13 Temmuz Çarşamba sabahından herkese günaydın. Kimileri için tatil sona ererken kimileri hâlâ deniz, kum, güneşin belki de aile ziyaretinin tadını çıkarıyor. Şehre dönüşler başladı, trafiğe çıkacaklar için minik bir uyarı: Kemerleri takmayı unutmayalım.
- Günün önerisi: Yeni dizi aramaya başlayanlar için; Esquire'in seçkisiyle 2022'nin şimdiye kadarki en iyi dizileri.
- Günün çalma listesi: Bugün, 1985 yılında gerçekleşen Live Aid'in yıl dönümü. Yolda dinlemek isteyenler için Londra ve Philadelphia'da gerçekleşen konserlerde çalınan şarkıların bir derlemesi.
İyi bültenler! Mutlu günler!
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
• Küresel çapta değer kazanan dolar, yurt içi piyasaların bayram tatili nedeniyle kapalı olduğu salı günü 17,40 seviyesini test etti. Avro/dolar paritesinin 1,0000 ile son 20 yılın en düşük seviyesini görmesi sonucu 1 avro, 1 dolara eşitlendi.
• Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Rusya, Ukrayna, Türkiye ve Birleşmiş Milletler arasında bugün İstanbul'da Ukrayna'dan tahıl ihracatı konusunda görüşmeler yapılacağı bildirildi.
- Akar'ın açıklaması: Millî Savunma Bakanı Hulusi Akar açıklamasında, görüşmenin bugün yapılacağını doğrularken Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "gıda krizinin" çözümüne yönelik diplomatik çalışmaları ve direktifleri kapsamında sürdürdükleri görüşmelerin olumlu geliştiğini söyledi.
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile ilişkilerde yeni bir dönemin başladığını ifade ederek yaptığı açıklamada, üç bakan ve çeşitli şirketlerin CEO'larından oluşan bir heyetin Türkiye'yi ziyaret edeceği belirtildi. Açıklamada “Ziyaret kapsamında uzayın barışçıl kullanımı, uzay bilimi, teknolojileri ve uygulamaları alanlarında iş birliğine ilişkin mutabakat zaptı imzalanacak.” denildi.
- Dahası: Bugün Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'nde düzenlenecek ve BAE yatırım fonları ile şirket CEO’larının katılacağı yatırım çalıştayında sanayi, yenilenebilir enerji, petrokimya, gıda, e-ticaret, savunma, otomotiv ve havacılık sektörlerinde yatırım ve potansiyel iş birliği imkânları da ele alınacak.
• Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre Türkiye'de sigortalı çalışan sayısı, bu yılın nisan ayında geçen yılın aynı dönemine göre 767 bin kişi artarak 25 milyon 29 bin kişiye ulaştı. Gelirleri aynı dönemde 35,9 milyar lira artan kurumun, gelirlerinin giderlerini karşılama oranı %96,7 ile en yüksek seviyesine çıktı.
• Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, dünyanın bu kadar derin ve karmaşık bir enerji krizi ile daha önce karşılaşmadığını belirterek fiyat artışlarının ve enerji arzında yaşanan kesintilerin daha da derinleşebileceğini, krizin en kötü yüzünü henüz göstermediğini ifade etti. Birol, "Bu kış Avrupa'da çok ama çok zor geçecek." dedi.
• ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, Japonya Maliye Bakanı Şuniçi Suzuki ile anlaşmaya vardıklarını açıklayarak, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ardından yükselen gıda ve enerji fiyatları ile para piyasalarındaki oynaklık karşısında iki ülkenin ortak hareket etmek üzere işbirliğine gideceğini duyurdu.
- Bir adım geriden: Bu yıl içinde %16 değer kaybeden Japon yeni, dolar karşısında 24 yılın en düşük seviyesine gerilemişti.
