Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

Türkiye'yi yakala, dünyayı anla.

Spektrum

İlk kez 1916 yılında "İdman Bayramı" adıyla kutlandı; Mustafa Kemal Atatürk'ün emriyle 1938'den itibaren "Gençlik ve Spor Bayramı" oldu. Yıllar geçti, siyaset sahnesine yeni isimler girdi. Türkiye, çalkantılı dönemlerden geçerken 19 Mayıslar da değişecekti.

İdman Bayramı'ndan bugüne: Türkiye'yle birlikte değişen 19 Mayıslar

Yazı: Zerrin İren Boynudelik - Emine Önel KurtAvrupa resim tarihinde günlük haya­tın başlı başına bir konu olması hatta bunun bir resim türü oluşturması, 17. yüzyılda öncelikle Kuzey Avrupalı ressamlarla başlamış ve sonrasında tüm Avrupa’ya yayılmıştır. Bu türün en yaygın konuları arasında sıradan insanların sıradan yaşamlarını yansıtan ev içi sahneleri (mutfaklar, yemek ve yatak odaları) en fazla sipariş edilen tema olmuştur. Özellikle de Hollanda re­sim geleneği, bu türün sayısız örne­ğine sahiptir.&nbsp;Ev içleri sanat tarihinin hemen her döneminde resimlerde yer almıştır. Ancak bir ev içinin resme fon oluşturmak için değil de resmin ana konusu olarak, bir süreklilik için­ de resmedilmesi 17. yüzyıl Hollanda resminde yaygınlık kazanmış ve başlı başına bir uzmanlık alanı hâlini al­mıştır.&nbsp;Sanatın en önemli işvereni konumundaki Katolik kilisesinin ak­sine Protestan Hollanda'da kilisenin işveren olmaktan çıkmasıyla yeni bir sanat destekleyicisine ihtiyaç doğdu. Bu açığı Rönesans İtalya’sında olduğu gibi, ticaretten beslenen sınıf karşıla­dı. Hollanda Altın Çağı olarak tanım­lanan 17. yüzyıldan itibaren ağırlıklı olarak deniz ticareti ile zenginleşen Hollanda burjuvazisi artık sanatın yeni alıcıları idi. Bu yeni sınıfın mensupları manzara, kent görünümleri, natürmortlar, kendilerinin ve ailele­rinin portrelerini sipariş ediyorlardı.&nbsp;Öte yandan kentli tüccarların yanı sıra sıradan esnaf da resim alıcısı ol­maya başlamıştı. Bu yeni müşterilerin varlığını göz önünde tutan sanatçılar da özel siparişlerin yanı sıra her za­man alıcı bulabilecek üretimler yapar hâle geldiler. Zaman içinde berrakla­şan bu arz talep ilişkisi içinde günlük hayat resimlerine, özellikle de eğ­lence ve ev yaşamına dair sahnelere ilgi arttı. Ressamlar arasında günlük hayat resimlerinin belli konularında uzmanlaşmalar başladı, türün ustaları ortaya çıktı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Örneğin: Johannes Vermeer, Jan Steen, Adriaen van Osta- de, Picter de Hooch, Nicolaes Maes, Gabriel Metsu gibi ressamlar günlük işleri ile meşgul olan ya da eğlenen kişileri ve özellikle de ev içlerini sık­lıkla resmettiler.</li></ul><div fr-original-style="text-align: center;" style="text-align: center; box-sizing: border-box;" title="Page 94">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;Türün ustalarından Pieter de Hooch (1629-1684) Delft resim ekolü içerisin­de değerlendirilir. Rotterdam’da, bir duvar ustasının oğlu olarak doğan de Hooch, Ludolph de Jonglh ve Nicola­es Pietersz Berchem’in atölyelerinde çıraklık yaptı. 1655 yılında bağımsız bir ressam olarak Delft Ressamlar Loncasına kaydolmuş, 1661 yılında Amsterdam’a taşınmış ve yaşamı bu­rada sona ermiştir. Çağdaşı pek çok sanatçı gibi Pieter de Hooch da ikinci bir iş olarak ticaretle uğraşmış ve bir kumaş tüccarının yanında çalışmıştır.