✂️ STI 2023: Moda ve tekstil endüstrilerinde işbirliğiyle sürdürülebilirlik

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, COP28 iklim zirvesinin hemen öncesinde hızla erimekte olan Antarktika’yı ziyaret etti. Guterres, ülkelerin gezegenin ısınmasından sorumlu sera gazı emisyonlarını düşürmek için verdikleri taahhütlerin ele alındığı zirvede de yoğun eylem çağrısında bulundu. 

• Açıklama: Guterres, Antarktika’daki buzulların erime hızının "tamamen yıkıcı" hâle geldiğini belirtti ve kıtanın "uyanmakta olan bir dev" olduğunu ve dünyanın da uyanması gerektiğini ifade etti.

_{© UN/Mark Garten}

• Zamanlama: BM Genel Sekreteri, BM İklim Değişikliği Konferansı'na başkanlık eden Abu Dhabi Ulusal Petrol Şirketi’nin CEO'su Sultan al-Jaber’e, sektörle bağlantıları nedeniyle fosil yakıt endüstrisini daha fazla temiz enerji yatırımı yapmaya teşvik etmede "daha büyük bir sorumluluk" düştüğünü söyledi.
• Birkaç adım geriden: Bilim insanları ve ekoloji aktivistleri, küresel ısınmanın önemli bir göstergesi olan Batı Antarktika Buz Levhası’nı yakından izliyorlar. Nature Climate Change dergisinde geçen ay yayımlanan bir çalışma, gezegeni ısıtan gaz emisyonları azalsa da buz tabakasındaki erimenin "kaçınılmaz" olduğunu belirtiyor.
  • Geçen ay Science Advances dergisinde yayımlanan başka bir çalışma, 1997’den bu yana yaklaşık 50 Antarktika buz rafının en az %30 oranında küçüldüğünü bildirdi. Buz raflarının %28’inin çok kısa sürede yarısından fazlasını kaybettiği ortaya çıktı.

Google ve BBC 100 Kadın programının paylaştığı bilgilere göre "iklim kaygısı" konulu çevrimiçi aramalar bu yıl önemli ölçüde arttı. 

• Çıktılar: Google Trends verileri, 2023’ün ilk 10 ayında "iklim kaygısı" terimiyle yapılan İngilizce aramaların 2017’ye göre 27 kat arttığını gösteriyor. Bu artış, farklı dillerde yapılan aramalarda da kendini gösteriyor. 
  • Portekizce aramalar 73 kat, Çince aramalar 8,5 kat ve Arapça aramalar beşte bir oranında artış göstermiş.

• Detaylar: Araştırmalar, kadınların iklim değişikliği konusunda erkeklere kıyasla daha fazla endişe duyduğunu gösteriyor. Özellikle gençler ve çocuklar bu durumdan etkileniyor. Bu durum—doğal afetlerin yanı sıra—iklim krizinin insan psikolojisine etkisini de gözler önüne seriyor.
  • Sustainability dergisinde yayımlanan bir çalışma, dünya genelinde kadınların bu konuda daha fazla kaygı ve olumsuz his taşıdığını gösteriyor.
• Ek olarak: Google’a göre gezegenin geleceği ve çevre konularında son 12 ayda aramalarda artış görülmüş. "İklim krizi nasıl çözülür?" gibi sorulara yönelik aramalar, insanların konuyu anlama ve eyleme geçme isteğini yansıtıyor. İklim değişikliğinin geleceği, uyumu, sürdürülebilirlik ve sera gazı salımı gibi konularda aramalar önemli ölçüde artış göstermiş.

Ekim ayında Madagaskar’da yaşanan rekor düzeydeki sıcak hava dalgasının insan kaynaklı küresel ısınma olmadan "neredeyse imkansız" olacağı World Weather Attribution tarafından yapılan bir çalışmayla kanıtlandı. İklim krizine bağlı uzun süreli sıcak hava dalgasını inceleyen bu araştırma, Sahraaltı Afrika bölgesi için bir ilk olma özelliği taşıyor. 

• Araştırma sonuçları: Araştırma, sıcaklıkların son zamanlarda ortalamanın 2,5°C üzerinde olduğunu ve sıcaklığın milyonlarca insan üzerindeki etkisinin kayıt altına alınmadığını ortaya koydu. 4 milyona yaklaşan nüfusuyla Madagaskar’ın başkenti Antananarivo, en sıradışı sıcakları gördü.
  • Araştırmacılar, fosil yakıt kullanımının devam etmesi ve dünya sıcaklığının sanayi öncesi seviyelere göre 2°C daha yükselmesi durumunda, 5 yılda bir bu şiddetteki sıcak hava dalgalarının görülebileceğini belirtiyor.

_{Fotoğraf: Karel Prinsloo/UNICEF}

• Önemli bir detay: Afrika’daki birçok hükümet, iklim etkilerini kaydetme kapasitesine sahip değil. Rapora imza atan bilim insanları, bu veri eksikliğinin ölümleri önleyecek tedbirlerin hayata geçirilmesini zorlaştırdığını belirtti.
  • Çalışmaya göre yalnızca sıcak hava dalgaları, son 30 yılda milyonlarca rapor edilmemiş erken ölüme sebep olmuş olabilir.
• Editörün notu: Gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan dünyaya, iklim etkileriyle başa çıkmak için yardım sağlama konusu, 30 Kasım’da başlayan COP28'in odak noktalarından.

Sürdürülebilirlik sadece ekolojik bir sorumluluk değil—ekonomik ve sosyal boyutları da kapsayan kompleks bir kavram. Moda ve tekstil endüstrisi de buna paralel olarak çevresel ve sosyal etkileri azaltma çabalarını ifade eden sürdürülebilirlik anlayışını giderek daha fazla benimsiyor. Bu çabalar; doğal veya geri dönüştürülmüş malzemeleri kullanmayı, atık ve emisyonları en aza indirmeyi, ürünlerin yaşam döngüsünü uzatmayı ve çalışanlarla tüketicilerin refahını yükseltmeyi de içeriyor.

Endüstride güncel durum: Moda endüstrisi, insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının %10’undan ve küresel atık suyun %20’sinden sorumlu; havacılık ve nakliye sektörlerinin birleşiminden daha fazla enerji kullanıyor. Bu da dünya çapında yılda yaklaşık—ABD’nin yıllık su tüketiminin neredeyse yarısına denk gelen—93 milyar metreküp temiz su tüketimiyle sonuçlanıyor.

Küresel çevre kirliliği: Genel anlamda tekstil, giyim ve moda endüstrileri, tedarik zincirinin her noktasında küresel çevre kirliliğine önemli ölçüde katkıda bulunuyor. Örneğin kullanılan ham madde ve işlenmiş ürünler—lifler ve giysiler—çevre için oldukça zararlı. 

Atık miktarları: Giysi üretimi ve taşımacılığı, genellikle gelişmekte olan ülkelerdeki ucuz işgücünden faydalanarak büyük miktarda atık ve sera gazı emisyonu üretiyor. Hızlı modanın tekstil endüstrisindeki atık miktarını ve çevresel etkileri artırdığı da özellikle vurgulanıyor. 

_{İllüstrasyon: Canva Pro}

Bir buluşma alanı olarak Sustainability Talks Istanbul 2023

Dolayısıyla sürdürülebilir ve döngüsel bir tekstil değer zincirine doğru ilerleyen sektör için paylaşım alanları önem kazanıyor. Döngüsel ekonomiye geçiş, küresel tekstil sektöründe gerekli olan dönüşümü tetikleyebilir ve sektörün sürdürülebilirlik sorunlarını hafifletebilir—Sustainability Talks Istanbul da bu yıl dördüncüsünü düzenlediği buluşmada alanında uzman konuşmacıların katkısıyla bunun altını çiziyor.

• Nedir: Sustainability Talks Istanbul, moda ve tekstil endüstrisinde sürdürülebilirlik konusunda farkındalık yaratmak ve çözümler geliştirmek için Orbit Consulting ve Kipaş Textiles işbirliğiyle düzenleniyor. 4 yıl içerisinde güvenilirliğini kanıtlayan platform, İTHİB’in de stratejik ortaklığıyla ham madde tedarikinden enerji ve su kullanımına, moda ve tekstil alanındaki zorluklara sürdürülebilir çözümler sunuyor.
• Yılın teması: Finlandiya Büyükelçiliği, Business Finland ve Hollanda’nın ülke partneri olduğu konferansın bu yılki teması "Etkileşim ve İşbirliği"ydi. Konferansın panelleri, üç konuya odaklandı: Yeni nesil elyaflar, yapay zekayla sürdürülebilirlik uygulamaları, tekstilde döngüsellik ve rejeneratif uygulamalar.

_{İllüstrasyon: Canva Pro}

Neden bu konular: İnovatif çözümler ve sürdürülebilir adımlarla endüstrinin dönüşümü

Mevcut durumu ele alırken geleceğe yönelik umut verici bir vizyon sunmak ve yenilikçi çözümleri teşvik etmek, sektör için giderek daha önemli hâle geliyor. Bunun için sektörde başvurulan veya takip edilen inovatif yöntemleri gözlemlemek mümkün. 

Örneğin yeni nesil elyaflar, bilimsel uygulamalar ve ekolojik endişeler bakımından büyük bir öneme sahip. Araştırmacılar yeni nesil tekstil liflerinde geleneksel optik liflere kıyasla yaklaşık 10.000 kat daha düşük geri saçılım oranı ölçüyorlar. Yapay zeka (AI), veri toplama yetenekleri sayesinde sürdürülebilir gelişim için değerli bir araç olarak sektörde yeni çözümlerin altyapısını oluşturuyor; düşük karbonlu malzemeler, yenilenebilir enerji üretimi ve depolama, iklim değişikliğine dirençli mahsuller gibi sürdürülebilirlik çözümlerinin keşfini ve gelişimini hızlandırabiliyor. Şirketlerin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmasına yardımcı olan AI araçları ve teknikleri de mevcut.  

• Neden önemli?: AI kullanımı, 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını 2.6-5.3 gigaton CO₂ eşdeğeri kadar azaltabilir ve şirketlere ek gelir ve maliyet tasarrufu sağlayarak 1.3- 2.6 trilyon dolarlık bir değer yaratma potansiyeline sahip.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), sürdürülebilir ve döngüsel bir tekstil değer zincirine doğru adil bir geçişin hızlandırılmasında stratejik liderlik sağlıyor. China Association of Circular Economy (CACE), tekstil atıklarının yaklaşık %15’inin yeniden kullanıldığını ifade ediyor. Yeni Bir Tekstil Ekonomisi: Modanın Geleceğini Yeniden Tasarlamak raporu da ekonomik, toplumsal ve çevresel açıdan daha iyi sonuçlar sunan bir tekstil sistemi için eylem planları sunuyor.

Panel çıktıları: Nicolas Prophte, Juliane Nowakowski ve Calvin Woolley

Bütün bunlarla ilişikli olarak STI 2023, sektörün sürdürülebilir bir geleceğe doğru nasıl ilerleyebileceği üzerine bir vizyon ve eylem planı için etkileşim alanı sağlıyor. Calvin Klein ve Tommy Hilfiger gibi büyük markaların sürdürülebilir üretim ve inovasyon konularında öncü adımlar atması için çalışan Nicolas Prophte gibi isimleri ağırlayan etkinlik, İdil Ertürk’ün sorularını yanıtladı:

İzlenebilirlik teknolojisi ve tam şeffaflık çok önemli, ancak markaların çiftçilere ve geri dönüşüm firmalarına yıl yıl, hasat hasat sürekli destek vermesi gerekiyor. Bu uzun vadeli taahhüt, sürdürülebilir uygulamalar için gerekli.

_{İllüstrasyon: Canva Pro}

Sürdürülebilirlik stratejisi, KSS ve kurumsal gelişim uzmanı Juliane Nowakowski, bütünsel sürdürülebilirlik stratejisini geliştirerek tanımlanan hedeflere ulaşmak için çeşitli önlemlerin hayata geçirilmesini sağlıyor—buna kurum kültürü özelinde sürdürülebilir yaklaşımı içselleştirmek de dahil:

Sürdürülebilirlik konusunu, çalışanlarla yaptığımız her toplantıya ve her yönetim toplantısına dahil etmeye özen gösteriyoruz. Bu konuyu hem yukarıdan aşağıya hem de aşağıdan yukarıya doğru ele alıyoruz. Ayrıca, bu karmaşık konu hakkında daha fazla bilgi sağlamak için farklı departmanlarla derinlemesine oturumlar düzenliyoruz. Ne yaptığımızı ve sürdürülebilirlikten bahsederken ne anladığımızı düşünmek için temel bir ortak anlayış oluşturmak zaman alıyor. Bu konuyu sorgulayan insanlar her zaman olacak, bu açık. Ancak ilerleme kaydedildiğini görmek ve mesajı yaymamıza destek olan daha fazla insan görmek cesaret verici.

Benzer şekilde IKEA Genel Merkezi’nde Tekstil Döşeme Kategorisi alanında Sürdürülebilir İşletme Müdürü olarak görev alan ve 28 Kasım’da konuşma yapan Calvin Woolley de perakende sektöründe sürdürülebilir iş modellerinin nasıl geliştirilebileceği ve bu değişimin sektör geneline yayılırken nasıl bir etkisi olduğu üzerine duruyor:

Geleneksel bir zihniyetle karşı karşıya kaldığımız çok sayıda zor durum yaşıyoruz. Bu zihniyet kendini "Şimdiye kadar hep böyle yaptık, bunu değiştiremezsiniz" şeklinde ifade ediyor. Özellikle tekstil endüstrisi gibi eski ve geleneksel sektörlerde bu direnç daha belirgin. Değişikliğin imkansız ve maliyetli olduğu sıklıkla savunuluyor. Ancak maliyetin sadece finansal olmadığını ve değişimin gerçekten mümkün olduğunu keşfediyoruz. Karşılaştığımız en büyük engel, bu zihniyeti değiştirmek ve değişime açık anahtar kişileri bulmak.

Dolayısıyla sürdürülebilirliği içselleştirmek için gereken sektörel deneyimler ve etkileşim alanları oldukça kıymetli. STI 2023, döngüsel ekonominin önemini ve bu alandaki yenilikçi çözümleri vurgulamasıyla öne çıkıyor.