• ABD'de tüketici fiyat endeksinin bugün açıklanması öncesinde, gelecek 12 ayı kapsayan kısa vadeli enflasyon beklentisi 0,2 puan artış kaydederek %6,8 ile yeni bir zirveye ulaştı. New York Fed'in yayımladığı ve 1300 hane halkının katılımıyla gerçekleştirilen haziran ayına ait Tüketici Beklentileri Anketi'nin sonuçlarına göre, 3 yıllık süreci kapsayan orta vadeli enflasyon beklentisi ise 0,3 puan azaldı.
- Öte yandan: Atlanta Fed Başkanı Raphael Bostic, mayıs ayında yıllık %8,6'a tırmanarak son 40 yılın en yüksek seviyesine ulaşan TÜFE karşısında, ekonominin daha yüksek faiz oranlarıyla başa çıkabileceğini belirterek "75 baz puanlık bir faiz artışını destekleyeceğini" ifade etti.
• Twitter’ın Elon Musk'ın avukatı Mike Ringler'e gönderdiği mektup, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) tarafından yayımlandı. Mektupta, Musk'ın anlaşmayı feshinin "geçersiz ve haksız" olduğu ve Twitter’ın, Musk’ın iddialarının aksine anlaşmadaki yükümlülüklerinin hiçbirini ihlal etmediği belirtildi.
• Shell, Avustralya’daki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisi Prelude'den sevkiyatı durdurdu. Şirket, işçiler ile ücret konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle 21 Temmuz'a kadar kargo teslimatı yapılamayacağını açıkladı.
- Yorum: Shell'in %67,5 pay sahibi olduğu üretim tesisindeki bu gelişmenin, küresel doğal gaz piyasasında fiyatların artmasına yol açacağı düşünülüyor.
• Spotify, müzik keşfine odaklanma planları kapsamında müziğe yönelik bilgi oyunu Heardle'ı satın alacağını duyurdu. Axios’ta yer alan habere göre, ilk kısımlarını dinleyerek şarkıların tahmin edildiği oyunda kullanıcılar, artık şarkının tamamını oyun sonunda Spotify'da dinleyebilecek.
- Anlaşma: Disney, küresel reklam teknolojisi şirketi The Trade Desk ile anlaşmaya vardı. Bu, 3’üncü taraf verilerin kullanılmasına dair kısıtlamalar sonrasında yeni sistemler geliştirmeye yönelik en büyük adımlardan biri olarak görülüyor. Uzmanlar, gelecekte benzer anlaşmaların yapılabileceğini öngörüyor.
• “Şimdi satın al, sonra öde” (BNPL) girişimi Klarna’nın, yeni finansman turunda değerlemesinin %85 düştüğü ve 6,5 milyar dolar olduğu aktarıldı. Haziran 2021’deki turda 46 milyar değerleme ile 639 milyon dolar yatırım toplayan şirket, 800 milyon dolarlık yeni yatırımla ABD’de genişlemeyi planlıyor.
- Bir adım geriden: Klarna mayıs ayında yaklaşık 7 bin kişiden oluşan işgücünün %10’unu işten çıkaracağını açıklamıştı.
• Formula 1’in eski patronu Bernie Ecclestone'un, sahip olduğu varlıkların beyanında sahtekârlık yapmakla suçlandığı belirtildi. Ecclestone'un, farklı ülkelerdeki 400 milyon sterlinden fazla değere ulaşan fazla varlığını, ilgili kuruma beyan etmeyerek vergi dolandırıcılığı yaptığı öne sürüldü.
• Meta’nın mühendis ekiplerinin yöneticisi Maher Saba, müdürlere çalışanları hakkında uyarılarda bulundu. Saba'nın “Bir yönetici olarak, birinin Meta’ya etkisi olmamasına veya olumsuz etkisi olmasına izin veremezsiniz.” dediği belirtildi.
- Ayrıca: Saba, desteğe ihtiyacı olan herkesi belirlemelerini ve şirketin performans yönetimi aracı üzerinden iletmelerini istedi.
• Tutuklu iş insanı Osman Kavala, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin ihlal kararına ilişkin "Bu karar, mevcut yasaların siyasi saiklerle keyfi biçimde kullanıldığını açıkça ortaya koymuştur. Bu kararın tüm baskılara rağmen temel hukuk ilkelerine göre davranmakta ısrar eden yargı mensuplarına güç vereceğine inanıyorum." değerlendirmesinde bulundu.
