Günaydın! Bugün 28 Şubat Pazar. Hava, baharı karşılama telaşesinde. Yıkıp geçmekle hayat vermek arasında bir yerde. İstanbul'da, 13 derece.
Hayatın akışına sevgi: Şehrin görünmez şairleri, şehirdeki akışa ve yaşamın kendisini -olduğu gibi- seven fotoğrafçılardır. Dolayısıyla fotoğraf, lirik bir meseledir çoğu zaman, olağanın içinde vuku bulur. Gerçeğe görünmeden, var olur. Irmak, İsim, Şehir, Fotoğraf serisinde bu hafta fotoğrafın satır aralarının, şehirlerin ve fotoğrafçılarının izinde, hayatın akışına âşık fotoğrafçı Tunç Uğurdağ'la kısa bir yürüyüş yapıyor. "Aslında her şey ortada, insanlar toplu hâlde bakıyor. Görmek isteyen ve çok tutkulu olan bunu görüyor. Kısaca hayatın akışına sevgi meselesi bu." diyor Tunç Uğurdağ. Hayatın akışına sevgi, iki saat ve dokuz soruya sığmaya çalışıyor.
İçindekiler:
- Şehir Gündemi: Veresiye verenler ve bakkalların geleceği
- Mahalle Mahalle: Kirazlı'da dönüşüm
- İsim, Şehir, Fotoğraf: Tunç Uğurdağ ile 34 yıl-2 saat-9 soru
Her daim şehre başka bir gözle bakmaya davet edenlere ithafen,
Elif
Aposto İstanbulİstanbul'dan ve dünyadan seçilmiş etkinlikler, kültür-sanat ajandası, şehir gündemi, tematik rehberler ve şehrin sınırlarından taşmaya değecek davetler her hafta e-posta kutunda.
"Veresiye veren"ler artıyor!
Marttan beri yaşadıklarımız köşe başındaki bakkalları nasıl etkiledi?

Şehrin sıcaklığı ve sakinleri hızlı geçişler yaşıyor. Komşunuz veya bakkalınız fark etmez, alıştığınız konumunda gözükmeyebilir. Çünkü geçtiğimiz yılında mart ayından itibaren ne olduğunu kestiremediğimiz bir düzene geçiş yaptık. Bu düzenle ilgili büyük markaların geleceği, küçüklerin boşalan koltuklarının kimlere devredileceği, paranın nerelerde seyir sürdüreceği gibi konular konuşuldu. Yeni fırsatların doğduğu yazıldı. Köşe başındaki dükkânında Ali Ağabey neler yaşıyor, koltuğunu birine devredecek mi yoksa markalarla iş birliği yapıp nispeten dükkânını parlatmaya gayret gösterecek mi bilmiyorum. Detayıyla ilgilenmesem de merak ediyorum aslında. Nitekim bu hafta belediyenin iştiraklerinden İstanbul Planlama Ajansı ve İstanbul İstatistik Ofisi’nin yayımladığı “İstanbul Bakkalları ve Veresiye Alışveriş Pratikleri Araştırması”nın dikkatimi çekmesi de bu yüzden olabilir.
39 ilçeden 402 bakkalla yapılan görüşmelerde çarpıcı rakamlar yer alıyor. Örneğin, rapora göre marketler zincirleşirken %100’ün üzerinde büyüme yaşandı. Bakkalların sayısının ise %30 azalarak 20 bin civarına düştüğü belirtiliyor. Veresiye veren, peşin satan görselini bir duvarda görünce gülsek de bu görüşme yapılan yerlerin yaklaşık %72’si hâlâ veresiye defteri kullanıyor.
“Talep var ki defter tutuluyor”: Ayda ortalama 24 kişi aldıklarını deftere kaydettirirken şimdilerde bu sayı bir ayda 31 kişiyi buluyor. Kaydedilen miktarın ortalaması da 12 TL’den 19 TL’ye çıkmış durumda.
