İş dünyasında yaka renkleri, başlangıçta yalnızca iş kıyafetleri ve yakalarının rengine göre çalışan birey gruplarını ifade ediyordu. Mavi yaka terimi ilk olarak 20. yüzyılın başlarında işçilerin, işlerinin parçası olan kir ve yağı gizlemeyi kolaylaştıran mavi kot veya şamre gibi dayanıklı kumaşlar giymesiyle ortaya çıkarken beyaz yaka terimi, 1930'larda ABD'li roman yazarı Upton Sinclair tarafından profesyonellerin giydiği ütülü, düğmeli, beyaz gömleklere gönderme yapıyordu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yani:&nbsp;Mavi ve beyaz yaka işler; emeğin türü, çalışma ortamı ve eğitim düzeyi açısından farklılık gösteren iki ayrı istihdam sınıflandırması olarak <a fr-original-style="" href="https://www.forbes.com/sites/jackkelly/2023/10/26/what-is-the-difference-between-blue-collar-and-white-collar-workers/?sh=6a20fd4158e0" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">nitelendiriliyordu</a>.&nbsp;</li></ul>Bugün ise: İşverenler tarafından hâlâ yaygın olarak kullanılan en yaygın iş yakaları mavi ve beyaz, ancak dev teknolojilerin ve değişen ekonomik manzaraların etkisiyle hızla dönüşen iş dünyası, geleneksel sınıflandırmaları giderek geçersiz hâle getiriyor. Yaka renkleri de teknolojik gelişmelere ve istihdam gerekliliklerine ayak uydurmak için sürekli güncelleniyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öte yandan:&nbsp;Sayısı gitgide artan renklerde farklı yakalar hâlâ eğitim seviyesi, sosyoekonomik durum ve cinsiyet gibi bir sınıflama yelpazesine sahip, değişen tek şey bu sınıfların daha geniş ve kapsamlı tanımlara sahip olmaya başlayışı.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki geçen 100 yılda geleneksel palete hangi renkler eklendi?</h2>Gri yakalı çalışanlar, istihdamları beyaz ya da mavi olarak sınıflandırılamayan, bir tür "gri alana" düşen kişileri ifade ediyor. Bazı durumlarda gri yaka, emeklilik yaşının ötesinde çalışan yaşlı çalışanları tanımlamak için de kullanılıyor. Gri yakalı işler arasında ilk üç sırada havayolu pilotluğu, itfaiyecilik ve hukuk asistanlığı yer alıyor.Mor yakalı işçiler, hem beyaz hem de mavi yakalı işleri yapan vasıflı çalışanları tanımlamada kullanılıyor. Bu çalışanlar esas olarak beyaz yakalıdırlar ancak düzenli olarak bazı mavi yakalı görevleri de yerine getirirler. Bilgi teknolojisi çalışanları, diğer teknoloji çalışanları, bazı mühendisler ve teknisyenler bu sınıftaki en yaygın kariyerler.Altın yakalı çalışanlar, geleneksel olarak beyaz yakalı olarak sınıflandırılmış, son zamanlarda iş operasyonları kendilerini yeniden sınıflandırmayı gerektirecek kadar önemli hâle gelmiş pozisyonları ifade ediyor. İlk defa 1959 yılında Peter Drucker tarafından tanımlanan bu kavram; bilgiyi toplayan, analiz eden, depolayan ve yeni bilgiler üreten kişileri ifade ediyor. Bu kişiler yüksek vasıflı ve yüksek talep gören çalışanlardır. Cerrahlar, mühendisler, anestezi uzmanları, avukatlar ve havayolu pilotları altın yakalı çalışanlara örnek verilebilir.Pembe yakalı çalışan, çoğunlukla kadınların faaliyet gösterdiği alanlarda çalışan kişileri ifade ediyor. Teoride mavi yaka ile arasındaki tek fark cinsiyet olan bu sınıfta güzellik endüstrisi, hemşirelik, sosyal hizmetler, öğretmenlik, sekreterlik veya çocuk bakımı alanlarındaki kariyerler sayılıyor. Pembe yakalı işler genel olarak kadın egemen sektörler olarak kabul ediliyor.Yeşil yakalı çalışanlar, ekonominin çevreyle yakından ilgilenen sektörlerinde istihdam edilenleri ifade ediyor. Genellikle "yeşil işçiler" olarak adlandırılan bu kişiler, sürdürülebilirliği geliştirmeye yardımcı olmak için tasarlanmış çevreye duyarlı tasarımları, politikaları ve teknolojileri uygulamaya odaklanıyor. Alternatif enerji, çevre koruma, eko-teknoloji, organik tarım, geri dönüşüm ve atık yönetimi sektörlerinden çalışanlar bu sınıfta sayılıyor.Sarı yakalı çalışanlar, yaratıcı endüstrilerdeki meslekleri tanımlıyor; bu kişiler beyaz ve mavi yakalı görevlerin yanı sıra her iki kategorinin dışındaki görevleri de yaparak zaman geçirebilir. Fotoğrafçılar, yaratıcı yazarlar, film yapımcıları bu işlere dahil.Kırmızı yakalılar, her türden kamu çalışanını ifade ediyor–Çin özelinde, özel şirketlerdeki Komünist Parti yetkilileri de böyle tanımlanıyor. Bu yaka rengi, ABD hükümetinin eski bir işgücü ücretlendirme yönteminden türüyor: Buna göre, devlet çalışanları maaşlarını "kırmızı mürekkep bütçesi" olarak bilinen bütçeden alıyorlardı.Boz yaka çalışanlar, askerî hizmetlerde çalışan işçileri ifade ediyor. Askerler, ordu, donanma, deniz piyadeleri, hava kuvvetleri, uzay kuvvetleri ve bazen sahil güvenlik gibi orduda görev yapan herkes bu sınıfta.Siyah yakalı çalışan terimiyse madencilik veya petrol endüstrisinde çalışanlara atıfta bulunuyor ancak bazen karaborsa faaliyetleri yürüten kişiler için de kullanılıyor. Hatta genellikle siyah kıyafetlerden oluşan gayriresmî üniformaları nedeniyle sanatçılar, grafik tasarımcılar ve video yapımcıları gibi yaratıcı profesyoneller için siyah yakalı terimini yakıştıranlar da var.İlk kez 2016 yılında ortaya çıkan yeni yaka sınıflandırması, geleneksel olmayan eğitim yolları aracılığıyla teknoloji işlerinde çalışmak için gereken teknik ve sosyal becerileri edinmiş çalışanları ifade ediyor. Bu kişiler dört yıllık bir diplomaya sahip olmayıp bunun yerine yazılım eğitim kampları, teknik sertifika programları, ticaret okulları ve iş başında staj gibi diğer yöntemlerle mesleğe hazırlananları <a fr-original-style="" href="https://www.indeed.com/career-advice/finding-a-job/what-are-job-collars" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">temsil ediyor</a>.Open color çalışanlar evden, özellikle internet üzerinden çalışanları, turuncu yaka çalışanlar&nbsp;ABD'deki hapishane tulumu rengine atıfta bulunarak hapishanede çalışanları,&nbsp;kızıl (scarlet) yaka rengi seks endüstrisinde çalışanları, popped-color&nbsp;yaka rengi zengin bir aileden gelip kendini geliştirmek için 9-5 işlerde çalışan gençleri ifade etmede kullanılıyor. Bir de maddi kazanç yerine kişisel gelişim ve keyif için çalışan yakasız bireyler var.Son olarak, yeni yeni ortaya çıkmaya başlamış olan çelik yakalı çalışan kavramı, robotlara gönderme yaparak yapay zeka çalışanları tanımlıyor.

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İş dünyasındaki en önemli gelişmeler.

Pareto

Mavi ve beyaz yakalı çalışanlar olarak çıktığımız kariyer yolculuğu 2024 yılına dek hangi noktaya geldi?

Geleneksel yaka paletine hangi renkler eklendi?

Job ghosting günümüzde işe alım süreçlerinde çok yaygın, hatta neredeyse beklenir hâle geldi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ghosting nedir?&nbsp;İngilizcede hayalet anlamına gelen ghost kelimesinden türeyen terim, herhangi bir açık uyarı veya gerekçe olmaksızın bir kişiyle tüm iletişimi ve teması beklenmedik bir şekilde sona erdirme ve daha sonra söz konusu kişinin iletişim kurma girişimlerini görmezden gelme olarak nitelendiriliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Job ghosting ise: Şirketlerin adaylara işe alım sürecinin devam etmeyeceğini söylemek yerine adayın artık pozisyon için değerlendirilmediğini anlaması umuduyla tüm iletişimi aniden kesmesi anlamına geliyor.&nbsp;</li></ul>Neden? Çevrimiçi iş ilanlarının ve kolay başvuru butonunun yaygınlaşmasıyla birlikte şirketlerin gelen kutusu özgeçmişlerle dolup taştığından herkese yanıt vermeye yetişmek zorlaşıyor. Ancak özellikle mülakat aşamasına gelmiş adaylara onlarla devam edilmeyeceğini haber vermek yerleşmiş bir beklenti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne olursa olsun:&nbsp;Job ghosting, kuruluşun çalışanlarına saygı göstermeyen zararlı bir şirket kültürüne sahip olduğunun bir işareti.</li></ul>Mülakat için çokça zaman, çokça çaba harcandığından ve süreçte ilerledikçe sonuçla ilgili beklentiler arttığından geri bildirim paylaşmaktan kaçınma tercihi adaylar için kafa karıştırıcı ve cesaret kırıcıdır. Daha da kötüsü, aday herhangi bir yapıcı eleştiri olmadığında neyi yanlış yaptığını ve bir sonraki fırsat için mülakat becerilerini nasıl geliştireceğini bilemez.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İşin diğer tarafı</h2>Son dönemde şirketler de işe alım sürecinin ortasında aniden yok olan adaylardan şikayetçi. İş ilanlarına başvuran adaylar çağrıldıkları görüşmelere haber vermeden gitmeyebiliyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hatta: Pozitif bir mülakat sürecinin sonunda işe başlayan adayların 2-3 gün sonra haber vermeden işten ayrıldığı vakalar bile görülüyor.&nbsp;</li></ul>Hürriyet'ten&nbsp;Emre Eser'in job ghosting terimini başka bir yönden ele aldığı haberinde söz konusu çalışan adayları "hayalet işçiler" olarak <a fr-original-style="" href="https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/soz-verdikleri-gorusmeye-gelmiyorlar-ya-da-ise-baslayip-kayboluyorlar-hayalet-isciler-42422759" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tanımlanıyor</a>. Sektör temsilcileri, “Söz verilen görüşmelere gelinmiyor. İlk gün öğle yemeğine çıkıp dönülmüyor. İş verenin telefonları dahi engelleniyor. Hayalet işçilerle başımız dertte. Aradığımız elemana ulaşamıyoruz” ifadelerini kullanıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Birleşmiş Markalar Derneği Başkanı Sinan Öncel konuya dair şu yorumları yapıyor:</li></ul><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Adaylar, iş arama süreçlerinde en az 8-10 yere başvuruyor. Kimilerini sonradan görmezden geliyor. Burada bir nezaket sorunu var. İnsan kaynakları günde 7-8 görüşme için plan yapıyor ama bunların yarısı görüşmeye gelmiyor. CV gönderiyorlar, sonrasında defalarca arıyorlar. Görüşmeye çağırdığımızda ise neden bile bildirmeden gelmiyorlar. Yani bize önce love bombing, ardından da job ghosting yapıyorlar. Araya aracı sokan çok sayıda aday da görüşmeye gelmiyor. Biz de bunlara şaşırıyoruz."</blockquote><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">24 Saatte İş platformunun kurucusu Mert Yıldız hayalet işçi sorununun Türkiye’de en çok yeme-içme, perakende, lojistik ve güzellik sektörlerinde hissedildiğini söylüyor ve ekliyor: "Uygun adayı işe başlatamayan her işletmenin aylık ciroda %14 kadar kayıp yaşadığını tespit ettik.”</li></ul>

"Job ghosting" terimi günümüzün işe alım ve mülakat süreçlerinde birçok şirket ve çalışan adayı için büyük bir problem olarak karşımıza çıkıyor. Hem şirket hem de kişilerin nezaketi ve profesyonelliği korumak adına bu konudan ders çıkarması şart.

Bir nezaket sorunu: Hayalet başvurular

Vanity Fair, Vogue ve GQ gibi prestijli yayınların ana şirketi Condé Nast'ın&nbsp;400'den fazla çalışanı, şirketin personel çıkarma planı nedeniyle 23 Ocak Salı günü 24 saatlik tarihî bir iş bırakma eylemi yürüttü. Sendika ayın 22'sinde yaptığı açıklamada, işçilerin yönetimin işten çıkarma görüşmeleri sırasındaki kullandığı "hukuka aykırı pazarlık taktikleri"ni protesto ettiklerini belirtti. Sendikalı çalışanlar, şirketin New York’taki merkezi önünde ve Oscar Ödülleri'nden ilhamla kırmızı halı üstünde ünlülerin step and repeat&nbsp;(adım at ve tekrarla) fotoğraf alanı klişesini taklit ederek yürüyüş yaptı. Okurlardan da 24 saat boyunca dergilerle sosyal medyada etkileşime girmemeleri istendi.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://x.com/nyguild/status/1749792496014479715?s=20" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2024/0/2024-01-29T11:41:16.203Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.03" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Önemli detay:&nbsp;Architectural Digest, Bon Appétit ve Glamour gibi Condé Nast yayınlarındaki çalışanları da temsil eden sendika, Eylül 2022'deki sertifikasyondan bu yana ilk sözleşmeleri için pazarlık yapıyor.&nbsp;</li></ul>Arka plan:&nbsp;Protesto, Condé Nast'ın 1 Kasım'da işgücünün %5'ini işten çıkarmayı planladığını duyurmasından aylar sonra geldi. Şirket daha sonra planı revize etmiş; 94 sendikalı üyesini—yani Condé Nast sendikasının yaklaşık %20'sini—işten çıkaracağını duyurmuştu. Sendikanın pazarlık ekibi, yönetimin teklifine karşı çıkarak daha az sayıda işten çıkarma, daha fazla kıdem tazminatı ve işten çıkarmalarda moratoryum önerdi. Ardından da yayıncının Ocak ayı başında yaptığı son teklifin toplam işten çıkarma sayısını 94'te tuttuğunu ve önerilen kıdem tazminatını neredeyse yarıya indirdiğini söyledi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Moratoryum nedir?&nbsp;Fransızca kökenli moratoryum kelimesi, borçlunun ödeme gücünü kaybetmesi nedeniyle borçlarının tümünü veya bir kısmını ödeyemeyeceğini ilan etmesi anlamına gelir. Genelde borçlu ile alıcının borcun yeniden yapılandırılması için anlaşmasıyla sonuçlanır.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak:&nbsp;Sendikanın karşı teklifinin ardından Condé'nin, şartları daha kötü bir anlaşma önerdiği iddia edildi. Bunun üzerine Condé Sendikası'nın üst kuruluşu New York NewsGuild, Ulusal Çalışma İlişkileri Kurulu'na (NLRB) şirket aleyhinde "geriletici pazarlık" suçlamasında bulundu. NewsGuild Başkanı Susan DeCarava, "Condé Nast'taki medya çalışanları şirketin başarısının ve mükemmellik konusundaki itibarının anahtarıdır. İşte ve pazarlık masasında yaptıkları işe&nbsp;saygı duyulmasını hak ediyorlar" dedi. Condé Nast, birliğin suçlamalarına kamuoyu önünde yanıt vermedi.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2024/0/1/1706526060661.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.78" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Angela Weiss / Getty Images<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Açıklama: Condé Nast Sendikası CNE Birimi Başkan Yardımcısı Ben Dewey, "Şirketin işten çıkarma listesinde yer alan çalışma arkadaşlarımız için yaklaşık üç aydır verdiğimiz mücadele bizi bugüne getirdi. 24 saatlik iş bırakma eylemimiz, meslektaşlarımızın arkasında sağlam bir şekilde durmak ve Condé Nast yönetimine &nbsp;pazarlık masasında işten çıkarmalarla ilgili saygısızlıklara müsamaha göstermeyeceğimizi mümkün olan en açık şekilde göstermekle ilgili. Bizimle iyi niyetle pazarlık yapmaya başlamalarının zamanı geldi" ifadelerini kullandı.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2024/0/1/1706528296904.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.39" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Angela Weiss / Getty ImagesDikkat çekici: Popüler kültür referanslı pankartlar arasında The Devil Wears Sunglasses When She Lays You Off (Şeytan Sizi İşten Çıkarırken Güneş Gözlüğü Takar) başlığı da vardı. Bu protesto, geçen hafta şirketin müzik dergisi Pitchfork’u kapatıp GQ'nun bir bölümüne dönüştüreceğini açıklamasına atıfta bulunuyordu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bununla birlikte:&nbsp;Ünlü oyuncu Anne Hathaway de greve destek verdi. Vanity Fair dergisinin çekimine gelen Hathaway, giyimi ve makyajı yapılırken grevden haberdar oldu. Hathaway grevdeki çalışanlara destek için çekimi iptal ettiğini söyleyerek dergiden ayrıldı.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2024/0/1/1706526405237.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Laura Wagner / The Washington Post Perspektif:&nbsp;Haber merkezleri son dönemde hiç bitmeyecekmiş gibi görünen işten çıkarmalar ve maliyet kesintileriyle karşı karşıya. Condé Nast protestosundan iki gün sonra Business Insider da personelinin %8'ini işten çıkardığını duyurdu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Los Angeles Times'ın sendikalı çalışanları, 19 Ocak Cuma günü beklenen işten çıkarmaları protesto etmek için birden çok şehri kapsayan tek günlük bir grev planladı. İki hafta öncesinde Genel Yayın Yönetmeni Kevin Merida, sahibi Patrick Soon-Shiong ile editoryal müdahale ve diğer konulardaki anlaşmazlıklar nedeniyle istifa etmişti. Buna ek olarak gazete, reklamlardaki düşüş nedeniyle Haziran 2023'te 74 haber merkezi çalışanını işten çıkarmak zorunda kalmıştı. The Wrap, gazetenin yılda 50 milyon dolar kaybettiği bildirdi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Forbes'un&nbsp;editoryal çalışanlarını temsil eden sendika, 25 Ocak Perşembe günü başlayıp 29 Ocak Pazartesi günü sona eren üç günlük bir iş bırakmaya gitti. Sendika, yönetimin sözleşme görüşmelerini yavaşlatma girişimlerini protesto ederken bu, Forbes'un 106 yıllık tarihindeki ilk iş bırakma eylemi oldu. Yine 25 Ocak'ta&nbsp;New York Daily News&nbsp;gazetesi de 30 yılı aşkın süredir ilk kez iş durdurdu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">7 Aralık 2023'te ise Washington Post'un yaklaşık 700 sendikalı çalışanı, toplu sözleşme görüşmelerinin tıkanmasını ve planlanan işten çıkarmaları protesto etmek amacıyla 24 saat boyunca iş bıraktı. Bu da WP gazetecilerinin 1975'ten beri yaptığı ilk iş bırakma eylemi oldu.</li></ul>Ek olarak:&nbsp;Geçen iki yıl içinde Gannett, Insider, G/O Media, Ziff Davis, Wirecutter, Miami Herald, Pittsburgh Post-Gazette, Palm Springs Desert Sun, Washington Post ve NBC News'te de sendikalar grev ya da iş bırakma eylemleri yaptı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Değinmeden geçmeyelim: Grevler ve iş bırakma eylemleri, giderek sendikal müzakere taktiklerinin daha büyük bir parçası hâline geliyor. Ancak otomobil işçileri, Hollywood yazarları/oyuncuları ve Kaiser sağlık hizmetleri çalışanları da dahil olmak üzere yüksek profilli grevlerin damgasını vurduğu 2023 yılında sendikalar daha fazla işçi kazanmış olsa da sendikalı ABD'lilerin oranı <a fr-original-style="" href="https://www.washingtonpost.com/business/2024/01/23/union-membership-low-strikes-labor/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">rekor düşük seviyeye</a> geriledi.</li></ul>

