranışların dizi senaryolarıyla normalleştirilmesi, bununla da kalmayıp toplumda bu davranışları sergileyen bireylerin ödüllendirilmesi sektörün ve ödül törenlerinin geleceği konusunda endişe oluşturuyor.Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz, sizce Altın Menemen Ödülleri sektörde bir şeylerin değişmesine katkıda bulunabilir mi? Daha da önemlisi, “Yılın En Kötü Oyuncusu” ödülünü kazanmış olsaydınız nasıl bir konuşma hazırlardınız?

Dizi sektörünü bunca eleştiriye maruz bırakan sorun ne olabilir?

Sektörün En Kötüleri: Altın Menemen Ödülleri

Toplumdaki feminizm algısı ve sosyal normlar üzerine

20’li yaşlarda toplumsal cinsiyet aktivisti olmak: Selin Özünaldım

Aranızda Emily in Paris&nbsp;izleyenlerin direkt kafasında canlanacak bir sahneden bahsetmek istiyorum. Ana karakterimiz Emily Cooper, Chicago’da yaşayan tipik bir Amerikalı. Pazarlama alanında çalışan Emily’nin yeni işi için Paris’e taşınmasıyla iki farklı kıta arasındaki kültürel çatışma başlıyor. Şehre geldiği andan itibaren çok mutlu olan Emily, bir akşam eve dönerken yerleştiği dairenin bulunduğu beşinci kata merdivenlerle çıkıyor. Tam anahtarıyla kapıyı açmaya çalışırken ne mi oluyor? Kapı açılıyor tabii ki ama Emily’nin kullandığı anahtar sayesinde değil, kapıya yaslanıp kendisine bakan gizemli bir adam sayesinde.Peki ama nasıl böyle bir şey olabilir? Bu adam Emily'nin dairesinde ne arıyor? Acaba Emily bir hata mı yaptı?&nbsp;Emily bu yakışıklı adamı kendi hayal dünyasında mı görüyor yoksa eve gelmeden önce bu adam gizlice evine mi girdi?&nbsp;Diziye kısa bir reklam arası verip küçüklüğümden beri üzerine çok düşündüğüm bir konuyu açıklamak istiyorum:Amerika’da Kat Sistemi:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">4. Kat</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">3. Kat</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2. Kat</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1. Kat</li></ul>Avrupa’da Kat Sistemi:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">3. Kat</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2. Kat</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1. Kat</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Zemin Kat (0 veya Z olarak da geçebilir)</li></ul>Avrupa kültürüne daha yakın olan bir kültürün içinde bulunmama rağmen nasıl kendimi bildim bileli Amerika’nın kat sistemini kafama oturtmuş olabilirim?&nbsp;Amerika sisteminde insanlar “Bu bina kaç katlı?” diye sorduğunda 4 katlı olan bir binanın dördüncü katındaysanız en üst katındasınız demektir. Peki, Avrupa sisteminde 4 katlı olan bir binanın en üst katında olduğunuzu belirtmek için neden “Üçüncü kattayım.” demeniz gerekiyor? Yoksa aslında benim düşündüğüm gibi dört katlı bina değil de üç katlı bir bina mı olduğunu belirtmeliyiz?Bu durumda da şöyle bir ikilem ortaya çıkıyor: “Zemin kat da bir kat değil mi?”&nbsp;Avrupa sisteminde dört katlı olan bir binaya üç katlı dersek zemin katı dışlamış olmuyor muyuz? Bu kadar soruyla kafanızı karıştırmayı başarabildiysem kendimi tebrik ederek diziye geri dönüyorum.<img src="https://images.aposto.com/2022/8/4/1663256671117.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.78" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Emily in Paris, Netflix<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Emily in Paris’te bahsettiğim durumun açıklaması tam da bu kültür farklılığından kaynaklanıyor. Emily bir Amerikalı olarak, Paris’te olmasına rağmen, Avrupa sisteminde zemin kat olarak geçen katın birinci kat olduğunu düşündüğü için aslında dördüncü kata çıkmış oluyor. Yani kapısını açmaya çalıştığı daire aslında Emily’nin komşusu Gabriel’e ait. (Anladığınız üzere kapıda duran gizemli elemanın adı Gabriel). Yaşanan karışıklıktan sonra Gabriel, Emily’e Paris’te beşinci katın bir üst kat olduğunu açıklıyor.Bu süreçte çevremdeki insanlara da düşüncelerini sorduğumda çoğunluk Avrupa sistemini doğru bulduğunu söyledi. Ben hâlâ Amerika sistemini savunuyorum. Sizce zemin kat&nbsp;kavramı gerçekten var mı? Herkesin doğrusu kendinedir diyip bu konuyu bir kenara mı bırakmalı yoksa evrensel bir doğru bulunabilir mi?Not: Emily in Paris, seveni olduğu kadar sevmeyeni de çok olan bir dizi. Ben çok eğlenerek izlediğimi söyleyebilirim. Dizinin 3. sezonu da yoldayken aranızda henüz izlemeyenler varsa belki de izleyeceğiniz bir sonraki diziye “Hoşgeldin!” deme vaktiniz gelmiştir.