- TBB'nin çağrısı: Türkiye Barolar Birliği (TBB) ise AİHM kararına ilişkin açıklamasında "Şimdi yapılması gereken, AİHM kararlarının uygulanarak Osman Kavala'nın serbest bırakılması ve eski halin iadesidir. Eski halin iadesinden anlaşılması gereken, atılı suçların kayıttan silinmesi ve buna ilişkin mahkeme kararlarının bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasıdır." ifadelerini kullandı.
👓 Editörün önerisi: AİHM'in Osman Kavala davası hakkında verdiği kararı değerlendiren T24 yazarı Yalçın Doğan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın AİHM başvurularını hatırlatıyor. "Türkiye'nin Batılılaşma çabalarını" da vurgulayan Doğan, kararı çok yönlü şekilde ele alıyor. Yazıya buradan ulaşabilirsiniz.
• Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'yle 19 Temmuz'da İran'ın başkenti Tahran'daki zirvede bir araya geleceğini açıkladı. Erdoğan ve Putin'in ikili görüşeceği de bildirildi.
• Avusturya'da tutuklu bulunan Sezgin Baran Korkmaz'ın, 15 Temmuz'da ABD'ye iade edileceği açıklandı. Savcılıktan bir yetkili Korkmaz'ın önce Viyana'ya, ardından ABD'ye sevk edileceğini söyledi.
- Ne olmuştu? Kara para aklamak, dolandırıcılık gibi suçlamalarla Türkiye ve ABD tarafından hakkında arama kararı çıkarılan Korkmaz'ın 25 Ağustos 2021 tarihinde Türkiye'ye iade edilmesine karar verilmiş, ABD'nin iade talebi ise mart ayında mahkeme tarafından kabul edilmişti. Avusturya Adalet Bakanlığı, Korkmaz'ın önce ABD'ye iade edilmesine karar vermişti.
• Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un, Ekonomi Bakanı olduğu dönemde Uber'in Fransa'daki faaliyetlerinde oynadığı role ilişkin belgelerin ortaya çıkması nedeniyle muhalefetin baskısıyla karşı karşıya olduğu ifade edildi. Sol partilerin ittifakının Macron'a parlamento soruşturması açmaya hazırlandığı aktarıldı.
- Bir adım geriden: The Guardian, yayımladığı 124 binden fazla gizli belge ile Uber’in farklı ülkelerde yasaları ihlal ettiğini, baskınlarda belgeleri sakladığını, Joe Biden ve Olaf Scholz gibi bazı siyasetçilerle lobi faaliyetleri yürüttüğünü ve belirli durumlarda sürücülere karşı şiddete göz yumduğunu ortaya koydu.
• Birleşik Krallık'ta Muhafazakâr Parti lideri ve başbakanın seçileceği 5 Eylül'deki seçime, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Liz Truss aday olacağını açıkladı. İçişleri Bakanı Priti Patel ise seçim yarışında olmayacağını açıkladı.
- Diğer isimler: Geçtiğimiz günlerde eski Maliye Bakanı Rishi Sunak, eski Sağlık Bakanı Sajid Javid ve Ulaştırma Bakanı Grant Shapps aday olacaklarını açıklamıştı.
• ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Suriye'de gerçekleştirilen hava saldırısı sonucunda terör örgütü IŞİD'in Suriye'deki lideri ve IŞİD'in dört liderinden biri olan Mahir el-Agal'ın öldüğünü bildirdi. Sözcü Joe Buccino, "Bu saldırı, komutanlığın bölgeye olan sarsılmaz bağlılığını ve DEAŞ'ın kalıcı yenilgisini teyit ediyor." dedi.
• Sri Lanka'da Devlet Başkanı Gotabaya Rajapaksa ve Maliye Bakanı Basil Rajapaksa'nın ülkeyi terk ettiği açıklandı. Parlamento yeni cumhurbaşkanı için oylamanın 20 Temmuz'da yapılacağını bildirdi. Ülkede protestoların devam ettiği, yalnızca 3 gün yetecek ekmek kaldığı aktarılıyor.

