Bir genç kadın, bir şehir, bir genç adam, bir ağıt

Sebastian Schipper, 2015 yılında, uzun bir planlama sürecinin ve ezberlenmiş bir koreografinin sonrasında, iki saat 18 dakikalık filmini baştan sona tek planda çekti. Madrid’den Berlin’e gelmiş, Almanca konuşamayan Victoria adlı genç kadın, o iki saat 18 dakikanın hemen başında tanıştığı dört yabancının peşine takıldığında, gecenin devamında olacakları tahmin bile edememişti. Adrenalinin zirveye çıktığı, temponun bir an bile düşmediği, kameranın hiç durmadığı Victoria, bugün Berlin dendiğinde akla ilk gelen, Berlin sokaklarını en iyi anlatan filmlerden biri. 

Peki ya öyle olmasaydı? Peki ya Victoria, İstanbul’da bir Erasmus öğrencisi olsaydı?

Victoria İstanbul’da: Victoria iki buçuk yıl önce konservatuvarda öğrenciyken, yıldız bir piyanist olma hayalleri suya düşmüştü. Önünde iki seçenek vardı; ya biriktirdiği tüm parayı yanına alıp Avrupa’nın herhangi bir şehrinde, muhtemelen Berlin’de hayatına yeniden başlamayı deneyecek ya da kendine yeni bir meslek, yeni bir bölüm, yeni bir hayal seçecekti. İkinciyi seçti. Üniversitedeki üçüncü yılında, baharı farklı bir şehirde karşılamak istedi. Yaklaşık üç ay önce, değişim programıyla İstanbul’a geldi. Hisarüstü’nde çok ucuza bir oda kiralamış, haftanın üç günü derslerine giriyor, üç günü Galata’da bir kafede baristalık yapıyordu. Tek kelime Türkçe bilmiyor ama bu şehri seviyordu. 

Victoria’nın açılış sahnesi, beni 2010 yılına götürüyor. Belki İstanbul’u 2010’daki hâliyele hatırlamak için bir bahane arıyorum, belki de gönlüm sadece 2010’daki İstanbul’u Berlin’in yerine koymaya razı oluyor. Aklıma Beyoğlu’nun artık var olmayan bir yer altı kulübü geliyor. Gece 03.00’ten önce kimsenin yüzüne bakmadığı, dans edenlerin birbirini DJ’in etrafını çeviren kafes tellerine çarpa çarpa tattığı, tuvaletinde neler döndüğünü herkesin tahmin edip hiç kimsenin hatırlamadığı…  

Sonun başlangıcı: Victoria, ilk aylarına göre muhtemelen daha kolay içiyor rakıyı. Üniversitedeki diğer yabancı öğrencilerle Asmalımescit’teki meyhaneden hep birlikte kalkıp, ucuza fıçı bira ve sulandırılmış tekila satılan bir rock bar’a gitmiş, ardından buraya gelmişler. Hepsi çoktan ayrılmış mekândan. Victoria ise cumartesi günleri kafeyi açması gerektiğinde, cuma gecesi kafedeki koltukta uyumayı tercih ediyor. Akrep 5’e yaklaşmış, kulüp hâlâ kalabalık. Tek başına dans ediyor. Yanıp sönen ışıklar, duyamadığını çaktırmama çabalarıyla onaylayan kafalar, bangır bangır çalan elektronik müzik... Kulüpten çıktığında, hemen karşıdaki otoparkta otomobillerin üzerinde oturan, tekerleri tekmeleyen, sokaktan geçenleri ama daha çok birbirlerine sataşan dört genç adamı görüyor. Biri gülümsediğini görüp yanına koşuyor. Victoria’nın seçebildiği tek sözcük “abla” oluyor önce ama Serkan az çok İngilizce konuşabiliyor. Tanıştırıyor: Pehlivan, Topuk ve Tekerlek.

Tramvay yolu boyunca birlikte değil ama yan yana yürüdüklerini biliyorum. Arada dolmuşa doğru yürüyen sarhoşlara laf atsalar, kepenkleri kapalı bir dükkânın önünde horon tepenlere katılmaya meyletseler de tanıdık bir mahalleliye eşlik eden sokak köpekleri gibi peşini bırakmıyorlar Victoria’nın. Alışıyor o da varlıklarına. 

