Ekim ayının son gününün son saatlerinden merhaba. Keşif Sahnesi'yle sadece konuklarımızın sesle başlayıp müzikle şekillenen hikâyelerine eşlik etmiyoruz. Aynı zamanda onların düşünce zincirlerine dâhil olup bugünden geleceğe uzanan tutkularına, hayallerine ve savundukları değerlerine de tanıklık ediyoruz.
Bu haftaki konuğumuz Asena Hayal'le birkaç mekâna sıkışan gece hayatı kültürüne, kulüplerin taşıdığı mesajlara ve özlemle beklenen gelecekteki güzel günlere yolculuk ettik.

Asena ve DAF'la Kraftwerk dövmeleri
Neler var bu sayıda?
👋 Kulis: Artemis ve Asena'nın nerede tanıştığı ve yollarının nasıl kesiştiğinin hikâyesine davetlisin
🚗 Keşif Sahnesi: Sonsuz otobanlardan özgürleştirici dans pistlerine bir yolculuk
🗣 Podcast: Şehrin sokaklarındaki eğlence hayatı, kulüp kültürü, değişen kültür politikaları rotasında bir sohbet
🎒 Beslenme çantası: Thomas Bernhard'dan 5Harfliler'e varan çanta çıktıları
🎶 Şarkılar seni söyler: Geometric Vision'dan Ladytron'a uzanan bir kulak haritası
Bizi takip etmenin diğer yolları:
Instagram: @duendenewsletter
Twitter: @duende_______
Bugünden geleceğe uzanan tutkulara,
Taner
DuendeHer hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.
“Müzik dinleme eylemi, hayatımda en büyük yeri kapsıyor."
Nerede tanıştık? Nasıl yollar kesişti?

Asena'yla ne zaman tanıştığımı hatırlamaya çalışıyorum. Birkaç yıl önceki İstanbul Comics and Art Festival’da (İCAF) olsa gerek. Festival o yıl Moda’daki Saint Joseph Derneği Sosyal Tesisleri’nde düzenleniyordu. Daha sonra Beşiktaş’a geçti — bir yıllık pandemi arasından sonra bu sene yine Kadıköy’e, bu defa Müze Gazhane’ye döndü.
İCAF’ın bitiminden tam bir hafta sonra buluştuk Asena'yla. Önce yıllar evvel oturduğum Galata’daki eski duraklarımdan "Mahalle ne kadar değişmiş!" dedirten sokağın ortasında Federal’de birer kahve, sonra reji asistanlığı yaptığım kısa dönemde binanın terasında çekilen bir intihar sahnesinde dublör olmuşluğumu hatırlatan Aposto! ofisi.
Konuğum onu görmeye alışkın olduğum gibi siyahlar içinde karşımda. Asena'yla sanatın birçok alanını konuşabiliriz — Yıldız Teknik Üniversitesi Bileşik Sanatlar Bölümünden mezun olduktan sonra sanat eksenli işler etrafında şekillendirmiş hayatını. Son yıllarda da parçası olduğu ajansta İstanbul ve Ankara Kahve Festivallerinin yanı sıra İCAF’ın içerik ve küratöryel seçkisinden sorumlu.

Artemis ve Asena, kimin satın aldığını merak ettiği mermerlerin arasında
Bizim daimi konumuz müzik. “Müzik dinleme eylemi, hayatımda en büyük yeri kapsıyor,” diyor. Bunda büyüdüğü dönemde kimliklerin müzik türleri etrafında şekillenmesinin de etkisi var. Giyimden gidilen mekânlara kadar sosyal hayatın birçok alanının “punk,” “metalci” ya da “asitçi” olmana göre belirlendiği yıllar.
Asena Almanya doğumlu. 10 yaşında ailesiyle birlikte Türkiye’ye dönse de iki ülke arasındaki trafik onun için hep sürmüş. Elektronik müzik ve punk’ta Almanya ekolünün sıkı dinleyicisi olduğu için belki, gençliğini orada geçirmiş gibi geliyor bana hep. İstanbul gece hayatının Noh Radio, Markus Tavern, Şahika, Bigudi gibi parlayan mekânlarında DJ performanslarına rastlıyoruz.
Kahve festivallerinde ve İCAF sahnesinde yeni, bağımsız müzisyenleri görmemizde onun parmağı var. Bir süredir, şehrin müzik ve gece hayatının son 30 yılına odaklanan İstanbul Nightlife Project için çalışıyor. Kraftwerk, DAF ve Einstürzende Neubauten’ı çok sevdiğini biliyorum.
Bilmediğim neler var? Onları şimdi soracağım. Öncesinde birlikte hazırladığımız Spotify listesini buraya bırakıyorum.
Sonsuz otobanlardan özgürleştirici dans pistlerine: Asena Hayal
“Dans pisti eşit, bize dikte edilen normun dışına çıktığımız bir yer.”

Televizyonun yanına konan teyp: Evde çalınan politik müzikler ve çan sesi — Asena’nın Almanya’da geçirdiği 10 yıldan aklında kalan ilk sesler bunlar. Çocuklukla ergenlik arasındaki herkesi büyüleme gücüne sahip 90’lar MTV’sini hatırlıyor. Televizyonun yanına koyduğu teybe kaydettiği şarkılar Rednex’ten Cotton Eye Joe ve The Cranberries’den Zombie. Rednex’i kısa sürede geride bırakıp The Cranberries’i biraz daha tutarak ilerliyor kendi sevdiği müziği bulma yolunda.
“Sanatçı çıkmak”: Her yaz aile arabasıyla günler süren yolculukların yapıldığı otobanlardan, temelli dönülüyor Türkiye’ye. Yıl 1995. Lisede grafik tasarım okuduktan sonra istikamet Yıldız Teknik Üniversitesi Bileşik Sanatlar Bölümü. “Sanatçı” olarak mezun olunan bir okul. Asena’nın yeni medya sanatlarına yakın duran işleri, sık sık sese temas ediyor. Rus feminist müzik ve performans sanatı grubu Pussy Riot’ın aktivist eylemini yeniden üreten performans videosu gibi.

Asena'yla Beyoğlu sokaklarında turlamadan hemen önce
Müzik biriktirmekten DJ’liğe: Asena, üzerine bir kariyer kurmadan, eğlenmek için yaptığı DJ’liğin temelini 2010’da, Avusturya’nın Linz şehrinde Erasmus öğrencisiyken atıyor. Streaming hayatımıza bu kadar girmemişken, biriktirdiği müzikleri arkadaşlarıyla paylaşan biri. Ev partileri için yapılan listeler, yıllar içinde mekânlardaki performanslara dönüşüyor.
Sokağın ruhu eve sızarken: “Rahatsız olabileceğim türde müzikler evimin içine kadar giriyor. Eğer benim sevdiğim müzik olsaydı bu, bu kadar rahatsız edecek miydi? O durumda buna tolerans gösterebilecekken, neden müzik değiştiği anda toleransım düşüyor? Bu da kendi içimde sorguladığım bir şey,” diyor pandemi sonrası beklenenden çok daha fazla hareketlenen sokaklar için.
Kendisi hem sokağa taşan bu kültürün parçası hem de kalabalık, gürültülü bir mahallenin sakini. Çaldığı mekânlardaki gözlemi, insanların eğlenmeye çok ihtiyaç duyuyor oluşu. Durumu zorlaştıran da İstanbul gibi bir şehirde, alternatiflerin çok az olmasının getirdiği sıkışma.

Asena'yla daima güneşin peşinden, umudun izinden
“Dans pisti politiktir”: Kamusal alan kullanımından girdiğimiz yol bizi kulüp kültürüne çıkarıyor. Asena’ya göre dans pisti “senin sahnen olabilir. Orada istediğini giyebilir, istediğin role bürünebilirsin. Olması gereken bu.” Sınıfın, hiyerarşik yapının ortadan kalktığı, eşitlik vaat eden, özgürleştirici bir yer olmalı burası — “Bize dikte edilen normun dışına çıktığımız yer.” Bu açılardan da buram buram politik. İstanbul kulüp kültürünü de mimarisinden çalan müziklere kadar steril ve sınıfçı buluyor.
Yaşadığımız coğrafyanın getirdiği, özellikle kadınlar için her an izleniyor olma farkındalığı ve kendini kollama ihtiyacı da işin içine giriyor tabii. Berlin gibi kulüpleriyle ünlü bir şehirde, bu kültür turizmin önemli bir parçası olarak kabul edilip devlet kurumları tarafından desteklenirken Türkiye gibi eğlence sektörünün yüz üstü bırakıldığı bir yerde, doğal olarak ticari kaygılar öne çıkıyor.

Geçtiğimiz yaz sokak buluşmalarını müzikle besleyen Noh Radio'nun önü
Yüksek mekâna giriş ve içki fiyatları, müziğe yapılan müdahaleler eğlence ve kulüp kültürünü dört bir yandan kuşatmış olsa da umut görüyor Asena. Geçtiğimiz yaz, şehrin meydanlarında ücretsiz punk konserleri izlediğimizi hatırlatıyor. Değişen kültür politikaları, üretene de izleyiciye de nefes alma fırsatı veriyor.
İstanbul Nightlife Project: İstanbul’un 10-20 yıl önceki gece hayatını düşünmek bana hüzünlü bir nostalji yaşatmıyor. Aksine zaman zaman üstüme çöken ilerleyememe hissini dağıtıyor ve bunları yeniden yaşayacağımızı hatırlatıyor. Asena’nın masasındaki güncel konulardan biri, İstanbul gece hayatının 90’lardan başlayarak belli bir döneme kadar gelen hikâyesine odaklanan İstanbul Nightlife Project.

Asena'yla Noh Radio'nun hemen yanında
Şehri kulüpler ve mekânlar üzerinden okuyacak bir hafıza ve arşiv çalışması niteliğindeki projenin üç esas ekseni elektronik müzik, rock ve punk sahnesi ve “eller havaya” kültürü. Hangi mecraları kullanacağı henüz açıklanmasa da bu şehirde gece hayatına dair yaşanmış deneyimleri aktarıp dolaşıma sokmayı amaçlayan projeyi takibe alıyorum.
“Otobanda sürüyoruz”: Keşif Sahnesi’ni takip edenler, konukların yanlarında getirdiği kişisel eşyalara ilgimizi bilir. Bu defa Asena’nın bileğindeki “Autobahn” dövmesinin hikâyesini merak ediyorum.
Kraftwerk’in 1975 tarihli, 22 dakikalık şarkısı, tekrarlayan basit ritmi ve “Otobanda sürüyoruz,” cümlesiyle Asena’yı çocukluğuna götürüyormuş. Almanya - Türkiye arasındaki üç günlük araba yolculukları, Yugoslavya sınır polisine rüşvet olarak verilen HB sigaralar, bitmeyen yolların bir çocuğun zihninde sonsuza uzaması — hepsi müzik tarihinin dönüm noktalarından birinde birleşiyor.

Beyoğlu kaldırımlarına düşen parti izleri
Anahtar: Asena’nın yeni kapılar açması için bize bıraktığı anahtar da başka bir dövmesinden geliyor: DAF. Deutsch Amerikanische Freundschaft. 70’lerin sonunda kurulan, geçen yıl kurucu üyelerden Gabi Delgado-Lopez’in ölümüyle sona eren electropunk grubu.
“İstanbul kendi içinde düşüp geri dönüyor. Beyoğlu için de aynı şey geçerli."
Şehrin sokaklarındaki eğlence hayatı, kulüp kültürü, değişen kültür politikaları rotasında ilerleyen bir sohbet.

“İstanbul kendi içinde düşüp geri dönüyor. Beyoğlu için de aynı şey geçerli. Dönüşecek, yeni insanlar gelecek ve Beyoğlu yaşamaya devam edecek.”
Asena’dan duyduğum “Dans pisti politiktir,” alıntısı zihnime kazındı. Yaşamımız ekonomik ve sosyal cendereler içinde, onları elimizde ne varsa onu kullanarak kırıp göğüs kafesimizi genişletmeye çalışarak geçerken sohbetimiz de şehrin sokaklarındaki eğlence hayatı, kulüp kültürü, değişen kültür politikaları rotasında ilerledi.
Umutlu dinlemeler.

Şehrin çok sesli festivali geri dönüyor: MIX Festival

Bu yıl 5. edisyonuyla müzikseverlerle buluşmaya hazırlanan MIX Festival’ın sana bir mesajı var sevgili Duende okuyucusu: Müziğin sesini aç!
Nedir? #yüzdeyüzmüzik katkılarıyla Zorlu PSM’ye geri dönecek olan çok sesli festival, MIX Festival, bu yıl 5-6 Kasım’da sevenleriyle yeniden buluşuyor. Misafirlerini farklı janrlar arası gezintiye çıkarmaya hazırlanan MIX, iki gün boyunca seçkisi geniş bir müzik şöleni yaşatacak olmasının yanı sıra gerçekleşecek yan etkinlikleriyle de dolu dolu bir festival programı sunuyor.
Kimler var? Sonbaharın en keyifli deneyimlerinden MIX’in bu yılki programında kimler yok ki? Tüm prodüksiyonunu kendisinin üstlendiği EP’si Yort Savul: İsyan Manifestosu’nu geçtiğimiz sene yayımlayan ve müziğini “kavram olarak evrensel, ruh olarak yerel” şeklinde tanımlayan Gaye Su Akyol, kendisini sürekli olarak yeniden icat eden; tekno, rock, disko, pop ve punk'ı eşit enerjiyle karıştırabilen modern dans pistinin kendinden emin yorumcusu Vitalic, ilk albümleri Ways to Get Out’la dinleyicilerine; yirmili yaşlarda hayatın akışı boyunca deneyimlenen duygu ve ilişkileri tematik olarak keşfettirmeyi amaçlayan multi-enstrümentalist ve yapımcı Joel Johnston'ın projesi Far Caspian, Tolga Böyük & Erdem Başer ve Eralp Güven üçlüsünden vücud bulan ve dinleyenlerini, en içtenlikle, derinlemesine bir müzikal yolculuğa çıkaran Islandman, birçok büyük festivalin yanı sıra müzikal idolleri John Maus’la Berlin’de biletleri tamamen tükenen bir konser veren dark wave’in yerli ismi Jakuzi, cesaretin, ilhamın ve yeteneklerin gücüne inanarak yola çıkan müzisyen Nova Norda, vizyon sahibi moda tasarımcısı Raf Simons'un hakkında “yeni enerji” diye bahsettiği GOOSE, Anadolu ezgilerinin nostaljik dokusunu fütüristik ögeleriyle, sinematik bas tınıları ve kirli elektro beat’lerle birleştiren Lalalar ve dinlemek için sabırsızlandığımız daha pek çok isim var.
Dahası: Festival kapsamında, farklı tarzlara dokunan dinamik setleriyle dans ritmimizi hareketlendirmeye hazırlanan isimler de Zorlu PSM’nin sevilen mekanlarından Vestel Amfi’de seni bekliyor olacak.
Doyumsuz bir müzik maratonu yaşatmaya hazırlanan MIX Festival 2021 programını detaylı incelemek ve bu çok sesli festivalin bir parçası olmak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.

Asena'yla son durak: Kontra Plak Dükkânı
Asena Hayal, kulağında ve parmağının ucunda sevdiği müzikler, çok disiplinli üretimlerin peşinde yürürken neler taşıyor beslenme çantasında?
- Bir dönem asistanlığını yaptığım, çok sevdiğim arkadaşım sanatçı Köken Ergun'la kafa açıcı sohbetler ve Bali'den Moskova'ya uzanan yurt dışı seyahatlerimiz,
- YouTube'daki 5ninthavenueproject kanalı; Nelson Sullivan'ın 1987'den itibaren New York gece hayatını ve Club Kids yani Michael Alig, Ru Paul, Lady Bunny gibi isimleri videoya çektiği, aslında bir dönemi çok içeriden belgelediği videoları,
- Çatlak Zemin, 5Harfliler, Velvele, Hyperallergic ve son zamanlarda Argonotlar'ın internet siteleri ve bültenleri,
- Başta Haziran'ın programı olmak üzere Kutsal Motor YouTube kanalı,
- Michele Rizzo'nun performans ve koreografileri,
- Thomas Bernhard kitapları,
- Berlin'deki Urban Nation (Museum For Urban Contemporary Art)'ın sergi ve projeleri,
- Deniz Beşer'in Heyt be! fanzini.
Senin için Autobahn dışında en iyi yol şarkısı nedir?
Geometric Vision - Jelly Dream.
Hangi şarkıyı dinlerken her şeyi unutup sadece dans edersin?
Robin S - Show Me Love.
Kendi çocukluğuna bir şarkı dinletebilecek olsaydın ne dinletirdin?
Ladytron - Destroy Everything You Touch.
Keşif Sahnesi'nde artık bir festival kadarız. In Hoodies, Yaren Eren Budak, Özgün Semerci, Deniz Kuzuoğlu, Güneş Özgeç, Taner Yücel, Dilan Balkay ve Barış Demirel'in yayına son olarak Asena Hayal eklendi. Gelecek bölümde yazarak hayataki izlerini bulan ve bunu müziğine yansıtmayı başaran bir konuğumuz var. Takipte kal.
2001 yılından bir çocukluk hatırası, Ateş Kadehi





