İçimden
Dünya'dan
Nasıl?
Mindfulness Günlüğü

EYLÜL ' 1

Mevsim rüzgarları ne zaman eserse...
EYLÜL ' 1

Bir nesil için “Parliament Pazar Gecesi Sineması” müziğini korkulu rüya haline getiren o dönem geldi çattı. Uzundur online devam eden eğitim dönemi, yüzyüze olacak şekilde başladı. Pazar akşamları banyosu, sırt çantasının akşamdan hazırlanması, kap kağıtlarının özenle seçilerek kitapların kaplanması, kaplama yaparken bantı dişlerimle koparamayışım ve hep bir makasa ihtiyacım oluşu, sabahları servise binerken yaşanan karanlık, teneffüslerin iple çekilmesi…Bu ve bunun gibi bir çok anı canlandı gözümde geçtiğimiz hafta sonu. Her dönemin kendince ayrı güzelliği var ve tekrar ilk ve orta öğretim yıllarıma dönmek istediğimi zannetmiyorum. Yine de o zamanları anmak için güzel bir vesile Eylül ayları. Anılar biz içlendirmek için değil, yaşadığımızı fark etmek için varlar diye düşünüyorum. Yaşamın içinde bir çok başlangıç ve son olduğunu hatırlamak için. Haydi o zaman Eylül’ün ilk sayısı hatırlatsın bize güzel bir anımızı!


Bu sayıda neler var? 

İçimden: Farkındalık Ödül mü Ceza mı? 

Dünya’dan: Çirkin ve Kusurlu Yiyecek Devri

Nasıl?: Evde Nasıl Daha Sık Yemek Yenir?

Mindfulness Günlüğü: Kokular

İçimden

Farkındalık Ödül mü Ceza mı?

Cehalet mutluluk mu?

Farkındalık Ödül mü Ceza mı?

Geçenlerde Instagram’da komik bulduğum bir twit paylaşmıştım. Benim bir farkındalık daha kaldıracak gücüm kalmadı, daha fazla bilinçlenmek istemiyorum diyordu esprili bir dille. Buna ilişkin olarak o kadar çok “aa aynı ben” diyen geri dönüş aldım ki, bir an için aldığım ve almakta olduğum farkındalığa dönük eğitimlerin kendi üzerimdeki etkisine dönüp bakmak istedim. Hatta döndüm baktım, memnun kaldım, neyse ki devam etmeye karar verdim. Şaka bir yana, meşhur bir söz vardır: “Ignorance is bliss”, cehalet mutluluktur der. Hatta bir benzeri de Fransızca’da “Imbecile Heureux” yani aptallık mutluluktur şeklinde ifade edilmiş. Bu durumda görmemek, bilmemek, farkında olmamak, farkındalığı geliştirmemek mi bir meziyet, yoksa hayatı farkındalık ile yaşamak mı?

Kendi yaşamımızın içinden, doğrudan konuya girelim. Anne-babalarımızın yaşantılarına zaman zaman göz gezdirdiğimde, ellerinde olmaksızın farkındalıkla çok göz göze gelmeden yaşamış olduklarını ve hayatlarının hızlı bir şekilde fedakarlık odaklı olarak geçmiş ve geçmekte olduğunu farkediyorum. Şu an bile birçoğu aman şuraya oturayım da güzelce bir boş boş uzaklara bakayım demekten uzak, sürekli bir yapma hali (doing-mind) içinde. Yapma hali içinde olunduğunda, farkındalığa dair hassasiyet azalıyor.

Günümüze geldiğimizde ise, şu anda dünyada en çok satanlar listesine giren kitaplar ağırlıklı olarak kişisel gelişim ve farkındalığa dair eserler. Bizlerin, anne babalarımızdan çok ileride bir farkındalık noktasına geldiğimizi savunmuyorum ancak öncelikle doğanın çağrılarından ve ayrıca teknolojinin ve bilgi çağının önümüze sunduklarından ötürü, farkında olmaya ve farkında yaşamaya daha çok itildiğimizi düşünüyorum.

Peki farkına varmak mı yoksa varmamak mı? Bilmek mi bilmemek mi? Farkındalık acı veren bir şey mi?