Martı sesleri: Dil bariyerinin afallatması ve Serkan’ın gazıyla, çaldığını bile fark etmeden beş şişe bira çalıyor bir tekelden Victoria. İçlerinden biri Galata’ya doğru inerlerken tüm binaların kapılarını zorluyor, sonunda buldukları açık bir kapıdan, eski binanın çatısına çıkıyorlar. Gün batımı zamanı değil ama Haliç manzarası bu hâliyle de büyülüyor Victoria’yı. Tarihî Yarımada'nın ışıkları yanıyor, martılar gecenin sessizliğine çığlıklarını basıyor. Hikâyelerini dinliyor delikanlıların, yarı İngilizce-yarı Türkçe... Pehlivan cezaevinde yatmış birkaç ay, Topuk bir süre Almanya’da kalmış ailesiyle, Tekerlek’in doğum günüymüş o gün. Victoria birkaç saat sonra kafeyi açması gerektiğini söyleyip gitmek isteyince, Serkan ona eşlik etmeyi teklif ediyor.

Galata Kulesi’ni hedeflemiş ışıkların aydınlattığı meydandan geçip, bir ara sokaktaki kafeye birlikte giriyorlar. İçeride Türk kahvesi ve sandık kokusu değil, espresso ve cilalanmış ahşap masa kokusu var. Bir de piyano; üzerinde muhtemelen bir kedi uyuyor. Victoria flörtleşirken, piyanonun başına geçiyor. Duruyorum. Filmdeki Mephisto Valsi’ni yakıştıramıyorum İstanbul’a, Liszt tavlayamıyor kafamdaki Türk çocuğunu. Mozart - Alla Turca kartını oynayacak kadarsa klişeleştirmeye kıyamıyorum Victoria’yı. Buldum! Chopin’den Fantasie-imporomptu yankılanıyor boş kafenin duvarlarında, Serkan sekizinci saniyede düşüyor. Touché.

Soygun: Derken kapısı yumruklanıyor kafenin. Yardıma ihtiyaçları var, çok önemli. Victoria ne olduğunu anlayana kadar, kendisini çalıntı bir otomobilin sürücü koltuğunda buluyor. Karaköy’deki kat otoparkının en üst katında, beli silahlı adamlar, onlara zorla bir soygunu prova ettiriyor. Artık Victoria da bunun bir parçası. Her şey çok hızlı ilerliyor. Cumartesi sabahı, sokaklarda martılar ve çöpçülerden başka kimse yok. Otomobili Beşiktaş Meydanı’ndaki bir banka şubesine doğru sürüyorlar. Saat tam 7.00’de, bir holding sahibi şubeye 50 bin avro getirecek. Onlar hızlıca girip çıkarken, Victoria sadece şoför koltuğunda oturacak. Her şey çok kolay olacak.

Filmin sonunu açık etmek istemiyorum. Ama o çalıntı otomobilin Tepebaşı’ndaki TRT otoparkına bırakılacağını, geri dönülen kulübün muhtemelen açık bulunmayacağını ve her şeyin Tarlabaşı’ndaki kovalamacanın ardından Maçka Parkı’na bakan bir otelin süit odasında son bulacağını haritaya oturtabiliyorum kafamda.

Victoria’nın İstanbul’daki hikâyesi bir hayalden ibaret. Çünkü bu hikâye meraklı bir komşunun “dükkâna sabaha karşı bir erkekle girdi” diye çağırdığı polisle ya da Beşiktaş Meydanı’nda trafiğe takılan bir otomobil nedeniyle bitmiyor. Çünkü bu hikâye, belki de gecenin çok daha erken bir saatinde, kendilerine bir şey olmayacağından emin oldukları için Victoria’ya onu bir banka soygununa karıştırmaktan çok daha fazlasını yapabilecek bir grup erkek nedeniyle de bitmiyor. 

Victoria İstanbul’a yakışıyor - ama hiç de gerçekçi değil.

Sabahın köründe, Seattle’dan Atlanta’ya giden bu uçakta olmayı planlamamıştı ama herkesin hayatında, kapısına dayandığında reddedemeyeceği biri vardır. Onun için bu kişi, Michael Stipe idi. Birkaç yıl önce, evlenerek Seattle’a taşınan Peter Buck’ın komşusu olmak için Courtney ile hemen yandaki evi satın almışlardı. Müziğine büyük bir hayranlık duyduğu R.E.M.’in çevresine böyle dâhil olmuştu. Kızı Frances’in vaftiz babası olan Michael’ın yan koltuğunda, son ayların ruhsal ve fiziksel çöküntüsüyle bir yara kabuğuna dönüştüğünü hissettiği bedenini, R.E.M.’in yeni albümü Monster'ı kaydetmek için kapandığı Crossover Soundstage’e ne demeye sürüklüyordu? 