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

Medya şirketleri hiç bitmeyecekmiş gibi görünen işten çıkarmalar ve maliyet kesintileriyle karşı karşıya. Condé Nast'ın yaklaşık 400 çalışanı, şirketin hukuka aykırı pazarlık taktiklerini protesto için 23 Ocak'ta iş bırakma eylemi yaptı.

Condé Nast'ta grev: 'Şeytan sizi kovarken güneş gözlüğü takar'

ABD'deki büyük teknoloji ve medya şirketleri 2024 yılına yeni işten çıkarma planlarıyla başladı; böylece geçen yılki işten çıkarmaların devam edeceğinin sinyallerini verdi.&nbsp;Hatırlatma dozu: Geçen yıl 260.000'den fazla kişi işinden oldu. 2023 bu açıdan Silikon Vadisi için 2000'lerin başındaki dot-com krizinden bu yana görülmüş en kötü yıldı. Yöneticiler toplu işten çıkarmaları açıklamak için pandemi nedeniyle artan işe alımları, yüksek enflasyonu ve zayıf tüketici talebini gerekçe gösterdi. <a fr-original-style="" href="https://www.cnbc.com/2024/01/26/tech-layoffs-jump-in-january-as-alphabet-meta-microsoft-reach-high.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İşten çıkarmalar</a> 2023 yılı Ocak ayında 277 teknoloji şirketinin yaklaşık 90.000 kişiyi işten çıkarmasıyla zirve yaptı ve yıl sonuna doğru ivme kazanmadan önce Eylül'e kadar azalmaya devam etti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bugüne baktığımızda:&nbsp;2024 itibarıyla teknoloji şirketlerinin işgücü, büyük ölçüde pandemi öncesi seviyelere geri döndü, enflasyon geçen yılın yarısı seviyelerine geriledi ve tüketici güveni toparlanır vaziyette. Buna rağmen, Layoffs.fyi web sitesine göre 2024 Ocak ayında şu ana kadar 85 şirketten 23.670 çalışan işten çıkarıldı ve bu sayı 2023 Mart ayından bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu esnada:&nbsp;ABD teknoloji sektöründe işgücü küçülmesini tetikleyen her ne ise, <a fr-original-style="" href="https://www.axios.com/2024/01/27/tech-layoffs-microsoft-amazon-google-corporate-profits" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Wall Street bunu fark etti</a>. S&amp;P 500 bu ay, Muhteşem Yedili olarak adlandırılan teknoloji hisselerinin öncülüğünde tüm zamanların rekorunu kırdı. Alphabet, Meta ve Microsoft da görülen rekor seviyelerden nasibini aldı.</li></ul>Wall Street işten çıkarılan teknoloji çalışanlarının haberleriyle çalkalanırken, giderek daha fazla teknoloji şirketi işçi çıkarıyor. <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/technology/big-tech-media-firms-start-off-2024-with-fresh-us-job-cuts-2024-01-26/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Reuters'ın derlemesine göre</a>, henüz Ocak ayı bitmeden duyurulan büyük işten çıkarmalar şu şekilde:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Unity Software, 8 Ocak'ta çalışanlarının %25'ini işten çıkarmaya hazırlandığını duyurdu. Karardan 1.800 çalışanın etkileneceği tahmin ediliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">11 Ocak'ta Walt Disney'in sahibi olduğu Pixar Animation Studios, bazı şovların üretimini tamamladıktan sonra ihtiyaç duyulandan daha fazla personele sahip bölümlerde işten çıkarmalar yapacağını açıkladı. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Amazon; 9 Ocak'ta oyun platformu Twitch'in çalışanlarının %35'ini, 11 Ocak'ta sesli kitap ve podcast departmanı Audible'ın işgücünün %5'ini, 18 Ocak'ta Buy with Prime birimi çalışanlarının yaklaşık %5'ini işten çıkaracağını açıkladı. Şirket tüm bunlara ek olarak 10 Ocak'ta, yayın ve stüdyo operasyonları tarafındaki işten çıkarmaların 2024'te de devam edeceğini bildirdi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Alphabet; 11 Ocak'ta Google, Pixel, Nest ve Fitbit&nbsp;departmanlarının mühendislik, Google Asistan ve AR ekiplerinden yüzlerce kişiyi işten çıkardı. Fitbit'in kurucu ortakları James Park ve Eric Friedman'ın da şirketten ayrıldığı aktarıldı. 16 Ocak'ta Google, reklam satış ekibinden yüzlerce kişiyi işten çıkardı. 22 Ocak'ta da Alphabet'in teknoloji geliştirme birimi X Lab'de yeniden yapılandırma kapsamında onlarca çalışan işten çıkarıldı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">23 Ocak'ta&nbsp;eBay yaklaşık olarak mevcut işgücünün %9'unu, Los Angeles Times da gazete sendikasına üye 94 gazeteciyi işten çıkaracağını açıkladı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">24 Ocak tarihli haberlere göre IBM, 2024 yılında bazı çalışanları işten çıkarmayı planlıyor ancak şirket yapay zeka merkezli roller için daha fazla kişiyi işe alacak ve muhtemelen yılı personel sayısı değişmeden bitirecek.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yine 24 Ocak'ta otonom araç teknolojisi şirketi Aurora Innovation, yeniden yapılanma çalışmalarının bir parçası olarak işgücünün %3'ünü azalttığını açıkladı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Microsoft,&nbsp;25 Ocak tarihinde Activision Blizzard ve Xbox'ta 1.900 çalışanı işten çıkarmaya hazırlandığını açıkladı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Aynı günün haber başlıkları arasında, şirket CEO'su Barbara Peng'in Business Insider personelinin yaklaşık %8'ini işten çıkarma planı da vardı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">SalesForce, 26 Ocak'ta küresel işgücünün yaklaşık %1'ini işten çıkaracağını duyurdu.</li></ul>Bir adım sonrası: Teknoloji harcamaları daha istikrarlı bir ekonomi sayesinde toparlandığından, işten çıkarmaların toplam boyutunun geçen yılki büyük kesintilere kıyasla çok daha küçük olması bekleniyor. Ancak bu yıl beklenen işten çıkarmaların gerekçeleri değişmiş görünüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yüksek verimlilik hedefi:&nbsp;Danışmanlık firması BDO'nun CFO Görünüm Anketi'ne göre&nbsp;genel trend, şirketlerin 2024 yılı süresince küçülmeye devam etme planlarını ortaya koyar nitelikte. CFO'ların %55'i, en büyük önceliklerinin yapay zeka kullanımı yoluyla maliyetleri ve verimliliği optimize etmek olduğunu bildirdi. Dikkat etmek gerek, bu sebepler "anlaşma yapmak" ve "sermaye artırmak"tan önce geliyor. Ocak ayındaki şirketlerin de bir kısmı "yeniden yapılanma" ve "verimliliği artırma" kervanına katılanlardan.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yapay zekanın rolü: Sektör uzmanları, bu yıl işten çıkarmaların daha küçük çaplı ve hedef odaklı yürütüleceğine inanıyor. Yapay zeka yarışında arayı kapatmak için yarışan firmaların teknolojiye harcadıkları milyarlarca doları dengelemek için bu tür adımlar atma olasılığı daha yüksek görülüyor. Yukarıdaki listeden örnek vermek gerekirse; <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/technology/tech-layoffs-continue-after-year-efficiency-2024-01-16/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">hem Google hem de Amazon</a> yapay zeka çalışmalarına agresif bir şekilde yatırım yapıyor. Microsoft ile arasındaki farkı kapatmaya çalışan Google, yapay zeka yarışında yeni bir sekme açarak geçen ay uzun zamandır beklenen Gemini modelini tanıttı. Amazon da OpenAI'nin GPT-4 modeliyle rekabet etmek için Olympus kod adlı bir model geliştiriyor.</li></ul>

İşgücü büyük ölçüde pandemi öncesi seviyelere geri döndü. ABD enflasyonu geçen yılın yarısı kadar, tüketici güveni de toparlanır vaziyette ama işten çıkarmalar son sürat devam ediyor.

Son sürat 2024: İşten çıkarmalar hız kesmiyor

1,7 milyon öğrencinin eğitim gördüğü özel okullarda, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'yle %56,89'lük tavan zam oranı belirlendi. Bu oran yalnızca ara sınıflar için geçerli, başlangıç sınıflarının kayıt ücretini belirleme konusunda özerkliğe sahip birçok özel okulda %200-300 seviyelerini aşan zam oranları açıklandı. Veliler durumdan şikayetçi. Öğrenci Veli Derneği Başkanı Ömer Yılmaz, bu çıkmazı özel okulların MEB’in yönetmelikte net bir şey söylememesi üzerine durumu suistimal etmesi şeklinde açıklıyor. Yılmaz, aynı zamanda tartışılan ücretlerin erken kayıt dönemini&nbsp;kapsadığını, asıl kayıt döneminde "çok sıkıntı olacağını" söylüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Perspektif: Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) 2022-23 dönemi örgün eğitim verilerine&nbsp;göre; Türkiye'deki 14 bin 281 özel öğretim kurumuna 1 milyon 670 bin 729 öğrenci kayıtlı. Aynı dönemde özel öğretimin toplam içindeki payının ise kurum bazlı olarak %19, öğrenci sayısındaysa %9,3 olduğu görülüyor.</li></ul><a fr-original-style="" href="https://haberglobal.com.tr/gundem/bu-paralari-kim-odeyecek-ozel-okul-fiyatlari-katlandi-311820" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Haber Global'den Mert İnan'ın haberine göre</a>, büyükşehirlerdeki birçok özel eğitim kurumu kapılarını 400-500 bin liradan açarken, yıllık yemek ücretlerinin 80-90 bin lira seviyesine ulaşması da can sıkıcı sonuçlar doğuruyor. İstanbul'da fiyatları 500-750 bin lira arasında değişen anaokulları da var.&nbsp;Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, konuya dair yaptığı 19 Ocak tarihli açıklamada mevcut yönetmeliğe göre ara sınıflar için özel okulların fiyatlarını belirleme yetkisi MEB'e aitken özel okulların başlangıç ücretini kendilerinin belirleme yetkisi olduğunu hatırlattı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nedir? Başlangıç sınıflar birinci, beşinci, dokuzuncu sınıflar ve eğer varsa hazırlık sınıfını kapsıyor. Bunlar haricindeki tüm seviyeler ise ara sınıfları oluşturuyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öte yandan: Özel okul ücretleri, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’ne göre belirleniyor. Yönetmeliğe göre, özel okulda devam eden öğrencilerin eğitim ücreti belirlenirken öğrenci kayıt sözleşmesinde belirlenen ücret dikkate alınıyor ve bu ücretlere [(bir önceki yılın Yİ-ÜFE ortalaması&nbsp;+ bir önceki yılın TÜFE ortalaması)/2]+5 oranından fazla artış yapılamıyor. Bu formüle göre özel okulların, gelecek yılki eğitim öğretim ücretlerini ara sınıflardaki öğrenciler için en fazla %56,89 oranında artırabileceği öngörülüyor.</li></ul>Bakan Tekin, "Özel okullarımızın TEFE-TÜFE + %5 kadar zaman yapma hakları var. Kendilerini uyarıyoruz. Yeni başlayanlar için yönetmeliğimizde bir bağlayıcılık yok. Dün yine Maliye Bakanımız görüştü, biz de kendileriniyle görüştük. Bu konuda fikir alışverişimiz devam edecek"&nbsp;ifadelerini kullandı.Türkiye Özel Okullar Derneği (TÖZOK) Başkanı Zafer Öztürk ise özel okullara yapılacak keyfî bir ücret tespitinin kendilerini güç durumda bırakacağını söylüyor, bu konudaki tepkileri "basının kışkırtması"na bağlıyor. <a fr-original-style="" href="https://www.patronlardunyasi.com/haber/ozel-okullar-erken-kayitlara-yapilan-fahis-zamlari-savunurken-meb-arayi-bulmaya-calisiyor-veliler-ise-tepkili-uc-cepheli-egitimde-zam-kriz-var/303972" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Patronlar Dünyası'ndan Ali Kemal Erdem'in haberinde</a> TÖZOK Başkanı, 1000'in üzerinde okulun kapanması ve 20 bin öğretmenin istihdam dışı kalmasıyla sonuçlanan bu durumu haksızlık olarak nitelendiriyor.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Bir maliyet raporu yayınladık. Hiçbir sektöre yapılmayan bir regülasyon 2022-2023 eğitim döneminde özel okullara yapıldı. Enflasyon 2022’de %80’lerde iken o zamanki eğitim bakanımız Mahmut Özer, mevcut yönetmeliğin arkasından dolanarak bize %36 kısıt getirdi. Sonra şu anda içinde olduğumuz eğitim yılında bu sefer yönetmelik değiştirilerek ‘Rakam bakanlıkça belirlenir’ diye ifade kondu ve bir gecede %65 sınır getirildi. Ki o sene %124 devlet değerleme oranı vardı. Bu sene de %100 devlet değerleme oranı var. Asgari ücret artışı %100. Bizim giderlerimiz %459 arttı. Ancak bize iki sene regülasyon yapıldı.&nbsp;</blockquote><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Zafer Öztürk bu açıklamalara ek olarak, verdikleri hizmetin bedava bir alternatifinin de olduğunu söyleyerek pahalı bulduğu için özel hastaneye gitmeyenlerin özel okula da gitmemesi gerektiğini savundu.</li></ul>Öte yandan:&nbsp;Fahiş fiyatlara rağmen,&nbsp;Türkiye’de özel eğitim kurumlarında çalışan eğitimciler çoğunlukla asgari ücret civarında seyreden maaşlar karşılığında çalışıyor. Geçen yaz, Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası, taban maaş ve güvenceli çalışma taleplerini duyurabilmek için TÖZOK önünde bir basın açıklaması yapmak istedi. Polisin müdahale ettiği eylemde, öğretmenlerin 26’sı ters kelepçeyle gözaltına alındı.Yorumlar: <a fr-original-style="" href="https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/abbas-guclu/ozel-okul-ucretleri-7066344" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Milliyet Yazarı Abbas Güçlü</a>, özel okul ücretlerinin eskiden orta ve üstü beyaz yakalı çalışanların ödeyebileceği düzeyde olduğunu, bugüne gelindiğinde fiyatların üst düzey bürokratlar ve özel sektör yöneticilerinin bile yanından geçemeyeceği hâle geldiğini söylüyor.Dahası:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/ozel-okullarda-zam-bilmecesi-fiyatlari-kim-artiriyor-haber-1663059" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gazete Duvar'dan Pelin Akdemir'in haberine göre</a>, Veli-Der Bursa Şube Başkanı Barış Dinga, kamu okullarındaki çocuklara ayrılmayan kaynakların özel okullara ayrılabildiğini belirtiyor. Birçok veli de doğal olarak, verilen hizmetin bedavası olduğunu bilmesine rağmen özel okulda kalmayı tercih ediyor.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Eğitim alanındaki uygulamalar, ekonomik durumu müsait olmasa bile velileri, çocuklarını özel okula göndermek zorunda bırakıyor. Okullarda dinselleşme, meslek veya imam hatip lisesi dayatmaları velileri çocukları özel okula göndermeye zorluyor."</blockquote>Benzer pencereden:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.birgun.net/makale/sekuler-olan-parali-islami-olan-parasiz-500227" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">BirGün'den Ozan Gündoğdu</a> ise velilerin artan ilgisinin zenginleşmenin bir sonucu olmadığı konusunda hemfikir, problem devlet okullarına yönelik güvensizlikler ve eğitimin ideolojikleşmesi.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Veliler artık müşteri olduklarını içselleştirmiş durumda. Zira parasız, bilimsel, kamusal eğitim talep etmek yerine, 'ucuza eğitim' talep ediyorlar. Eğitimin herkes için bir hak olduğunu, bundan 20-30 yıl önce, bu ülkenin hemen tüm çocuklarının kamusal eğitimden geçtiği günleri unutmuş görünüyoruz. İktidar kamusal olana kendi ideolojisini dayatırken bu dayatma karşısında şikayet edenleri ‘istemeyen özele gitsin’ diyerek kovuyor. Kamusal alan muhafazakarlaşırken, bu muhafazakarlaşmadan tedirgin olan toplum kesimlerine seküler olan ‘satılıyor’. Satın alabiliyorsanız ne ala, satın alamıyorsanız, buyrun İmam-Hatip’e…"&nbsp;</blockquote>