&nbsp;De Hooch’un, figürlerini çoğunlukla kendi yaşadığı mekânlarda resmet­tiği ve ev içlerini gösterdiği resim­lerin birçoğunda kendi karısını ve çocuklarını model olarak kullandığı bilinir. Resimlerinde en sık kullan­dığı mekânlar oldukça gerçekçi bir yaklaşımla ele alınmış, evin bir odası ve avlulardır. De Hooch’un ev içleri­ni resimlediği çalışmalarında, henüz yaşanmış olan bir an dondurulmuş gibidir. Bu resimler, Hollandalıların çok değer verdikleri, çocuklara gösterilen ilgi, aile ve ev hayatı gibi unsurların dışavurumu gibidir. &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/4/0/1715500700377.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.20" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Pieter de Hooch, Bit Ayıklayan Anne (Bir Annenin Görevi), 1658-1660, tuval üzerine yağlıboya, 52,5 X 6ıcm, Rijksmuseum, Amsterdam.</div><div fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;" title="Page 94">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;Sanatçının, Bit Ayıklayan Anne&nbsp;ya da&nbsp;Bir Annenin Görevi olarak bilinen tablosunda bir anne, kucağına doğru eğilmiş kız çocuğunun başındaki bit­leri kontrol etmektedir. Sanatçı bize, oldukça sade bir Hollanda evinin içine hızlı bir bakış attırır. Anne ve çocuğu, Hollanda evlerinde yaygın olarak kul­lanılan bir dolap-yatak önünde otur­maktadır. Yatağın kenarında, uzun saplı, üzerinde ateşin hava almasına yarayacak küçük delikler bulunan yu­varlak bir yatak ısıtıcısı asılıdır.&nbsp;Büyük boyutlu, genellikle bakırdan yapılmış, kapaklı bir tavayı andıran bu ısıtıcılar içleri kömürle doldurularak yatmadan önce bir süre yatakta tutulur ve böylece ısınma sağlanırdı. Benzer bir yatak ısıtma tavasını de Hoochun, Anne Be­şiğin Yanında Korsesini Bağlıyor adlı tablosunda da kullanılmıştır.Yatağın karşısında, sandalye formunda bir tür lazımlık olan kakstoel yer alır. Lazımlı­ğın yan yüzünde "P.d. hooch" şeklinde sanatçının imzası görülür. Figürlerin önünde duran kapağı kapatılmamış lazımlık ve arkadaki aralık perdeden görülen, henüz toplanmış hissi veren yatak, oldukça özenli şekilde yerleş­tirilmiş yastıklar ve katlanmış yorgan bize muhtemelen sabah saatlerinde olunduğunu düşündürür. Günlük ya­şam sahnelerinde sıklıkla yer bulan küçük köpek, izleyiciye arkası dönük biçimde, pişmiş toprak rengi zemin kaplaması üzerinde, anne ve kızına bakmaktadır. Figürlerin bulunduğu odanın kapısından arkadaki güneşli bir arka odaya ve oradan da bahçeye ge­çiş vardır.&nbsp;De Hooch burada, diğer bir­çok resminde de kullandığı bir yöntem olan "kapıdan bakış" anlamına gelen doorkijkje'yi kullanmıştır. Bu yöntem özellikle 17. yüzyıl Hollandalı ressamla­rın derinliği göstermek için kullandığı etkili bir yöntemdir; izleyicinin gözünü bir kapı aracılığıyla dışarıya; bir başka odaya ve sonra bir avluya, bahçeye, sokağa ya da kanala doğru yönlendi­rirler. Doorkijkje, karmaşık, iç içe geç­miş bir mimari anlatım imkânı yaratır.&nbsp;Resmin ışığı bu kapıdan ve figürlerin solunda kalan pencereden gelmekte­dir. Kapının yanındaki duvarın alt kıs­mı birçok Hollanda evinde olduğu gibi mavi-beyaz, yerel kıyafetli figürlerin görüldüğü Delft çinileri ile kaplıdır.