Yarım kalmış bir Avrupa turnesini ölüme çok yaklaştığı anlar takip etmiş; Courtney, grup üyeleri ve yakın arkadaşlarının girişimiyle, istemeyerek yattığı rehabilitasyon merkezinden üç gün sonra kaçarak yine Seattle’a dönmüştü. Michael’ın birkaç gün önce özel bir şoförle kapısına yolladığı uçak biletini alıp duvarına raptiyelemiş, şoförün kapının önünde 10 saat süren ısrarlı bekleyişine rağmen evden dışarı adımını atmamıştı. Yalnız ve gözden uzak kalmak istediğini söylese de kimseyi kendinden uzak tutmayı başaramıyordu. Üzerinde hissettiği kontrol, dayanılmaz boyutlara ulaşmıştı. 

Sadece uyumak, sonsuza kadar uyumak istediği bu nisan sabahının şafağında, Michael yeni bir uçak biletiyle kapıda belirmiş, kendisi bavulunu toplayana kadar da başında beklemişti. Bildiği bir şey olmalı, diye düşündü. Onlarla stüdyoda birkaç gün geçirmek, gerçekten de iyi olabilirdi. Son aylarda hep R.E.M.’inkiler gibi şarkılar yazmak istediğini söylemiyor muydu zaten? Belki de Michael’ın dediği gibi, birlikte müzik yapmalarının zamanı gelmişti. Kendisinin geçerken takılıp düştüğü yollardan ne kadar zarif adımlarla geçtiklerini hatırladı. Başarıyı, kendilerine yapıştırılan sıfatları, on binlerce kişiye çaldıkları konserleri, ünü ne kadar ağırbaşlılıkla taşıyorlardı. Derisine batan oklar, onlara işlemiyordu sanki. İşlemiyor muydu gerçekten? Onu etrafında daireler çizerek dönüp durduğu sarmaldan çıkarmak için ülkenin diğer ucundan buraya dört buçuk saat uçmuş bu adama sormak istedi; “Zamanla geçiyor mu, Michael? Kolaylaşıyor mu?” Yapmadı. Uçağın homurtusuyla uyumayı denedi. Onu da yapamadı.

Michael’ın birkaç saat önce kapıda söyledikleri zihninde dönüyordu: “Hey, bırak gireyim.” O gün duymayı beklemediği bu ses, dünyaya kapadığı kapının öte yanından, hüzünlü bir gitar riff’inin altına gömülü gibi uzaktan seslenmişti ona. Kayıtsız kalamayacağı bir çağrıydı. Bir an, kendi bedenini dışarıdan görüyormuş gibi hissetti. Bir yerlerde bir makas değişiminin gıcırtısı kulağına çalındı. Çantasındaki defteri çıkardı, kırmızı mürekkepli kalemiyle yazmaya başladı: 

“Tüm o yıldızlar, tereyağı gibi eriyip damlıyor
Verilen sözler tatlı
Tavalarımızı uzatıyoruz, ellerimizi kaldırıyoruz yakalamak için onları
Yiyip bitiriyoruz, son yudumuna kadar içiyoruz, hepsini, hepsini, hepsini
Hey, bırak gireyim”

Kalemi bırakıp yazdıklarını birkaç defa okudu. Belki Michael bunlardan bir şey çıkarabilirdi. Yarın birlikte stüdyoya gireceklerdi. Belli belirsiz bir heyecan dalgası geçti vücudundan. Ben ve onlar, diye düşündü. Vay canına. Bunun gerçek olduğuna inanmak için defterine yarının tarihini not düştü: “R.E.M. ile stüdyo. 6 Nisan 1994.”

R.E.M. solisti Michael Stipe, yakın arkadaşı Kurt Cobain’in giderek kötüleşen durumuna müdahale edebilmek için onunla kayıt yapmak istediğini söyleyerek Seattle’daki evine şoförüyle bir uçak bileti göndermiş fakat Cobain, şoförün kendisini saatlerce beklemesine rağmen evinden ayrılmamıştı. Cobain bu olaydan bir süre sonra, 5 Nisan 1994’te hayatına son verdi. Michael Stipe haberi aldığında R.E.M. ile Monster albümünü kaydediyordu. Kurt Cobain’e bir ağıt olarak yazılan Let Me In, stüdyoda birdenbire ortaya çıktı ve ortaya çıktığı anki hâliyle Monster albümünde yer aldı. Grubun gitaristi Mike Mills’in kayıtta çaldığı gitar, Courtney Love’ın Cobain’in ölümünden sonra Peter Buck’a hediye ettiği Fender gitarıydı.