MEB, özel okullara 2023-34 eğitim öğretim döneminde ara sınıflar için %56,89'luk zam tavanı açıkladı. Başlangıç sınıflara kayıt yaptırmak isteyen veliler ise bazı özel okullarda %300'e varan zamlarla karşılaştı.

Eğitime paha biçilemiyor: Özel okullarda zam krizi

İnternet, yıllardır insanların profesyonel ve kişisel yaşamları arasındaki sınırları belirsizleştiriyor. 2002 yılından bu yana "iş dünyasının sosyal medya platformu" betimlemesiyle varolan LinkedIn, hepimizin bildiği gibi bir özgeçmiş oluşturmak, sektördeki diğer kişilerle bağlantı kurmak, yeni beceriler geliştirmek ve iş aramak için kullanılan bir mecra. Ancak pek çok alanda alışılagelmiş düzeni değiştirmesiyle ünlü Z kuşağının profesyonel hayata girişiyle, LinkedIn'in kullanım alanları da yeniden tanımlanmaya başlandı. Genç profesyoneller LinkedIn'in sadece kariyer hamleleri için değil, romantik manevralar için de kullanılabileceğine karar verdi.&nbsp;Flört uygulamalarının yaygınlaşması ve Covid-19 kapanmaları sonrası sosyalleşme alanlarının dijitalleşmesi gerçek bağlar ve bağlantılar kurma becerimizi elbette ki dönüştürdü. Gelinen noktada profesyonel bir networking uygulaması olan LinkedIn de artık iş ve aşkın eskisi kadar ayrıştığı bir yer olmaktan çıktı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Perspektif: Genç profesyonellerin önemli bir kısmı yüz yüze iş arkadaşlığı etme dönemini kaçırdı. Bu da LinkedIn'in 20'li yaşlardaki çalışanlar için artan popülaritesinin bir sebebi olabilir. Kurumsal iletişim danışmanlığı şirketi Authentic Social'ın kurucusu ve eski bir LinkedIn çalışanı olan Caitlin Begg, insanların LinkedIn'de elde etmeye çalıştığı şeyin aslında bir "kolektiflik duygusu" olduğu <a fr-original-style="" href="https://www.businessinsider.com/linkedin-is-a-dating-app-remote-work-online-romance-2024-1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yorumunu yapıyor</a>.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nasıl?&nbsp;Sosyal medya ve popüler kültür üzerine araştırmalar yapan Temple University Sosyoloji Profesörü Dustin Kidd, bu durumun ilk olarak Friendster ve Myspace'de ortaya çıktığını belirtiyor ve aşk arayışı tarafından ele geçirilen sosyal medya platformlarının ortak özelliğine dikkat çekiyor: Direkt mesajlar, yani sık kullanılan ismiyle DM'ler. Başka platformlar gibi LinkedIn'de de doğrudan mesajlaşabilmenin kolaylığı ve&nbsp;görece gizliliği insanları flörte teşvik ediyor.&nbsp;</li></ul>Peki Tinder, Bumble, Hinge, OkCupid gibi devlerden müzik veya astrolojiyi başrole koyan niş uygulamalara kadar birçok seçeneğin olduğu bir çağda neden LinkedIn? Bunun birkaç sebebi olabilir.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neden LinkedIn?</h2>Kullanıcılar LinkedIn profillerinde yalan söyleyebilseler de bu popüler flört uygulamalarına kıyasla daha az rastlanan bir durum. İnsanlar işe alınmak ve en iyi niteliklerini göstermek istedikleri bir yerde en fazla doğruyu biraz bükebilir çünkü yalan söyleyip söylemediklerini kontrol edecek kurumsal mekanizmalar olabileceğini düşünürler. Dolayısıyla "randevu koparma" amacıyla olduğundan daha dürüst hareket eder. Özenle hazırlanmış sosyal medya hesaplarının bol olduğu bir dünyada LinkedIn, bir kişinin doğruya en yakın temsilini sunar.Ayrıca LinkedIn kullanıcıları, yine flört uygulaması kullanıcılarına kıyasla daha ciddi bir kesim olarak düşünülebilir—en azından stabil bir iş ve finansal istikrar sahibi insanlar. Yapısı gereği platform, büyük ihtimalle kariyer hedefleri olan ve yaptığı işte başarılı olmak isteyen insanları içeren bir tanışma havuzu sağlıyor. Eğitim, çalışma geçmişi ve kariyer hedefleri gibi diğer platformlarda olmayan filtreleme katmanları ekliyor.İşler iyi gitmezse de görüşülen kişi her zaman "yalnızca profesyonel bir bağlantı" olarak kalabilir.&nbsp;Öte yandan: LinkedIn'in <a fr-original-style="" href="https://tr.linkedin.com/legal/professional-community-policies?" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Profesyonel Topluluk Politikaları</a> sayfasında şu ifadeler yer alıyor:<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; color: rgb(94, 53, 177); box-sizing: border-box;">"İstenmeyen iltifatlar, romantik ilişki talepleri, evlilik teklifleri, cinsel teklifler veya imalar ya da müstehcen ifadelere izin verilmez. LinkedIn flört sitesi değil, profesyonel ağ oluşturma platformudur. Romantik ilişkiler yaşamak, randevuya çıkmak veya birinin görünümü ya da çekiciliği hakkında cinsel yorumlarda bulunmak için LinkedIn’i kullanmayın."</blockquote><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kariyer gelişimine odaklanan bir uygulamada çizgileri bulanıklaştırmak da tehlikeli dinamiklere yol açabilir. Mesela, güçlü pozisyondaki insanların sektöre yeni girecekler üzerinde iktidarlarını kullanması bu risklerden biri. 2023 tarihli bir <a fr-original-style="" href="https://www.forbes.com/sites/kimelsesser/2023/08/14/more-than-90-of-women-surveyed-received-sexual-advances-on-linkedin/?sh=62197ce145ce" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Forbes makalesi</a>, kadınların %91'inin en az bir kere LinkedIn üzerinden istenmeyen romantik teklif ya da cinsel açıdan uygunsuz mesaj aldıklarını belirtiyor.</li></ul>Online flört sektörü:&nbsp;Küresel pazar büyüklüğü 2022 yılında 8 milyon dolar olarak kaydedildi ve 2023'ten 2030'a kadarki süreçte %7,6'lık bir yıllık bileşik oranla (CAGR) artacağı <a fr-original-style="" href="https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/online-dating-application-market-report" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">öngörülüyor</a>.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İlk uygulama ne zaman ortaya çıktı?&nbsp;Bu sorunun yanıtı muhtemelen düşündüğünüzden daha eski bir tarihe uzanıyor. Online flört kavramının ortaya çıkışı Operation Match isimli uygulama ve 1965 sonbaharına dayanıyor. O yıl, iki genç Harvard öğrencisi IBM 1401 bilgisayarını kullanarak ABD'deki ilk bilgisayar tabanlı çöpçatanlık hizmetini yarattı. 75 sorudan oluşan bir anket, 3 dolarlık bir ücretle birlikte bilgisayar tarafından oluşturulan bir eşleşme listesine erişim sağlıyordu. 1966 yılına gelindiğinde Operation Match, hizmetlerini 90.000 kişiye ulaştırmıştı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son yıllardaki popülerliğinin sebebi ne?&nbsp;2010'lu yıllarda artan akıllı telefon kullanımı, endüstrinin patlama noktası oldu. 2013'te bir startup olarak ortaya çıkan Tinder, insanları çok basit bir fikirle tanıştırdı: "Evet için sağa", "hayır için sola". Uygulamada iki kişi birbirlerinin resimlerini sağa kaydırdığında iletişime geçebiliyordu.&nbsp;</li></ul>Özetle:&nbsp;Bazıları LinkedIn'in bu kullanımını alışılmadık ve riskli bulurken, diğerleri geleneksel flört uygulamalarının tekrarlayıcı yapısının aksine burada daha gerçek bağlantılar bulabileceklerini düşünüyor. Bu hafta mutlaka LinkedIn'e bir göz atıp değerlendireceğiz.

Tinder, Bumble, Hinge, OkCupid gibi devlerden müzik veya astrolojiyi başrole koyan niş uygulamalara kadar birçok flört seçeneğinin olduğu bir çağda neden LinkedIn?

İş için sola, eş için sağa

Uzmanlar, gelecekte turistik seyahatlere getirilen kısıtlamalardan derinden etkileneceğimizi öngörüyor. Avustralya merkezli seyahat acentesi Intrepid Travel ve The Future Labs Institute tarafından hazırlanan "<a fr-original-style="" href="https://www.thefuturelaboratory.com/blog/intrepid-travel" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">A Sustainable Future for Travel</a>" isimli rapor, bazı bölgelerde turizmi tamamen durduracak kadar radikal değişikliklerin yaşanacağı konusunda uyarıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rakamlar: Günümüzde, her bireye düşen karbon emisyonunun yılda 2,3 ton ile sınırlandırılması gerektiği belirtiliyor. Somutlaştırmak gerekirse bu, Brezilya'nın Rio de Janeiro kentinden Suudi Arabistan'ın Riyad kentine bir gidiş-dönüş yolculuğa eşdeğer. Ancak kişi başına düşen ortalama karbon ayak izi ABD'de yılda 16 ton, Avustralya'da 15 ton ve İngiltere'de ise 11,7 ton seviyesinde. Yani, genele bakıldığında ortalama %85'lik bir azalış,&nbsp;emisyon miktarlarını "ideal seviyelere" yaklaştıracak gibi görünüyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Turizmin ve seyahat sektörünün geleceği</h2>Seyahat sektörü, iklim kriziyle mücadelede kritik bir noktada duruyor. Bu endüstri, toplam karbondioksit emisyonlarının %8'inden sorumlu. Havacılık ise tek başına toplam miktarın %2,5'ine neden oluyor. İklimle ilgili tarihin bu kritik döneminde seyahat sektörünün sorumluluk almaktan kaçınması, tehlikeli gidişatın devam etmesine neden olacak.&nbsp;Raporda, hiçbir değişiklik yapılmadan devam edildiği takdirde sektörün uyum sağlamak zorunda kalacağı üç ana başlıktan söz ediliyor. Bunlardan ilki karbon pasaportları. Kişisel emisyon sınırlamalarının yeni bir norm hâline gelmesi, bugün sahip olduğumuz "sınırsız uçma hakkı"nda değişikliğe gidilmesi söz konusu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne diyorlar? The Future Laboratory Kurucu Ortağı Martin Raymond, karbon pasaportlarının turizmin çehresini değiştireceğini söylüyor.</li></ul><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Kişisel karbon izinleri, karbon emisyonlarını kontrol altına almaya ve seyahatin yarattığı ayak izini azaltmaya yardımcı olabilir. Bu izinler, 2050'ye kadar 750 milyar tonu hedefleyen küresel karbon bütçesiyle uyumlu pasaportlar olarak ortaya çıkacaktır. 2040'a kadar, izin verilen yıllık seyahat sayısının sınırlandığını görebiliriz."</blockquote>İkinci önemli başlık, seyahat destinasyonlarındaki muhtemel değişimler. Bugünün popüler destinasyonlarının artan sıcaklıklarla birlikte gitgide elverişsizleşmesi, seyahat tutkunlarını "güneş" yerine "gölge" aramaya itebilir. Aşırı sıcakların ve sel, deprem, yangın endişelerinin artmasıyla birlikte, geleneksel plaj tatillerinden daha serin ve güvenli destinasyonlara doğru bir kayma görülebilir. Sağlık ve güvenlik, insanların seyahat kararlarını doğrudan etkiliyor ve iklim değişikliği artık uzak bir risk değil, bugüne dair bir endişe kaynağı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne diyorlar?&nbsp;Sürdürülebilir Turizm Uzmanı Elissa Garay, "2050 yılına kadar kadar, Maldivler gibi alçak adalar yaşanmaz hâle gelebilir. Denize yakın oldukları için sevdiğimiz Venedik ve Amsterdam gibi birçok destinasyon da büyük risk altında." ifadelerini kullanıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dahası:&nbsp;Intrepid Travel Çevresel Etki Yöneticisi Dr. Susanne Etti&nbsp;ise şu açıklamalarda bulunuyor:</li></ul><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Seyahat alışkanlıkları evrilecek. Örneğin, Nepal'de treking sezonu olan Mart-Nisan ve Eylül-Kasım arası dönemler, toprak kayması riskini önlemek amacıyla kısalabilir. Geleneksel yaz tatilleri, Akdeniz, Avustralya ve Kanada gibi ülkelerin ormanlık alanlarına geziler yangınlar nedeniyle yeniden gözden geçirilecek. Norveç Fiyortları, İzlanda'nın Akureyri ve Finlandiya'nın Kuzey Ostrobotniya gibi kentleri, İskandinavya ve Baltık bölgelerinin bazı yerleri, yükselen yaz sıcaklarından kaçmak isteyenler için cazip seçenekler olabilir. Belçika, Slovenya ve Polonya da Güney Avrupa'nın alternatif rotaları olabilir."</blockquote>Gelelim üçüncü başlığa, sanal destinasyonlar. Rapora göre, iklim kriziyle mücadele için yeterli önlem alınmadığı takdirde 2040'a kadar dünyanın birçok favori destinasyonu sanal hâle gelmek zorunda kalacak. Kovid-19 sırasında turizm kurulları, 360 derece videolarla ilgi çekici destinasyonlar yarattı; tur şirketleri, havayolları ve oteller turistleri sanal gezilere yönlendi. Tatil destinasyonları turist dostu olmaktan çıkarsa doğal olarak bu tür sanal etkinlikler ana akım hâline gelecek. Metaverse, iklim değişikliği nedeniyle konaklamaya elverişsiz hâle gelen veya yok olan yerlerle etkileşime geçmenin tek yolu olabilir.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Cep bilgisi:&nbsp;Okyanusya'da küçük bir Pasifik ülkesi olan Tuvalu, yükselen deniz seviyeleri nedeniyle dijital bir versiyonunu oluşturan ilk ülke.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak:&nbsp;Böyle bir durumda, etkileşimli teknolojiler hiçbir zaman gerçek dünya deneyiminin yerini tutamayacağından küresel turizmin ekonomik etkisi risk altına girecektir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne diyorlar? Intrepid Travel Başkanı ve Kurucu Ortağı Darrell Wade, şu ifadeleri kullanıyor:</li></ul><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Seul gibi büyük şehirler, fiziksel dünyaya sanal paraleller oluşturarak dijital ikizlerini oluşturmaya başladı bile. Sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik kombinasyonunu kullanılarak küresel destinasyonları simüle edilmiş bir ortamda canlandırmak için ellerinden geleni yapacaklar.
2040'a kadar insanlar, Kuzey Işıkları'nı görmek için İzlanda'ya veya Beş Büyükler'i görmek için Güney Afrika'ya seyahat etmeye ihtiyaç duymayabilir."&nbsp;</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sonuç olarak</h2>İklim değişikliği ileride karşımıza çıkabilecek bir risk değil, güncel bir tehlike. Gelecekte, iklim değişikliği sebebiyle elverişsiz hâle gelen coğrafyalar ve seyahat kısıtlamaları insanların dünyayı rahatça keşfetme özgürlüğünü elinden alabilir.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hatırlatma dozu:&nbsp;Seyahatin dönüşümü, 2021 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP26) imzalanan Glasgow İklim Eylemi Bildirgesi ile başlatıldı. Bildirge, sektörün gelecek on yıl içinde emisyonları yarıya indirme ve 2050'den önce net sıfıra ulaşma konusundaki taahhütlerine işaret ediyor.</li></ul>Gerekli yeniden yapılandırmanın bilinçli bir şekilde uygulanması elzem. Eko-inovasyon ve teknolojiye kucak açma, seyahatin devrim niteliğinde bir dönüşümün eşiğinde olduğuna işaret ediyor; ama bir an önce de aksiyon almak gerek.