&nbsp;Bu duvarın üzeri camlıdır ve kenara çekilmiş perdenin ardında içinde bir sıvı bulunan yuvarlak bir şişe görülür. Sahnede gerçekleşen bit ayıklama iş­leminden ve sıvının renginden dolayı sirke olması mümkündür. Ancak, bu arka oda mutfak da olabilir. Dolayı­sıyla bu sıvı, yemekte kullanılacak yağ da olabilir. Bu odadaki sepet sebzeler için olmalıdır. Öndeki odada yer alan büyük boyutlu sepet ise muhtemelen çamaşırlar içindir. Kapının üzerinde, bir manzaranın resmedildiği tablo ası­lıdır, ayrıca arkadaki odada bir başka tablo daha vardır. Farklı amaçlara hizmet eden eşya ve objeler, günlük yaşama ait birden fazla fonksiyonun tek bir mekânda gerçekleştirildiğini gösterir.Figürlerin özenli giysileri, odada kullanılan mobilyalar, evin mi­mari detayları, tipik bir orta halli Hollanda evinin yansımasıdır. 17. yüzyılda ekonomik ve kültürel an­lamda refaha kavuşan Hollandalılar imkânları ölçüsünde bunu yaşam biçimlerine, yaşadıkları yerlere ve edindikleri alışkanlıklara da yansıtıyorlardı. Evlerinin ve yaşadıkları çevrenin düzenli oluşu, giyimlerine gösterdikleri özen, ailenin huzu­ru önemliydi. Tam da bu unsurları yansıttıkları için bu hayatı yaşa­yanların günlük yaşam resimlerini tercih etmeleri şaşırtıcı değildi. Resme bakan zamanın izleyicisi, kendinin de içinde yaşadığı benzer hayatı, evi, mobilyaları ve benzer alışkanlıkları görmekteydi.&nbsp;Göste­rilen mekânlar, resme yerleştirilen objeler ve mobilyalar, kimi zaman sembolik göndermeler&nbsp;için de kul­lanılırdı. Örneğin bir Hollanda evi­nin düzenli ve bakımlı olmasına çok önem veriliyor ve ev içi sahneleri bir tür ahlaki mesaj içeriyordu. 17. yüzyıl Hollanda’sının yaşam tar­zı biraz da bu resimler aracılığıyla idealize ediliyor gibidir.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yatak odası tablosu</h2>&nbsp; &nbsp;&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/4/0/1715501148982.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.17" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Pieter de Hooch, Yatak Odası, 1658-1660. Tuval üzerine yağlıboya, 51 x 60 cm, National Gallery of Art, Washington.Bu resimde kullanılan iç mekân Pieter de Hooch'un Bit Ayıklayan Anne resminde kullanılan mekânla aynıdır. Bu kez odanın izleyiciye göre sol tarafı gösterilmiş ve mekâna arkalıkları kabaralı iki sandalye, örtülü bir masa ve üzerinde çoğunlukla İtalyan yapımı olan bir sürahi ile arka odaya açılan pencereye saten kumaştan olduğu anlaşılan bir perde eklenmiştir. Sanatçının kendi eşi ve kızını model olarak kullandığı düşünülür.&nbsp;Annenin çarşaf ve yatak örtülerini katlarken gösterilmesi ve yerde duran lazımlık, sabah işlerinin yapıldığına işaret eder. Yatak örtüsü de Bit Ayıklayan Anne resminde yatağa serili olanla benzer desendedir. Bu kez sahnenin solundaki pencereden gelen ışık kapının üzerinde asılı olan manzara resminin daha net görülmesini sağlamıştır. Birden fazla fonksiyonu barındıran odada yer alan eşyalar tipik 17. yüzyıl Hollanda mobilyaları ve objeleridir. Arkadaki odadan bahçeye açılan kapının kanat sistemi de 17. yüzyıl Hollanda evleri için tipiktir. Alt kanat kapalı tutulup eve bahçedeki hayvanların girişi engellenirken, üstteki açık bırakılıp havalandırma sağlanır.