- Başarısız kaçma girişimi: Devlet Başkanı Rajapaksa gün içinde de ülkeden kaçmaya çalıştı; ancak başarısız oldu. Havalimanından kaçmaya çalışan Rajapaksa'nın daha sonra donanma devriye botuyla kaçmaya çalıştığı belirtildi.
- Neden? Rajapaksa'nın bugün istifa etmesi bekleniyor. Devlet Başkanı konumundayken dokunulmazlığı bulunan Rajapaksa bu nedenle ülkeyi terk etmeye çalışıyordu.
• İran'da, eylemcilere yönelik güç kullanımına karşı hazırlanan "Silahını Bırak" başlıklı bildiriyi imzaladıkları gerekçesiyle yönetmenler Muhammed Resulof, Mustafa Al Ahmed ve Cafer Penahi'nin tutuklandığı aktarıldı.
- Neler oluyor? İran'ın Huzistan eyaletine bağlı Abadan kentinde geçtiğimiz aylarda 10 katlı bir iş merkezi çökmüş, ardından buraya yönelik usulsüzlük haberleri yayımlanmıştı. Bölge halkı haberlerden sonra yönetimi protesto etmiş, güvenlik güçleri göstericilere müdahalede bulunmuştu. 70'i aşkın yönetmen de "Silahını Bırak" bildirisiyle protestoculara müdahaleyi eleştirmişti.
• ABD Başkanı Joe Biden'ın oğlu Hunter Biden'a ait olduğu öne sürülen telefon verileri, yazışmalar, fotoğraflar ve videolar internete sızdırıldı. Verilerde çocuk istismarı, uyuşturucu madde ve silah kullanımıyla ilgili görüntü ve mesajlaşmaların yer aldığı ifade edildi.
• BBC'nin araştırmasına göre Afganistan'daki Birleşik Krallık Özel Hava Servisi (SAS) askerleri, defalarca kez tutukluları ve silahsız kişileri şüpheli koşullarda öldürdü. BBC'nin elde ettiği belgelerde bir SAS birliğinin 2010-2011 yılları arasında 6 aylık süreçte 54 kişiyi yasa dışı şekilde öldürmüş olabildiğine işaret etti.
Şehre mahkum kalma: RentiCar

RentiCar’la seyahat alışkanlıklarınızı değiştirerek hayatın tadını yolda çıkarabilirsiniz.
Nedir? Temelde araç kiralama platformu olarak hizmet veren RentiCar, yalnızca kullanıcı ve araç kiralama markaları arasında köprü olmayı değil, seyahat kültürünün bir parçası olarak araç kiralama dendiğinde ilk akla gelen olmayı ve pazarda en hızlı çözüm üreten, en pratik ve en güvenilir isim olarak yer almayı amaçlıyor.
Özgürlük kavramından yola çıkarak sektör için yeni sayılabilecek bir kitleye de temas etmeyi planlayan RentiCar, araç kiralama hizmetinin iş seyahatleri, yıllık izinler ve tatillerin yanı sıra insanların günübirlik etkinlikleri, hafta sonu kaçamakları, şehir içindeki kısa mesafeli ancak daha esnek planlarının da parçası olması gerektiğine inanarak sektöre yeni bir soluk getiriyor.
Dahası: 31 Temmuz’a kadar RentiCar’daki çarkı çevirerek 3 gün ve üzeri kiralamalarda 100 TL, 5 gün ve üzeri kiralamalarda 150 TL veya tüm kiralamalarda geçerli 50 TL indirim kazanma şansı sizi bekliyor.
Siz de RentiCar’ın kullanıcılarına sağladığı kolaylık ve özgürlüklerden faydalanmak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.