Gelecekte, iklim değişikliği sebebiyle elverişsizleşen konumlar ve seyahat kısıtlamaları insanların dünyayı rahatça keşfetme özgürlüğünü elinden alabilir.

Güneşten gölgeye: İklim değişirken seyahat

Bu sabah itibarıyla dünyanın dört bir yanında perakendeciler, müşterileri mağazalara çekmek için indirim ve fırsatlar sunmaya başladılar. Bu fenomen dijital ortama da taşınarak tüketicileri ekrana kilitledi ve her yıl olduğu gibi bu Kasım'da da harcamaların yeni bir zirveye ulaşacağı beklentilerini yarattı. Yüksek faiz oranları ve enflasyon nedeniyle artan maliyetler kimseyi alışverişten alıkoymuyor, aksine daha Kasım başlamadan fırsat ve indirim kovalar hâle getiriyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dahası:&nbsp;Tüketicilerin <a fr-original-style="" href="https://www.fastcompany.com/90987998/black-friday-increase-online-shopping-2023" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">daha Black Friday gelmeden</a> –1-20 Kasım tarihleri arasında– bir yıl öncesine göre %5'lik bir artışla 63,2 milyar dolarlık çevrimiçi harcama yaptığı belirtiliyor. Fakat artan hayat pahalılığının etkisiyle tüketicilerin tercih ettiği ürün gruplarında değişiklik gözlemleniyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Black Friday terimi nereden geliyor?</h2>Black Friday, ABD'de Şükran Günü'nden sonraki güne denk gelen ilk cuma gününe deniyor. 1929 Büyük Buhranı'ndan sonra satışları canlandırmak üzere ortaya atılmış bu terim, finansal çöküşe dayanıyor. 1932'den itibaren Noel alışveriş sezonunun başlangıcı olarak kabul ediliyor ve ilk kez 1961'de Philadelphia'daki <a fr-original-style="" href="https://www.nytimes.com/2021/11/26/business/how-black-friday-got-its-name.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">polis memurları tarafından</a> kullanılarak perakende dünyasında bir anlam kazanıyor. 1980'lere kadar ABD’de belli bölgelerde uygulanan bu indirimler 1990'lar ve 2000'lerde giderek tüm ülkeye yayılıyor.<img src="https://images.aposto.com/2023/10/4/1700754058074.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.40" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><a fr-original-style="" href="https://www.nbcchicago.com/news/local/what-is-the-origin-of-the-term-black-friday/3285840/#:~:text=Some%20have%20argued%20that%20the,the%20day%20after%20the%20holiday." rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Meşhur ismin arkasında</a>, hem Şükran Günü sonrasındaki tatil alışverişini hem de Cumartesi günkü geleneksel futbol maçına katılmak için şehre gelen çok sayıda turistin yarattığı kaosu ve uzun mesaileri tasvir etme ihtiyacı yatıyor. Diğer bir görüş, o gün mağazaların havanın aydınlanmasından önce açılması ve karardıktan sonra kapanması üzerine bu ismin verildiğini savunuyor. En akla yatkın açıklama ise terimin, perakendecilerin Şükran Günü'nden sonra artan satışlarla "kırmızıdan siyaha" geçtiklerini belirtmesiyle popülerleştiği...<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne anlama geliyor?&nbsp;Kırmızı zarar edildiğina dair bir indikatör iken siyah renk kârı ifade ediyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki tüm dünyaya nasıl yayıldı?</h2>Amazon 2010'da Black Friday'i Avrupa'ya tanıtan ilk şirket oldu. Bu "kutlu gün", 2008'de Kanada'ya, 2010'da Birleşik Krallık'a, 2013'te Avustralya ve Yeni Zelanda'ya girdi. Artık "Le Black Friday" kültürel açıdan korumacılığıyla bilinen Fransa'da bile kutlanıyor. Hatta etkinlikle ilgili küresel aramaların %13'ü Almanya ve Brezilya'dan geliyor.&nbsp;Ek olarak:&nbsp;Black Friday, bazı bölgelerde yerel versiyonlarıyla yerleşti. Meksika'da bir iş grubu, Kasım ayının üçüncü pazartesi günü düzenlenen "El Buen Fin" gününü icat etti. Ortadoğu'da görece pozitif bir yaklaşımla "White Friday" indirimleri ortaya çıktı. Türkiye'de ise bu indirim dönemini bildiğimiz üzere "Efsane Cuma", "Süper Cuma", "Beklenen Cuma" isimleriyle karşılıyoruz.Perspektif:&nbsp;Bu günün uluslararası çapta tanınır hâle gelmesinde ise tahmin edilebileceği üzere çevrimiçi alışveriş furyası büyük rol oynadı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ek olarak: Sosyal medyanın yüzyılın sonlarından bu yana yükselmesi ve küreselleşmesiyle özellikle yeni kuşak tüketiciler dünyanın herhangi bir yerinde, herhangi bir anda neyin trend olduğunun da farkında.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Black Friday'den Black November'a&nbsp;</h2>Black Friday indirimleri dünya çapında yayıldığı gibi, <a fr-original-style="" href="https://www.forbes.com/sites/jonbird1/2023/11/20/le-black-friday-how-an-american-tradition-spread-round-the-world/?sh=7cdb58ee7ac5" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ay geneline</a> de yayılmaya başladı. Ekim sonunda ön satışlarla başlayan ve Şükran Günü'nden sonraki pazartesiye denk gelen çevrimiçi alışveriş günü "Cyber Monday"e (Siber Pazartesi) kadar uzanan bir "Black November"&nbsp;(Kara Kasım) ortaya çıktı. Bunların hemen öncesinde de "11.11 Singles' Day"&nbsp;(Bekarlar Günü) indirimleri var. Yani aslında Black Friday, artık Black November indirimlerinin ikinci ayağı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rakamlar: 2023 itibarıyla Black Friday ve Cyber Monday sırasıyla %95 ve %86'lık bilinirlik oranlarıyla küresel çapta en çok tanınan perakende etkinlikleri oldu. Singles' Day de yavaş yavaş Avrupa pazarında popülerlik kazanmaya başladı; Polonyalı tüketicilerin %56'sı, Alman tüketicilerin %41'i ve İsviçreli tüketicilerin %37'si tarafından bilinir hâle geldi.</li></ul>Hâl böyle olunca:&nbsp;Perakendeciler de elbette takvimlerinde kasım ayını işaretledi; kasım ayı başlarında satın alma teşvikleri sunarak satışları öne çekip erken satın almaya hazır müşterileri ödüllendiriyor ve tatil döneminde satış ivmesi yaratıyorlar. Çevrimiçi alışveriş etkisinin giderek yükseldiği bir dünyada, satışları erkene çekmek teslimatla ilgili son dakika sorunlarını azaltmaya yardımcı olduğu için de çekici.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/10/4/1700754245578.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.42" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tüketici tarafı</h2>Boston Consulting Group'un (BCG) 9 Kasım tarihli <a fr-original-style="" href="https://www.bcg.com/press/9november2023-black-friday-cost-of-living-crisis-drives-hunt-for-bargains" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">raporu</a>, tüketicilerin %74'ünün bu yıl Kasım ayındaki satış etkinliklerinden yararlanmayı düşündüklerini belirtiyor. Bu, 2022'ye kıyasla %7'lik bir artış.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ek olarak:&nbsp;Bu Kasım ayında en çok harcamayı ABD'li tüketicilerin yapması beklenirken onları İsviçre ve Almanya takip ediyor.&nbsp;</li></ul>Genel durum: Tüketiciler, enflasyona tepki olarak satın alma alışkanlıklarını değiştiriyor; %50'sinden fazlası son üç ay içinde zorunlu olmayan alışverişlerini azalttıklarını, %49'u fiyatları daha sık kontrol ederek karşılaştırdıklarını, %41'i de fırsat ve promosyonları takip ederek alışveriş yaptıklarını bildiriyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Detaylar:&nbsp;Bu eğilimlerin devamı olarak, tüketiciler kasım ayındaki indirimlere artık üst segment ürünler için daha az, temel ihtiyaçlarını karşılamak için daha fazla yöneliyor. Yetişkin giyimi ve tüketici elektroniği ülkeler genelinde en çok tercih edilen ürün kategorileri olurken elektroniğin 2022'ye kıyasla güçlü bir düşüş kaydettiği gözlemleniyor.&nbsp;</li></ul>

Black Friday nasıl oldu da Şükran Günü'nden sonraki günü tanımlamak için kullanılmaya başlandı ve dünyanın geri kalanına yayıldı?

Black Friday: Nasıl ortaya çıktı, nasıl yayıldı? 

ABD'de 200'ün üzerinde Starbucks şubesinde çalışan binlerce barista, 16 Kasım Perşembe günü şirketin 52 yıllık tarihindeki en büyük greve imza attı. 40 eyaletteki Starbucks şubelerini etkileyen iş bırakma eylemi, müşterilere tatil temalı kırmızı, yeniden kullanılabilir bardaklar hediye edilen ve yılın en yoğun günlerinden biri olan "Red Cup Day"e&nbsp;(Kırmızı Bardak Günü) denk getirildi. Starbucks Workers United,&nbsp;"Kırmızı Bardak İsyanı"&nbsp;olarak adlandırdığı eylemle Starbucks'ı ücretler, sosyal haklar gibi çalışma koşullarını belirleyecek iş sözleşmeleri için pazarlık yapmaya çağırdı.Detaylar:&nbsp;Son iki yılda 360'ın üzerinde Starbucks şubesinde örgütlenen Starbucks Workers United sendikasının liderleri, şirketin işçilerin ilk sözleşmesi için pazarlık sürecini yasa dışı bir şekilde ertelediğini ve engellediğini <a fr-original-style="" href="https://www.cbsnews.com/news/starbucks-on-strike-red-cup-day-rebellion/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söylüyor</a>.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Özellikle devasa sipariş yığılmalarıyla karşılaşılan büyük promosyon günlerinde, çalışanlar üzerindeki stresi azaltacak düzenlemeler yapılması talep ediliyor. Sendika, işçilerin Starbucks'ın gelecekteki promosyon günlerinde mobil siparişi kapatmasını da istiyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sendikaya göre, New York'ta sendikasız Starbucks çalışanları, işçi koruma yasalarını ihlal ettiği iddiasıyla şirket aleyhine suç duyurularında bulunuyor. 50'nin üzerinde mağazayı kapsayan yeni şikayetlerde, Starbucks'ın kentin <a fr-original-style="" href="https://www.nbcnews.com/news/us-news/starbucks-workers-file-labor-complaints-nyc-union-goes-largest-ever-st-rcna125481" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Adil Çalışma Haftası Yasası'nı</a> ihlal ettiği iddia ediliyor. 2017'de yürürlüğe giren yasa, işverenlerin fast-food çalışanlarına programlarını en az iki hafta önceden vermesini ya da vardiyalar için prim ödemesini gerektiriyor.&nbsp;</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2023/10/0/1700412239282.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.55" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Neden önemli? Starbucks grevi; otomotiv, eğlence ve sağlık hizmetleri gibi diğer sektörlerde binlerce sendikalı işçinin iş bıraktığı ve rekor ücret artışlarıyla güçlü sendika sözleşmeleri kazandığı bir döneme denk geldi. United Auto Workers grevine ABD Başkanı Biden'ın da katıldığı göz önünde bulundurulursa, önümüzdeki dönemde işçi hareketlerinde bir yükseliş görmek şaşırtıcı olmayacak. UAW, UPS ve Hollywood yazarları sendikaları da bu yıl grevleri ya da grev tehdidini kullanarak önemli kazanımlar elde etti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Birleşik Otomobil İşçileri (UAW), Detroit'in üç büyük otomobil üreticisi Ford, General Motors ve Stellantis'e&nbsp;karşı benzeri görülmemiş bir grev düzenledi ve üç büyük anlaşmadan kazanımlarla çıktı. Bu anlaşmalar 150 bin işçi için ücretlerde en az %25'lik –bazı geçici işçiler için %168'e varan– artışın yanı sıra emeklilik katkı payları gibi sosyal hakları da artırmayı taahhüt etti. Eylül ayında başlayan grev, Ekim ayında sona erdi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD'nin en büyük sağlık kuruluşlarından Kaiser'in 75 bini aşkın personeli, ülke tarihinde sağlık çalışanlarını kapsayan en büyük grevi düzenledi. İmzalanan sözleşme, dört yıl boyunca toplam %21 oranında genel ücret artışını, performans paylaşım planı kapsamında çalışanlara daha fazla ödeme yapılmasını ve artan eğitim, öğretim ve toplu işe alım etkinlikleri de dahil olmak üzere personel krizinin ele alınmasına yönelik taahhütleri içeriyor. Hem grev hem de başarılı sonuç, Ekim ayı içerisinde tamamlandı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Writers Guild of America (WGA)&nbsp;grevi, 11 bin 500 üyesiyle Alliance of Motion Picture and Television Producers (AMPTP) ile anlaşmaya varılmasıyla sonuçlandı. Hollywood yazarlarının yapay zeka, veri şeffaflığı ve asgari çalışma koşulları ile ilgili üç yıllık iyileştirmeler üzerine el sıkışıldı. Mayıs ayında başlayan grev, Eylül ayında sona erdi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Teamsters sendikası, UPS teslimat şoförlerinin 5 yıllık bir dönem sonunda 170 bin dolar maaş ve sosyal haklar kazanmasını garanti altına aldı. Şirketin web sitesine göre, 443 bin UPS çalışanının %70'i bu sendika tarafından temsil ediliyor. Görüşmeler Temmuz ayında sona erdi ve son 60 yılın en büyük iş bırakma eylemine dönüşebilecek grevin önüne geçildi.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2023/10/0/1700411784536.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Ne dediler? İşgücü ve sendika uzmanları, ekonominin birçok işçinin daha fazla hak talep edebileceği şartları olgunlaştırdığını çünkü bazı şirketlerin son yıllarda elde ettiği rekor kârların daha fazla para anlamına geldiğini söylüyorlar. Ayrıca, son aylarda haberlere konu olan işçi eylemlerinin genellikle bulaşıcı olduğunu da ekliyorlar.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Duke Üniversitesi Profesörü Matthew Johnson, "Gördüğümüz grevlerin çoğu yüksek kârlılıkların görüldüğü sektörlerde yaşanıyor. Bu durum sendikalaşmayı cazip hâle getiriyor çünkü sendikalar bu kârların bir kısmını işçilere ayırma konusunda daha iyi bir konuma sahip olabilir" açıklamasında bulundu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Düşük işsizlik oranları ve tüketici harcamalarındaki artış da sendikaların son dönemdeki kazanımlarında kilit rol oynadı. Virginia Commonwealth Üniversitesi Profesörü Victor Chen, işçilerin iş piyasasında başka seçenekleri olduğunu bildiğini ve şirketlerin müşteri talebini karşılamaya istekli olduğu durumlarda, koşulların genellikle sendikaların lehine olduğunu söyledi.&nbsp;</li></ul>ABD'de çalışanların sadece %11'i bu tür eylemler yapabilecek bir sendika tarafından temsil ediliyor. İleriki dönemde, sendikaları harekete geçiren güçler, sendikasız çalışanları da sendikalaşmaya itebilir ya da sadece bir sonraki maaş pazarlığı esnasında ellerini güçlendirebilir. Birçok temsilci, önümüzdeki yıllarda otomotiv, sağlık, eğitim ve gıda hizmetleri sektörlerinde daha fazla çalışanın işverenlerinden daha fazlasını talep etmesini beklediklerini söyledi. Benzer bir hikaye, pandemi sonrasında hâlâ açık pozisyonları doldurmakta zorlanan öğretmenler, çocuk bakım uzmanları ve gıda hizmeti çalışanları da dahil olmak üzere diğer çalışanlar için de yaşanabilir.Sonuç olarak:&nbsp;Ekonomik iklim, ABD genelinde sendikal faaliyetlerin artmasında çok önemli bir rol oynarken, kamuoyunun ve siyasilerin desteği de tablonun önemli parçaları oldu. İşçilerin hoşnutsuzluğunun arttığı ve ekonomik koşulların elverişli olduğu sektörler, sendikal faaliyetler için olgunlaşmış olabilir. ABD'deki işçi sendikaları son iki yılda taleplerinde daha cesur davranarak, enflasyonun neden olduğu harcama gücü kaybıyla mücadele etmek için daha yüksek ücretler ve daha iyi sosyal haklar için baskı yapıyor. Önümüzdeki süreçte bu durumun bulaşıcı etkisini gözlemlemeye devam edeceğiz gibi görünüyor.