<div fr-original-style="text-align: center;" style="text-align: center; box-sizing: border-box;" title="Page 97">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;<h2 fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kucağında Bebekle Kadın ve Çocuk</h2>&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/4/0/1715501334104.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.74" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Pieter de Hooch, Kucağında Bebekle Kadın ve Çocuk, 1658. Ahşap üzerine yağlıboya, 60 x 47 cm, Özel Koleksiyon.</div><div fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;" title="Page 97">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;Pieter de Hooch'un bir başka ev içi resminde oldukça doğal, samimi bir an ve bir annenin çocuklarına duyduğu şefkat yansıtılmıştır. Resim büyük olasılıkla annelik erdemi üzerine bir ahlaki mesaj iletmektedir. Anne bebeğine, kucağında küçük bir köpek taşıyan diğer kızını işaret etmektedir. Çocukluktan genç kızlığa geçişi ifade eden bir giysi giyen küçük kız da kucağındaki köpeği kardeşine uzatacak gibidir.&nbsp;Beyaz boyalı duvarlar doğal bir ışıkla aydınlatılmıştır. Kadının oturduğu yerin yanına bırakılmış örtüler, yere atılıvermiş gibi duran, Hollanda’da severek oynanan kolf (kolven) oyununun (buz üzerinde oynana bir tür golf) sopası ve topu, gündelik bir ev hayatının izlerini yansıtır. Resmin sağ yanında sadece bir bölümü gösterilmiş olan kakstoel yerine kaldırılmıştır.Hem bu toplanma hem de oyun sopası bize günün hangi zamanında olunduğu ile ilgili bir ipucu verebilir: Belki de sokaktan gelen büyük kız oyun sopasını ve topu elinden bırakıp, köpeğini kucaklamış ve henüz uyanmış kardeşine ilgi göstermeye çalışmaktadır. Tüm Hollanda evlerinde karşılaşılan tablo asma geleneği burada da sürmektedir. Annenin arkasındaki duvarda asılı olan tablonun konusu net olarak anlaşılmamakla birlikte manzara olması muhtemeldir. Açık kapıdan görülen portre ise büyük ihtimalle ailenin babasının portresidir. Aile ve iç mekân resimlerinde kendi ailesini model olarak kullanan de Hooch, bu portrede de kendisini resmetmiş olmalıdır.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu yazı Toplumsal Tarih'in izniyle derginin Eylül 2014 sayısından alınmıştır.</div></div>

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

De Hooch'un, figürlerini çoğunlukla kendi yaşadığı mekanlarda resmettiği,
kendi karısını ve çocuklarını model olarak kullandığı bilinir. Resimlerinde en
sık kullandığı mekanlar evin bir odası ve avlulardır. De Hooch'un ev içlerini resmettiği çalışmalarında, henüz yaşanmış olan bir an dondurulmuş gibidir.
Bu resimlerin, Hollandalıların çok değer verdikleri, çocuklara gösterilen ilgi, aile ve ev hayatı gibi unsurların dışavurumu olduğu söylenebilir.

17. yüzyılda bir Hollanda evi: Bit Ayıklayan Anne ya da Bir Annenin Görevi

Misak-ı Milli özü itibarıyla bir egemenlik bildirisiydi. "Milli Hâkimiyet" diye tanımlanan ve saltanatın yanı sıra dış güçlere karşı güçlü bir silah olarak geliştirilen bir ilkeler bütünüydü. Bu süreç Amasya Tamimi ile başlamış ve 28 Ocak'ta noktalanmış bir evreyi kapsıyordu. Cumhuriyet Türkiyesi'ne giden yolun temel felsefesi altı ay gibi kısa bir sürede gerçekleştirilmiş oluyordu.