• Fairplay tarafından 14 farklı ülkede yapılan ve WhatsApp, TikTok ve Instagram tarafından reşit olmayanlara sunulan varsayılan ayarları, hükümleri ve koşulları inceleyen bir araştırmada, çocuklar için sunulan gizlilik ve güvenliğin üç platform için de farklı olduğu tespit edildi. Buna göre söz konusu platformlarda en sorunlu olanın TikTok olduğu belirtildi.
- Küresel çağrı: Raporun ardından Fairplay, yaklaşık 40 çocuk güvenliği ve dijital hakları savunuculuğu grubu tarafından imzalanan bir mektupla, çocukların güvenliği için yalnızca Avrupa gibi yerlerde yüksek standart sağlamaktansa küresel olarak “Tasarımla Güvenlik” ve “Tasarımla Çocuk Hakları” yaklaşımı sunması için TikTok’a çağrıda bulundu.
• TikTok, yarın gerçekleşmesi beklenen ve platformun hedefli reklamlar için Avrupa’daki kullanıcılarının rızasını istemeyi bırakmasını kapsayan gizlilik politikası güncellemesini durdurma kararı aldı.
- Bir adım geriden: Geçtiğimiz gün İtalya’nın veri koruma otoritesi, kullanıcıların gizliliğini korumak adına, TikTok’un söz konusu uygulamalarıyla mevcut AB kurallarını ihlal ettiğini söylemiş ve uyarıda bulunmuştu.
• Federal Ticaret Komisyonu (FTC), ABD’de bazı eyaletlerde kürtajı yasaklayan yasanın kabul edilmesinin ardından tüketicilerin mahremiyetinin korunması için adım atacağını ve hassas tıbbi ve konum verilerinin yasa dışı paylaşımına karşı daha sıkı önlemler alınacağını bildirdi.
- Perspektif: Komisyonun tüketicilerin mahremiyetini korumak için yasal yetkilerinin tamamını kullanacağını belirten FTC Gizlilik ve Kimlik Koruma Bölümü müdür yardımcısı Kristin Cohen, “Amerikalıların konumunu, sağlığını veya diğer hassas verilerini sömüren yasa dışı davranışları ortaya çıkarırsak yasayı şiddetle uygulayacağız.” dedi
• Birleşik Krallık'ın veri koruma gözlemcisi Bilgi Komisyonu Ofisi (ICO), bir soruşturmada Covid-19 pandemisi sırasında “yetersiz veri güvenliği” tespit edilmesinin ardından, WhatsApp gibi mesajlaşma uygulamalarının hükümet kullanımına ilişkin inceleme yapılmasını talep etti.
- Detaylar: ICO, özel yazışma kanallarının kullanımına ilişkin “sistemik risklerin” incelenmesi ve birtakım iyileştirmelerin yapılması gerektiğini söyledi.
• Twitter, kullanıcıların istekleri dışında etiketlendikleri sohbetlerden çıkmalarına olanak tanıyan “Unmention” isimli yeni özelliğini tüm cihazlarda kullanıma sundu.
🏐 Voleybolda Milletler Ligi (VNL) Finalleri, 13-17 Temmuz tarihlerinde Ankara ev sahipliğinde oynanacak. Çeyrek finalde 14 Temmuz Perşembe saat 18:30’da Tayland ile karşılaşacak A Millî Kadın Voleybol Takımı’nın, final etabı kadrosu açıklandı.
🚴 Tour de France'ın Fransız Alpleri'nde 148,1 km uzunluğunda koşulan 10. etabını, fotofinişle EF Pro Cycling takımından Magnus Cort Nielsen kazandı. Tadej Pogacar, sarı mayoyu taşımayı sürdürüyor.
🎾 Doping davasında aklanmasının ardından kortlara dönen Çağla Büyükakçay, Letonya’da düzenlenen 60K Liepaja elemelerinde Tamara Curovic’i 2-0 yenerek ana tabloya yükseldi.
- Bir adım geriden: Dünya Anti Doping Ajansı’nın (WADA) Büyükakçay’a doping yaptığı gerekçesiyle verdiği lisansını askıya alma cezası, yapılan itiraz sonucunda İngiltere Bağımsız Tahkim Mahkemesi tarafından iptal edilmişti.
