23 Haziran Pazar gününden herkese merhaba.
Aposto'da bu hafta bayram tatiliyle birlikte gelen neşeli hafiflik havasına kendimizi bıraktık.
Siyaset ve ekonomi trafiğinin biraz olsun yavaşlamasını fırsat bilip restoranların "aile sofraları"na oturduk; güneşin sofralarında yemeğin ulusunun peşine düştük; opera melodilerinin arasından aşk hikayelerini kovaladık; EURO 2024 heyecanına kapılıp, yaklaşan Olimpiyat'a göz attık; kitap sayfalarında dolaştık; filmler izledik; konser biletlerinin fiyat perdesini araladık; ViennaUP Girişimcilik Festivali'nden yaratıcılık notları çıkardık; Yunan adalarına uzandık.
Yavaşlama derken, siyaset gündemi de tamamen durmadı tabii. Türkiye siyasetinde son dönemin en kritik iki gündemi Ayhan Bora Kaplan ve Sinan Ateş davalarını Cengiz Erdinç ve Gökçer Tahincioğlu'yla ele alırken Adalar'daki "azmanbüs" tepkilerinden Diamond Tema'nın açtığı ifade özgürlüğü tartışmasına yeni gündem maddeleri ve daha çok tartışılacağa benzeyen yeni vergi paketi de Aposto'nun radarına girdi.
Ve ne yazık ki hafta boyunca Türkiye'nin dört bir yanından gelen yangın haberleri, bir kez daha iklim krizinin yakıcı etkilerine karşı acilen önlem alma zorunluluğunu hatırlattı.
İyi haftalar.
Deniz
Haftanın En Çok Okunanları kanalında, bu hafta en fazla ilgi gören makaleleri sizlerle paylaşıyoruz.
- Spektrum: Diamond Tema'nın açtığı ifade özgürlüğü tartışması - Alp Akiş
- Spektrum: Konformist bir millîleştirme: Azmanbüs ve Adalar - Uraz Kaspar
- Duende: Konser biletlerinden esas parayı kim kazanıyor? - Eda Solmaz
- Duende: Kokomo City: Üç başlı bir nefret canavarına karşı - Emre Eminoğlu
- Punto: Millîlerden EURO 2024'e sihirli başlangıç - Mithat Fabian Sözmen
- Aposto Gündem: Boeing CEO'su Senato'nun huzurunda: ‘İhbarcıları susturduk’ - Atilla Büyükurvay
- Aposto Gündem: 226 milyar liralık vergi paketi: Hangi düzenlemeleri içeriyor? - Melisa Gülbaş
- Aposto Kitap: Bir yangının külünü: Tatavla yangını ve Tatavla’nın 'Kurtuluş'u - Begüm Özden Fırat
- Soli: Atina'da ve adalarda ne var ne yok?
- Angst: Ateşten Halkalar: İklim krizi, Olimpiyat'ın sonunu mu getirecek? - Deniz Aytekin
Haftanın Öne Çıkanları kanalında editörlerimizin bu haftaki seçkisini sizlerle paylaşıyoruz.
Meblağ değil, anayasa meselesi: Yurt dışı çıkış harcı ve bir itiraz süreci
2001'de Anayasa’ya uygun şekilde yürürlüğe giren yurt dışı çıkış harcı düzenlemesi, yalnızca beş ay sonra Anayasa’da yapılan değişiklikle dayanağı bulunmayan bir hak sınırlamasına dönüştü. Ancak kanun değiştirilmedi. Bugün bu harcın 1.500 TL’ye çıkarılması gündemdeyken, konuşulması gereken meblağ değil, uygulamanın Anayasa'ya aykırılığı. Politika bültenimiz Spektrum'da.
Yazı: Serkan Köybaşı
Hukuk fakültelerindeki Anayasa Hukuku derslerinin genelde ilk haftalarında öğretilen temel bir bilgi şudur: Bir devlette tüm hukuksal düzenlemelerin kaynağının anayasa olması gerekir.
Eğer bu kurala uyuluyorsa, orası anayasal bir hukuk devletidir. Eğer uyulmuyorsa, orada anayasanın üstünlüğünden ve hukuk devletinden bahsedilemez. Bu, her şeyin anayasada yazması gerektiği anlamına gelmez. Ama meclisin kanunları anayasadaki yasak ve izinlere uyarak yapması, idarenin de hazırladığı yönetmelik ve karar gibi işlemlerde kanunlara uyması gerektiği anlamına gelir.
Bilindiği üzere, Türkiye’de bu anayasallık testini etrafınızdaki her şeye uyguladığınızda “anayasanın üstünlüğüne saygılı bir hukuk devleti olma” sınavından aldığımız not pek yüksek değil. Notun düşük gelme nedenlerinden biri de yurt dışı çıkış harcı adı verilen uygulama. Yakın bir zamanda artırılacağı söylenen bu harcın neden Anayasa’ya aykırı bir hak sınırlaması olduğunu anlayabilmek için biraz geriye gitmek gerekiyor.
Bir restoran geleneği: 'Aile yemeği'
"Aile yemeği" kavramı nasıl doğdu? Bu geleneği sürdüren restoranlarda ekip için kurulan sofralar nasıl bir anlam ifade ediyor? Şefler, unutulmaz "aile yemeği" anılarını anlatıyor. İştah ve ufuk açan bültenimiz apéro'da.
Yazı: Reyhan Ülker
Bugün hemen herkes tarafından bilinen kavram, son yıllarda popülerleşen şef ve restoran merkezli TV dizilerinde de öne çıkıyor. Popüler dizi The Bear’deki restoran The Beef’in personeli arasındaki çekişmeyi durdurma gücüne sahip tek şeyin aile yemeği olduğunu görüyoruz. Yüksek tansiyonlu sezon finalinde bile kameraya çatal dolusu ev yapımı spagettiyi döndürürken gülen ve birbirleriyle hikayeler paylaşan bir ekip yansıyor.
Peki bu sahne aile yemeğinin doğru bir tasviri mi? Aile yemeği kavramı restoranlar ve şefler için ne anlama geliyor? Aile yemeği geleneğini sürdüren restoranlarda bu rutin ne kadar önemli, neden?
Sorularımızı işin mutfağındakilere yönelttik. Arkestra’dan Eva Bitkin, Neolokal’den Kardelen Soyalp, Season Seven’dan Umut Burhan Çungur ve Harry’s Bar by Cipriani’den Sena Karahan deneyimlerini ve fikirlerini paylaştı.
1 Temmuz'daki Sinan Ateş davası bize neler söyleyecek?
Son dönemin en çok tartışılan olaylarından Sinan Ateş cinayetini takip eden dava, hem siyasete göre şekilleniyor hem de siyaseti şekillendiriyor. 1 Temmuz'da Ankara'da görülecek duruşma bize neler söyleyecek? Politika bültenimiz Spektrum'da.
Yazı: Gökçer Tahincioğlu
Yakın tarihin en önemli siyasi cinayetlerinden eski Ülkü Ocakları Başkanı Sinan Ateş’in 30 Aralık 2022’de öldürülmesine ilişkin davanın ilk duruşması, 1 Temmuz'da Ankara 32. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülecek. MHP lideri Devlet Bahçeli’nin partisinin “yakından” izleyeceğini ilan ettiği duruşma, Cumhur İttifakı içerisinde son dönemde yaşananlar, cinayetin siyasi etkileri açısından da büyük önem taşıyor.
Yabancı en çok hangi sektörleri tercih ediyor?
Uzun süredir Türk borsalarından uzak duran yabancı yatırımcıların son bir yıllık süreçte Borsa İstanbul’a yavaş da olsa tekrardan dönüyor olması yadsınamaz bir gerçek. Evet yabancı dönüyor, ancak dönen yabancı ağırlıklı olarak hangi sektörleri tercih ediyor? Ekonomi ve finans bültenimiz Exante'de.
Yazı: Emircan Yaman
Uzun süredir Türk borsalarından uzak duran yabancı yatırımcıların son bir yıllık süreçte Borsa İstanbul’a yavaş da olsa tekrardan dönüyor olması yadsınamaz bir gerçek. Uzun yılların ardından tekrardan %40,0 seviyesini yakalayan yabancı takas oranı da bunun önemli bir göstergesi. Evet yabancı dönüyor, ancak dönen yabancı ağırlıklı olarak hangi sektörleri tercih ediyor?
Türkiye Yatırımcı İlişkileri Derneği (TÜYİD) tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verileriyle hazırlanan Borsa Trendleri Raporu’nun birinci çeyrek sonuçlarında, yatırımcıların son bir yıllık dönemde en çok hangi sektörleri tercih ettiği konusuna ışık tutuluyor.
Aposto Üyelik kanalında her hafta, Aposto üyelerine özel makalelerden bir derleme sunuyoruz.
Yapay zekanın karanlık yüzü: Çocuk fotoğrafları nasıl kullanılıyor?
İnsan Hakları İzleme Örgütü, çocuklara ait 170’ten fazla fotoğraf ve kişisel verinin açık kaynaklı bir veri kümesinde yapay zekayı eğitmek için kullanıldığını tespit etti. Uzmanlar, halihazırda sosyal medya platformlarında paylaşılmış fotoğrafları nedeniyle milyonlarca çocuğun risk altında olduğuna işaret etti. Yapay zeka dünyasından gelişmeleri aktaran Quando AI bülteninde.
Yazı: Doğa Yurduneri
Veri kümesinde bulunduğu tespit edilen çocuk fotoğraflarının çoğunun, annelik ve ebeveynlik temalı içerik üreten blog sayfalarından alındığı tespit edildi. HRW, bazı fotoğrafların ise ebeveynlerin, yakınlarına göndermek için YouTube’da paylaştığı tahmin edilen, izlenme sayısı düşük videolardan alınan sabit görüntülerden oluştuğunu belirtti.
Hye, normal şartlarda veri kümesindeki görsellerin çoğunun internette arama yaparak bulunamayacağının da altını çizdi.
Yerli e-scooter ROQU Türkiye pazarında
Türkiye’de ilk ve tek yerli e-scooter’ını üreten İstanbul merkezli ROQU Mobility, ileri mikro mobilite çözümlerini sunmayı hedefleyen bir teknoloji firması olarak karşımıza çıkıyor. Markanın hikayesini şirketin kurucu ortağı ve CEO’su Buğra Çil’den dinledik. Pareto Mobilite bülteninde.
İsmi “RObust QUality (Sağlam Kalite)” ifadesinden türetilen ROQU, şu anda e-scooter üreten ilk yerli marka. Ama hem ürün hem de satış anlamında Türkiye ve yurtdışı odaklı önemli hedefleri var.
Taze Taze kanalında Aposto’nun en yeni yazarlarından bir seçki var.
Impostor ya da 'başarılı bir kadın olduğum için özür dilerim' sendromu
Impostor olgusu, kendi kendine oluşan bir durum değildir. Hele de civarınızda “Senin şansın yaver gittiği için başarılı oldun” diyen eril kafalar varsa... Bu sebeple, bu olguya “Başarılı bir kadın olduğum için özür dilerim” sendromu da denebilir. İş dünyasının nabzını tutan Pareto İçgörü bülteninde.
Yazı: Evrim Kuran
1978 yılında Suzanne Imes ve Pauline Rose Clance, yaptıkları bir araştırmada, “impostor sendromu” adlı bir olgudan söz ettiler. Buna göre, adını İngilizcedeki “impostor” yani “sahtekar” sözcüğünden alan bu sendromdan mustarip bireyler, hayat boyu sayısız başarı elde etmiş olsalar da kendilerini yetersiz görmeye devam ediyorlardı.
Ancak dilimizde bile isteye, ahlaksızca yalan söyleyen ve dolandırıcılık yapan kişiler için kullanılan "sahtekar" sözcüğü bu sendromun ismini Türkçeleştirirken tam olarak doğru karşılığı vermiyor, çünkü impostor sendromunda bireyin yeterince başarılı olmadığı düşüncesinin arkasında sadece kendini kanıtlayamama korkusu var.
‘Güneşin Sofrası’nda bizler: Yemeklerin ulusu
Türkiye’de yemek çoğu zaman bir millî, hatta kimi zaman yerel bir gururun, bazen de başka milletlerle gerilimlerin konusudur. Peki ulusal mutfaklar aslında geriye dönük olarak “icat” mı edildi? Aposto Gündem'de.
Yazı: Rober Koptaş
Pek çok uzman, belli başlı bazı istisnalar dışında yemeklerin milliyeti olmadığı fikrinde. Bir öğünün kimlere ait olduğundan çok, nerede ve nasıl pişirildiğine bakmak çoğu zaman daha çok şey söylüyor. Coğrafya, yükseklik, toprağın türü, nem, doğada neyin nasıl yetişeceğini veya nasıl saklanacağını, nasıl pişirilip nasıl yeneceğini belirliyor. Elbette kültürel, toplumsal, siyasal koşullar da...
Aynı coğrafyayı paylaşan komşu halklar, ortak bir sofradan beslenirken, farklı coğrafyalarda yaşayan aynı halktan insanlar farklı şekillerde beslenebiliyor. Hangi yemeği sevdiğimiz, hangisini sevmediğimiz, neyi nasıl hazırladığımız da kültürümüzle ve içinde yetiştiğimiz toplumsal yapıyla alakalı. Yeme-içme alışkanlıklarımızdaki farklılık ve benzerlikler; sınıfsal, etnik, ulusal ya da toplumsal cinsiyetle ilgili kodlara dair çok ayırt edici bilgiler sunuyor.
Opera ve mit: Orfeus neden arkasına baktı?
Kavuşamayan âşıkların en meşhurlarından Orfeus ve Euridike, çağlar boyunca sanatçılara ilham kaynağı oldu. Alman şiirinin büyük ismi R. M. Rilke'den Fransız heykeltraş Rodin'e ve yönetmen J. Cocteau'ya sayısız isim, onların büyük aşk hikayesini eserlerine yansıttı. Klasik müzik tarihinin üç farklı döneminde, üç önemli besteci de bu hikayeyi operaya uyarladı. Aposto Gündem'de.
Yazı: Selda Eke
Klasik müzik tarihinin çeşitli dönemlerinde opera bestecileri antik Yunan mitlerinden ilham alarak eserler bestelemişlerdir. Orfeus (Orpheus veya Orfe) ve Euridike’nin (Eurydice veya Eurydike) ölümsüz aşkını anlatan Orfeus miti de çok sayıda opera eserine konu olmuştur. Klasik müzik tarihinin üç farklı döneminde, üç önemli besteci bu miti konu alan eserleriyle opera tarihinin gelişimine olağanüstü bir katkı sağlamıştır.
Aposto Radyo kanalında bu haftanın önce çıkan podcastlerinden derlemeler yer alıyor.
Spektrum Podcast'te gazeteci Cengiz Erdinç, Ayhan Bora Kaplan suç örgütünün devam eden yargı sürecinin siyasetin hangi yönleriyle ilişkili olduğunu anlattı. Erdinç ile organize suçun Türkiye’deki tarihinden başlayarak finansman kaynağı olarak uyuşturucu ticaretinden nasıl beslendiğini, kontrgerilla ve terörle bağlarını, siyasetle ilişkisini ve ak/kara sermaye dinamiğini konuştuk.
Röportajı ayrıca Spektrum Mercek'ten okuyabilirsiniz.
Aposto’dan daha çok faydalanmak ister misiniz?
- Mobilite, yapay zeka, fintech gibi yükselen endüstrilerden gelişmeleri ve içgörüleri aktaran sektörel bültenlerimize abone ol.
- Toplumu ilgilendiren en önemli küresel meseleler üzerine perspektif yazılarına web sitemizden eriş.
- Kültür-sanat, yemek ve seyahat üzerine inceleme yazılarımızı oku.
- Aposto Üyelik ile gürültülü bir dünyada sadece ihtiyacın olan kadar haberi takip etmek için akıllı bir yol arkadaşına sahip ol.
- Aposto Radyo olarak hazırladığımız 30’un üzerinde orijinal podcasti dinle.
- Mobil uygulamamızı indir.
- LinkedIn, Instagram ve X hesaplarımızı takip et.