UAW, UPS ve Hollywood yazarlarının işçi hareketleri önemli kazanımlar sağladı, hemen ardından kervana Starbucks da katıldı. Sırada sağlık ve gıda hizmetleri ile eğitim sektörü çalışanları var.

Kırmızı Bardak İsyanı: Sırada hangi sektörler var? 

ABD Başkanı Joe Biden&nbsp;ile Çin lideri Şi Cinping, geçen hafta Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi (APEC) vesilesiyle San Francisco'da yüz yüze görüştü. The National Interest gazetesinin “3. Dünya Savaşı’ndan kaçınma”&nbsp;olarak adlandırdığı zirve, iki liderin 1 yıl aradan sonra yaptığı ilk görüşme oldu.&nbsp;Yetkililer beklentileri düşük tutmaya çalışsa da, karşılaşma birçok kilit konuda anlaşmayla sonuçlandı. Ticaret, Ortadoğu'daki savaş ve Tayvan gündemde olması muhtemel konular arasında yer alırken toplantıdan narkotik, yapay zeka ve karbon salımı konularında <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/world-us-canada-67433961" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">işbirliği kararı</a> çıktı. İki ülke ayrıca geçen yıl dönemin ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi'nin Tayvan'ı ziyaret etmesinin ardından Çin tarafından kesilen askerî iletişimi yeniden başlatma konusunda anlaştı. Ekonomik birliktelikler ve Tayvan başlıklarında herhangi bir anlaşmaya varılamadı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Değinmeye değer:&nbsp;Görüşmenin ardından Şi, Pekin'in ABD hayvanat bahçelerine daha fazla panda göndermeye açık olduğunu ima etti. Pandaların "ulusal hazine" olarak görüldüğü Çin, diğer ülkelerle ilişkilerini geliştirmek için on yıllardır panda diplomasisi olarak adlandırılan yöntemi kullanıyor. Şi, Çarşamba akşamı iş dünyası liderlerinin katıldığı bir yemekte yaptığı konuşmada "Pandalar uzun zamandır Çin ve ABD halkları arasında dostluk elçileri olmuştur" dedi.</li></ul>Toplantının devamında <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/a8633d7f-f785-4195-b0b2-0ea9506968c9" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Şi</a>, San Francisco'daki Hyatt Regency'de ABD'li iş dünyası liderleriyle biraraya gelerek "Dünyanın daha iyi bir gelecek için Çin ile ABD'nin birlikte çalışmasına ihtiyacı var. Çin, ABD'nin ortağı ve dostu olmaya hazır"&nbsp;mesajını verdi. Çin lideriyle görüşmek üzere gelenler arasında Tesla CEO'su Elon Musk, Apple CEO'su Tim Cook, Pfizer CEO'su Albert Bourla gibi isimler de vardı.<img src="https://images.aposto.com/2023/10/0/1700401277378.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Şi Cinping, ülkesinin ABD iş dünyasına açık olduğunu ifade etmek için çaba sarf etse de Washington'la yaşanan gerginlikler, pandemiden sonra ekonominin sarsıntılı şekilde toparlanması ve Pekin'in giderek daha iddialı hâle gelen iç güvenlik aparatı, ABD'li yatırımcıların Çin'e yönelik hevesini azalttı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Perspektif:&nbsp;Birçok şirket için Çin hâlâ önemli kârlar sunan bir pazar olsa da, durgun bir emlak sektörü ve zayıf ihracattan etkilenen Çin ekonomisinin belirsiz gidişatı kötümser bir etki yaratmaya devam ediyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yakın geçmişte:&nbsp;Bir dizi ABD merkezli şirket, jeopolitik gerginliklerin işlerini sekteye uğratabileceği endişesiyle bavullarını toplamaya ya da tedarik zincirlerini yeniden yönlendirmeye başladı. Airbnb ve LinkedIn gibi teknoloji grupları, Gallup ve Forrester Research gibi danışmanlık firmaları ülkeden çekilirken uzun süredir Çin'deki üretime bel bağlayan Apple bile siparişlerini Hindistan ve Vietnam gibi ülkelerden tedarik etmeye başladı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne dediler?&nbsp;Eski ABD Ticaret Odası Uluslararası İlişkiler Başkanı Myron Brilliant, ABD'li iş dünyası liderlerinin Çin ve ABD hükümetleri arasındaki bir satranç oyununa yakalanmak istemediğini belirtti.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ardından: Perşembe günü Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao, ABD'li mevkidaşı Gina Raimondo ile görüştü. Wang, ABD'nin Çin'e yarı iletken ihracatına getirdiği kısıtlamaların yanı sıra Çin merkezli firmalara yönelik yaptırımlar ve Çin'den ithal edilen ürünlere uygulanan gümrük vergileri konusundaki endişelerini dile getirdi; tarafların ulusal güvenlik kaygıları ile ticari ve ekonomik işbirliği arasındaki sınırı tartışmasının çok önemli olduğunu belirtti.</li></ul>ABD ve Çin, küresel ekonominin iki ağır topu. İkisi birlikte dünyadaki mal ve hizmetlerin %40'ından fazlasını üretiyor.&nbsp;Dolayısıyla Washington ve Pekin son yıllarda olduğu gibi ekonomik bir savaşa girdiğinde, dünyanın geri kalanı da bundan zarar görüyor. 2018'de ekonomik ilişkilerin ticaret savaşına dönüşü, dönemin ABD Başkanı Trump'ın Çin'in ticari taahhütlerini ihlal ettiği gerekçesiyle uyguladığı ağır yaptırımlarla başladı. Biden da güvenlik gerekçesi öne sürülerek başlatılan bu yaptırımları sürdürdü ve üzerine yenilerini ekledi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Önemli nokta: ABD tarafından Çin ithalatına uygulanan vergi oranı 2018 yılında %3 seviyesinde iken, bu rakam bugün %19'u aşmış durumda. Benzer şekilde, Çin'in ABD mallarına uyguladığı vergiler de %8 seviyesinden %21'e yükseldi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bugün:&nbsp;Dünyanın en büyük iki ekonomisi eskiden birbirlerinin en büyük ticaret ortağıydı. Artık Çin, Güneydoğu Asya ile, ABD ise Kanada ve Meksika ile daha fazla ticaret yürütür hâlde. Buna rağmen, iki ülkenin birbirine bağımlılık seviyesi çok yüksek. ABD'nin Çin tüketim mallarına olan talebinin artması ve Pekin'in ABD tarım ürünleri ve enerjisine olan talebinin büyümesiyle iki yönlü ticaret 2022'de 690 milyar dolara ulaşarak rekor kırdı.</li></ul>Sonuç olarak:&nbsp;İki başkan bazı konularda anlaşsa da, görüşmeden Tayvan'la ilgili gerginlikler başta olmak üzere çözülmemiş birkaç sorunla ayrıldılar. İş dünyası liderleri ve analistler Şi'nin Biden ile yaptığı zirvenin ilişkileri tamamen çözmesini elbette beklemiyor. Pekin, ABD merkezli çokuluslu şirketler üzerindeki baskısını hafifletmedikçe ve yabancı yöneticilere çıkış yasağı koymaktan vazgeçmedikçe, özel sektörün endişeleri de pozitif söylemlere rağmen devam edecek.

ABD Başkanı Biden ve Çin lideri Şi, 1 yıl aranın ardından ilk kez yüz yüze görüştü, birçok kilit noktada anlaşmaya varıldı. Uzmanlar, iyiye gitmesi beklenen ikili ilişkilerin iş dünyası ve ticaret tarafına nasıl yansıyacağını merak ediyor.

Kısa bir aradan sonra: ABD ve Çin

Günümüzde iş dünyası sadece ekonomik başarıyı değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirliği, enerji tasarrufunu, tüketici davranışlarını ve çalışan motivasyonunu da ön planda tutuyor. Yaz saati uygulaması da&nbsp;her sektörden işletme için&nbsp;sıcak&nbsp;bir konu. Başlangıçta üretkenliği ve verimliliği artırmanın bir yolu olarak ortaya çıkarılan bu uygulama, şimdi amacından sapmak ve bazı sektörlere zarar vermekle itham ediliyor. Araştırmalar da yılda iki kez saat değiştirmenin ekonomik tarafta kayda değer olumsuz etkileri olduğunu destekliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tam olarak nedir? Türkçeye "yaz saati uygulaması (YSU)" olarak çevrilen "daylight saving time (DST)", bir ülkede saatlerin ilkbahar başlangıcında bir saat ileri, sonbaharda ise bir saat geri alınmasını kapsıyor. Gün ışığından sabahları daha az, öğleden sonraları daha fazla yararlanmayı amaçlayan uygulama; kısaca, bahar aylarında 23 saat, sonbaharda ise 25 saat süren bir gün deneyimleme şeklinde de açıklanabilir.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hangi alanlarda pozitif çıktılar görülüyor?</h2><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaz saati uygulamasının en belirgin etkilerinden biri olan enerji tasarrufu, işletmelerin çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine katkıda bulunuyor. Daha uzun günler, iş yerlerinin doğal ışığı daha fazla kullanmasına olanak tanıyarak elektrik tüketimini azaltıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Uygulamanın bir diğer olumlu yönü, çalışan motivasyonunu artırması. Daha uzun günler, çalışanların iş yerinde daha fazla doğal ışığa maruz kalmasını sağlıyor. Araştırmalar, doğal ışığın insanların enerji seviyelerini artırdığını ve genel motivasyonlarını yükselttiğini gösteriyor. Çalışanlar, gün içinde daha enerjik ve odaklı olma eğiliminde olduğunda iş verimliliği doğal olarak artıyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir başka avantaj, tüketim alışkanlıklarını olumlu yönde etkilemesi. Daha uzun günler, tüketicilerin akşam saatlerinde kendilerine daha fazla zaman ayırmasına olanak tanıyor. Bu durum, perakende sektörü için özellikle önemli. Mağazalar ve restoranlar, yaz saati uygulaması sayesinde akşam saatlerinde daha fazla müşteri çekebiliyor ve gelirlerini artırabiliyor. Ek saatler, tüketicileri daha fazla harcama yapmaya motive ediyor. <a fr-original-style="" href="https://www.jpmorganchase.com/institute/research/cities-local-communities/jpmc-institute-daylight-savings-report#finding-1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">JP Morgan Chase Enstitüsü'nün</a> 2016 yılında yaptığı bir araştırma, gün ışığından yararlanma saatinin sona erdiği Kasım ayının ardından tüketici harcamalarının %3,5 düştüğünü ortaya koydu.&nbsp;</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Negatif tarafta hangi başlıklar var?</h2>Yaz saati uygulamasının yarattığı değişiklikler, işletmelerin zaman yönetimi süreçlerini karmaşıklaştırabiliyor. Toplantılar, iş görüşmeleri ve diğer etkinliklerde zamanlamayla ilgili belirsizlikler, iş dünyasında koordinasyon sorunlarına yol açabiliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yatırımcılar ve sermaye piyasası katılımcılarının, bilanço sezonunun tam ortasına denk gelen "saatleri ileri alma" döneminden sonraki hafta muhasebe raporlarına daha yavaş tepki&nbsp;verdikleri görülüyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaz saati uygulamasının iş dünyasındaki bir olumsuz etkisi, çalışanlar arasında uyku düzeni ve&nbsp;biyolojik saatlerde meydana gelen bozulmalar. Zamanın bir saat ileri alınması, çalışanların biyolojik saatlerini düzenleme konusunda zorluklar yaşamalarına neden oluyor. Christopher M. Barnes and David T. Wagner tarafından yürütülen <a fr-original-style="" href="https://business.uoregon.edu/sites/default/files/media/Barnes%20&%20Wagner%20(2009)%20-%20JAP%20-%20DST%20decreases%20sleep%20and%20increases%20injuries.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bir araştırma</a>, 1 saatlik uyku kaybıyla işe gidilen ilk pazartesi gününde daha fazla ve daha ciddi boyutta iş kazası bildirildiğini kanıtlayarak YSU ile yaralanmalar arasındaki ilişkiyi ortaya koyuyor. Aynı pazartesi günü, çalışanların işle ilgili olmayan faaliyetler için internette gezinmesi anlamına gelen "siber aylaklık" oranında da keskin bir artış olduğu belirtiliyor. Saat değişikliğinin kalp krizi, felç riski ve depresyonda; dolayısıyla sağlık masraflarında artışa neden olduğuna dair kanıtlar da bulunmakta.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Enerji tasarrufu başlığı altında belirtmek gerekir ki, azalan aydınlatma maliyetlerinin faydaları, gün içinde artan klima maliyetleri ve YSU döneminin karanlık sabahlarında daha yüksek enerji talepleri ile büyük ölçüde dengeleniyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bununla birlikte,&nbsp;Avrupa'daki saat değişiklikleriyle senkronize olmamanın havayolu endüstrisine yılda 147 milyon dolarlık seyahat aksamasına mal olduğu tahmin ediliyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye'de durum nasıl?</h2>Dünya genelinde saatler, 29 Ekim Pazar günü geri alınırken Türkiye'de 2016 yılında başlayan "kalıcı yaz saati"&nbsp;uygulaması bu yıl yine devam etti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaz saati uygulamasının işçilerin çalışma koşullarına etkilerini değerlendiren İş Güvenliği Uzmanı (İGU) Deniz İpek, “İşçiler özellikle ülkenin batısında, nüfusun yoğun olduğu bölgede gün ağarmadan işe gitmek için karanlıkta güne başlamış oluyorlar. Özellikle öğrencilerin de güne güneş doğmadan başlamaları tartışılıyor. Biyolojik saatin bozulması durumunun çeşitli sağlık sorunlarına yol açabildiği kabul ediliyor"&nbsp;ifadelerini kullandı.</li></ul>

Zamanlamayla ilgili belirsizlikler, iş dünyasında koordinasyon sorunlarına yol açabiliyor.

Yaz saati uygulaması, iş dünyasını neden ilgilendiriyor?