Merak Sorusu #5: Bu bina kaç katlı? 

Birinci kat yeni zemin kat mı oluyor? 

Yazı: Selen NasırlıerSöz konusu 20’likler olunca çok şey yazılıp çiziliyor ama çoğu zaman mikrofon onlara uzatılmıyor. Doğduğumuz andan itibaren kariyer planları kroki çizer gibi sayfalarca diziliyor önümüze. Şöyle okumalıyız, böyle çalışmalıyız… Okumak ne bir kek tarifine ne de herhangi bir haritaya benziyor. Durum böyle olunca da herkese uyan bir tarif hâlihazırda mevcut değil. Günümüzün problemleri belki de tam da burada başlıyor; çalışma hayatına dair tek bir ‘tarifin’ &nbsp;herkese uymasını bekliyoruz. 20’lik olarak bu kalıplaşmış fikirleri kabullenmek yerine üniversite öğrencilerine konu hakkındaki düşüncelerini sormak istedik. Sizin iş hayatınızdan beklentileriniz, istekleriniz nedir?Düzenlediğimiz anketin katılımcıları çalışma standartları ve iş hayatına dair beklentileriyle alakalı soruları cevaplandırarak öğrencilerin freelance, yani serbest çalışma, hakkındaki bazı düşüncelerini ortaya çıkardı. Bu ankete göre katılımcıların %61,9’u yirmili yaşlarında, &nbsp;%28,6 ‘i ise henüz 20’lik olmayan ama yirmili yaşlarına bir basamak daha yaklaşanlardan oluşuyor. Akademik hayatın bir parçası olan bireylerin büyük çoğunluğu lisans eğitimine devam ederken bu çoğunluğun arkasından yüksek lisans eğitimine devam eden kesim geliyor. Katılımcıların eğitim aldıkları alanlar mühendislik, felsefe, ekonomi, reklamcılık, cinsiyet çalışmaları ve daha birçok eğitim dalı olmak üzere büyük bir çeşitlilik gösteriyor. Ankete katılan öğrenciler arasında hem eğitimine devam edip hem de iş sahibi olan öğrencilerin sayısı çalışmayan öğrencilere göre düşük olsa da azımsanmayacak bir orana sahip.&nbsp;Her 50 öğrenciden 19’u öğrencilik hayatıyla çalışma hayatını beraber götürüyor. Eğitimine devam ederken çalışma hayatını deneyimleyen öğrenci oranının artmasına küresel enflasyonun ve artan okul ücretlerinin katkısının olması muhtemel. Farklı işlerde çalışma deneyimi öğrencilere özgüven kazandırmak konusunda olumlu bir etkiye sahip olsa da yoğun çalışma saatlerine rağmen verilen maaşların düşük olması öğrencilerin motivasyonunda olumsuz etkilere sebep olabilir. “Diplomalı işsizler” sorunu öğrencileri eğitimlerine devam ederken iş bulmaya iten unsurlardan birine örnek gösterilebilir. Mezun olduktan sonra da işsiz kalacaksak aldığımız eğitimin bizlere sağladığı olanaklar neler?&nbsp;Çalışan kesime odaklandığımızda freelance çalışma düzenine sahip olan öğrenci sayısı tam zamanlı çalışanlara göre çok düşük. Fakat ilgi çekici nokta çalışan öğrencilere “Çalışma düzeninizden memnun musunuz yoksa değiştirme şansınız olsa başka bir çalışma türüne yönelir miydiniz?” sorusunu yönelttiğimiz zaman ortaya çıkıyor. Çalışan öğrencilerin %37,5’i çalışma düzenlerinden memnun olmamalarına rağmen sahip oldukları düzeni değiştirmeyi düşünmüyorlar. Bu durumun nedeni alışılmış düzenin dışına çıkma düşüncesinin korkutucu gelmesi olabilir. Buna rağmen farklı çalışma şekillerine açık olan diğer katılımcılar %37,5 oranıyla “Çalışma düzenimden memnunum ama farklı çalışma şekillerini deneyimlemek isteyebilirim.” cevabını vererek kalıplaşmış fikirleri kabul etmek yerine seçeneklerini değerlendirmeye açık olduklarını belirtiyor.