⚽ UEFA Kadınlar Avrupa Şampiyonası B Grubu’nda lider Almanya İspanya’yı 2-0, Danimarka Finlandiya’yı 1-0 mağlup etti. Bu sonuçların ardından Almanya, turnuvada çeyrek finale yükselmeyi garantiledi.
🏀 NBA’de Danilo Gallinari, Boston Celtics ile 2 yıllık kontrat imzaladı.
• Brezilya’daki Amazon ormanlarındaki ormansızlaşmanın 2022'de rekor seviyeye ulaştığı aktarıldı. AP’nin haberine göre, ocak ve haziran dönemini kapsayan uydu görüntüleri, 4 bin kilometre karelik ormanın yok edildiğini gösteriyor.
- 4 New York: Söz konusu alan, 4 tane New York şehri büyüklüğünde. Bu, 2018’in aynı dönemine göre %80 daha büyük bir alanı ifade ediyor.
• Reklam Kurulu, tüketiciyi aldatıcı ve yanıltıcı tanıtımlara dair incelemelerinde influencer'lara dair 25 dosya inceledi. Bunların 22’sinde kurallara aykırılık saptadı ve yaptırım uyguladı. 19 dosya içinse durdurma cezası, 3 dosyada ise idari para ve durdurma cezaları verilmesine karar verildi.
Evrenin şimdiye kadarki "en derin" görüntüsü
NASA, James Webb Uzay Teleskobu'ndan gelen ilk renkli görüntüleri paylaştı

25 Aralık 2021'de uzaya fırlatılan James Webb Uzay Teleskobu'ndan Karina Bulutsusu, WASP-96 b öte gezegeni, NGC 3132 gezegenimsi bulutsusu, Stephan Beşlisi ve SMACS 0723 isimli galaksi kümesine ait olmak üzere ilk renkli görseller paylaşıldı. NASA tarafında kamuoyuyla paylaşılanlar arasında en çok dikkat çekeni ise SMACS 0723’ün görüntüsü oldu. Bu, uzayın derinliklerinin ilk fotoğraflanışı değil; Hubble ve Kepler gibi uzay teleskopları daha önce defalarca kez benzer görseller yakaladı. Ancak Webb tarafından yayımlanan bu görseli daha önce yayımlananlardan ayıran çok önemli bir detay var: Dünyadan milyarlarca ışık yılı uzaklıkta bulunan binlerce galaksiyi tek karede yakalayan bu fotoğraf, evrenin ve zamanın şimdiye kadar çekilmiş en derin, en eski ve en detaylı fotoğrafı.

Yaklaşık olarak 2500 ışık yılı uzaklıktaki NGC 3132, NASA
Evrenin antik zamanlarına yolculuk
Webb'in Yakın Kızılötesi Kamerası (NIRCam) ile yakalanan ve 4,6 milyar yıl önce oluşan SMACS 0723 isimli galaksi kümesine ait olan bu görüntüde, şimdiye kadar gözlemlenmiş olan en sönük cisimler de dâhil olmak üzere binlerce galaksi bulunuyor. Bu da "Webb’in başarabileceklerinin bir göstergesi" olarak yorumlanıyor.
Sık sık Hubble Uzay Teleskobu ile kıyaslanan Webb, Hubble’ın aksine temelde kızılötesi dalga boylarını algılayabiliyor. Peki bu, Webb’i neden bu kadar özel kılıyor?
Evrenin genişlemesi nedeniyle Dünya’dan uzakta bulunan galaksilerin ışığı, elektromanyetik spektrumun görünür olan kısmından kızılötesi kısmına kaymıştır. Başka bir deyişle, uzak galaksiler yalnızca kızılötesi dalga boylarında görülebilir bir hâldedir. Galaksi kümelerinin yerçekimi, ardında bulunan cisimlerin yaydığı ışığı büker ve büyütür; Webb’in donatılmış olduğu teknoloji ise gökbilimcilerin oldukça uzakta bulunan gök cisimlerini görmelerine olanak tanır. Kızılötesi ışığın incelenmesiyle yeni doğan yıldızları kaplayan ve gizleyen toz bulutlarının ötesi görülebilir ve bu sayede evrenin daha önce görülmemiş, çok uzak köşelerine bakmak mümkün hâle gelir.