Yakın zamanda kaybettiğimiz kıymetli Doğan Cüceloğlu bir konuşmasında şöyle diyor:

“Keşke farkında olmasaydım, ne kadar rahat ederim çok yaygın bir düşünce.” 

Sonra soruyor;

“Farkına varma yolculuğuna girdiğiniz zaman, farkına varma engellenebilir mi? Bilerek kendinizi bundan alıkoyabilir misiniz? Emin değilim. İnsanın yaradılıştan bir merak etme ve farkına varmaya açık olma, öğrenme yolculuğuna çıkma durumu var. Bundan dolayı, ben farkına varmak istemiyorum demek, insanın doğasına ters.”

Düşünsenize, hayat size sürekli bir şeyler öğretmeye, bir şeylerin farkına varmanızı göstermeye çalışırken, bundan kaçmak ne kadar mümkün olabilir? Çıkmaz sokağa geldiğinizde yüzleşme ne kadar ötelenebilir?

Farkındalık sürecinin aslında derin bir öğrenme süreci oluyor. Yani gündelik hayatımızı yaşarken bir anda aydınlanmıyoruz ya da farkındalıklar kucağımıza düşmüyor. Zihin kendini yavaş yavaş arka planda hazırlıyor. Belirli bir süreç sonrasında “farkındalığımızı fark etme” düzeyine geliyoruz.

Kaldı ki öğrenme bile başlı başına bir süreç. Doğan Cüceloğlu’na göre öğrenme sürecinin 4 aşaması var:

“İlk aşama, bilmiyorsun, bilmediğinin de farkında değilsin.”

Yani aslında hiçbir şey bilmiyorsun. Ne bilme var ne de farkındalık hali. Tam bir cehalet mutluluk aşaması.

“İkinci aşamada, farkındasın ama hemen davranışa geçmiyor. Farkına vardın ama davranış olarak bir şey gösteremedin. Düşünmen, niyet etmen, tekrar tekrar teşebbüste bulunman lazım.”

Burada zannediyorum cılız bir farkındalık süreci başlıyor. Öğrenme belirli bir düzeyde gerçekleşmiş, gel gör ki gidip geliyor. Üzerimize oturmuyor. Bunu meditasyon yapmayı öğrendiğimiz zamanlar gibi düşünüyorum. Biliyoruz ancak uygulamıyoruz. Tekrar tekrar niyet edip oturmak gerekiyor.

“Üçüncü aşamada hem farkındasın hem de davranışında kendini gösterebiliyorsun.”

Son aşamada ise, “Dikkatle, farkında olarak yapman gerekeni yapmaya başlıyorsun.”

Diyor ki Doğan Hoca, “Bir şeyin farkına vardıktan sonra acemilik dönemi var, sonra yavaş yavaş ustalaşmaya başlayacaksın.”

Gerçekten de farkındalık bizim için acı bir sonuç da doğurmuş olsa, bir rahatlama da sağlamış olsa, önemli olan aslında bilinçli bir şekilde yaşadığımız süreç gibi geliyor. Ne o acı sonuç kalıcı, ne de bizim için harika olan bir sonuç. Kalıcı olan tek şey deneyim. Ve acı deneyimlerin dahi hayata dair olduğunu söylememek için hiçbir sebep yok. Acıya dair Gönül Yangınları yazımda birkaç kelam etmiştim.

Prof. Nelisha Wickremasinghe, The Curse of Consciousness/Bilincin Laneti başlıklı yazısında şöyle diyor:

“Bilinç, bize düşünecek ve endişelenecek çok fazla şey verdiği için kısmen bir lanettir. Düşüncelerimizin kalitesine daha fazla dikkat ettiğimizde, hayatta değerlendirmelerin, yargıların, ikilemlerin, anıların ve beklentilerin ne ölçüde baskın olduğunu fark ederiz - o kadar ki, çoğu zaman bulunduğumuz anın içinde neyin iyi ve yeni olduğunu takdir etmekte başarısız oluruz. 

Düşüncelerimizin çoğunun problem odaklı olması ve tehdit edici beyin duygularını tetiklemesi bizim suçumuz değil, çünkü temel bir hayatta kalma tepkisi olarak, öncelikle sorunları tespit edip öncelik sırasına koymak üzere tasarlanmışızdır.”