Çalışmayan öğrencilere hangi düzenin modern çalışma hayatında daha verimli olduğunu düşündüklerini sorduğumuzda %70’lik kesimin freelance çalışmanın daha verimli olduğunu belirtmesi yeni neslin kurumsal hayatın kurallarını yeniden yazma isteğinin bir göstergesi olabilir. Katılımcılara anketle ilgili düşüncelerini sorduğumuzda bir katılımcının verdiği cevap aslında birçok 20’liğin aklındakileri özetliyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Full time (tam zamanlı) işlerin kısıtlayıcılığı, insanların hafta sonlarını ödül gibi görmesi ve yapmak istedikleri her şeyi bu kısıtlı iki güne sığdırmaya çalışmaları sanki işin hayatta yapılmak istenilen şeylerde bir araç olarak değil de bir amaç olarak konumlandırılmasıyla hayatı anlamsızlaştırıyor. İşini en çok seven insanın bile kendine ayırdığı vaktin bu denli sınırlı olmasından hoşlanacağını sanmıyorum. Full time çalışan bir birey gün sonunda hafta sonu tatili için gün sayıyordur. Özellikle yeni jenerasyon kendine ayıracağı vaktin kıymetinin farkında ve freelance (serbest) çalışmaya eğilimin artışı bu yüzden.”</blockquote>Ankete ilave olarak danışmanlık şirketleri içinde öne çıkan McKinsey &amp; Company’nin 2016 yılında yayınladığı&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.mckinsey.com/featured-insights/employment-and-growth/independent-work-choice-necessity-and-the-gig-economy" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Independent Work: Choice, Necessity and The Gig Economy (Serbest Çalışma: Seçim, Gereklilik ve Gig Ekonomisi)</a> raporunda ABD’de ve Avrupa ülkelerinde 162 milyon kişinin serbest çalıştığı belirtiliyor. Bu sayının 2019 - 2020 yılı <a fr-original-style="" href="https://www.npr.org/2020/09/16/912744566/jobs-in-the-pandemic-more-are-freelance-and-may-stay-that-way-forever" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">arasında</a> yüzde 8, 2020-2021 arası ise 1,2’lik bir <a fr-original-style="" href="https://www.upwork.com/research/freelance-forward-2021" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">artış</a> gösterdiği gözlemlenmiş. Dijitalliğin hızla arttığı dünyamızda serbest çalışmanın güçlenmeye devam etmesi öngörülebilir bir durum. Sürdürülebilir bir çalışma hayatı için hem iş verenlerin hem de çalışanların modern yaşama ayak uydurması ise sağlıklı bir düzen oluşturmak konusunda büyük bir rol oynuyor.&nbsp;Sonuç olarak sevgili 20’likler, çalışma hayatını deneyimleyen öğrenciler “çalışma düzeninden memnun olmamalarına rağmen bu sistemin dışına çıkmaya çekimser yaklaşanlar” ve “çalışma düzeninden memnun olsalar da yeni deneyimlere açık olanlar” olarak ikiye ayrılıyor. Farklı düşüncelere sahip olan bu iki grubun ortak noktası %37,5 oranıyla aynı sayıda tercih edene sahip olması. Azınlık bir kesim ise tam zamanlı veya serbest fark etmeden her türlü çalışma düzenine ayak uydurabileceğini öne sürmekte. Buna rağmen genele baktığımızda uzun çalışma saatleri ve olumsuz çalışma koşullarının hakim olduğu bir düzende çoğunluk freelance çalışmaya olumlu yaklaşıyor.Peki siz yumuşak içimli kahve siparişinizin yanında serbest çalışma saatleri alır mıydınız sevgili 20’likler?