Onlarca yıllık bekleyiş

NASA
İsmini 1961’den 1968’e kadar NASA’nın yöneticiliğini üstlenmiş olan bürokrat James Edwin Webb’den alan James Webb Uzay Teleskobu’nun tarihi, ilk tasarlandığı yıl olan 1989’a kadar uzanıyor. Yıllarca süren gecikmelerin sonunda NASA’ya yaklaşık olarak 10 milyar dolara mal olan Webb, şimdiye kadar yapılmış en karmaşık uzay gözlemevi olarak biliniyor.
6,5 metre genişliğindeki ana aynası katlanmış bir şekilde Aralık 2021’de uzaya fırlatılan teleskobun aynasının sorunsuz şekilde açıldığından emin olmak için gökbilimciler, ince alüminyum kaplı polimer film katmanlarından yapılmış olan tenis kortu büyüklüğündeki güneş kalkanını defalarca kez test ettiler. Sonrasında ise teleskobun diğer parçalarını uzayın donduruculuğundan korumakla ve bunları sorunsuz şekilde kalibre etmekle baş etmek zorunda kaldılar.
Nihai amaç

7600 ışık yılı uzaktaki Karina Bulutsusu, NASA
Evrenin gizemlerine ışık tutmak için önümüzdeki 20 yıl boyunca hizmet vermesi beklenen Webb, paylaşılan ilk görsel ile bize 13,8 milyar önce gerçekleşen Büyük Patlama’dan kısa bir süre sonra gelen ışığı gösteriyor; ancak Webb’in ana amacı aslında evrende var olan ilk ışığın izlerini bulmak. Bununla birlikte galaksilerin evrimini, gezegen sistemlerini, öte gezegenleri, yıldızların meydana gelişini, yaşamın köklerini, uzak mesafedeki gezenlerin yaşanılabilir olup olmadığını ve hatta dünya dışı yaşama dair bir kanıt keşfetmek de Webb’in sorumlulukları arasında yer alıyor.
"Sadece görüntü olarak bile muhteşemler"

40 milyon ışık yılı uzaktaki NGC 7320 ile 290 milyon ışık yılı uzaktaki NGC 7317, NGC 7318A, NGC7318B ve NGC 7319'dan oluşan Stefan Beşlisi, NASA
ABD Başkanı Joe Biden, evrenin tarihindeki şimdiye kadar belgelenmiş en eski ışığı gösteren bu görüntüyü kavramanın oldukça zor olduğunu belirtirken; NASA Yöneticisi Bill Nelson da bu görüntünün evrenin yalnızca küçük bir noktasını gösterdiğini ifade ediyor.

1500 ışık yılı uzaktaki öte gezegen WASP-96 b'nin atmosfer detayları, NASA
Öte yandan Harvard’da gökbilimci olarak görev yapan Dimitar Sasselov, bu görüntün “erken evren” olduğuna dikkat çekiyor ve sonucun bütün beklentilere değdiğini söylüyor. Webb’in proje yardımcısı Jonathan Gardner ise daha önce yaptığı bir açıklamada, “Webb, ışığın bu galaksilerden teleskoplarımıza ulaşması milyarlarca yıl sürecek kadar uzaktaki galaksileri arayarak, zamanda geriye dönük olarak Büyük Patlama’dan hemen sonrasını görebilir” ifadelerini kullanmıştı.
Bununla birlikte, NASA’dan bilim insanları, Webb’in hedeflerini gerçekleştirebileceğine kesin gözüyle bakıyor. Görüntülere dair konuşan Dr. Amber Straughn, “Sadece görüntü olarak bile muhteşemler. Bilimin detaylarının arkasında saklı ipuçlarıyla yapabileceklerimizi görmek ise beni çok heyecanlandırıyor” diyor.






