Bayram ile ilgili hikayeler

Bayramda arabasız gezmek, çoğu insana külfet geliyor. Azalan otobüs seferleri, artan yolcu sayısı, belli semtlere gitmenin işkenceye dönüşmesi bayram gezmesinin olmazsa olmazları. Öte yandan ücretsiz bayram otobüsleri, sabahın nurunda kalkıp işe gidenler, bu yüzden şehri ancak bayramdan bayrama keşfedenler, iki kuruş harçlıkla hayatını idame ettirmeye çalışan kadınlar, denizi görmeden büyüyen çocuklar, çocuklarına denizi göstermek için bayramı bekleyen aileler için biraz da.

Bayramın işlevi zayıflasa da biçimi büyük ölçüde duruyor. Mesajlar gönderiliyor, tatil planları yapılıyor, sofralar kuruluyor fakat bayramın toplumu onaran, eşitsizlikleri geçici de olsa askıya alan, küsleri barıştıran, yoksulu gözeten, yaşamı ortaklaştırma gücü her yıl biraz daha zayıflayarak silikleşiyor. O hâlde bugün, bayramı bayram yapan şey nedir?

Kadınlığın kuşaklar boyunca nasıl aktarıldığını anlamak istiyorsak yalnızca anneden kıza uzanan hattı değil, babanın kendi annesiyle kurduğu ilişkiyi de düşünmek önemli. Çünkü bir kız çocuğunun babasının gözünde gördüğü, yalnızca kendi varlığı değil, aynı zamanda babanın geçmişte tanıştığı ilk kadının bakışından izler de taşıyor. Bayramı aile yanında geçirecek olanlar aileye bir de bu aktarım hattı üzerinden baktıklarında acaba ne görecekler?

İlk kez 1916 yılında "İdman Bayramı" adıyla kutlandı; Mustafa Kemal Atatürk'ün emriyle 1938'den itibaren "Gençlik ve Spor Bayramı" oldu. Yıllar geçti, siyaset sahnesine yeni isimler girdi. Türkiye, çalkantılı dönemlerden geçerken 19 Mayıslar da değişecekti.