Üniversite öğrencilerinin ‘freelance’ çalışma hayatına yaklaşımı

Yumuşak içimli kahve siparişinizin yanında serbest çalışma saatleri alır mıydınız?

Yazı: <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/selennasirlier/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Selen Nasırlıer</a>Günümüzün teknolojisiyle yapabileceklerimiz akıl almaz derecede büyük bir küreyi andırıyor. Merak ettiğimiz bir kelime mi var, arama motoruna girip saniyeler içinde aradığımız bilgiye ulaşıyoruz. Dünyanın öbür ucunda olsalar dahi sevdiklerimizle mesafeleri yok sayıp iletişime geçebiliyoruz. Hatta yeni neslin iletişim canavarları Z kuşağı olmak üzere günümüz insanı olarak sosyal medya kullanımıyla yeni iletişim yolları oluşturuyoruz. Peki gerçekten yeni iletişim yollarını etkin kullanabiliyor muyuz yoksa iletişim çağında iletişim kurmayı mı unuttuk?Ocak 2020’de <a fr-original-style="" href="https://nypost.com/2020/01/25/generation-z-is-bigger-than-millennials-and-theyre-out-to-change-the-world/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">New York Post</a>’ta yayınlanan habere göre Z kuşağı (1996 ve 2010 yılları arasında &nbsp;doğan bireyler) 7,7 milyarlık dünya nüfusunun %32’sini oluşturuyor. 2,47 milyar insanın içinde bulunduğu bu kuşak, yeniliklere hızlı adapte olma yeteneğiyle öne çıkıyor. Z kuşağı bireylerinin internet çağında <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/60774efa39e3a00007738e8d" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">doğduğunu</a> düşündüğümüzde bu bireylerin iletişim kurmak için birçok imkâna sahip olduğunu anlamak güç değil. 20’liklerin de içinde bulunduğu bu kuşak, sosyal medya paylaşımlarından ürettikleri içeriklere kadar toplum üzerinde büyük bir etkiye sahip. Bu demek değil ki diğer kuşakların hiçbir etkisi yok. 21. yüzyıl insanları olarak 7’den 70’e herkes çevrimiçi dünyada bir yapboz parçasını oluşturuyor. Bu yapboz parçaları arasında Z kuşağını farklı yapan, karakteristik özellikleri arasında birçok kaynakta&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.dulwich.org/dulwich-life/what-gen-z-communaholics-can-teach-us" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">‘communaholic’</a> olarak geçip Türkçe’ye iletişimkolik diye çevirebileceğimiz kişilik özelliğinin bulunması.&nbsp;Bu özellik, Z kuşağının hem fiziksel dünyada hem de çevrimiçi dünyada ortak ilgi alanlarına sahip oldukları insanlarla kaynaşmasını kolaylaştıran büyük bir etken. Teknoloji çağının mesafeleri kısaltmasının bir sonucu olarak da Z kuşağı bireyleri dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar çevreleriyle iletişimde kalmaya önem veriyor. Böylesine güçlü bir iletişim yeteneğine sahip olan bir topluluğun gündelik hayatta çevrimdışı kalma olasılığını düşünmek kulağa komik geliyor değil mi? Düşüncelerini özgürce ifade edebilen Z kuşağı birebir ilişkileri söz konusu olduğunda nasıl bir sorun yaşıyor olabilir ki?<a fr-original-style="" href="https://www.apa.org/monitor/2019/05/ce-corner-sidebar" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychological Association) tarafından teknoloji ve yalnızlık arasındaki bağlantı üzerine yayımlanan bir yazıda</a> artan sosyal medya kullanımının yalnızlık düzeyini azaltmasına rağmen, çevrimiçi ilişkileri yüz yüze ilişkilere tercih edenlerin yalnızlık düzeyinde bir azalma görülmediği belirtiliyor. Psikolog Louise Hawkley, çevrimdışı hayatlar yaşayıp, ek olarak çevrimiçi ilişkiler