Farklı kuşakların tasarruf eğilimlerini besleyen birçok faktör var ve çoğu zaman para biriktirmeye yönelik tutumlar, döneme hakim olan finansal atmosfer ile doğrudan ilişkili. Z Kuşağı da, 2008 Krizi ile büyüdükten sonra Covid-19 tarafından altüst edilen ekonominin sırtında yetişkinliğe adım atan bir nesil.&nbsp;Bununla birlikte:&nbsp;Yüksek enflasyon, durmadan artan üniversite masrafları ve rekabetçi bir iş piyasasının olduğu bu dönemde her gün yeni finansal zorluklar ortaya çıkıyor. Ekonomik belirsizlikle ilgili bu derin deneyim, Z kuşağının Y kuşağından miras aldığı bazı harcama alışkanlıklarını pekiştirirken, elbette kendine has birtakım davranışları da teşvik ediyor. 1997 yılı ile başlayan neslin en yaşlı mezunları, artık birkaç yıldır işgücüne dahil durumda ve Z kuşağının harcama gücü önümüzdeki on yıl boyunca perakende sektörünü şekillendirecek.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dijitalle büyüyen ilk nesil</h2>Neyse ki Z kuşağı, kazançlarının büyük bir kısmını biriktirerek, ekonomik belirsizlikle şekillenen ve online fırsatları nasıl bulacaklarını erken öğrenen tutumlu tüketiciler olarak öne çıkıyor. Bu kuşak, yetişkinlik dönemlerinde de devam edecek harcama ve tasarruf alışkanlıklarını geliştirmeye çok erken yaşlarda başladı; buna ödeme teknolojileri, dijital öncelikli yaklaşım, dijital satış kanallarının hızlı ve güvenilir olması gibi beklentiler de dahil. <a fr-original-style="" href="https://www.economist.com/business/2023/01/16/how-the-young-spend-their-money?utm_medium=cpc.adword.pd&utm_source=google&ppccampaignID=18151738051&ppcadID=&utm_campaign=a.22brand_pmax&utm_content=conversion.direct-response.anonymous&gclid=CjwKCAjwnOipBhBQEiwACyGLuhonWjTJHYIuRqS2faDyt-ghJcVif8tUrkIfCNr1KdmOqdv1TXte2RoCchEQAvD_BwE&gclsrc=aw.ds" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bu genç tüketiciler</a> hızlı, güvenilir teknoloji araçları talep ediyor, kişiselleştirilmiş ürün ve hizmetler için para ödüyor. Z Kuşağı üyeleri sosyal medyanın ve çevrimiçi hizmetlerin güçlü kullanıcıları olmakla beraber, %97'sinin yedi büyük dijital platformdan en az birini kullandığını <a fr-original-style="" href="https://www.forbes.com/sites/forbesagencycouncil/2021/05/17/gen-z-and-the-rise-of-social-commerce/?sh=19320ae251d0" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tahmin ediliyor</a>. Morgan Stanley tarafından yapılan bir anket de, Z kuşağının %60'ının 14 yaşından önce akıllı telefon kullandığı bilgisiyle bu argümanı destekliyor.&nbsp;Öyle ki: Bugün bu neslin en genç üyelerinin doğduğu yıl, iPhone çoktan beş yaşına basmıştı. Elbette bu deneyimler, bu kuşağın pazarlama, alışveriş ve tasarruf beklentilerini şekillendirmede güçlü bir etkiye sahip oldu.Şunu da unutmamak gerek:&nbsp;Z kuşağı giyim ürünleri ya da araba gibi elle tutulur eşyalara diğer jenerasyonlara kıyasla çok daha az para harcarken, tercihlerini deneyimlerden yana kullanıyor.&nbsp;Aynı zamanda: 2019 tarihli bir <a fr-original-style="" href="https://www.independent.co.uk/money/spend-save/generation-z-new-face-financial-power-savings-investments-ethical-environmental-sri-investing-banking-a8937561.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Zopa</a> araştırması, bu kuşağın herhangi şekilde "bir borca sahip olma olasılığı" en düşük kuşak olduğunu belirtiyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Morgan Stanley'nin <a fr-original-style="" href="https://www.morganstanley.com/ideas/gen-z-millennials-set-for-consumer-spending-increases" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">"How a 'Youth Boom' Could Shake Up Spending Trends"</a><a data-action="new one" data-analytics-button="ideas-gen-z-millennials-set-for-consumer-spending-increases-share-twitter" data-href="/ideas/gen-z-millennials-set-for-consumer-spending-increases" href="https://twitter.com/share?url=https://www.morganstanley.com/ideas/gen-z-millennials-set-for-consumer-spending-increases&amp;text=How%20a%20%27Youth%20Boom%27%20Could%20Shake%20Up%20Spending%20Trends" rel="noopener" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>&nbsp;araştırmasına göre, hem Y hem de Z kuşağı gelirlerinin büyük bir kısmını dışarıda yemek yeme, mobil cihazlar, ulaşım ve konuta harcıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.bankrate.com/personal-finance/financial-wellness-survey/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bankrate'in</a> para ve ruh sağlığı anketine göre, Z kuşağının yarısından fazlası (%52) ruh sağlıklarını olumsuz etkileyen en büyük parasal endişenin enflasyon ve artan fiyatlar olduğunu söylerken; %54'ü günlük harcamalarının karşılanması olduğunu belirtiyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.experian.com/blogs/news/2023/06/26/gen-z-millennials-seeking-financial-independence/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Experian</a> tarafından Haziran ayında yapılan bir başka araştırma, Z kuşağının çoğunluğunun (%61) ebeveynlerine mali açıdan kayda değer derecede bağımlı olduğunu gösteriyor. Bu istatistik de, birçoğunun yetişkinliğin finansal ortamında karşılaştığı zorlukların altını çiziyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir <a fr-original-style="" href="https://www.deloitte.com/global/en/issues/work/content/genzmillennialsurvey.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Deloitte</a> araştırması da, Z kuşağının 20'li yaşlardaki "baby boomers" kuşağına kıyasla %86 daha az alım gücüne sahip olduğunu, Y kuşağından daha fazla öğrenci borcu olduğunu ve yarısının yalnızca maaş çekiyle yaşadığını ortaya koyuyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.nshss.org/media/30882/nshss-2018-careersurveyv6b.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">National Society of High School Scholars</a> verileri, Z kuşağı üyelerinin %35'inin emeklilik için tasarruf yapmaya 20'li yaşlarında başlamayı planladığını gösteriyor. %10'luk kesim ise gençlik yıllarında tasarruf etmek istediğini paylaşıyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bütün bunlar, iş dünyası için ne anlama geliyor?</h2>Kişiselleştirilmiş, güçlü teknolojilerle büyüyen Z kuşağı tüketicileri, paralarını almak isteyen her işletmenin kapılarının ardında neler olup bittiğine dair iyi bir fikre sahip olmayı bekliyor. Onların harcama alışkanlıklarından faydalanmak ve kalıcı ilişkiler kurmak; şirketin temel değerlerine odaklanmak, bunları net bir şekilde iletmek ve alışveriş deneyimini sorunsuz hâle getiren teknolojilere yatırım yapmak anlamına geliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Uzmanlar, Z kuşağının kendilerine bir şey satmaya çalışan bir şirketin sosyal değerlerine daha fazla önem verdiğini ve bunun da işletmelerin finansal güçlerini dünyayı iyileştirmek için kullanmaları gerektiğine dair genel bir inancı yansıttığını söylüyor. McKinsey'nin <a fr-original-style="" href="https://www.mckinsey.com/industries/retail/our-insights/the-influence-of-woke-consumers-on-fashion" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">"The influence of ‘woke’ consumers on fashion"</a>&nbsp;araştırmasına göre, Z kuşağından tüketicilerin %90'ı şirketlerin çevresel ve sosyal sorunları ele alma sorumluluğu olduğunu düşünüyor.</li></ul>Sonuç olarak: İşletmeler Z kuşağının veri güvenliği konusundaki kuşkularını gidermeli ve onların sadakatini kazanmak için, kâr etmenin ötesine geçen bir misyonla hareket etmeli.

2008 Krizi ve Covid-19 pandemisinin çocukları olan Z kuşağının harcama davranışları.

Anlaması zor bir nesil: Z kuşağı nasıl para harcıyor?

Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) bu yıl Ruh Sağlığı Evrensel Bir İnsan Hakkıdır temasıyla kutladığı 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü'nde; Güneydoğu Asya Bölge Direktörü Dr. Poonam Khetrapal Singh, konuya dair şu açıklamalarda bulundu:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Her birey, konumu, mesleği veya kimliği ne olursa olsun, ulaşılabilecek en yüksek ruhsal esenlik düzeyine ulaşma hakkına sahiptir. Bu hak, kişinin kendisini ruh sağlığı risklerinden koruma, hazır, kolay erişilebilir ve yüksek kalitede ruh sağlığı hizmetlerine erişim ve toplum içinde özgürlük ve katılım hakkını da kapsar."</blockquote>Perspektif: Ruh sağlığı gibi görünmez engellerin, uluslararası çapta kabul görmüş kalkınma hedeflerine ulaşmada en çok ihmal edilen ancak en önemli konulardan biri olduğu giderek daha fazla kabul görüyor. Bu konudaki farkındalık son yıllarda önemli ölçüde artmış olsa da, WHO toplumsal tutumlar ve hükümet politikaları açısından hâlâ kat edilmesi gereken yol olduğuna işaret ediyor. Buna ruh sağlığının eğitim, istihdam, barınma ve sosyal katılım dahil olmak üzere hayatın birçok yönüyle örtüştüğüne dair toplumun bilinçlendirilmesi de dahil. Herkes için ruh sağlığı hizmetlerine ve tesislerine erişimin daha da iyileştirilmesi için daha fazla çalışma yapılması gerektiğinin kabulü de.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Toplumların ruh sağlığında kötüleşme; yoksulluk, yetersiz eğitim, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, hastalık, şiddet ve diğer küresel zorlukların hem nedeni hem de sonucu olabilir. Bireylerin üretken bir şekilde çalışma, potansiyellerini gerçekleştirme ve toplumlarına katkıda bulunma kapasitelerini engeller.</li></ul>Araştırma: 2019 öncesi döneme bakıldığında, dünya genelinde yaklaşık 970 milyon kişinin bir ruh sağlığı bozukluğuyla yaşadığı tahmin ediliyor; bu da dünya genelinde her 8 kişiden birinin bir ruh sağlığı sorunuyla mücadele ettiği anlamına geliyor. Fakat son üç yılda, ruh sağlığı bozukluklarının küresel yükü son gözle görülür biçimde artış gösterdi. Pandemi yılları, insanların sevdiklerini kaybetmeleri, geçim kaynaklarından olmaları ve uzun süre evlerine kapanmaları gibi nedenlerle durumu daha da kötüleştirdi ve ülkeler sağlık bütçelerinin yalnızca %2'si bu sorunların tedavisi ile önlenmesine ayırıyor. Depresyon, anksiyete ve intihar haberleri yaygın olmasına rağmen, ruh sağlığı krizi desteklerine erişim hâlâ fazlasıyla zayıf.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Washington Üniversitesi ile işbirliği yapan küresel araştırma kuruluşu&nbsp;Sağlık Metrikleri ve Değerlendirme Enstitüsü'nün (IHME) 2022 Aralık tarihli araştırmasına göre, çağımızın izlenmesi gereken en önemli hastalıklarını; iklim değişikliği, kirlilik gibi çevresel sorunlar ve savaşlar, yoksulluk gibi toplumsal faktörlerin çeşitli kombinasyonları oluşturuyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Statista Consumer Insights tarafından yapılan bir ankete göre, İsveç'te görüşülen katılımcıların neredeyse yarısı anketten önceki on iki ay içinde depresyon, stres veya anksiyete gibi ruh sağlığı sorunları yaşadıklarını bildirdi. Bu oran Meksika, Hindistan, Fransa ve Çin gibi ülkelerde nispeten daha düşük. Ancak, sadece bu verilere bakarak, bu rakamların çeşitli ülkelerdeki ruh sağlığı yaygınlığını ne ölçüde yansıttığını ya da konuyla ilgili toplumsal kabul ve söylemin ne derecede olduğunu söylemek elbette ki zor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">United Nations Department of Economic and Social Affairs makalesine göre, dünya genelinde milyonlarca insan ruh sağlığı sorunları ile mücadele ediyor ve her dört kişiden birinin yaşamı boyunca bir ruh sağlığı sorunu yaşayacağı tahmin ediliyor. Özellikle depresyon, küresel hastalık yükünde üçüncü sırada yer alıyor ve 2030 yılında birinci sıraya yükselmesi bekleniyor.</li></ul>Daha da somutlaştıralım: İnsan kaynakları yazılım şirketi BambooHR'nin raporuna göre, 9.00-17.00 çalışanlar 2020'nin başından bu yana oldukları en mutsuz dönemdeler. Bu bulgu, bulgu, çalışanların yaptıkları işlerden motive olmadıklarını ve işlerinden koptuklarını gösteren son anketlerde giderek artıyor. Ankete katılan 1.600 şirketteki 57 bin çalışan arasında, çalışan duyarlılığı Ocak 2023'ten bu yana önceki üç yıla göre 10 kat daha hızlı düşmüş gözüküyor. İncelenen sektörler arasında en mutsuz çalışanlar sağlık sektöründe. Çalışan mutluluğu 2020'den bu yana trend çizgisinde %40'lık keskin bir düşüş gösterdi, eğilim çizgisinin %89'luk bir düşüş oranına gerilemesiyle de mutsuzluk 2023'te hızlandı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ADP Araştırma Enstitüsü tarafından yapılan bir başka araştırma da, işçi motivasyonunun 2023 Ağustos ayında geçen yılın Haziran ayından bu yana gördüğü en düşük seviyeye ulaştığını gösteriyor.</li></ul>

10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü'nde WHO, "Ruh Sağlığı Evrensel Bir İnsan Hakkıdır" diyor.

Psikolojik rahatsızlıklar pandeminden bu yana artışta

ABD Başkanı Joe Biden geçtiğimiz Cuma günü, United Auto Workers (Birleşik Otomobil İşçileri Sendikası) grevine destek olmak için Michigan'a gideceğini <a fr-original-style="" href="https://www.cnbc.com/2023/09/22/biden-to-travel-to-michigan-to-support-uaw-strikes.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurdu</a>. Duyuru, UAW Başkanı Shawn Fain'in, sendika "rekor sözleşmeler" için kampanya yürütürken <a fr-original-style="" href="https://www.axios.com/2023/09/22/uaw-strike-biden-join-picket-line-ford-gm-stellantis" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Biden'ı grev hattına katılmaya davet etmesinden</a> saatler sonra geldi.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Salı günü Michigan’a gidip grev alanına katılacağım ve yaratılmasına katkıda bulundukları değerden adil bir pay almak için mücadele eden UAW üyesi kadın ve erkeklerle dayanışma içinde olacağım.”</blockquote>Neden önemli?&nbsp;Bir başkanın, bir işçi hareketine gözle görülür bir şekilde katılması nadir görülen bir hareket. <a fr-original-style="" href="https://www.nytimes.com/2023/09/22/us/politics/uaw-biden-shawn-fain.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">New York Times'ın haberine göre,</a> Biden'ın yaklaşan gezisinin tarihi niteliği göz önüne alındığında, bu tür bir etkinliğin tarihte çok az emsali var, veya hiç yok.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Daha önce kendisini "gelmiş geçmiş en sendika yanlısı başkan" olarak tanımlayan Biden, geçtiğimiz hafta ABD'li otomobil üreticilerini, "rekor kârları" grevdeki işçilerle daha fazla paylaşmaya <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/us/biden-address-us-auto-negotiations-friday-white-house-2023-09-15/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çağırmıştı</a>.</li></ul>Gelişmeler: UAW ayrıca Cuma günü, iş bırakma eyleminin ardından geçen bir hafta sonunda bir anlaşmaya varılamaması üzerine <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/autos-transportation/detroit-three-automakers-enter-final-hours-avoid-wider-uaw-strike-2023-09-22/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">grevi genişletti</a>. UAW, Detroit Üçlüsü'ndeki yaklaşık 150 bin sendikalı işçi için ücret artışı ve daha iyi sosyal haklar isterken, otomobil üreticileri de kârlarını korumalarına ve elektrikli araçları uygun fiyata satmalarına olanak tanıyan bir sözleşmede ısrarcı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sendika Başkanı Fain, Ford tarafında gerçek ve kayda değer bir ilerleme kaydedildiği için grevin genişletilmeyeceğini; ancak Stellantis ve GM'nin "ciddi bir zorlamaya ihtiyaç duyacağını" söyledi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Anlamı:&nbsp;GM ve Stellantis'teki 38 parça dağıtım merkezinin tamamını kapsayan ek iş bırakma eylemleri Detroitli otomobil üreticilerinin üzerindeki baskıyı arttırıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öte yandan:&nbsp;GM yaptığı açıklamada şirketin "çeşitli senaryolar için acil durum planları" olduğunu belirtirken, Stellantis Perşembe günü UAW'ye yönelik rekabetçi tekliflerine yanıt olarak "verimli bir etkileşim" beklediğini söylemişti.</li></ul>Ek bilgi:&nbsp;Ford, <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/autos-transportation/canadian-union-unifor-says-ford-offers-wage-increases-10-first-year-2023-09-23/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Cumartesi günü yaptığı açıklamada</a>, Kanadalı Unifor sendikasına geçici anlaşmada %25'e varan ücret artışları teklif ettiğini bildirdi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Unifor, anlaşmanın ilk yıl için %10'luk bir ücret artışının ardından ikinci ve üçüncü yıllarda %2 ve %3'lük artışlar ve şirketin aktif kadrosundaki tüm çalışanlara 10 bin dolarlık verimlilik ve kalite bonusu sağladığını söyledi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Teklifler ayrıca, tanımlanmış emeklilik planlarının tüm sınıf kodlarında aylık temel fayda ve özel ödenekte bir artış ve geleneksel içten yanmalı motorlu (ICE) araç üretiminden elektrikli araç (EV) montaj tesislerine geçişe yardımcı olacak yatırımları da içeriyor.</li></ul>Perspektif: En büyük sıkıntı çekmesi beklenen partiler, GM ve Stellantis araçlarını satan ve servis hizmeti veren <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/autos-transportation/gm-stellantis-dealers-customers-face-dwindling-parts-uaw-strike-expands-2023-09-23/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bayiler</a>.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Parça satışı ve montajı, otomobil sektörünün en karlı bölümlerinden biri olmakla birlikte, sektör tam zamanında sevkiyata dayandığı için aynı zamanda en kırılgan bölümlerinden biri olarak nitelendiriliyor. Parça teslimatını durdurma stratejisi, bazı bileşenleri tedarik etmenin zaten zor olduğunu söyleyen bazı bayiler için sorunları artırıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ulusal Otomobil Satıcıları Birliği (NADA) Başkanı Mike Stanton, "Bayiler müşterilere hizmet verme potansiyelimizi sınırlayacak hiçbir şey görmek istemiyor, bu nedenle otomobil üreticileri ve UAW'nin hızlı ve dostane bir anlaşmaya varmasını umuyoruz"&nbsp;açıklamasında bulundu.</li></ul>Hatırlayalım: Sendika, müzakerelerde ciddi bir ilerleme olmazsa grevi genişletme tehdidinde bulunmuştu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">UAW, diğer taleplerinin yanı sıra %36 ücret artışı, geleneksel emeklilik maaşları, emekli sağlık hizmetleri ve 32 saatlik çalışma haftası talep ediyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sendikanın taleplerini "savunulamaz" olarak nitelendiren otomobil üreticileri ise yaklaşık %20 ila %21 oranında ücret artışı, yaşam maliyeti ayarlamalarının (COLA) geri getirilmesi ve bazı iyileştirilmiş yan haklar teklif etti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaklaşık 13 bin UAW işçisi, küçük pikap ve SUV üreten üç fabrikayı kapsayan ilk grevin bir parçasıydı; GM'nin Missouri'deki fabrikası, Ford'un Michigan'daki fabrikası ve Stellantis'in Ohio'daki tesisi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Genişletilen grev ise 5 bin 600 işçiyi daha kapsıyor. Tüm grevciler bir hafta boyunca işsiz kaldıktan sonra UAW'nin grev fonundan haftalık 500 dolar alacak.</li></ul>

Tüm dünyanın takip ettiği UAW grevinden son gelişmeler

GM ve Stellantis'i zor günler bekliyor

Dünya genelinde neredeyse her ülkede genç işsizlik, genel işsizlik rakamlarının çok üzerinde.Nedir? İşsiz insanlar, çalışmadıklarını, iş için hazır olduklarını ve son dört haftada iş bulmak için aktif adımlar attıklarını bildiren kişiler olarak tanımlanır. Genç işsizlik oranı ise, genç iş gücünün bir yüzdesi olarak hesaplanır.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir ülke içindeki fırsatların bir göstergesi olmasının yanı sıra, genç işsizlik gelecekteki ekonomik perspektifler için de bir gösterge olabilir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yüksek genç işsizlik oranları, aynı zamanda bir ülke içinde beyin göçüne anlamına gelebilir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşsiz gençlerdeki büyük artışlar, hükümetlere tanımlamak ve izlemek için politik açıdan yüklü bir metrik oluşturur; çünkü bu tür artışlar tarihsel olarak bir sosyal huzursuzluk potansiyeli ortaya çıkarmıştır.</li></ul>Ne yazık ki: Covid-19 durumu daha da kötüleştirdi. Genç yetişkinler, daha az iş deneyimine sahip olduğu için ekonomik durgunluklar sırasında özellikle savunmasız olma eğiliminde olan bir grup ve pandemi sebebiyle kariyerlerinin erken dönemlerininde giriş seviyesi pozisyonlardan uzak tutuldular. Bu, iş deneyimi kazanma olanaklarını ciddi oranda baltaladı ve uzun vadeli kazançlarını dolaylı yoldan etkilemiş oldu.Şimdi: Pandeminin ilk kez vurmasının ardından neredeyse üç yıl geçtikten sonra, bazı ülkelerden gelen genç yetişkinler hâlâ iş bulmakta zorlanıyor.Somutlaştırmak gerekirse: OECD verilerine bakıldığında İspanya, %27,4 ile OECD ülkeler arasında genç işsizliğin en yüksek olduğu ülke, neredeyse üç genç yetişkinden birinin iş bulamadığı görülüyor. Eğitim nitelikleri ile iş piyasası arasındaki uyuşmazlık İspanya'da 15-24 yaş arası yetişkinler arasındaki işsizlik sorununun önemli bir nedeni olarak gösteriliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İspanya'yı %27,1 ile Costa Rica, %24,9 ile İsveç, %23,6 ile Yunanistan ve %21,3 oranı ile Çin izliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye, %17 seviyesi ile OECD ülkeleri arasında 12. sırada yer alıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Genç işsizliğinin en düşük olduğu ülkeler ise %4,2 ile Japonya, %5,2 ile Meksika, %5,3 ile İsrail, %5,4 ile Kore ve %5,6 ile Slovenya.</li></ul>Önemli detay: Çin'in Haziran ayında duyurduğu genç işsizlik oranı, Mayıs 2018'deki %10 seviyesinden yükselerek %21,3 seviyesine çıktı. Çin ekonomisi yavaşlama sürecinin yetkilileri yaşa özgü işsizlik verilerini askıya almaya ittiği söylenebilir. Söz konusu genç işsizlik rakamları yayınlandıktan sonra Çin hükümeti, -ülkenin yavaşlamasının önemli bir göstergesi olan verinin tarihî rekorunu kırmasının ardından- rakamları yayınlamayı durdurdu.Öte yandan: Japonya'daki düşük genç işsizlik oranının ana nedenlerinden biri ise ülkenin daralan ve yaşlanan nüfusuyla sıkı bir iş piyasasına sahip olması olarak açıklanabilir.İlginçtir ki: Çoğu OECD ülkesinde, genç erkeklerin genç kadınlara kıyasla daha yüksek bir işsizlik oranına sahip olduğu görülüyor. Bu, genel işsizlik verisi eğilimi ile –kadın işsizliği %6,3 ve erkek işsizliği %6– ters düşen bir veri.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">En yüksek farkların olduğu ilk üç ülke kadınlarda %14,4, erkeklerde %21,3 ile Slovakya; kadınlarda %12,5, erkeklerde %19,2 ile Finlandiya ve kadınlarda %8,3, erkeklerde %14,1 ile Birleşik Krallık.</li></ul>Yorumlar: Goldman Sachs Research analizine göre, yüksek öğrenimden mezun olanların kazandığı beceriler ile işverenlerin talep ettiği beceriler arasındaki uyumsuzluklar, işsizlik oranının anormal derecede yüksek olmasına katkıda bulunması da muhtemel.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu uyumsuzluk, bazı sektörlerde özellikle şiddetli bir şekilde hissediliyor. Örneğin, eğitim/spor alanlarında mezun olanların sayısı 2021 yılında 2018'e göre %20'den fazla artarken, aynı dönemde eğitim kurumları arasındaki işe alım talebi önemli ölçüde zayıfladı. Son yıllarda bilgi teknolojisi, eğitim ve emlak sektörlerini etkileyen düzenlemeler de gelecek yıllarda bu sektörlerdeki talebi zayıflatabilir.</li></ul>

Dünya genelinde neredeyse her ülkede genç işsizlik, genel işsizlik rakamlarının çok üzerinde. Peki neden?

Genç işsizliği neden genel işsizliğin üstünde?

Analistler büyük gelişmekte olan ülkelerin yükselişini izleyerek; Çin, Hindistan, Brezilya, Rusya, Meksika, Endonezya ve Türkiye gibi E7 (E for Emerging) ülkelerin G7 endüstriyel ülkelerini geride bırakacağı tarihi hesaplamaya çalışıyor.Nasıl?&nbsp;Söz konusu tahminler; nüfus artışı, insan ve fiziksel sermaye artışı, yoksul ülkelerin gelişmiş ülkelerde kullanılan daha ileri teknolojilere yetişme hızı gibi faktörlere dayanarak yapılıyor.Önemli nokta:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.pwc.com/gx/en/research-insights/economy/the-world-in-2050.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">PwC'nin 2017 tarihli değerlendirmesine göre</a>, trendler oldukça belirgin görünüyor; gelişmekte olan ülkeler, batı ülkelerine kıyasla çok daha hızlı büyümüş ve büyümeye devam edecek gibi görünüyor.Sonuç olarak:&nbsp;2050 yılına kadar giden ekonomik rota incelendiğinde, gelişmekte olan ülkelerin yükselişi ve batının geride kalışının belirgin olduğu söylenebilir.Arka plan: Değişken büyüme, işletmeler için belirsizlik yaratır ve genellikle yüksek ve istikrarsız enflasyonun sonucu olarak ortaya çıkar. Bu da özellikle emtia ihraç eden pazarlarda yaygın olan bir durumdur ve üretim maliyetlerini artırabilir, iç tüketimi düşürebilir.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak:&nbsp;Belirsizlik olgunlaşan gelişmekte olan piyasaların kaçınılmaz bir özelliğidir. Büyüme kısa vadeli olarak dalgalı olsa da; mevcut büyümeyi zayıflatan faktörler, özellikle ekonomilerini doğal kaynaklara daha az bağımlı hale getirebiliyorsa çoğu gelişmekte olan piyasada uzun vadeli olumsuz bir etki yaratmayacaktır. Bu alanlarda doğal kaynaklara bağlılıklarını azaltmak için aldıkları riskler farklı alanlardaki yatırımları artırmalarına ve dolayısıyla yeni iş kollarında küresel güç olmalarına olanak tanır.</li></ul><div data-item-key="1691950666.476119" data-qa="virtual-list-item" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;" tabindex="0"><div data-qa="message_container" data-qa-placeholder="false" data-qa-unprocessed="false" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div data-qa-hover="true" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"></div></div></div><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ek olarak: Gelişmekte olan ülkelerde tüketici pazarları, gelişmiş ülkelere kıyasla daha fazla çeşitlilik gösterir ve daha esnek iş stratejileri gerektirir. Ekonomik belirsizliğin yanı sıra, tüketici segmentleri de temel tercihler ve tüketici özellikleri açısından gelişmekte olan pazarlarda geniş ölçüde farklılık gösterir ve genellikle gelişmiş ülkelerdekinden daha fazla varyasyon gösterir.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hindistan</h2>Çin ve Hindistan, Asya'nın girişimcilik sahnesindeki en önemli ülkeler olarak öne çıkıyor. Çin, üretim ve teknoloji konularında hızlı bir büyüme sergilerken, Hindistan daha çok yazılım geliştirme, bilgi teknolojileri ve hizmet sektörlerinde parlıyor. Her iki ülkenin de güçlü ve benzersiz yönleri var ve bu, son yıllarda küresel ekonominin dinamiklerini şekillendiren unsurlardan biri haline geldi.Karşılaştırma: <a fr-original-style="" href="https://www.cnbctv18.com/business/pwc-ceo-dialogues-india-manufacturing-talent-poor-need-more-investment-randd-to-compete-with-china-17458151.htm" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">CNBC'nin gerçekleştirdiği PwC CEO Dialogues başlıklı etkinlikte</a>, Hindistan'ın imalat yeteneğinin yetersiz olduğu ve Çin ile rekabet edebilmek için daha fazla Ar-Ge yatırımına ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyor, ülkenin imalat sektörünün güçlendirilmesi ve daha yenilikçi hale getirilmesi amacıyla atılması gereken adımlara işaret ediliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/india/india-expects-production-linked-payouts-rise-130-bln-rupees-this-year-trade-2023-08-11/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Üretim Odaklı Teşvik (PLI)</a> gibi girişimler, ülkede talep ivmesini mümkün kılarak imalat yatırımlarını hızlandırıyor.</li></ul>Ek olarak: Hindistan, imalat sektörü pazarlarının en elverişli iş gücüne sahip olanlarından birine sahip, medyan yaşı %21 seviyesinde. Bağlantılı olarak, gelecek on yıl içinde Hindistan'ın küresel çalışma yaşındaki nüfustaki payının oldukça büyük olması bekleniyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">%21 seviyesi, Çin'in medyan yaşından 11 yaş daha genç bir nüfusa işaret ediyor. Bu demografik eğilim, düşük ücretli tarım işlerinden daha kazançlı imalat işlerine yönelik bir hareketi yansıtarak bir avantaja çevrilebilir.</li></ul>Peki, Hindistan'ı avantajlı kılan nedir?&nbsp;Hindistan, dünya çapında cesaret verici ekonomik göstergeler sergileyen en büyük ekonomi konumunda.Hindistan, IT donanımı, telekom, ilaç ve kimya sektörlerine önemli ölçüde yabancı doğrudan yatırım (FDI) çekmesiyle öne çıkıyor ve ekonomik büyüme, ciddi yatırım değerlendirmesi yapmayı hak edecek genişlik ve derinliğe sahip.&nbsp;Detaylar: Ülkede talebi yönlendiren temel ölçütler arasında;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">7 yılda kişi başına düşen gelirde %2'lik büyüme,&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">dünyanın en büyük ikinci akıllı telefon pazarı olması (920 milyon abone),&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">en yüksek düzeyde dijital işlem sayısına (&gt;91 milyar) sahip olması ve&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">dijital tüketim için en iyi 3 küresel ekonomi arasında yer alması gibi faktörler var.</li></ul>Ayrıca: <a fr-original-style="" href="https://www.pwc.in/assets/pdfs/advantage-india-what-makes-india-ready-for-global-manufacturing-investments-v1.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Yine bir PwC değerlendirmesine göre</a>, Hindistan'ın gelecekte dünyanın ikinci en büyük ekonomisi olabileceği ve gelişmiş bir ülke statüsüne erişebileceği öngörülmekte.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ülke, 2000 mali yılından 2023 mali yılına kadar 919,6 milyar dolardan fazla yabancı yatırım çekmiş durumda.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son sekiz mali yılda (2014–22) FDI girişi, önceki sekiz mali yıla (2006–14) kıyasla %82 oranında artmış.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İmalat sektöründeki FDI öz sermaye girişi ise, 2021–22 mali yılında, bir önceki yıla kıyasla %76 artmış gözüküyor.</li></ul>

Gelişen ülkeler ne zaman gelişmiş ülkeler olacak?