Aslında burada da ortaya konduğu üzere, zihnimiz öncelikli olarak negatife ve problemlere odaklanıyor. Dolayısıyla, farkındalık da söz konusu olduğunda, bilincimizin öncelikli olarak seçip aldığı kısım, eğer zorlu ve acılı bir sonuç varsa, o sonuca yönelik acı çekme hali olabiliyor.

Peki gerçekten sonucun ne kadar önemi var? Belki düşüncelerin sonuç odaklı evet ama, gerçekten o sonuca giderken yürüdüğün yollarda ayağına değen taşların veya önüne çıkan manzaraların sana kazandırdıkları şeyler sonuçtan daha değerli olabilir mi?

Doğan Cüceloğlu diyor ki:

Yaşam süreçten başka bir şey değil. Mal, mülk, mevki, makam, şöhret değil. Yaşam, şimdi burada, anlamlı, coşkulu ve güçlü bir sürecin içinde olmaktır. 

Ben kimim? Ben ne hissediyorum? Ben yaşıyor muyum?

Kuş sesi bile duymuyor musun? Oturunca neleri duyuyorsun? 

Tüm bunlar, daha fazla farkındalık yaşamak istemiyorum demeden önce kendimize sormamız gereken sorular belki de. Bana sorarsanız, farkındalık yolunda harcadığım her çaba, kalbimin attığını hissettiğim anlara dönüşüyor. O anlarsa, değerli anılar oluyor. Evet belki hediye vermeyecekler sonunda, ne kadar da güzel farkına vardın her şeyin demeyecekler ama, bir şeyleri bilecek ve hissedeceğim. Bildiklerimi coşkuyla yaşama dahil edeceğim. Gördüğümün, görebileceklerimin ancak ufak bir parçası olduğuna inançla, aşkla yaşama karışabileceğim. Bilmiyorum kulağa çok mu romantik geliyor? Öyleyse bile, emin olalım ki cahillik mutluluk olabilirse de, farkındalığın mutluluğu ile aynı kulvarda değiller.

Doğan Hoca size de sorsun o zaman: Hayatını tribünlerden mi seyrediyorsun? Sahada mısın?

Doğan Cüceloğlu konuşmasının tamamını buradan izleyebilir ve kendisini sevgiyle anabilirsiniz.  

Hikâyeyi paylaşmak için:
Dünya'dan

Çirkin ve Kusurlu Yiyecek Devri

Onlar da burdalar!

Çirkin ve Kusurlu Yiyecek Devri

Hani markete gidersiniz ve sebzeleri, meyveleri seçerken, çürük olmasa dahi “alışılmış” güzelliğin, yuvarlaklığın, sivriliğin dışında olanları kenara koyarsınız ya…Artık onlar da hayatımızda olmayı istiyorlar. Çünkü aslında içerik olarak hiç farkları yok ve hatta belki de daha pürüzsüz ve düzgün değil ama daha doğallar.

Bu trend, Amerika’da “mishappen” ya da “misfit” yani şekilsiz veya uyumsuz trendi olarak adlandırılmış. Sosyal medyanın insanlığa dayattığı güzellik normlarının aksine, çirkin yemek trendi bizi şekilci olmamaya ve içeriğe odaklanmaya çağırıyor.

Aslında bu akım ilk olarak 2019 yılında yükselişe geçmeye başlamış. Sonrasında Birleşmiş Milletler, sürdürülebilir üretimi teşvik etmek ve israfı azaltmak amacıyla 2021'i Uluslararası Meyve ve Sebze Yılı olarak belirlemiş. Araştırmalara göre, COVID-19 krizinin birçok yan etkisinden biri, dünya genelinde çirkin gıdaların ticarileştirilmesinin olumlu gelişimine katkıda bulunan küresel meseleler hakkında artan farkındalık ve duyarlılık olmuş.

Bu akım bana biraz Wabi-Sabi felsefesini anımsattı. Wabi-Sabi, Japon kültüründe kusurların kabulü üzerine odaklanmış bir felsefe. Tamamlanmamış, kusurlu bir güzellik olarak da adlandırılabilir.

Açıkçası benim de bu anlamda yüksek bir farkındalığım olduğu söylenemez. Bu anlamda biraz şekilci davranıyor olduğumu düşünüyorum. Yine de bu yazıyı yazarken dahi bu anlamda biraz bilinçlendim ve bu yiyeceklerin çirkinden ziyade sevimli olduğuna karar verdim. Biraz görsel araması yapıp tecrübe edebilirsiniz. Sonuçta yemek yemektir, evet estetik olması, bir sanat eseri gibi görünmesi hepimizin hoşuna gidebilir ancak kusurların güzelliğine de bir şans vermeye değer belki de…

Hikâyeyi paylaşmak için:
Nasıl?

Evde Nasıl Daha Sık Yemek Yenir?

Evde Nasıl Daha Sık Yemek Yenir?

İçimdeki Dünya bülteninde Nasıl? başlığı altında her sayıda nasıl yapılır, nasıl edilir, nasıl olunur sorularına cevap arıyoruz. Nasıl? köşemizin bu sayıdaki sorusu:

Evde Nasıl Daha Sık Yemek Yenir?

Evet artık yaz bitmek üzere. Pandemi sürecinde eve kapandığımız zamanlar sonrasında restoranlar açılınca belki bir çoğumuz restoranlara akın ettik. Ettiğimiz gibi de gördük ki, fiyatlar uçmuş gitmiş. Esnaf da haklı, dışarda hizmeti özlemiş olan bizler de. Umarım özlediğimiz yemekleri güzel güzel mideye indirmiş, gereken kilolarımızı almışızdır. Şimdi yavaş yavaş eve dönüş, vücudu sonbahar ve kışa hazırlayış ve bütçe dostu hareket ediş zamanı.

Aslında eve kapandığımız süreler içerisinde hepimiz birer mutfak ustası olup çıkmış olabiliriz. Ev yapımı lahmacunlar, hamburgerler, ekmekler havalarda uçuştu. Ancak biliyoruz ki, bunların çoğunluğu birer hevesten ibaretti. Evde hiçbirimiz sürekli bunları yaparak var olamayız diye düşünüyorum. Mutfağa özel bir ilgimiz yoksa, ayırabileceğimiz süre çok da uzun olmuyor. En azından benim öyle. Yine de mümkün olduğu kadar evde bir şeyler yapıp yemeye gayret edenlerdenim ve devamlı olarak bunu sürdürülebilir hale getirmenin yollarını arıyorum. Bakalım evde daha sık yemek yiyebilmek için neler yapabiliriz?

1. Kahvaltı için, akşamdan minik bir hazırlık yapalım.

Hafta sonu muhtemelen evde kahvaltı etmeye vakit buluyoruzdur. Ancak hafta içi, kurumsal hayatta da çokça tanıklık ettiğim üzere, sabah erken saatlerde bir şeyler yapıp yemek çoğumuza işkence olabiliyor. Bu yüzden apar topar evden çıktıktan sonra alınan simitler, sandviçler, ya da şu an sağlıklı olduğunu düşünerek aldığımız hazır granolalar hem midemizi usul usul yakmakta ustalar, hem de minik minik cep düşmanı olabiliyorlar. Uzunca bir süredir evden çalışanlarımız bu alışkanlığı artık unutmuş olabilirler belki ama tekrar ofislere dönülmeye başlandığı için yeniden gündemimize almamız faydalı olabilir.

Mutlaka hamurlu bir şeyler yemeliyim diyenler için akşamdan hazırlanarak dolaba konan minik bir sandviç, yulaf/granola sevdalıları içinse, bir activia, kefir veya süt eşliğinde hazırlanarak kavanoza konulan ve üzerine mevsim meyveleri ya da kuru meyveler serpiştirilerek yapılan güzel bir karışım kurtarıcı olabilir. Böyle şeylerde ambalajları güzelce seçerek kendimizi motive etmek mümkün. Tchibo’da çeşit çeşit taşıma kapları ve Rossman’da da kese kağıdından tutun, eğlenceli poşetlere kadar bir sürü alternatif bulmak mümkün oluyor. Sabah evde yemeye vaktiniz varsa zaten yiyin çıkın; yanınızda taşıyacaksanız sabah dolapta hazır şekilde bulduğunuz yiyecek hayatı kolaylaştırabilir.