kuranların bazen daha bile yalnız hissedebileceğini belirtiyor. Farklı bir ülkede yaşayan bir anneanne ve dedenin, torunlarıyla sadece çevrimiçi bir ilişki sürdürmelerinin, yalnızlık seviyelerini düşürdüğünü ve bağlarını güçlendirdiği örneğini paylaşıyor. &nbsp; Üniversiteden oda arkadaşımın sözleriyle bu durumu açıklamak istiyorum:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Sosyal medya üzerinden takipleştiğim X’i her gün ders çıkışı yurda dönerken veya yemek yemeye giderken görüyorum. Birbirimizin hikâyelerini izleyip fotoğraflarını beğeniyoruz. Sadece paylaşımlarını gördüğüm birini gerçek hayatta da tanıyormuş gibi hissettiğim için bazen X’e gülümseyip el sallamak istiyorum. Fakat daha önce X ile tek bir kelime bile konuşmadığımı fark etmemle onun nasıl tepki vereceğini bilemediğim için yoluma devam ediyorum.”</blockquote>Z kuşağı olarak her hafta aynı sıralarda ders gördüğümüz öğrencilerin hikayâlerine cevap veriyoruz, kafede yan yana masalarda oturduğumuz insanları takip ederek fotoğraflarını beğeniyoruz. Bu şekilde çevrimiçi olduğumuzu düşünsek de aslında yüz yüze iletişimde çevrimdışı kalmıyor muyuz?<img src="https://images.aposto.com/2022/6/2/1657646492046.png" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.00" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> Danny Diamonds<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yeni Terim: İletişimde Çevrimdışılık</h3>&nbsp;İletişimkolik olarak ifade edilen bu kuşağın iletişimlerinde yaşadığı sorun, teknoloji sayesinde sosyalleştiklerini düşünürken yüz yüze etkileşimlerin değerini fark etmeyip gerçek ilişkilerden uzaklaşıyor olması. Yüz yüze etkileşimlerin yanında sosyal medya kullanımının insan psikolojisi üzerindeki olumlu etkileri yadsınamaz olsa da yüz yüze etkileşimlerden uzaklaşmak kişileri sanıldığının aksine iletişimde çevrimdışı bırakıyor. Üzerine düşünüp ‘iletişimde çevrimdışılık’ olarak adlandırdığım bu durum Z kuşağı ile diğer kuşaklar arasında yaşanan çatışmaların da açıklayıcısı olabilir. Bu çatışmaları en aza indirmek için Z kuşağına yüz yüze etkileşimlerin değerini fark ettirmek güzel bir başlangıç olsa da diğer kuşakların da günümüz gerçeklerini reddetmeden teknolojik gelişmelere uyum sağlamaya çalışması toplumdaki iletişimin anahtar noktasını oluşturuyor.Son dönemde pandemi etkisiyle bireylerin yüz yüze etkileşimlere her zamankinden daha çok ihtiyaç duymasıyla insanlar sosyal medya üzerinden yapılan gündelik yazışmaların yerine karşılıklı samimi sohbetleri tercih etmeye başladı. Bu durum birçok bireyi iletişim konusunda isteklendirse de psikolojik olarak bir anda yeniden sosyalleşmek düşünüldüğü kadar kolay olmayabilir.Teknoloji ve sosyal medyanın Z kuşağı üzerindeki etkilerine pandeminin eklenmesiyle bu kuşağın sosyal bağların gelişmeye en açık olduğu genç yetişkinlik dönemini olağanüstü koşullarda geçirdiklerini (geçirmeye devam ettiklerini) hatırlamak gerek. Bununla birlikte Z kuşağının hızlı adapte olma yeteneği, sürece olumlu katkıda bulunarak bu kuşağın neden iletişimkolik olarak adlandırıldığını hatırlatmada yardımcı olabilir.&nbsp;Z kuşağı olarak sadece biraz kafamız karışmış olabilir mi, ne diyorsunuz?Pandemi sonrası sosyalleşmek üzerine bir yazı: <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/61a8e710f2b8a5000632f9d5" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Nasıl yeniden güvenle sosyalleşeceğiz?</a>

İletişim çağında iletişim kurmayı mı unuttuk?

