24 Nisan Çarşamba sabahından herkese günaydın.
Dün yurt içinde piyasaların kapalı olduğu, sakin ve keyifli bir bayram günü geçirdik. Bugün ise piyasaların seyrinin yanı sıra TCMB tarafından açıklanacak olan reel kesim güven endeksi ve konut fiyat endeksi verilerini takip edeceğiz. Bu sırada Merkez'in politika faizine karar vereceği PPK toplantısına da bir gün kalmış vaziyette.
Yurt dışında ise şimdilik fırtına öncesi sessizlik sürüyor diyebiliriz.
Günün Hikayesi'nde Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Mustafa Gültepe ile ihracatın seyrini değerlendirdiğimiz yazıyı bulabilirsiniz.
Günlük ruh gıdası dozunuz ise burada: Crawl out through the Fallout
İyi okumalar.
-Emircan
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
• Irak ziyareti dönüşünde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, hükûmet olarak önceliklerinin enflasyonu düşürmek ve kamu harcamalarında tasarrufa gitmek olduğunu söyleyerek, "Önceliğimiz, birinci hedefimiz, tasarrufu kamu harcamalarında uygulamak, enflasyonu düşürmek, ekonomiyi rahatlatmak. Daha önce başardık, yine başaracağız” ifadelerini kullandı.
- 📖 Ayrıntılar : Tasarruf adımlarına ilişkin ayrıntıları da paylaşan Erdoğan, şu şekilde konuştu:
“Hazine ve Maliye Bakanlığımız tasarruf adımlarını takip edecek, resmî taşıt kullanımlarından, haberleşme giderlerine, temsil, tören, ağırlama hizmetlerinden, demirbaş alımlarına kadar tüm harcamalar gözden geçirilecektir. Gerçek ihtiyaçlar tespit edilip ihtiyaç dışı harcamaların önü kesilecek. Milletimizin refahını artırmak için tasarruf tedbirleri almak durumundayız.”
- ➕ Ayrıca: Erdoğan ayrıca fahiş fiyatlarla mücadele üzerine bakanlıkların çalışmalarını sürdürdüklerini, bu alanda daha caydırıcı tedbirler ortaya koyacaklarını ve ambalajların üzerine fiyat yazılması konusunun dahi düşünülebileceğini söyledi.
• Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) Başkanı Murat Özyeğin, New York’ta gerçekleştirilen 14. Türkiye Yatırım Konferansı'na ilişkin değerlendirmesinde, “Çok büyük bir ilgi vardı hatta toplantı odasını büyütmemiz gerekti. Bu anlamda Sayın Bakanımız ile verimli bir gün geçirdik. ABD'de bulunan en büyük fonların yöneticileri içerideydi. Yüz milyarlarca dolar hatta 1 trilyon doların üzerinde olabilecek bir fon büyüklüğü muhtemelen oradaydı. Çünkü tüm büyük fon yöneticileri toplantımıza katıldı" ifadelerini kullandı.
• ABD ziyaretinde gerçekleştirdiği temaslara ilişkin değerlendirmede bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Dünya Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, Avrupa Yatırım Bankası gibi pek çok kurumdan temsilcilerle görüştüklerini, ayrıca yabancı yatırımcılardan çok yoğun ilgi gördüklerini ifade etti.
“Sabah 7'den akşam 11-12'lere kadar toplantılara katıldığımız günler oldu. Cuma günü Washington'da 18 program yaptık. Dolayısıyla Türkiye'ye çok güçlü bir ilgi var. Çünkü hikayesi olan ve kredibilitesi olan nadir ülke programlarından bir tanesiyiz.”
- ➕ Ayrıca: Yabancı yatırımcılardan programa siyasi destek olup olmadığıyla ilgili soru almadığını ifade eden Bakan Şimşek, "Belli ki programa olan güven de pekişti. Çok net bir şekilde mesajımız şu: Maliye politikasını güçlendireceğiz, dezenflasyona destek vereceğiz; harcamaları da gözden geçiriyoruz. Bu gözden geçirme bitince harcamalardan hangilerini kısacağız hangilerini donduracağız, nerelerde kesintilere gideceğiz, onlara bakacağız" ifadelerini kullandı.
• ABD'de imalat PMI, Nisan ayında bir önceki aya kıyasla 2,0 puan birden azalarak 49,0 puan seviyesine geriledi. Piyasa beklentilerinin altında kaydedilen ve 50 eşik değerinin altına gerileyen imalat PMI, ayrıca Aralık 2023'ten bu yana en düşük değerini de almış oldu.
- 👉🏻 Öte yandan: Aynı dönemde hizmet PMI da 0,8 puan azalışla 50,9 seviyesine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Mevcut değeri ile hizmet PMI Kasım 2023'ten bu yana en düşük seviyesine gerilemiş olsa da, Şubat 2023'ten beri 50 eşik değerinin üzerinde yer alarak genişleme serisini sürdürmeye devam ediyor.
• ABD Ticaret Bakanlığı, ülkede yeni konut satışlarının Mart ayında bir önceki yıla kıyasla %8,3; bir önceki aya kıyasla ise %8,8 artışla 693 bin seviyesine yükseldiğini duyurdu. Piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşen veri, Şubat ayında aylık bazda %5,1 daralma ile 637 bin seviyesinde kaydedilmişti.
• Almanya’da S&P Global Bileşik PMI, Nisan ayında bir önceki aya kıyasla 2,8 puan artışla 50,5 puan seviyesine yükselerek dokuz ay sonra ilk kez eşik değer 50’nin üzerinde gerçekleşti.
- 📖 Detaylar: Söz konusu dönemde ülkede hizmet PMI bir önceki aya kıyasla 3,2 puan artışla 53,3 seviyesine yükselerek Haziran 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini kaydetti. Bu esnada imalat PMI da 0,3 puan artışla 42,2 puana yükselse de, son yılların en düşük seviyelerinden birinde kalarak ülke imalat sektörünün hâlâ derin bir daralma içinde olduğuna işaret etti.
ı• Avrupa Parlamentosu genel kurul toplantısında, Avrupa Birliği ülkelerinin uyacağı yeni malî kurallar kabul edildi. Kamu borçluluğu ve açıklarının kademeli biçimde düşürülmesini hedefleyen kurallar uyarınca, kamu borcu/GSYH oranı %60'ı geçen veya kamu açığı/GSYH oranı %3'ü aşan ülkelere söz konusu rasyoların düşürülmesini hedefleyen dört yıllık bir malî yönerge sunulacak. Büyüme potansiyelini artırıcı ya da AB'nin ortak hedeflerini güçlendirici yatırımlar yapılması durumunda bu yönergenin süresi yedi yıla uzatılabilecek.
- 💾 Cep bilgisi: Avrupa Birliği'nde hâlihazırda kamu borcu/GSYH oranı %81,7; kamu açığı/GSYH oranı ise %3,5 seviyesinde yer alıyor.
• Hakan Kara: "Çocuklarımıza vereceğimiz en güzel hediyelerden biri onlara güzel bir gelecek bırakmaktır.
Ne yazık ki yakın tarihte bu konuda başarılı olamadık.
Kişi başı gelirde dünya sıralamamız 45 yıldır düşüş eğiliminde.
Kısır tartışmalardan çıkıp buna odaklanmanın vakti geldi de geçiyor."

• TEPAV: "Enflasyon bekleyişlerinde TCMB’nin enflasyon tahmini ile olan uyumsuzluktaki artışın mutlaka önüne geçilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede iktisadi temelleri sağlamlaştıracak adımlar önem taşımaktadır.
Bunun için bütçe açığını azaltıcı önlemlerin önümüzdeki dönemde de sürdürülmesi zorunludur. İlaveten, hükümetin yönetilen ve yönlendirilen fiyatlara ilişkin aldığı kararlar enflasyon hedefini destekleyici yönde olmalıdır. Ayrıca para politikası aktarım mekanizmasının düzgün çalışmasını engelleyen ve potansiyel sorunlara yol açabilecek düzenlemeler artık kaldırılmalıdır.
Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu’nun yeni dönem eylem planı kapsamlı bir yapısal reform süreci başlatmaya son derece müsaittir. Ancak bu planın, makroekonomik istikrarı sağlayıcı politikaların yanı sıra, politik baskı altında kalmaları halinde makroekonomik dengelerin bozulmasına yol açan –TCMB, TÜİK ve BDDK gibi– kurumları bağımsız kılacak, verimliliği artıracak, yeşil dönüşüm sürecini hızlandıracak, eğitimin niteliğini yükseltecek, adil ve hızlı çalışan bir hukuk sistemini oluşturacak yapısal düzenlemelerle desteklenmesi önem taşımaktadır.
Bu değerlendirmeler ışığında, uygulanmakta olan programın ekonomide tam anlamıyla rasyonele dönüşü sağlayacak bir programa dönüştürülmesine yönelik olarak yukarıda ana başlıkları verilen güçlendirici adımlar bir an önce atılmalıdır.
Repo faizinde şimdilik bir artışa gerek yoktur. Önemli olan, kredi piyasasının serbest işleyişine getirilen idari kısıtlamaların tedricen kaldırılması ve TCMB’nin doğrudan döviz alışları ile uyumlu olarak döviz karşılığı TL swap stokunun küçültülmesine devam edilmesidir. Bu süreçte kredi faizlerinin enflasyonla mücadele açısından sorun yaratacak düzeye düşmesi halinde hem mevduat hem de kredi faizlerini yükseltmek üzere repo faizini artırmak yeniden düşünülmelidir."
Türkiye İş Bankası ve Petrol Ofisi Grubu iş birliğiyle: Bilim Kuşağı Atölyeleri

Türkiye İş Bankası ve Petrol Ofisi Grubu iş birliğiyle gerçekleştirilen Bilim Kuşağı Atölyeleri, Türkiye'nin dört bir yanındaki çocuklarla buluşmaya devam ediyor.
Neler oluyor? Üç yıl içinde 750 bin çocuğun temel bilimsel kavramlarla tanışarak bilim ve teknolojiye duydukları ilgi ve merakı artırma hedefiyle 2023 yılında başlatılan Bilim Kuşağı Atölyeleri projesi, hem atölyeler hem de bilim kitleri ve rol model öğretmenler aracılığıyla 230 bini aşkın çocuğa ulaştı.
İlk olarak 6 Şubat 2023’teki depremlerden etkilenen şehirlerde yaşayan 8-13 yaş aralığındaki çocukların katılımıyla hayata geçirilen atölyelerle çocuklara bilimle ulaşılması, eğitim hayatlarında oluşan boşluğun bir nebze de olsa doldurulması, eğitime ve bilime olan ilgilerinin teşvik edilmesi amaçlandı.
Bilim seti gönderimi yapılan okullarda görev alan rol model öğretmenler 2 aylık bir eğitim programına katıldı. Öğretmenler bu programda yapay zekâ, kodlama, robotik gibi bilim müfredatı eğitimlerini tamamlayarak zaman yönetimi, öğrenmeyi öğrenmek gibi kişisel gelişim eğitimleri aldı.
Neden önemli? Bilim Kuşağı Atölyeleri; öğrencilerin merak duygusunu teşvik etmesi, eğitim saati için heyecan duyulması, çocukların teknolojiyi anlama yeteneklerine etkisi, diğer öğrencilerle iş birliği ve paylaşımı artırması açısından %90 olumlu değerlendiriliyor. Öyle ki proje, atölyeler sonrası çocukların %99’unun meslek hayallerinin değişmesi gibi oldukça olumlu dönüşler alıyor. Çocuklar robotik kodlama, elektronik malzemelerle çalışma ve deneylere özel olarak ilgi gösterirken afetleri önlemeye dönük proje geliştirmeye ilgileri olduğu gözleniyor.
İhracatçının kur çıkmazı: İstanbul’da kayıp %20’yi aştı
Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan illere göre dış ticaret verileri, İstanbullu ihracatçıların kaybının yıllık bazda %20’nin üzerine çıktığını gösterdi. Konuyla ilgili Aposto’ya konuşan Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Mustafa Gültepe, gerçekleştirilen ihracatla ilgili Ticaret Bakanlığı ile TİM’in hesaplama yöntemi arasında farklılık bulunduğunun altını çizdi.

Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan illere göre dış ticaret verileri, İstanbullu ihracatçıların Mart ayında bir önceki yılın aynı döneminde kıyasla nispeten sakin bir dönem geçirdiğini gösterdi. Bakanlık verilerine göre söz konusu ayda İstanbul’un ihracat kaybı yıllık bazda %20’nin üzerine çıkarken, söz konusu kayıpta rekabet gücünü kaybetmekte olan belirli sektörlerin diğerlerine kıyasla daha çok öne çıktığı görüldü.
Birinci çeyrekte kayıp %10’un üzerinde
Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan verilere göre Mart ayında İstanbul’un gerçekleştirdiği toplam ihracat %23,0 oranında azalarak 4 milyar 441 milyon USD seviyesine geriledi. Bir önceki yılda bu tutar 5 milyar 730 milyon USD seviyesindeydi.
Bu dönemde şehrin toplam ihracattan aldığı pay da bir önceki yıla kıyasla 4,8 puan azalışla %19,5’e kadar geriledi. Yine aynı veri kaynağına göre 2024 yılının birinci çeyreğinde şehrin gerçekleştirdiği ihracat %10,2 azalışla 13 milyar 35 milyon USD’ye gerilerken; şehrin toplam ihracattan aldığı pay ise 3,1 puan azalışla %20,5’e indi.
Hazır giyimde üç aylık kayıp 600 milyon doları buldu
Sektörel rakamlara bakıldığında İstanbul’da en çok ihracat kaybına uğrayan sektörlerin hazır giyim & konfeksiyon, mücevher ve demir & demir dışı metaller sektörleri olduğu görüldü. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre söz konusu dönemde bu sektörler sırasıyla 334,4 milyon, 303,9 milyon ve 118,8 milyon USD tutarında ihracat kaybına uğradı. Aynı dönemde oransal olarak en çok ihracat kaybına uğrayan sektörler ise %47,0 ile mücevher, %37,4 ile kuru meyve ve %32,2 ile deri & deri mamulleri sektörleri oldu.
Birinci çeyrek rakamlarına bakıldığında en çok ihracat kaybına uğrayan sektörlerin yine hazır giyim & konfeksiyon ve mücevher sektörleri olduğu görüldü. TİM verilerine göre 2024 yılının birinci çeyreğinde söz konusu sektörlerin ihracat kaybı sırasıyla 608,1 ve 535,1 milyon USD seviyesinde gerçekleşti. Bu sektörleri 200,4 milyon USD’lik kayıp ile yine demir & demir dışı metaller sektörü takip etti.
Ülke istatistiklerine bakıldığında ise İstanbul’dan ana ihracat pazarlarına yapılan satışların yine azalmakta olduğu görüldü. TİM verilerine göre Mart ayında İstanbul’da Almanya’ya yapılan ihracat %11,4, ABD’ye yapılan ihracat %19,5, Fransa’ya yapılan ihracat %14,6, Rusya’ya yapılan ihracat %32,7, Birleşik Arap Emirlikleri’ne yapılan ihracat ise %60,6 daraldı. Sadece Mart ayında bu beş ülkeye yapılan ihracattan yaşanan kayıp ise 528,9 milyon USD’yi buldu.
‘Mart ayında İstanbul’un ihracatı daraldı’
Konuyla ilgili Aposto’ya konuşan Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Mustafa Gültepe, gerçekleştirilen ihracatla ilgili Ticaret Bakanlığı ile TİM’in hesaplama yöntemi arasında farklılık bulunduğunun altını çizerek, “TİM olarak biz ihracat hesabında firmaların kanuni merkezlerini dikkate alıyoruz. Örneğin Malatya’da üretim yapan bir firmanın yasal merkezi İstanbul’daysa yaptığı ihracatı biz İstanbul’a yazıyoruz. Ticaret Bakanlığımız ise üretim hangi ildeyse ihracatı da o ilin hesabında gösteriyor” dedi. TİM’in hesaplarına göre de Mart ayında İstanbul’un gerçekleştirdiği ihracatta bir gerileme olduğunu kaydeden Gültepe, şehrin bu gerilemeye rağmen ihracatın lokomotifi olmayı sürdürdüğünü kaydetti.
“TİM’in hesaplarına göre Mart ayında İstanbul’un ihracatı %14 daraldı. Bu daralmaya rağmen Mart ayındaki toplam ihracatımızın %40’ını İstanbul yaptı. İlk çeyrek özelinde baktığımızda da Türkiye’nin toplam ihracatının %41’ine İstanbul’un imza attığını görüyoruz.”
‘Kurun enflasyonla paralel hareket etmesi gerekiyor’
Sektörel ihracat değişimlerine de değinen Mustafa Gültepe, mücevher sektörünü global altın fiyatları ve küresel gelişmelere bağlı talep dinamikleri nedeniyle diğer sektörler gibi incelemenin mümkün olmadığını, ancak özellikle hazır giyim gibi emek yoğun sektörlerde rekabet gücü problemi bulunduğunu ifade ederek şöyle konuştu:
“Hazır giyim, tekstil ve deri mamulleri gibi emek yoğun sektörlerde ise temel sorun rekabet gücünün zayıflamasından kaynaklanıyor. İçeride maliyetler %100’ün üzerinde artarken kur kısmen daha yatay bir seyir izlediği için emek yoğun sektörlerimizin rekabet gücü zayıfladı. Avrupa ve ABD gibi iki büyük pazarda talebin yavaşladığı bir dönemde fiyat avantajımızı da kaybetmemiz emek yoğun sektörlerimize ihracat kaybı şeklinde yansıdı.”
Hazır giyim ve tekstilin Türkiye’nin küresel oyuncu konumunda bulunduğu sektörler olduğunu ve bu sektörlerin stratejik bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini söyleyen Gültepe, “Emek yoğun sektörlerde çok daha şiddetli hissedilen bu sorun aslında ihracatımızın geneli için de ciddi bir sıkıntı oluşturuyor. Her fırsatta dile getirdiğimiz gibi kısa vadede çözümün yolu kurun enflasyona paralel hareket etmesinden geçiyor. Örneğin bir ay fiyatlar %3 arttıysa kurun da o oranda artması gerekiyor” dedi.
Gültepe orta ve uzun vadede yapılması gerekenleri ise şu şekilde sıraladı:
“Orta ve uzun vadede ise katma değerli ihracata odaklanmalıyız. Katma değerli üretimin yolu da tasarımdan, markalaşmaktan, teknolojinin imkanlarını kullanmaktan, inovasyondan ve sürdürülebilir yeşil üretimden geçiyor. Bahsettiğim başlıklarda devletimizin ihtiyaca uygun yeni teşvik mekanizmaları geliştirmesi hiç şüphesiz süreci kolaylaştıracaktır.”
‘İhracat hedeflerini yakalayacağımıza inanıyorum’
Türkiye’nin 2024 yılı için koyduğu ihracat hedeflerini de yorumlayan Gültepe, mal ve hizmet ihracatı için sırasıyla 267 milyar ve 110 milyar USD olarak konulan hedefleri yakalayacaklarına inandığını söyleyerek şu şekilde konuştu:
“Cumhuriyetimizin 100’üncü yaşını kutladığımız 2023’te 255,8 milyar dolarla ihracat rekoruna imza atmıştık. Bu yıla da 267 milyar dolarlık bir ihracat hedefiyle başladık. Bazı sektörlerimizde daralma devam etmekle birlikte ilk çeyreği %3,6 artıda kapattık. Yılın ikinci yarısından itibaren Avrupa ve ABD pazarındaki canlanmaya paralel olarak ihracatımızdaki artış trendinin devam edeceğini ve bu yıl için öngördüğümüz 267 milyar dolarlık hedefi yakalayacağımıza inanıyorum. Hizmet ihracatında da 110 milyar dolarlık hedefi yakalamamızın önünde bir engel görmüyorum.”