🍞 - 🚬 - 🥚: En çok veresiye verilen ürünlerin sıralaması da ekmek, sigara ve yumurtasıyla bir Semih Kaplanoğlu serisi gibi... Fiyatlar artsa da miktar düşüyor. Mart 2020’den itibaren satışlarının arttığını söyleyenler %4, düştüğünü belirtenler ise %85’i buluyor. Satışların düşme nedeni de zincir marketlerin artması ve fiyat politikalarının da buna bağlı olarak rekabete dayanamaması.

Yaklaşık iki hafta önce Bağcılar’daki Kirazlı Mahallesinin kentsel dönüşümüne başlanacağı duyuruldu. Bu kentsel mekânlarla kurduğumuz ilişkiyi gerçekleştirmek için çok güzel bir haber ama mahalleli ve mahallenin repütasyonu için daha da iyi.
Neden? İlçe, alt gelir grubuna ev sahipliği yapması ve kötü yaşam koşullarıyla mizah konusu. Zemin yapısı ve binaların durumu, yaşam koşullarının ve tehlikeli olarak adlandırılan sanayi türlerinin yapılmasıyla da umut vadetmiyor. Kentsel Strateji ekibinin 2016’da yayımladığı mekânsal gelişim strateji şeması da bizlere ilçenin sorunlarıyla beraber barındırdığı fırsatları işaret ediyor. Özellikle, şartların iyileştirilmesi için esas başlıklardan biri deprem riskine karşı alınacak önlemler oluşturuyor. Çünkü bölge epey fırsat da barındırıyor, bunların başında da mevcut ulaşım olanakları ve ilçenin birinci derece merkezi iş alanı (MİA) içinde kalması var.
Aypah: Tarihine baktığımızda Osmanlı İmparatorluğu’nda bucak anlamına gelen, nahiye olarak adlandırılan bölgede köyler bulunuyor. Eski adı Aypah olan Kirazlı da bir köy o dönemde. Buradan çıkan doğal kaynak suyunun Topkapı Sarayı ve çevresindeki çeşmelere kaynak olduğu not ediliyor.
Zaman içinde neler oldu? İlçenin mübadeleyle gelenlere ev sahipliği yaptığı ve 1970’lerden sonra Anadolu’dan göçenlerle kalabalıklaştığı da yazılıyor. Göçlerin sonucunda hızla artan nüfusun layıkıyla yaşamaya imkân tanımayan yerleşim bölgeleri yavaş yavaş kentsel dönüşüme uğruyor. Demirkapı, Çınar İnönü, Mustafa Kemal, Evren ve Göztepe Mahalleleri daha önce not edilenler arasında. Bu sefer ise sıra 2017’de riskli yapı ilan edilen ve yedi blok, 190 konuttan oluşan “As Fatih Kent Sitesi”ne geldi. Mahalledeki değişimin civardaki yapılara da emsal teşkil etmesi planlanıyor.
34 yıl - 2 saat - 9 soru
Bakmak ve görmek meselesi

Sırtında sarı bez çantası, elinde yanından 34 yıldır ayırmadığı Leica makinesiyle İstanbul’un sokaklarına bırakıyor kendini Tunç Uğurdağ. Hava oldukça açık, gökyüzü küçüklük anılarımızda hatırladığımız mutlu günlerin maviliğini taşıyor. Onu hem bakmaya doyamadığımız fotoğraflarını çekerken gözlemleyebilme fırsatım olduğu için hem de ona merak ettiğim soruları sorabildiğim için kendimi çok şanslı hissediyorum. İstanbul’a bir de Tunç Abi’nin gözünden bakmak bana çok iyi geliyor.
“Fotoğraf benim bir vakit geçirme aracım değil, yaşam sevincim.”
Arkadaşlarınızla çıktığınız o tatilde fotoğrafçılıkla tanışmasaydınız, şimdi Tunç Abi ne yapıyor olurdu?
Caz ve klasik müzik dinlemeye devam ederdim. Burada esas olan, fotoğrafın benim bir vakit geçirme aracım değil, yaşam sevincim olması. Eminim ki o tatil olmasa başka bir şey sebep olurdu o başlangıca.
Bu üç cümle içinde ne tecrübeler, ne yaşanmışlıklar gizli diye düşünmeden alamıyorum kendimi. Özellikle de fotoğrafı “yaşam sevinci” olarak tanımlaması çok etkiliyor beni. İnsanın yaşam sevincini keşfetmesi bile ne büyük şans!
İstanbul’un arka sokaklarında dikkatlice gezinmeye devam ediyor Tunç Abi. Kimi zaman yaşlı bir amcaya takılıyor gözü kimi zamansa bir manzara önünde bekliyor ihtiyatlı bir şekilde. Sanki hissediyor az sonra önünden geçecek olan yumuşak tüylü, iri gözlü sokak kedisinin ona poz vereceğini.
Anladığım kadarıyla Tunç Uğurdağ’ın dünyasında zaman çok farklı işliyor. Bir kedi için yarım saat bekleyebilirken bazen bir insan için bir dakika beklemeden geçebiliyorsunuz. Bu zaman akışı tam olarak nasıl gelişiyor?
O durum, kedinin bir veya 20 dakika sonra ilginç hareket yapacağını hissetme meselesi… Öte yandan herkesin görmeye alıştığı ve hiçbir ilginç davranış ve/veya bakışı olmayacak kişiyi beklemem. Bazı arkadaşlarım bu şekilde takip yormaz mı diye sorarlar. Örneğin şu fotoğraf (Fotoğraf 1) beklemeyle ilgili bir örnek. Naxos Adası’nda, ağustos ayında, gölgede 45 derecede o köşede, tam 50 dakika bekledim. Sonunda bir anne ve ikiz çocukları çıkageldiler. Üstelik ikizlerin elleri, adımları bile asker gibi aynıydı. O köşe başındaki geometri, ışık bana burada beklememi emretti ve iş gelip geçene kaldı aslında. Güzel bir köpek geçişi de olurdu, alçaktan uçan bir martı da. Hiçbir sevdiğim obje olmasaydı, sonunda pes ederken o sahneyi boş çekecektim, yine de iyi bir anı olacaktı.

Fotoğraf: Tunç Uğurdağ
“Hayatı görmek istediğim gibi çekiyorum.” sözleriniz çok güçlü. Nasıl görmek istiyorsunuz hayatı? Görmek istediğinizden farklı bir hayatı kabul etmek bir seçenek midir direniş midir?
Hayır, direniş değildir. Hayatın içindeki görmek ve sabitlemek istediklerim benim tercihlerim, daha doğrusu sevdiklerim. Akşamları Mozart, Paganini, Pat Metheny veya Chick Corea ile diğerlerini dinlerken o anlar beni düşündürmeli. O melodi ve harmonilerle paylaşarak benim ruhumu rahatlatmalı…
Bu cevap âdeta içimi ısıtıyor. Tunç Abi’nin söylediklerini aklımdan geçirirken birlikte Ara Kafe’nin önünden geçiyoruz. Tunç Abi derin bir iç çekiyor.
Ara Güler’in “Fotoğraf ikiye ayrılır. Çok paran varsa kimsenin gitmediği yerlere gidersin. Kimsenin bilmediği kuş, kedi, taş bulursun çekersin. Zaten kimse görmediği için herkes bayılır. Ama esas olan herkesin her gün önünden geçtiği şeyi bir başka objeyle süsleyip bir başka açıdan çekebilmek.” sözlerini hiç aklınızdan çıkarmadığınızı dile getiriyorsunuz. Nasıl bir yolculuk görünmeyeni görünür kılmak Tunç Abi?
Aslında her şey ortada, insanlar toplu hâde bakıyor. Görmek isteyen ve çok tutkulu olan bunu görüyor. Kısaca hayatın akışına sevgi meselesi bu. Burada sadece görmek yetmiyor aynı zamanda o sevdiğiniz kareye ulaşmak için görünmez, çoğu zaman hissedilmez olmak zorundasınız. 34 yıldır hiçbir surette değiştirmediğim “Leica M” bu konuda benim gözümün ve üretimimin büyük ortağı.
"Bugüne kadar bende iz bırakan en büyük hadise, Leica İtalya’nın davetiyle orda bir sergi açmış olmam.” diyorsunuz. Bu süreçten biraz bahsedebilir misiniz? Nasıl hissettiniz?
Çok gençtim. Keyfini pek çıkaramamış olduğumu bu yaşta anlıyorum. Ancak batıda bu işlere olan saygı sevginin farklı olduğunu erken öğrenmiş oldum. Orada o kadar olağan ki bu fırsatlar!
Beyoğlu sokaklarındaki keyifli yürüyüşümüz ve sohbetimiz devam ederken Tunç Abi’nin gözleri pür dikkat sokağın detaylarında. Bazen bir simitçiyle şakalaşıyor ve bir fotoğraf karesi rica ediyor bazense durup sadece izliyor, deneyimliyor. Onunla yaptığım bu keyifli yürüyüş sonrasında artık İstanbul’a farklı gözlerle bakacağıma eminim.

Fotoğraf: Tunç Uğurdağ
Sizin gözünüzden bakmak ile görmek arasındaki fark nedir?
Bunu anlatmak için sana iki fotoğraf göstereyim. Birinde (Fotoğraf 2) azarlanan çocuğun bir an için gözleriyle korku dolu diklenişi, diğerinde ise (Fotoğraf 3) dünyanın en estetik kumdan arınma sahnesi. Bunlar için saniyenin altında süreniz var. Görmeniz yetmiyor, makineyi de gördüğünüz anda çok süratli bir şekilde ışığa ayar etmeniz gerekiyor. İnsanların bu doğal davranışları birileri fotoğraflasın diye değil. Onlar normal yaşamlarına devam ediyorlar, ben sevdiğim bu anları sabitliyorum.
“Türk insanı, çocuklarımız, kedilerimiz ve köpeklerimiz benim için dört esas konu aslında.” diyorsunuz. “Bir nesnenin önemli ve ilginç olması sizin nesneyle olan bağlantınızla ilgilidir.“ inancına göre bu dört esas konuyu belirlemenizdeki sebep nedir?
Ortak özellikleri canlı olmaları ve her birinin kendi benzerlerinden ayrı davranışlara sahip olmaları. Aynı ailenin iki çocuğu bile farklı davranıyor, farklı bakıyor…
Bu keyifli sohbetimizi ve iki saatlik yürüyüşümüzü ikimizin de çok sevdiği meşhur Mandabatmaz’da sonlandırmaya karar veriyoruz. Dolu dolu, keyifle geçirdiğimiz günün ardından aklımdaki son birkaç soruyu daha lezzetli ve nefis kokulu Türk kahvesi eşliğinde sormak istiyorum Tunç Abi’ye.

Fotoğraf: Tunç Uğurdağ
Jazz ve klasik müziklerle yakaladığınız kareleri birleştirmek için fotoğraf çektiğinizi söylüyorsunuz. O birleştirme süreci nasıl oluyor? Fotoğraflara göre mi şarkılar belirleniyor kafanızda yoksa o kareyi yakaladığınızda ritmi çoktan duymaya başlıyor musunuz?
Özellikle bu çok özel müzikler beni hep düşünmeye sevk etmiştir. Caz dinlemeye 12-13 yaşında klasik dinlemeye ise 20’lerimde başladım. -Bunları söylerken yine gözleri uzaklara dalıyor. Boynunda asılı duran Leica’sını büyük bir özenle kaldırıyor. Türk kahvesi yerine çay tercih ettiğini görünce ister istemez şaşırıyorum…- Bu müthiş bestecilerin aslında işi kendilerine yaptıklarını, kimseye beğendirme gibi endişeleri olmadığını bilerek ben de bu müziklerle benim hayran olduğum anları birleştirmem gerektiğine inandım ve kendi sevdiğim anların peşine düştüm. Onları dinlerken sevdiğim anları tekrar tekrar izlemek olağanüstü bir zevk benim için.
Geçenlerde okuduğum bir yazıda şöyle bir soru soruluyordu: “Hayatınızın bundan sonraki bölümünde sadece üç fotoğraf çekme hakkınız kalsaydı, bu fotoğraflarda ne görünürdü?” Siz bu soruya nasıl cevap verirdiniz?
Biri oğlumun, biri kızımın portresi olacağı kesin. Son hakkım bir labrador olurdu!
Karşılıklı gülüşüyoruz bir süre. Mandabatmaz’ın kahvesi hiç bu kadar lezzetli, tabureleri hiç bu kadar rahat gelmemişti…
Tunç Abi’yle yaptığımız bu keyifli sohbet için ona bir kez daha teşekkür ediyorum.
SPONSORLU
Herkes Hazırsa Fırsat Modu Açıldı!
Yeni bir akıllı cihaz alırken, onu tamamlayacak parçaları edinmek de ayrı bir motivasyon. Telefonunuzu yenilerken “ah bir de kablosuz kulaklığım da olsaydı”, ya da “telefonumu akıllı saatimle tamamlasam ne iyi olurdu” dediğinizi duyar gibiyiz.
Samsung Galaxy ailesinde yer alan akıllı cihazlarda geçerli kaçırılmayacak indirim fırsatlarıyla, uzun zamandır almak istediğiniz telefon ya da tablet ile beraber gelen hediyeler şimdi sizi bekliyor!
Peki Fırsat Modu’nda hangi ürünler var?

- Galaxy S21 Serisi 5G: Galaxy S21 Serisi 5G’yi rakiplerinden ayıran en güçlü özelliklerden biri şüphesiz kamerası. Galaxy S21 Ultra 5G, 108MP ana kamera, 10MP telefoto kamera ve 12MP ultra geniş açılı kamerasıyla aynı sahneyi 4 farklı açıdan film niteliğinde 8K çözünürlükte videolar çekmeyi mümkün kılıyor. Peki Fırsat Modu’nda Galaxy S21 Serisi 5G telefon alanlara muhteşem özellikleri ve tasarımıyla dikkat çeken akıllı saat Galaxy Watch3 Titanium, %50 indirimli desek?
- Galaxy Tab S6 Lite / Galaxy Tab S7: Uzun zamandır tablet almayı düşünenlere harika bir haberimiz var. Galaxy Tab S6 Lite ve Galaxy Tab S7 alanlara özel, klavyeli kılıf hediye! Yaratıcılığınızı güçlendirecek yeni çalışma ve oyun arkadaşınıza şimdi merhaba deyin.
- Galaxy Z Fold2 / Z Flip: Katlanabilir akıllı telefonla bir akıllı telefondan çok daha fazlası olan Galaxy Z Fold2 ve Z Flip akıllı telefon alanlara özel Galaxy Buds Pro kablosuz kulaklık hediye!
- Galaxy M Serisi: 64 MP Dörtlü Arka Kamerasıyla dikkat çeken, video izlemek ve oyun oynamaktan keyif alanlara daha geniş Sonsuz-O Ekran vadeden Galaxy M Serisi akıllı telefonlar ise Fırsat Modu’na özel Level U2 Bluetooth Kulaklık hediyeli!
Galaxy ailesine özel fırsatlar Samsung Online Mağaza’da sizi bekliyor.
Samsung: 1938 yılında Güney Kore'de kurulan ve bugünün tüketici elektroniği devleri arasında yer alan Samsung, Statcounter'ın 2020 Aralık istatistiklerine göre Türkiye'deki akıllı telefon pazarının %44,58'i ile hakimiyeti elinde bulunduruyor. Mobil kategoride, Galaxy ürün grubunda sunduğu akıllı telefon, tablet, kulaklık, saat ürünleriyle en son teknolojiyi son kullanıcıya ulaştıran Samsung; akıllı teknolojilerini televizyon, ses sistemi, beyaz eşya ve küçük ev aletleri kategorilerinde de tüketicilerin hayatlarına taşıyor.

İstanbul'u konuşan fotoğraflar
Fotoğraf: Mehmet Şimşek
Dönüp dolaştığım caddeler var. Kelimeleri taşırken oradan oraya tosladığım küçük çakıl taşları var; evirip çevirdiğim cümlelerin ardında kalanlar. Yine de dönüp dolaşıp aklıma gelen o kelimeler. Tekrar, tekrar, tekrar. Dönüp dolaştığım caddeler var. Şehrin satır araları gibi olanlar. Dönüp dolaştığım. Bir yazıp bir dinlediğim.
Galata'dan Sevgilerle,
Elif