Çevrim içi bir dünyada çevrim dışı kalmak

Planlar, planlar, ah o planlarımız. Ne kadar çok alarm kurar olduk değil mi şu son günlerde. Pazartesiye yetişmesi gereken görevler, atılması gereken mailler, ödenmeyi bekleyen kredi kartı borçlarımız…&nbsp;Ne zaman durup boş vaktimin olduğunu düşünsem, sonrasında ne yapacağımı düşünmekten bir bakmışım ağız tadıyla boş vakit bile geçiremez olmuşum. Günümüzde o kadar sık &nbsp;motive olmaya çalışıyoruz ki bazen boş bir şekilde duvara bakmanın da ruhsal sağlığımızı dinlendirebileceğini unutuyoruz sanırım. En son ne zaman bütün planlarınızı erteleyip oturduğunuz yerden karşınızdaki duvarı izlemek için vakit ayırdınız ki?Çok gerekli iki not:&nbsp;1) Bu yazıda duvarları izlemek kavramı sembolik olarak kullanılmıştır ama siz isterseniz bunu fiziksel olarak da gerçekleştirebilirsiniz.&nbsp;2) Yine de aman (!) bu duvar işini fazla uzatmamaya dikkat edelim, böyle bir durumda müessesemiz sorumluluk kabul etmemektedir.Forbes’un&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.forbes.com/30-under-30/2022/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“30 Under 30”</a>&nbsp;gibi başarı listeleri de motivasyon ve üretkenlik algımızdaki kırılmaların sebebi olabilir. Hoş başkalarının başarıları sizi rahatsız ediyorsa durup bu konu üzerine kesinlikle düşünmenizi öneririm. Başarılı olma isteğinin birçok faydası olsa da bazılarımız için stres kaynağı oluşturuyor olabilir. Oysaki başarı fazlasıyla öznel bir olgu bana kalırsa. Bu noktada her bireyin hikâyesinin birbirinden farklı gelişeceğini, düşmeden yerden kalkamayacağımızı &nbsp;ve bu sürecin sağlıklı olduğunu hatırlatmak gerekiyor kendimize.Belki Forbes listelerinde değil ama kendi final haftamda başarıdan başarıya koşarken (!) pazar günkü finalimde rahatsızlanınca bu yoğun tempoda yavaşlamam gerekti. Siz yavaşlayınca dünya da bir anda yavaşlamıyor belki ama beyniniz sanki o dünyadan ayrılıp alternatif bir evren yaratıyor kendine. İşte o alternatif evrende düşünecek bolca vaktiniz oluyor - sanki beyniniz ve siz zamansız bir date’e çıkmışsınız ve hiçbir bildirim sizi rahatsız edemezmiş gibi...&nbsp;Durmak üzerine başka bir yazı:<a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/6167a9020a23b40006f3686d" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;Kapitalizm fırtınasının ortasında nezle olmak</a>.Umarım hasta olup yavaşlamaya karar vermezsiniz, bilinçli bir mola olur gerçekleştirdiğiniz. Bu süreçte beyninizle normalden daha fazla haşır neşir olmaya karar verenlerin için küçük bir öneri listesi:Evde İzlemelik Dizi: Modern Love (Prime Video)Evde İzlemelik Film: Satranç (The Royal Game)Dinlemelik Podcast: Bunu ben de yaparım - İbrahim SelimOkumalık Kitap: Yaban Koyununun İzinde - Haruki MurakamiSevgiyle kalın 20’likler ve kendini daima 20’lik hissedenler.