2. Jokerlerimizi belirleyelim.

Yoğurt, avokado, salatalık, kuru domates, ton balığı, kabak çekirdeği, yoğurt, haşlanmış pancar, nohut, yulaf, patates. Buzluktaki bezelye, enginar, köfte/tavuk. Bunlar bendeki bazı joker ürünler. Bu şekilde joker ürünlerinizi belirleyin ve bunların stoğunu bittikçe güncelleyin. Herkesin joker ürünü beslenme tarzına ve evdeki nüfusa göre değişebilir. Çocuğunuz varsa, vejeteryansanız, ya da diyetleriniz varsa ona göre bir liste yapın. Joker ürünlerin özelliği, markete gitmediğinizde dahi hızlıca bir şeyler yapmanıza imkan sağlayacak ürünler olmaları. Yoğurtlu pancar salatası, yanına karbonhidratlı bir şeylerle şık bir yemeğe dönüşebilir. Enginar hemen bezelyeyle buluşabilir. Ayrıca bu jokerlerle basit şekilde yapılan birkaç tane farklı yiyecek, günümüzün modern ve popüler yiyecek tarzı olan “kase” usulü yemekleri hazırlamak için de çok uygun oluyor.

3. Sosların ve reçellerin önemini kavrayalım.

Hardal, yoğurt, limon, pekmez, baharatlar...İyi bir zeytinyağı. Bunların hepsi ve türevleri, karıştırılarak evde yaptığımız her şeyin tadını şenlendirmek için var. Gerek salata olsun, gerekse bir et yemeği, ağız tadınıza uygun sosları deneyip bulmaktan çekinmeyin. Bunları çokça hazırlayıp birkaç günlüğüne saklanmak üzere dolaba koymak da işleri oldukça kolaylaştırıyor.

Reçeller ise aynı etkiyi tatlılarda yaratabiliyor. Kahvaltı için çok gelen reçelleriniz varsa, minik atıştırmalıklar olarak ya da kahvaltılık hızlı bir şeyler hazırlamak için muffinlerde veya keklerde işinize yarayabilir.  

4. İlk hafta her şey zor olabilir, sonrasında pratikleşeceğiz. 

Biliyorsunuz hayat bir deneyim ve pratik işi. Dolayısıyla aman ben zaten yumurta bile kıramam veya benim elimin hiç lezzeti yok ki gibi safsataları bir kenara koyalım. Evde daha çok yemek için uğraş verdiğimiz ilk hafta birçok şey bize zor gelebilir. Ancak pratik ettikçe ve ihtiyaçlarımızı belirleyip hayatımıza bu alışkanlığı kattıkça sürecin kolaylaşacağına emin olabilirsiniz. Pes etmeyin ve süreçten zevk alın.

5. Yemek yapmanın bir üretim olduğunu hatırlayalım ve yaratıcı yanımızın ortaya çıkmasına izin verelim.

Yemek sadece önümüze geleni tüketmek veya tat almakla alakalı değil. Ortaya bir şeyler çıkarıyorsunuz. Bir yoğurt ve salatalığı karıştırıyorsunuz ve bakıyorsunuz cacık oluyor. Yeni tarifleri denemeye ve uydurma şeyler yapmaya çekinmeyelim. İşi eğlenceli hale getirecek kısımlardan biri bu. Belki ilk başta az bir miktarda yapıp denemek mümkün olabilir. Yaptığım bir tarif gerçekten hiç olmayınca atmak durumunda kalmak hiç hoşuma gitmiyor ama bazen deneyip yanılmak gerekebiliyor. O yüzden emin değilseniz, minik bir porsiyonla yeni tatlara şans verin. Şöyle bir bakın dolaba ve bir araya gelebileceğine inandığınız şeyleri yan yana koyup, ya internetten bunlarla ne yemek olabilir diye araştırın, ya da içgüdülerinize güvenerek yapın bir şeyler bakalım neler olacak. Ayrıca restoranlarda yiyip beğendiğiniz seylere, ben bunu yapabilir miyim diye yaklaşıp, ilham almak da güzel oluyor.

6. Fırının ve diğer ekipmanların önemini kavrayalım. 

Bizim nesil artık tavalar dolusu kızartmalar yapan veya elinde merdane sürekli hamur açan bir nesil değil. Dolayısıyla pratik olan ekipmanları keşfedip ustaca kullanmak hayat kolaylaştırıyor. İyi bir fırın, kolay kullanımlı bir çorba ve smoothie makinesi ve kaliteli bir tava beni mutlu eden şeyler. İyi bir karıştırıcıya çok ihtiyaç duymuyorum örneğin, çünkü tatlıyla çok aram yok. Ailenizde ya da kendinizde en çok tüketme alışkanlığı olan şeyler nelerse, o şeyleri yapmaya yönelik ekipmanların iyi olanlarını edinmeye gayret edelim ve başka şeylere de çok para harcamayalım.

7. Konuya basit yaklaşalım ve kendimiz için makul olan zamanı ayıralım. 

Oturup da her gün en az 3 çeşit ve pişmesi uzun süren yemekler yapmaya kalkarsanız, kısa sürede evde yemek konusundan soğuyacağınızı garanti edebilirim. Evinizde belki eşiniz, belki çocuğunuz ile, belki de daha kalabalık yaşıyorsunuz ama evde daha sık yemek istiyorsanız, mutlaka bu işin sürdürülebilir olması lazım. Bunun için de birlikte yaşadıklarınızla iletişim önemli (her şeyde olduğu gibi). Belki birlikte listeler yapmak mümkün olabilir, belki nelere açık olduğunuzu karşılıklı konuşmak yardım edebilir. Örneğin siz daha sağlıklı beslenmek isterken, eşiniz sürekli daha yağlı yemek istiyorsa, bir orta yol bulmak için yöntemler aramak sürdürülebilirliğin ilk adımı olacaktır. Evde yemek yapmaya vakit ayıran herkes için, bu vaktin makul olması önemlidir. Her şeye rağmen eve bir şeyler alıp onları sofralarımıza gelecek şekilde dönüştürmek hem basit hem de mutlu edici bir işlemdir. Dilerim herkes kendine uygun bir yöntemle bu süreci hayatına dahil edebilir.  

Hikâyeyi paylaşmak için:
Mindfulness Günlüğü

Kokular

Neler var deneyiminde?

Yeni sezonla birlikte bu köşe de yavaş yavaş mindfulness günlüğüne dönüyor. Duyularımıza dikkatimizi yönlendireceğiz, farkındalıklar edineceğiz ve bazı meditasyonlar deneyimleyeceğiz.

Bu sayıda bazı kokular bizimle.

Okurken her birinden sonra gözünüzü kapatıp dikkatinizi burun deliklerinize getirin. Bakın bakalım size bunları çağrıştıran anlar geliyor mu gözünüzün önüne? Ve belki sizin bu aralar burnunuza geldiğini hatırladığınız hangi kokular var? Bunların bir listesini tutabilir ve yanlarına hislerinizi ekleyebilirsiniz. Belki bu kokuları bir zaman sonra ziyaret edip, aynı hisleri çağırmayı deneyebilirsiniz. Bu bir deneyim ve herkesin deneyimi biricik.

Okaliptüs yapraklarının kokusu.

Yeni demlenmiş filtre kahve.

Deniz suyunun tuzlu kokusu.

Beyaz güller.

Yeni biçilmiş çimenler.

Yıkanmış çamaşırlar.

Uzundur sıkmadığım parfümüm.

Yıkanmadan giyilen yeni tişört kokusu.

Havuz suyu.

Cin ve limonun birleşimi 😊

Benim bu aralar kokularım bunlar. Belki siz de listelerinizi benimle de paylaşmak istersiniz. Keyifle ve huzurla kalın!

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

İçimdeki Dünya

İçimdeki Dünya

İçimizdeki dünyaya yakınlaşabilir miyiz? Onu merakla keşfedebilir miyiz? Pratikler, ilhamlar, motivasyonlar ve şifa dünyasından haberler iki haftada bir posta kutunda!

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir