İklim Masası
İklim Sözlüğü
Yeşil Köşe
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Yuvam Dünya İletişim Gönüllüleri Programı
Köşe Bucak Dünya
Yuvayı Kurtarma Sanatı
Yuvam Dünyalılar N'apıyor?

47: Gezegenimiz İçin İletişim Mücadelesi

En Sıcak Yıllar, Sıfır Atık Mutfak, Permakültür
14/5 Ocak - BMW - Dünyahali
BMW ile birlikte

Dünyahali, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi iş birliğinde, BMWi’nin desteğiyle yayınlanmaktadır. BMWi sürdürülebilir mobilite için kapsamlı çözümler sunar .

Daha fazlasını öğren →

47: Gezegenimiz İçin İletişim Mücadelesi

48-özgül

Dünyahali

48-özgül

Herkese merhaba,

Dünyahali’nin selamı, bundan sonra sizleri Cuma günleri karşılıyor olacak! 

2021 “geride kalmış” olsa da bilimsel veriler iklim krizinin bilançosunu önümüze sermeye devam ediyor:

  • Son yedi yıl, tarihteki en sıcak yıllar olarak kayda geçti. 2021 bunların 5.si oldu. 
  • Atmosferdeki karbondioksit seviyesi, 2021 yılında bir rekor kırarak milyonda 421 parçacık seviyesine ulaştı. 
  • Son 20 yılda atmosferdeki metan artışı en hızlı seviyede.
  • 2021 yazı ise, bundan sonra geçirmiş olduğumuz en serin yaz olabilir. 
  • Dünya Ekonomik Forumu'nun açıklamasına göre, iklim krizini durdurmak için harekete geçmemek karşı karşıya olduğumuz en büyük risk.

İklim krizinin aciliyeti, dünyaya etkimiz açısından pek de geride kalmamış bir yılın gerçekliğiyle burada olduğunu bir kez daha gösteriyor. Seçkiye geçmeden, David Attenborough’nun şu sözlerini hatırlayalım: “Bundan sonra ne olacağı bize bağlı. Gezegenimizi kurtarmak bir iletişim mücadelesidir. Yeterince insan değişim isterse ve harekete geçerse, sürdürülebilir bir gelecek bizim elimizde.”

Keyifli okumalar!

Kübra

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

İklim Masası

Haberler

Haberler

Sağlık ve ekonomi üzerindeki etkileri azaltmak için hava kirliliği ve iklim değişikliği birlikte ele alınmalı

İklim değişikliğinin temel sebebi olan atmosfere saldığımız sera gazları, küresel ısınmanın yanı sıra havanın da kirlenmesine sebep oluyor. Hava kirliliği;

  • dünya çapında milyonlarca ölüme, 
  • sağlık sorunlarına,
  • tarım alanında her yıl mahsul veriminin azalmasına sebep olan önemli bir sorun durumunda.

İklim değişikliği ve hava kirliliğinin ortak nedeni  enerji üretmek için yaktığımız yakıtlar iken çözümlerinin kesiştiği yer ise temiz ve adil enerjiye geçiş yapılması. The Lancet Planetary Health adlı bilimsel dergide yayımlanan yeni bir çalışmada, iklim değişikliği ve hava kirliliği sorunun beraber ele alınmasının sağlık ve ekonomi üzerindeki etkilerini küresel bir modelle incelendi. Çalışmaya göre, 

  • Hava kirliliğini azaltmanın faydalarını hesaba katan ve de refahı maksimize eden politikalar ile erken ölümler yıllık 1,62 milyon azaltılabilir. 
  • Politikaları düzenlerken hava kirliliğini ve iklim değişikliğinin birlikte ele alınması gerekiyor. İddialı karbonsuzlaştırma politikaları yürürlükte olsa bile hava kalitesinin kontrol edilmesine ihtiyaç var.

2030 yılına kadar dünyadaki hemen hemen her ülkede iki yılda bir aşırı sıcaklıklar görülebilir

İklim bilimi açısından en önemli oluşum olan IPCC'den (Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli) bilim insanları, ilk defa 1991 yılında hükümetleri insan kaynaklı iklim değişikliği konusunda uyarmıştı. Öte yandan, salımlar azaltılmadığı gibi artmaya devam etti.

Yayımlanan yeni bir çalışmada atmosfere en çok sera gazı salan 5 büyük kirletici Çin, ABD, Avrupa Birliği, Hindistan ve Rusya’nın, 1991-2030 arasındaki salımları olmasaydı bölgesel iklimlerin nasıl olacağı incelendi. Veri olarak, 2030 yılına kadar olacak salımlar için hükümetlerin verdikleri taahhütler kullanıldı. Çalışmaya göre:

  • Güncel taahhütlerle çalışmada incelenen 165 ülkenin yüzde 92’sinde 100 yılda bir görülen aşırı sıcaklar her iki yılda bir görülür hale gelecek.
  • Eğer 5 büyük kirleticinin salımları olmasaydı ülkelerin yüzde 92’si yerine yüzde 46’sında bu denli yüksek sıcaklar görülecekti.
  • Eğer 2016-2030 arasında tüm ülkelerin kişi başı salımları ABD seviyesinde olsaydı, 2030’da küresel ısınma 0,4 derece daha da fazla olurdu.

ETH Zürih Üniversitesi Atmosfer ve İklim Bilimi Enstitüsü'nden baş yazar Lea Beusch, en çok salımı yapan ülkelerin eylemlerinin bölgesel iklimler üzerindeki etkilerini net bir şekilde ortaya koyduklarını; genel olarak en büyük sıcaklık artışlarının, kuzey yarım kürede ve tropiklerden daha hızlı ısınan yüksek enlemlerde olduğunu ifade etti.

Çalışma diğer birçok çalışma gibi iklim eyleminin önemine ve aciliyetine dikkat çekiyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Kuruluşu UNFCCC'ye göre, mevcut sözler tutulursa küresel salımlar 2030 yılında yüzde 13,7 oranında yükselecek. Öte yandan, 1,5 derece hedefi için 2030 yılında salımların yarıya düşürülmüş olması gerekiyor. 

Hikâyeyi paylaşmak için:
İklim Sözlüğü

permakültür

İngilizce ‘kalıcı’ (permanent) ve ‘tarım’ (agriculture) kelimelerinin birleşmesinden oluşan permakültür, insan yerleşimlerini doğada bulunan ilkelere ve sürdürülebilirlik fikrine göre tasarlamak anlamına geliyor. 

Yeşil Köşe

Sıfır Atık Yaşam Tarzı

Mükemmel olmaya çabalamak ve ertelemek yerine değişime bugün başlamak çöp kutularımızı hafifletecek.

Sıfır Atık Yaşam Tarzı

Özlem Kaynak Eren

Son dönemde kulaklarımıza oldukça aşina olan sıfır atık mutfak fikrini biraz açalım.

Yöntemler ve seçenekler farklı olsa da asıl niyet, mutfaklarımızdan çıkan çöp miktarını azaltabilmek. “Bir yıl boyunca toplamda en fazla bir kavanoz çöp çıkaran aileler” hakkında izlediğim belgeseller beni en kısa yoldan vazgeçmeye ittiği için her zamanki küçük adımlara böl - hemen başla bakış açımla, konuyu ertelememeye karar verdim.

Ölçümlemeyle başlamak, nerden kısarsanız en fazla etkiyi görebileceğinizi anlamak için ideal. Çöpünüzde en çok ne var? Attıklarınız arasında en çok yer kaplayan nedir? Sizin çöp tenekelerinizi bilmiyorum ama araştırmalar plastik atıkların yüzde 50’sinin pipet, torba ve şişelerden oluştuğunu söylüyor. 

Bizim çöplerimiz de bu istatistikle paraleldi ve en kolay vazgeçebildiklerimiz tek kullanımlık pipetler oldu. Her ne kadar çocuklar pipet kullanmayı çok sevse de, bambu ve metal pipetler ile bu alışkanlığımızı kolaylıkla dönüştürebildik. 

Bir diğer çok hızlı dönüşümü kumaş ve mumlanmış kapaklarla sağladık. Streç folyo kullanımımız ciddi şekilde azaldı. 

Alışverişe giderken yanımıza aldığımız bez ve file torbalar da plastik torba miktarını neredeyse sıfırladı. Bu çok kullanımlık torbalardan hem her gün kullandığım çantamın içine, hem evin çıkışına, hem de arabaya yerleştirdim böylece planlanmamış anlık alışverişlerde de ulaşılması kolay oldu.

Plastik şişelerin önüne geçmek için kendi su mataralarımızı kullanıyoruz. Evden çıkarken de mutlaka yanımızda oluyorlar. Eve plastik şişede satılan içecek almayıp ya cam şişe tercih ediyoruz, ya da evde meyvemizi sıkıyoruz. Ambalajlı olan hemen hemen tüm gıdaların içerisine giren katkı maddelerinden de korunmuş oluyoruz böylece.

Bunların dışında kalan diğer ambalajları da azaltabilmek için satın alma kararıyla ilgili değişiklikler gerekebiliyor. Markette reyonları gezerken veya eve online sipariş verirken, çoğu zaman kendime soruyorum “gerçekten gerekli mi, almasam da olur mu?” diye. Eğer yokluğunu çok hissetmeyeceksem veya kendim yapabileceğimi düşünüyorsam, almamayı tercih ediyorum. Markette soyulmuş sarımsaktan, paketli donuk köfteye, badem sütünden, granolaya birçok farklı işimizi kolaylaştıran paketli gıda var. Tüm bunların ambalajları çöp miktarımızı artırıyor. 

Hazır atıştırmalıkları da hem sağlıklı beslenmek için, hem de ambalaj atığını azaltmak için almaktan vazgeçtim. Mutfakta üretmeyi çok sevdiğim için kek, kurabiye gibi atıştırmalıkları evde hazırlıyorum. Kuru meyveleri kendi kurutma makinemde kurutuyorum.

Tabi evde hazırlamak istediğimizde bu defa da mutfağımıza giren yemek malzemelerinin ambalajları yer tutabiliyor, sebze ve meyve kabukları ile pişen yemeklerden arta kalanlar gibi. 

Biz çözüm olarak bahçemize bir kompost alanı hazırladık. Mutfakta da bokashi kompostu için bir düzen kurduk. Bu sayede yumurta kabukları, çay ve kahve atıkları, kuruyemiş kabukları gibi organik atıkları içinde biriktirebiliyorum. Doğru oran ve zamanla verimli bir toprağa dönüşmüş oluyorlar. Altta biriken sıvı kısım ise ev bitkilerine en güzel sıvı gübre oluyor.

Yemek atıkları ile sebze ve meyve kabuklarını tavuklarımızla paylaşıyoruz. Aynı şekilde sokak hayvanlarıyla paylaşmak da iyi bir fikir olabilir.

Tavukların yemediği, kompost için de fazla asitli olan narenciye kabuklarını bir kavanozda biriktirip üzerini sirke ile kaplayıp 15-20 gün bekleyince kimyasallardan uzak harika bir yüzey temizleyici haline geliyor. Eğer sirke kokusu baskın gelirse sevdiğiniz bir uçucu yağ kokusunu ilave edebilirsiniz. 

Tüm bunların yanında değiştiremediğimiz ve hazır almaya devam ettiğimiz gıdalar da var. Makarna, pirinç, bakliyat gibi. Yakınlarımızda açık satan güvenilir yerler olduğunu bilsem, kendi kumaş torbalarıma doldurup almayı tercih edebilirdim. Ülkemizde henüz böyle bir anlayış başlamadı, pazarlar haricinde açık alabileceğimiz yerler yok, ya da açık satılan gıdalar önerilmiyor. Yine de müşteri talebi arttıkça marketlerin de güvenilir açık satışa başlayabileceğine inanıyorum.

Unutmamak gerekir ki her zaman kaçaklar, kısa yollar, ve kolaylıklar olabilir. Yine de atıklarını azaltma konusunda daha bilinçli olan ve bunu azaltmak için çabalayan herkes şimdiden katkı sağlamış oluyor. Mükemmel olmaya çabalamak ve ertelemek yerine değişime bugün başlarsak çöp kutularımız zamanla hafifleyecek.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Dünyahali, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi iş birliğinde, BMWi’nin desteğiyle yayınlanmaktadır.

BMWi sürdürülebilir mobilite için kapsamlı çözümler sunar.

Yuvam Dünya İletişim Gönüllüleri Programı

Birlikte iklim krizini öğreneceğimiz eğitimler, atölyeler, söyleşileri paylaşacağımız; Yuvam Dünya Yolculuğu ve projelerimizi keşfedeceğimiz Yuvam Dünya İletişim Gönüllüleri Programı başvuruları, ilgi üzerine 16 Ocak'a dek açıldı! Sürece yönelik geri dönüş yapılabilmesi için başvuru formu üzerinden e-posta izni verilmesi gerekmektedir.

Köşe Bucak Dünya

En Sıcak Beşinci Yıl: 2021

2022 için hazırlıklı olmalıyız.

En Sıcak Beşinci Yıl: 2021

Geçtiğimiz hafta içerisinde 2021 yılının tarihte yaşadığımız en sıcak beşinci yıl olduğu açıklandı. Gazete başlıklarını bu şekilde okuduğumuzda, çoğumuzun aklına değişik şeyler gelebilir. O nedenle bu basit kavramı parça parça açıklamaya çalışacağım.

Öncelikle, bilim insanları yeryüzünün ortalama sıcaklığını yaklaşık iki yüz yıldan beri modern sayılabilecek termometrelerle ölçüyorlar. İki yüz yıl önce gezegenimizin her tarafında modern termometreler yoktu. Ancak çoğu yere bu termometrelerin yayılmış olması ve o zaman yapılmış olan ölçümlerin bugünkülerle kıyaslanarak düzeltilmesi sonucu, son iki yüzyılda yaşamış olduğumuz ortalama sıcaklıkları epey yüksek doğrulukla bilebiliyoruz. Dolayısıyla, 2021 yılında yaşadığımız ortalama sıcaklıkların en azından iki yüz yıldır görülmediğine eminiz.

İlk kaba termometreyi bundan dört yüz yıl önce Galileo Galilei’nin icat ettiğini biliyoruz. Ölçümler kaba da olsa, dört yüz yıldır yeryüzünde sıcaklıklar ölçülüyor. Bunun yanında sıcaklıkların ne seviyede olduğunu anlatacak çok sayıda yazılı betimleme olduğundan oldukça doğru değerlere ulaşmamız mümkün. Özellikle çiçeklerin ne zaman açtığı, meyvelerin ne zaman olgunlaşıp, ne zaman ortadan kalktıkları ortalama sıcaklıklar açısından ciddi sayılabilecek bilgiler sağlıyor. Bunun da ötesinde, ağaç halkaları ve sarkıt ve dikitler gibi kaynaklar da bize yeryüzünün ortalama sıcaklığı konusunda oldukça kesin bilgiler veriyor.

Daha da geriye gittiğimizde, deniz ve göl tabanlarından alınan çamur örnekler ve buzullardan alınan buz kalıplarının incelenmesi sıcaklığı belirlemeye çalıştığımız süreyi milyonlarca yıla çıkartabiliyor. Bu şekilde 2021 yılına baktığımızda, en azından insan yeryüzünde var olduğundan beri yaşanan en sıcak beşinci yıl olduğunu söyleyebiliyoruz. Elbette yeryüzünün oluşumundan bu yana daha sıcak zamanlar olmuş. Özellikle, ilk oluştuğu sırada yeryüzü neredeyse bir ateş topu şeklindeymiş. Ama bugüne yakın zamanlarda Dünya’nın atmosferi kararlı bir hale geldiğinden son birkaç milyon yılın bugüne benzer şartlarda yaşandığını biliyoruz.

İkinci olarak, “2021 beşinci en sıcak yıl olduğuna göre havalar gittikçe soğuyor olamaz mı?” sorusu aklınıza gelebilir. Bunu da şöyle açıklamalıyız: 

Küresel ısınma olmadan bile yeryüzünün ortalama sıcaklığı yıldan yıla değişir. Bazı yıllar ortalamadan sıcak, bazı yıllar da oldukça serindir. Bilim insanları bu oynaklığın içerisinde de bir düzen arayışında olmuşlardır. Uzun süren çalışmalar sonucunda bulunan unsurlardan biri, Pasifik Okyanusunda oluşan bir döngüdür. El Nino adını verdiğimiz ve aylarca süren bu olay sırasında, Güney Amerika’nın batı kıyılarındaki okyanus suları normalden daha sıcak olur. 

El Nino etkisi, NASA

Yalnız bu ısınma sadece o bölgeyi etkilemekle kalmaz, ülkemiz de dahil olmak üzere her yerde hava olaylarında değişiklikler yaşanır. El Nino dönemlerinde, yeryüzünün ortalama sıcaklığı normalin üzerinde seyreder. Küresel ısınma öncesi rekor sıcaklıklar hep El Nino dönemlerinde ölçülmüştür. Bunun tam tersinde Peru açıklarındaki okyanus suları normalde soğuk olduğu zaman da yeryüzünün ortalama sıcaklığı düşer. Bu olaya da La Nina adı verilir.

1998 ve 2016 yılları çok şiddetli El Nino olaylarının görüldüğü yıllardı ve her iki yıl da uzun süre en sıcak yıl ünvanını korudular. Bir yılın ortalamadan sıcak ya da serin olmasını ve bunun önemini değerlendirirken, küresel etkisi olan olaylara da dikkat etmemiz gerekir. Üst üste birkaç kuvvetli El Nino döneminde sıcaklıklar ortalamaların altında kalıyorsa, bu incelenmeye değerdir. Ancak 2021 gibi üst üste birkaç kuvvetli La Nina döneminde sıcaklıkların ortalama artış civarında kalıyor olması küresel ısınmanın azaldığı anlamında değerlendirilemez çünkü 2021 yılının  kuvvetli sayılabilecek bir Lan Nina etkisinden dolayı 2016 yılından daha serin olacağını tahmin etmek güç değildi. Benzer şekilde 2022 yılı da La Nina etkisi altında geçeceğinden muhtemelen en sıcak yıl olmayacak. Ancak, daha yılın ilk haftasından 2022’nin en sıcak dört ya da beşinci yıl olabileceği öngörülüyor.

Fazla da sıcak olmadığı düşünülen 2021 yılının ülkemize getirdiği iklim felaketlerini hatırlayacak olursak, bu durumda bile ne derece kötü sonuçlarla karşılaştığımızı düşünmemiz gerekir. Bunun da anlamı 2022 için hazırlıklı olmamız ve bir dahaki El Nino senesi için de çok daha fazla hazırlık yapmamız gerektiğidir.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Yuvayı Kurtarma Sanatı

“0” Sıfır Noktası Sergisi

“0” Sıfır Noktası Sergisi

Deniz Sağdıç’ın İstanbul Havalimanı Atık Yönetim Merkezi’nin ayrıştırdığı atık malzemelerle yarattığı sürdürülebilir sanat eserleri  "0 Sıfır Noktası" projesi kapsamında İstanbul Havalimanı Dış Hatlar alanında sergileniyor. 

Sağdıç sergide yer alan portreleri ile tüketimin ortak meselemiz olduğuna dikkat çekiyor  ve tüketim alışkanlıklarımız hakkında tekrar düşünmemiz için sınırları zorluyor. Eserleri ile izleyenlere ilham vermeyi ve doğa dostu davranış biçimlerinin benimsenmesi için katkıda bulunmayı amaçlıyor.

Deniz Sağdıç, Ready Remade series, Waste electronic card pieces

Sanatçı, çoğunlukla portre çalışıyor çünkü atık oluşumunun sebebi olarak insanları görüyor. Ürettiğimiz atıklarla sanat aracılığıyla yüzleşmemizi sağlamak istiyor. Sağdıç, her türlü atıkla eserlerini oluşturuyor ancak ağırlıklı olarak denimi tercih ediyor. Giyilemeyecek hale gelmiş denim giysileri ve bu giysilerin düğme ve fermuar gibi aksesuarlarını kimi zaman geri dönüşüm kimi zaman ise ileri dönüşüm teknikleriyle eserlerinde kullanıyor. Tüm malzemelerin kullanım sınırlarını genişletmeyi hedefliyor.

Deniz Sağdıç, Murak Arık'ın objektifinden

Dünyamız tek yuvamız ve kaynaklarımız sınırlı. Günlük hayatımızda sürdürülebilir alışkanlıklar edinirken sanatı ve bu konuya baş koymuş sanatçıları rehber edinmek hem ilham verici hem de yuvamızın geleceği için umut verici…

Hikâyeyi paylaşmak için:
Yuvam Dünyalılar N'apıyor?

Öğreniyoruz!

Nejat Pars ile Mozzarella Atölyesi

Öğreniyoruz!

İnsanın kendi gıdasını üretmesi gibisi yok! 

Siz de hazır aldığınız ürünlerdeki katkı maddelerinden rahatsız olanlardan, çocuklarınız için elinizden geldiği kadarıyla en doğal olanı araştıranlardan mısınız? Evde kendi peynirinizi kendiniz yapmaya ne dersiniz?

O halde sizi İstanbul Permakültür Kolektifi’nin düzenlediği ”Kendi Kendine Yeterlilik Atölyeleri” kapsamında, Nejat Pars ile ”Mozzarella Peyniri” yapmaya davet ediyoruz. 25 Ocak, saat 20-23:00 arası gerçekleşecek atölye detaylarına buradan ulaşabilirsiniz!

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

YAZARLAR

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir