Herkese günaydın.
- Bir anket: MetroPOLL araştırma şirketinin Türkiye'nin Nabzı Kasım 2021 anketine göre katılımcıların %71'i "Son yıllarda zenginleştiniz mi, yoksa yoksullaştınız mı?" sorusuna "yoksullaştık" yanıtını veriyor. Zenginleştiğini söyleyenlerin oranı %11 olarak ölçülüyor.
- Bir kutlama: Her adımda bilimi ve aklı esas almayı öğütleyen tüm öğretmenlerin 24 Kasım Öğretmenler Gününü içtenlikle kutluyoruz.
- Bir çalma listesi: ABBA'dan Jon Batiste'e, Billie Eilish'ten Silk Sonic'e, GRAMMY 2022: Nominees.
Endişesiz, sürprizsiz, telaşsız bir gün olsun!
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
• Dün dolar/TL tarihte ilk kez 13,5'i gördü, avro/TL 15 lirayı aştı. Gram altın da bir günde 100 liranın üzerinde artış yaşayarak 770 liranın üzerini gördü. Dalgalanmalar sebebiyle bazı bankaların mobil uygulamalarına erişim problemi yaşandığına ve döviz satışına izin verilmediğine dair bilgiler geldi. Döviz bürolarının bir süre işlemleri durdurduğu belirtildi. Fiyatlama problemi yaşandığı için gübre, zirai ilaç ve toptan mazot alımlarının da durduğu aktarıldı. Akşam saatlerinde İstanbul, İzmir ve Ankara'da protestolar görüldü.
- Ne olmuştu? Cumhurbaşkanı Erdoğan pazartesi akşamı yaptığı konuşmada "faiz sebep, enflasyon netice" söylemini yinelemiş; "yüksek faiz, düşük kur kısır döngüsü yerine ihracat, yatırım, büyüme odaklı bir politika izlediklerini" belirterek "mandacı iktisatçıların reçetelerine itibar etmediklerini" ifade etmişti.
- Erdoğan - Kavcıoğlu görüşmesi: Gün içinde TCMB Başkanı Kavcıoğlu Cumhurbaşkanı Erdoğan’la görüştükten sonra TCMB, bankanın "dalgalı kur rejimi altında kur seviyesine ilişkin bir taahhüdü olmadığına" dair bir açıklama yayımlayarak şirketleri ve vatandaşları döviz piyasalarında gözlemlenen "gerçekçi olmayan ve iktisadi temellerden tamamen uzak" değerlerde yapılacak işlemlerden doğacak kayıplar konusunda uyardı.
- Ekonomistler ne dedi? Ekonomist Hakan Kara, bugünkü kur seviyesiyle önümüzdeki aylarda resmî enflasyonun %30'u geçebileceğini öngördü. "Türkiye'nin kıpırdayacak bir yerinin kalmadığını" belirten Prof. Dr. Veysel Ulusoy 2024 itibarıyla dolar/TL'nin "en iyi ihtimalle" 16-17'yi bulabileceğini söyledi.
• Unicredit, Türk lirasındaki değer kaybının TCMB'yi aralık ayında ya da 2022'nin başlarında faiz artırımına zorlayabileceğine dikkat çekti. Değer kaybının önlenmesi için TCMB'nin rezerv kullanımına başvurabileceği, likidite kısıtlamalarının uygulanabileceği; ancak bu önlemlerin uzun vadede yeterli olmayacağı tahmin edildi. Banka, dolar/TL'nin 2021 sonunda 11,9 olacağını öngörmüştü.
- Bir adım geriden: Dün de Société Générale, TCMB'nin 2021 sonunda ya da gelecek yılın başında "acil durum" faiz artırımına gitmesini ve 2022'nin ilk çeyreğinde politika faizini %19'a çıkarmasını beklediklerini duyurmuştu.
• Bankalararası Kart Merkezi'nin verilerine göre Ekim 2021'de kartla yapılan ödemelerin tutarı bir önceki yılın aynı dönemine göre %50 artarak 165 milyar lira oldu. Aynı dönemde temassız ödemeler, geçtiğimiz yılın iki katına ulaştı. En çok temassız ödeme market-gıda, yemek, akaryakıt ve sağlık-kozmetik kategorilerinde görüldü.
• ABD, enerji fiyatlarını dengelemek için ülkenin stratejik petrol rezervlerinden piyasaya 50 milyon varil ham petrol sürecek. Beyaz Saray, haberlerin şimdiden fiyatların %10 düşmesini sağladığını ifade ediyor.
- ABD Başkanı Biden, "petrol üreten ülkelerin ve büyük şirketlerin petrol arzını talebi karşılayacak kadar hızlı artırmadığını" savunuyor. Petrol endüstrisi ise Beyaz Saray'ın rezervleri kullanmak yerine yerli üretime daha fazla odaklanması gerektiğini düşünüyor.
• İtalya'nın antitröst düzenleyicisi, Apple ve Beats ürünleri satışında rekabete aykırı iş birliği yaptığını belirlediği Apple ve Amazon'a 225 milyon dolar para cezası verdiğini açıkladı. Düzenleyici 2018'de yapılan anlaşmanın hükümlerinin yalnızca belirli bayilerin Amazon'da bu ürünlerin satışına izin verdiğini vurguladı.
- Şirketlerin cevabı: İki şirket de cezaya itiraz edeceklerini bildirdi. Amazon cezanın "orantısız ve haksız" olduğunu, karara kesinlikle katılmadıklarını belirtti.
• Getir, Birleşik Krallık merkezli 15 şehirde faaliyet gösteren hızlı teslimat uygulaması Weezy'yi satın alacağını duyurdu. 700'e yakın çalışanı bulunan şirketle bağlayıcı sözleşme imzaladıklarını bildiren Getir'in Kurucusu Nazım Salur, Weezy'yle son derece uyumlu olduklarına inandıklarını belirtti.
- Bir adım geriden: Yıl başında Birleşik Krallık'ta faaliyet göstermeye başlayan Getir; Hollanda, Almanya, Fransa ve ABD pazarına da girmişti.
• Apple, casus yazılımla cihazlarını hedeflediği gerekçesiyle İsrail merkezli NSO Group'a dava açtı. Pegasus Project isimli bir araştırma dosyası, NSO Group'un Pegasus isimli yazılımıyla siyasetçileri, insan hakları aktivistlerini, gazetecileri hedeflediğini öne sürmüştü. Apple cihazlar da "zero-click" adı verilen ve tıklama gerektirmeyen bir yöntemle bu yazılım tarafından izlenebiliyordu. ABD, NSO Group ve ABD merkezli şirketler arasındaki ticari ilişkileri yasaklamıştı.
- Öte yandan Apple'ın, kur artışına paralel olarak Türkiye'deki çevrim içi mağazasında ürün satışını durdurduğu aktarıldı.
• Uber, Kanada'nın Ontario eyaletinde Tokyo Smoke'la kurduğu ortaklıkla Uber Eats uygulaması üzerinden esrar teslimatına başlayacağını duyurdu. Müşteriler yaşlarını teyit ederek siparişi teslim alabilecekler.
• Demirören Medya'nın sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve borçlarını ödememesi nedeniyle Anadolu Ajansı'yla anlaşmasının bittiği ileri sürüldü. Odatv'nin haberine göre; Anadolu Ajansı Demirören Medya'ya borçlarını ödemesi için 3 kez ihtar gönderdi; ancak para ödenmeyince sözleşme iptal edildi.
• Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 15 Temmuz'dan sonra görevden alınan 427 hakim ve savcının başvurusuna yönelik kararını açıkladı. Mahkeme, tutuklu bulundukları sırada hakim ve savcı olan davacıların tutukluluklarının hukuka aykırı olduğuna, özgürlük ve güvenlik haklarının ihlal edildiğine hükmetti.
- Neden önemli? Türkiye'nin davacılara toplam 2 milyon 135 bin avro tazminat ve masraf ödemesine karar verildi.
• Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu ve CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, dün gerçekleştirdikleri görüşmede erken seçim çağrılarını yineledi. Kılıçdaroğlu, MHP lideri Devlet Bahçeli'ye hitaben "İçinde bir damla millet sevgisi varsa seçimin yolunu aç." dedi.
- Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP lideri Devlet Bahçeli ise "erken seçim yok" mesajı verdi.
- Ekonomi vurgusu: Davutoğlu, bütçenin geçerliliğini yitirdiğini ve sorumlusunun yönetim biçimi olduğunu söyledi. Kılıçdaroğlu "Böyle bir tabloyu görmedim, yaşamadım da. Öyle bir noktadayız ki, döviz kuru elektrik sayacından daha hızlı çalışıyor." şeklinde konuştu.
• CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, partisinin grup toplantısında asgari ücretle ilgili "Mutfaklarda yangın var. Hangi eve giderseniz gidin. Ortak derdimiz asgari ücretle geçinenler; açlık, yoksulluk sınırının altında maaş alanlar. Baskıyla mı fiyatları düşüreceksin? Hal esnafını terörist mi ilan edeceksin?'' dedi.
- Millî güvenlik sorunu: Kılıçdaroğlu, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a hitaben "Sen korkma bu millet senin ne mal olduğunu gayet iyi öğrendi. Sen artık bu saatten sonra Türkiye Cumhuriyeti devletinin temel bir millî güvenlik sorunusun." ifadelerini kullandı.
• Bolu Belediye Meclisi'nin "yabancı uyrukluların nikah ücretlerinin 100 bin lira olarak belirlenmesi ve 4658 sayılı yasa kapsamında oturma izni bulunan yabancıların suyun metreküpte 2,5 dolar olarak ücretlendirilmesi" kararına Adalet Bakanı Abdulhamit Gül ve HDP Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu tepki gösterdi. Anadolu Ajansı, İçişleri Bakanlığı'nın Bolu Belediyesi hakkında soruşturma başlattığını öne sürdü.
- Özcan'ın savunması: Özcan, kararı "Yabancı sığınmacı kardeşlerimiz bundan rahatsız oldular mı? Eğer oldularsa Şam'da su daha ucuz. Buyursunlar nikah ücretleri de Şam'da ucuz." ifadeleriyle savundu.


• Eski Merkez Bankası Başkanı ve İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Durmuş Yılmaz, "Bu gece 00.00'dan sonra teyakkuza davet ediyorum, Resmî Gazete’yi takip etmenizi tavsiye ediyorum." ifadelerine ilişkin "Cuma günü büyük bir ihtimalle Maliye Bakanı görevden alınacaktı. Onu kastettim. Bu tweet maalesef Maliye Bakanı’nın ömrüne 1-2 gün ilave etti." dedi.
• Rusya merkezli gaz şirketi Gazprom, Moldova'nın gazını 48 saat içinde keseceğini açıkladı. Şirket sözcüsü Sergey Kuprianov, bu kararı alırken sözleşme şartlarını göz önünde bulundurduklarını ve son ödeme tarihinin 22 Kasım olduğunu söyledi.
- Bir adım geriden: Moldova, geçtiğimiz haftalarda ilk kez Rusya dışında bir kaynaktan doğal gaz satın almıştı.
• İsrail Başbakanı Naftali Bennett, ülkesinin İran'la nükleer anlaşma imzalamaya sıcak bakmadığına işaret etti. Bennett, İsrail'in yeni bir anlaşma yapılması hâlinde bile anlaşmanın bir parçası olmayacağını ve bu konuda yükümlü hissetmediklerini belirtti.
- Öte yandan: İsrail'in, İran'ın nükleer tesislerine saldırı yapmaya hazır olmak için 1,5 milyar dolar bütçe ayırdığı ileri sürüldü.
- Arka plan: Bennett daha önce Batı ülkelerini "nükleer silah elde etmeyi amaçlayan zalim cellat rejimine karşı uyanmaya" davet etmişti.
- Ya sonra? 29 Kasım'da tekrar başlayacak nükleer anlaşma müzakerelerinde, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları kaldırması bekleniyor.
QNB Finansbank’tan finansçılarına ve müşterilerine dijital gelişim yolculuğu

Pandemi süreciyle hayatımıza giren pek çok teknolojik yenilik ve terimle birlikte, teknoloji ve getirileri hayatımızda daha çok yer yer almaya başladı.
Bu iç görüyle yola çıkan QNB Finansbank, Türkiye’de ilk kez finansçıları, ticari ve kurumsal müşterileri için ‘DigiLearn Gelişim Yolculuğu’ programını başlattı.
Nedir? QNB Finansbank’ın başlattığı ‘DigiLearn Gelişim Yolculuğu’ programı QNB Finansbank çalışanlarının ve pilot olarak seçilen kurumsal/ticari müşterilerinin dijital okuryazarlığı hedefleniyor. Teknolojinin hızla ilerlediği ve yeni kavramların ortaya çıktığı günümüzde, finansçıların dijital terimlere hâkim olabilmeleri, güncel teknolojik gelişmeleri yakından takip edebilmeleri ve istedikleri bilgiye tercih ettikleri farklı kaynaklardan ulaşabilmeleri, program kapsamında mümkün olacak. Hâlihazırda 6 kurumsal, 26 ticari firmaya her ay hazırlanan içerikler gönderilirken, yapılan canlı yayınlara da kurumsal ve ticari müşteriler dinleyici olarak davet ediliyor.
Neler var? 2021 yılında hayata geçirilen ‘DigiLearn Gelişim Yolculuğu’ programında ilk olarak Dijital Terimler Paketi yayımlandı. Sonrasında ise her aya bir teknolojik konu başlığı seçilerek o konuya özel kaynaklar oluşturuldu. İçerikler çoğunlukla en çok izlenen videolar, keşfedilmemiş podcastler (dijital ses dosyası), en son çıkan makaleler oldu. Bunların yanı sıra ayın gündemine bağlı olarak alanında uzman konuşmacıların konuk olduğu canlı yayınlar ve bu alanda uzman finansçılarla birlikte video serileri hazırlandı.
• ABD ve Türkiye, mevcut dijital hizmetler vergisinden ABD'nin hâlihazırda Avusturya, Fransa, İtalya gibi ülkelerle uzlaştığı küresel anlaşmaya geçiş konusunda anlaştı.
- Ya sonra? ABD ve Türkiye'nin 2023 itibarıyla dünya genelinde uygulanması planlanan yeni kurumlar vergisi anlaşmasına geçiş sürecine gireceği belirtildi.
• GoDaddy pazartesi günü yaşanan bir güvenlik ihlali nedeniyle 1,2 milyona yakın WordPress müşterisinin e-posta adreslerinin üçüncü tarafların erişimine açıldığını bildirdi. Şirket üçüncü tarafların derhâl engellendiğini belirtirken güvenlik ihlalinin ardından GoDaddy hisseleri %1,6 düştü.
• Rusya iletişim otoritesi; Google, Facebook, Twitter gibi 13 yabancı ve çoğunlukla ABD merkezli teknoloji şirketinin 2021 sonuna dek Rusya'da resmî olarak temsil edilmeleri gerektiğini, aksi hâlde kısıtlamalar ve yasaklamalarla karşı karşıya kalacaklarını duyurdu.
• Spotify, Netflix'le iş birliği yaparak kullanıcıların Netflix serilerinin soundtrack'lerini ve çalma listelerini dinleyebilecekleri Netflix Hub'ı ABD, Kanada, Yeni Zelanda, Birleşik Krallık gibi birkaç ülkede kullanıma açtı.
- TikTok TV uygulaması, Amazon'un Fire TV platformunda piyasaya sürüldükten sonra Samsung, LG akıllı TV'ler ve Android TV cihazlarında da kullanıma açıldı.
• A Millî Kadın Curling Takımı, Norveç'in Lillehammer şehrinde gerçekleşen Avrupa Şampiyonası'nda İtalya'yı 9-6 yendi.
• Sergio Ramos, altı aylık sakatlık sürecinin ardından takımı Paris Saint Germain'in teknik direktörü Mauricio Pochettino tarafından Manchester City maçı için kadroya dâhil edildi.
• Teniste dünya bir numarası Novak Djokovic, yedinci sezonunu zirvede kapatarak Pete Sampras'ın altı sezonluk rekorunu kırdı.
• LeBron James, geçtiğimiz günlerde oynanan Detroit Pistons - Los Angeles Lakers maçında yaşanan gerginliklerde Isaiah Stewart'a kontrolsüzce vurduğu ve tartışma başlattığı için bir maç men cezası aldı. Stewart da sportmenlik dışı bir şekilde sahadaki tartışmayı tırmandırdığı için 2 maç men cezasına çarptırıldı.

Dün TL'nin değer kaybı %20'ye yaklaştı; Dolar/TL 13,50 seviyesini aşarken Avro/TL 15,20'ye kadar çıktı. Geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanı Erdoğan TCMB'nin politika faizini düşürmesini olumlu karşıladığını belirterek yeni ekonomi politikası hakkında şu ifadeleri kullanmıştı:
"Yüksek faiz-düşük kur kısır döngüsü yerine yatırım, üretim, istihdam, ihracat odaklı ekonomi politikamızla ülkemiz için en doğru olanı yapmakta kararlıyız. Kurdaki yükselişe bağlı fiyat artışı yatırım, üretim ve istihdamı doğrudan etkilemez. Kurdaki rekabet gücü yatırım, üretim ve istihdamda artışa yol açar. Ülkemizi bunca tuzaktan, badireden nasıl çıkardıysak Allah'ın yardımı ve milletimizin desteğiyle bu ekonomik Kurtuluş Savaşı'ndan da zaferle çıkartacağız."
Dolar neden bu kadar hızlı yükseliyor?
TL'nin hızlı düşüşü ve doların ani yükselişinde ana etken olarak Erdoğan’ın yatırım ortamı için TCMB'yi faiz indirimine "zorlaması" görülüyor. Bir yandan dünyada enflasyon kaynaklı faiz artırımları yapılırken Türkiye'de sürekli faiz indirimine gidilmesi de TL'yi en fazla değer kaybeden para birimlerinin zirvesine yerleştiriyor. Ayrıca resmî rakamlara göre %20 olan enflasyona karşılık faizin %15'e düşürülmüş olması da nedenlerden biri.
Erdoğan ne düşünüyor?
Erdoğan ve hükümet yetkilileri son dönemde ekonomi politikasında bir nevi değişikliğe giderek faiz indirimiyle kur artışını destekleyip ülkeye yapılacak yatırımları ve ihracatı artırmayı böylece cari açığı düşürmeyi ve enflasyonu azaltmayı hedefliyor. Ekonomist Mahfi Eğilmez yetkililerin senaryosunu şöyle anlatıyor:
"Bu uygulama sonucunda cari açığın düşeceğini, kurun yüksekliğinin bir çeşit ithal ikamesi yaratarak yerli üretimi artıracağını savunuyorlar. Kurgulanan bu gelişme gerçekleşirse enflasyon üzerindeki kur baskısı azalacak, sonuçta enflasyon düşecek."
- Bir adım geriden: Eylül ayından bu yana TCMB faiz indirimini %19'dan %15'e kadar düşürdü. Bu süreçte enflasyonda beklenen düşüşün sağlanamamasının ardından TCMB Başkanı Kavcıoğlu çekirdek enflasyona "ağırlık vereceklerini" açıkladı; ancak çekirdek enflasyonda da beklenen düşüş gerçekleşmedi. Bu gelişmelerin üzerine Kavcıoğlu geçtiğimiz ay "faizi düşürerek kurun yükselmesine izin vereceklerini bunun cari açığı gerileteceğini ve bu yolla enflasyonda düşüş gerçekleşmesini beklediklerini" ifade etti.
Kamuoyunun hükümetin yeni ekonomi politikasını ilk kez bu açıklamayla öğrendiğini vurgulayan Eğilmez, Kavcıoğlu'nun bu açıklamasının daha sonra hükümet tarafından da dile getirilmeye başladığını belirterek "Ne var ki herhangi bir ekonomi politikası metninde yer almadığı için bu söylenenlerin gerçekten bilerek izlenen bir politika mı yoksa ortaya çıkan sonuçlara göre uyumlandırılmış bir söylem mi olduğu konusu aydınlanmadı." diyor.
Nasıl yorumlanıyor?
Hükümetin "yeni ekonomi politikası" ekonomistler tarafından genel olarak eleştiriliyor ve tepki topluyor. Eleştirilerin temel nedenini Erdoğan'ın "faiz inerse enflasyon da iner" bakış açısı oluşturuyor. Birçok alan uzmanı, bu görüşü "sıra dışı" olarak yorumluyor. Ayrıca "kur artışıyla yatırımın artacağı" beklentisi de eleştirilen bir diğer önerme olarak karşımıza çıkıyor. Yatırımların yalnızca kur artışına bağlı olmadığı özellikle siyasi istikrar, piyasa güveni ve risk unsuru gibi faktörlerin de bu konuda önemli ana etkenler olduğu hatırlatılıyor.
- Deney: Ekonomist Timothy Ash yaşananları "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın büyük ve başarısız ekonomi politikası deneyi" olarak tanımlıyor.
Medya Günlüğü yazarı İsmail Boy, "Dolarda ne oluyor?" başlıklı yazısında hükümetin Merkez Bankası'na "piyasalara sakın müdahale etme" talimatı vermiş gibi göründüğünü, bu şekilde dövizi tamamen serbest bırakarak yükselebildiği kadar yükselmesine göz yumup ihracatta artış, ithalatta azalış yaratılacağının düşünüldüğünü ifade ediyor. Bu şekilde "cari açığın kapatılacağının" değerlendirildiğini belirten Boy, bunun ne kadar gerçekleşebilir olduğunu soruyor ve "kur artışı ile ihracat artışı arasında direkt bir ilişki olmadığını" kanıtlayarak sorunun cevabını veriyor.
Eğilmez yazısının sonundaki değerlendirmede "Faiz ve kur üzerine ekonomi politikası kurulmaz. Ekonomi politikasının amacı nedenleri düzeltmek ve sonuca gitmek olmalıdır. Faiz sonuçtur. Eğer faizi belirli bir noktaya indirmek istiyorsanız politikanızı riskleri düşürmek üzerine kurmanız gerekir." diyor.
Ekonomist Özgür Demirtaş, "Size Yalvarıyorum artık hata yapmayın. Faiz düşünce enflasyon patlar. Faiz kendiliğinden değil de emirle düşünce: Dolar, euro, altın, emlak, arsa, her türlü mal fiyatı fırlar. Öyle olunca bunları elinde tutan zenginler daha zengin, malı mülkü olmayan fakirler daha fakir olur." ifadelerini kullanıyor.
İktisatçı Yalçın Karatepe, "Kriz aşamasından çöküşe geçiş çok hızlı oluyor" derken eski TCMB Başekonomisti Hakan Kara, "Dalgalı kur rejiminde ikinci kez serbest düşüş yaşamayı başaran ülke olarak tarih geçiyoruz. Sadece ve sadece temelsiz bir ısrar uğruna. Yanıldığınızı kabul etmek de bir erdemdir. Çok geç olmadan lütfen bu ısrardan dönün." diye tepki gösteriyor.