E7 vs. G7: Ekonomik liderliğin devri

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) <a fr-original-style="" href="https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Istatistikleri-II.-Ceyrek:-Nisan---Haziran,-2023-49603" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ikinci çeyrek turizm istatistiklerine göre</a> 2022 ve 2023 yılları karşılaştırıldığında, turizm geliri ve ziyaretçi sayısında artış görülüyor. Turizm geliri 2023 yılında 12 milyar 975 milyon 307 bin dolar ile önceki yıla göre %23,1 oranında artış gösterirken, ziyaretçi sayısı da %17,2 oranında artarak 13 milyon 995 bin 495 kişiye ulaştı.&nbsp;Bir adım geriden: Turizm gelirleri 2023'ün altı aylık döneminde yaklaşık 22 milyar dolara ulaşarak 2012'ye kadar uzanan kayıtlardaki en yüksek seviyeye ulaştı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Güçlü rakamlar; iyi bir turizm sezonunun rekor cari açığı azaltmaya yardımcı olacağını düşündüren, sevindirici bir haber oldu.</li></ul>Önemli detay:&nbsp;İkinci çeyrek verilerindeki dikkat çekici nokta; turistlerin geçirdikleri ortalama gece sayısındaki düşüş oldu. 2022 yılında turistlerin ortalama geceleme sayısı 9,4 iken, bu rakamın 2023 yılında 8,4'e düştüğü görülüyor. Bu, 2015'ten bu yana görülen en düşük seviye. Turistlerin genellikle tercih ettiği, tüm ihtiyaçlarını paket hâlinde sunan "her şey dahil" konaklama türü ortalama kalış sürelerini etkiliyor olabilir. Ayrıca, her şey dahil paketler turistleri vakitlerinin büyük kısmını otelde geçirmeye teşvik ediyor. Yabancı turistin otel dışında daha az harcama yapmasına da yol açıyor.Perspektif: Bu durumun arkasında yabancı turistlerin Türkiye'de konut satın alma eğilimi de yatıyor olabilir. Zira, yabancı turistlerin son yıllarda artan gayrimenkul iştahının, ortalama geceleme süresindeki azalmaya yansıması çok olası.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Geçtiğimiz üç yılın ikinci çeyrek verilerine baktığımızda, toplam yabancıya konut satışları arasında Rus ve Ukraynalıların payı 2021'de %10,1 seviyesindeyken işgalin başlamasının ardından 2022'de %24,1 seviyesine çıkmış. 2023'ün ikinci çeyreğine gelindiğindeyse toplam satışlar azalmış olsa da, Rusya ve Ukraynalı payı %36 seviyesine yükselmiş. Türkiye'ye en çok seyahat eden turistlerin de bu uyruklardan olduğu düşünüldüğünde, artan konut satın alımı turizm verilerine yansımış olabilir.</li></ul>Neden önemli? Son yıllarda Türk lirasının değer kaybı, Türkiye'yi yabancı turistler için cazip bir seçenek hâline getirmişti ve Türkiye, diğer Avrupa ülkelerine göre daha uygun fiyatlı bir seyahat deneyimi sunarak, bütçe dostu bir turizm destinasyonu konumundaydı. Şimdi ise, konaklama sürelerinin azalma sebepleri arasında ekonomik nedenler, seyahat maliyetlerinin yükselmesi ve turizm tesislerindeki fiyat artışlarının yer alıyor olması muhtemel. Turizm sektöründeki yüksek enflasyon ve işletmelerin maliyet artırması, turistlerin seyahatlerini daha kısa süreli yapmalarına neden olabilir.&nbsp;Enflasyon: 2023 verilerine göre, gecelik harcama miktarı 2022 yılındaki 95 dolar seviyesinden 112 dolara yükseldi. Geçtiğimiz aylarda Türkiye'de tatil yapmanın yabancı turistler için bile son derece pahalı hâle geldiği ifade edildi.Hesaplamalar:&nbsp;Financial Times'ın <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/aec6d240-c2b6-4836-988c-607659d70a79" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">haberine göre</a>, Asgari ücrete gelen zamlarla birlikte, otelin toplam giderlerinin yaklaşık %40'ını oluşturan işgücü maliyetleri keskin bir şekilde arttı. Artan maliyetlere ayak uydurabilmek için de, oda fiyatlarının avro bazında %20 artırılması gerekti. Böylece ülke genelinde, otel ve restoran fiyatları Temmuz ayında bir önceki yılın aynı ayına göre lira bazında %83 arttı.Endişeler: Artan fiyatlar karşısında yabancı turistler dikkatlerini Mısır ve İspanya gibi başka ülkelere yöneltti. Nasıl Bir Ekonomi'den Selenay Yağcı'nın Haziran tarihli <a fr-original-style="" href="https://www.ekonomim.com/ekonomi/pahaliligin-ucu-turizme-uzandi-haberi-698164" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">haberine göre</a>, Türkiye'de tatile çıkmak Yunanistan ile aynı fiyata mal olurken, İspanya'dan daha pahalıya geliyor. Sektör temsilcilerinin asıl endişesi, artmaya devam edecek fiyatlar nedeniyle ekim ayında başlayacak 2024 kontratlarında Avrupalı turistin de yönünü rakiplere çevirmesi.Sonuç olarak: Türk turizm sektörünün, gelir ve turist sayısındaki artışla olumlu bir dönem yaşadığı söylenebilir. Ancak; ortalama kalış sürelerinin azalması, sektörün bazı zorluklarla karşılaştığını veya yakın zamanda karşılaşma riski taşıdığını gösteriyor olabilir. Bu zorlukların üstesinden gelmek için, ekonomik tedbirler ve sektörü destekleyici politikaların hayata geçirilmesi gerekiyor.

TÜİK verileri; turizm geliri, ziyaretçi sayısı ve kişi başı harcama artmasına rağmen ülkede konaklama sayısının düştüğüne işaret ediyor.

Türkiye'de gecelememe sayısı

Panama bandıralı, 199 metre ve 18 bin 500 tonluk kargo gemisi Fremantle Highway;&nbsp;26 Temmuz Salı gecesi&nbsp;Hollanda'nın Ameland adasının yaklaşık 30 kilometre kuzeyinde alev aldığında Almanya'nın Bremerhaven limanından Mısır'daki Port Said'e doğru yol alıyordu. Bugün itibarıyla hâlâ yangın söndürme çalışmaları devam ediyor.Detaylar: İlk açıklamada geminin 25'i elektrikli olmak üzere 2 bin 857 otomobil taşıdığı belirtilmişti; ardından gelen düzeltmeyle toplam sayı 3 bin 783'e, elektrikli araç sayısı 498'e revize edildi.&nbsp;Karşılaştırma: Bu da bataryaların, geminin kargosunun geçtiğimiz yıl 281 elektrikli araç taşıyan ve yangınların ardından Atlantik'in ortasında batan "Felicity Ace"e kıyasla daha büyük bir bölümünü oluşturduğu <a fr-original-style="" href="https://theloadstar.com/fears-for-still-burning-fremantle-highway-as-number-of-evs-aboard-is-revised/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">anlamına geliyor</a>.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/7/2/1690888178168.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Neden önemli? Elektrikli araçların içindeki lityum-iyon bataryalar binlerce ayrı hücreden oluşur. Yanan bir hücreden çıkan ısı, söndürüldükten çok sonra bile komşu hücrelerde yanmaya neden olabileceğinden, yangını söndürmek çok zor hâle gelebilir.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Denizcilik yetkilileri ve sigortacılar, bu bataryaların normal bir araca göre iki kat enerjiyle yandığı için sektörün risklere ayak uyduramadığını bildirdi.</li></ul>Açıklamalar: Yangının nedeni belirsizliğini korurken, geminin sahibi Shoei Kisen Kaisha adlı şirket yangının "elektrikli arabalardan kaynaklanmış olma ihtimalinin yüksek olduğunu" ileri sürdü. Almanya ve Hollanda tarafından oluşturulacak kurulun mürettebatın olaydaki rolünü araştıracağı da vurgulandı.&nbsp;Mürettebat:&nbsp;Fremantle Highway'in konaklama blokunun arkasındaki iki cankurtaran botu yangın nedeniyle kullanılamaz hâle geldi. Bir denizci, 22 kişiyle birlikte yanan gemiden kurtarıldıktan sonra hayatını kaybetti. Mürettebattan 7 kişi de geminin yan tarafından atlamak zorunda kalarak yaklaşık 30 metrelik bir düşüş ve saatte 130 km hızla suya çarpma sonucu ciddi yaralanmalar yaşadı.<img src="https://images.aposto.com/2023/7/2/1690888214188.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.70" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Geminin sahibi Shoei Kisen tarafından, mürettebatın tamamının Hintli olduğu belirtildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hollanda'daki Hindistan Büyükelçiliği sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada yangının "Hintli bir denizcinin ölümü ve mürettebatın yaralanmasıyla sonuçlandığını" ve ölen kişinin ailesiyle temas hâlinde olduklarını belirtti.&nbsp;</li></ul>Önemli detay:&nbsp;Geminin bulunduğu yer, UNESCO tarafından Dünya Mirası listesine alınmış, "dünyanın en büyük kesintisiz gelgit kum ve çamur düzlükleri sistemi" ve "göçmen kuşlar için dünyanın en önemli alanlarından biri" olarak tanımlanan Wadden Denizi'e oldukça yakın. Ekolojik açıdan hassas adalardan oluşan bölge; 140'tan fazla balık, 10 binden fazla su ve kara türünden oluşuyor.<img src="https://images.aposto.com/2023/7/2/1690887988037.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.22" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">31 Temmuz:&nbsp;Yetkililer ekolojik bir felaketi önlemek için yarışırken, kargo gemisi yeni bir geçici konuma çekildi. Rijkswaterstaat Ulusal Su Yönetimi Ajansı, Fremantle Highway'i taşımak için Pazar günü başlattığı 66 kilometrelik operasyonu ve sorunsuz şekilde gerçekleştirildiğini <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/world/2023/jul/31/burning-ship-carrying-3000-cars-towed-to-new-position-off-dutch-coast" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söyledi</a>. Geminin geçici yerinin nakliye rotalarından daha uzakta ve rüzgardan daha korunaklı olduğu belirtildi.Önemli detay: Deniz nakliyat şirketleri, elektrikli otomobillerin taşınması konusunda daha katı kurallar istiyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir sözcü, denizde güvenlik standartlarını düzenleyen Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün, kargo gemilerinde artan yangınlar ışığında önümüzdeki yıl elektrikli araç taşıyan gemiler için yeni önlemleri değerlendirmeyi planladığını söyledi.&nbsp;</li></ul>

498'i elektrikli 3 bin 783 araç taşıyan kargo gemisi, bir haftayı aşkın süredir Danimarka açıklarında yanıyor

Okyanusun ortasındaki yangın: Fremantle Highway

Son birkaç yıldır TikTok'ta, Y ve Z kuşağı çalışanlarının değişen tutumlarını yansıtan yeni işyeri trendleri ortaya çıkıyor. Son zamanlardaki önemli trendler arasında&nbsp;quiet quitting, quiet firing, quiet hiring, rage applying, shift shock/new hire's remorse ve&nbsp;bare minimum Monday yer alıyor. Bu eğilimler, genç kuşakların değerlerini ve önceliklerini yansıtan, işte yaşanan problemlere ve herhangi duruma yönelik şimdiye dek geçerliliği olmayan yaklaşımları temsil ediyor. İş hayatında on yıllardır, sıklıkla karşılaşılan durum ve hissiyatlara isim koymak, bunları fark ediyor olmanın ötesinde çalışanlara&nbsp;görünür hissettiriyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Quiet quitting&nbsp;(artık Türkçeleşmiş ismiyle&nbsp;sessiz istifa); performans değerlendirmelerinden veya işten çıkarılmaktan kaçınmak için gereken minimum çabayı göstermek anlamına geliyor. Fazla mesai, geç saatlere kadar çalışma gibi kavramlar kabul edilebilir bulunmuyor. Bu eğilimin arkasındaki dürtü, iş-yaşam dengesinin kontrolünü elinde tutmak ve işin kişinin kimliğine bağlı olduğu fikrini reddetmek.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Quiet firing (sessiz işten çıkarma); işverenlerin çalışanları gerçekten işten çıkarmadan veya kayıtlara geçen bir işten çıkarma yapmadan ve kıdem tazminatı ödemek zorunda kalmadan işten çıkarmasının bir yolu olarak geçiyor. Genellikle, çalışanların kendi başlarına ayrılmalarını sağlamak amacıyla, işi çalışanlar için tatsız hâle getiren değişiklikler yapmayı içeriyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Quiet hiring (sessiz işe alma); işverenlerin yeni çalışan işe almadan işyerindeki ihtiyaçları veya boşlukları doldurmaya çalışması, genellikle mevcut çalışanlardan aynı ücret karşılığında daha fazla iş yapmalarını istemek üzere gerçekleşiyor. Aynı zamanda çalışanların şirket içinde farklı rollere kaydırılması anlamına da gelebilir. Hızla tükenmişliğe ve kızgınlığa yol açması muhtemel.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rage applying (öfkeyle iş başvurusu yapma olarak Türkçeye çevrilebilir); kişinin mevcut iş pozisyonu veya durumundan duyduğu hayal kırıklığı nedeniyle iş başvurusunda bulunmasını içeren bir eğilim. Uzaktan çalışma ve sosyal medyanın artan popülaritesiyle, iş arama ve mülakat süreçleri her geçen gün kolaylaşıyor. Bu; aksiyonun kendisi yalnızca kişiyi sinir bozucu bir ruh hâlinden kurtaracak bir araç görevi gördüğünden çalışanların nitelikli olmadıkları veya ilgilenmedikleri işlere başvurmalarına yol açabiliyor. Başka bir şirket tarafından&nbsp;"aranıyor" ve pazarlanabilir olma hissi, çalışanın hayal kırıklıklarıyla başa çıkmasına ve potansiyel mülakatları şirket içinde bir pazarlık kozu olarak kullanmasına yardımcı oluyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Shift shock/new hire's remorse (yeni çalışan pişmanlığı);&nbsp;yeni başlayan bir çalışanın işin beklenenden farklı olması veya kendisi için uygun olmaması sebebiyle işi kabul etmekten pişmanlık duyması durumunda ortaya çıkıyor. Bu durum genellikle kişilerin kısa bir süre sonra iş değiştirmesine veya eski işverenlerine geri dönmesine neden oluyor. Hem yeni işveren, hem eski işveren hem de çalışan için zorlu ve masraflı bir süreç.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bare minimum Monday (asgari Pazartesi);&nbsp;isminden de anlaşılacağı üzere yeni çalışma haftasından hemen önce, Pazar günü yaşanan stresi hafifletmek için Pazartesi günleri asgari miktarda iş yapmayı içeriyor. Pazartesi sendromu&nbsp;yeni bir kavram değil; çalışanlar haftanın ilk iş gününde özellikle önlerindeki yoğun bir hafta varsa kendilerini motivasyonsuz veya verimsiz hissedebiliyor. Suçluluk duygusu olmadan çalışma haftasına girmeyi kolaylaştıran bu trend, önümüzdeki haftanın yoğunluğuna yol açan endişeyi hafifletmeyi amaçlıyor.</li></ul>Neden önemli?&nbsp;İşyeri konsepti değişmeye devam ederken, işverenlerin ve çalışanların ortaya çıkan trendlerin ve bunların potansiyel etkilerinin farkında olması çok önemli; çünkü sessiz istifa trendinin büyüklüğünden de anlaşılabileceği üzere, söz konusu başlıklar birer TikTok trendi olmanın ötesinde anlam ifade ediyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Özellikle Z kuşağı, işyerindeki yeni fikirlere ve deneylere hızla bağlanıyor. Bunların çalışanların işleriyle etkileşim kurma biçimleri üzerinde önemli sonuçları olabilir. Bu trendleri yönlendirmek ve işyerinin ihtiyaçları ile yeni nesil işgücünün önceliklerini dengelemenin yollarını bulmak hem işverenlere hem de çalışanlara bağlı.</li></ul>Öte yandan: Bu trendler geleneksel çalışma yöntemlerine meydan okusa da, işverenlere işgücünün ihtiyaçlarını nasıl destekleyecekleri ve kapsayıcı ve destekleyici bir işyeri kültürü nasıl oluşturacakları konusunda yaratıcı düşünme fırsatı da sunuyor. Şirketlerin rekabetçiliğini artırdığı da bir gerçek.Ne yapmalı?&nbsp;Yöneticiler; geleneksel beklentilerin yanı sıra ruh sağlığı, efektif oluşunun yanı sıra huzurlu bir ofis ortamı, iş-yaşam dengesi gibi unsurlara dikkat eden bir nesille karşı karşıya. Çözüm ise, çalışan katılımı ve iletişim etrafında dönmekte; mülakatlarda daha fazla durum tespiti ve şeffaflık, çalışanların işe yönelik sınırlar koymasına yardımcı olmak, onları gelişime teşvik etmek, motivasyonlarını anlamaya çalışmak...&nbsp;Yöneticiler ve ekipleri arasındaki iletişim kanalları düzgün işlediği ve sağlam yapılandırıldığı takdirde söz konusu başlıkların akıllardan bile geçmediği bir iş ortamı oluşturulabilir.

TikTok, kapsayıcı ve destekleyici bir iş ortamını teşvik mi ediyor?

İşyeri trendleri: Tükenmişliğin önüne nasıl geçeceğiz?

Günümüzde pek çok şirket, paradan daha yüce bir amaç doğrultusunda hareket ettiklerini kanıtlama yarışına girdi. Amaç odaklı iş yapma, amaç odaklı pazarlama, amaç odaklı kazançlar…Şirketlerin kazanç çağrılarında geçen "amaç odaklı" ifadeleri, pandemi öncesine kıyasla kayda değer artış gösterdi. <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2023-05-16/why-purpose-driven-jobs-pay-less-work-shift?srnd=premium-middle-east" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bloomberg'den Matthew Boyle'un değerlendirmesine göre</a>, paydaş kapitalizminin yeniden canlanması ve pandemi sırasında yaşanan kurumsal vicdan muhasebesi, sosyal etki kavramını ön plana ve merkeze koydu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Paydaş kapitalizmi;&nbsp;şirketlerin sadece hissedarların değil; yatırımcılar, mal sahipleri, çalışanlar, satıcılar ve müşteriler dahil olmak üzere tüm paydaşlarının çıkarlarına hizmet etmesi gerektiğini öne sürer. Odak noktası, yalnızca hisse değerini artırmak değil, uzun vadeli değer yaratmaktır.</li></ul>İronik:&nbsp;Şöyle bir durum da var ki, şirketler varoluş amaçlarının kâr etmekten öteye geçmesini daha fazla kâr etmenin de bir yolu olarak görüyor.&nbsp;Fakat bir yönetici için rakamları yönetme ve hissedar baskısı ile organizasyonel, yapısal ve finansal zorluklardan bir adım geriye adım atıp büyük resme en baştan bakmak kolay değil. Bugün, kuruluşunun varoluş nedeni ve amaçladığı geleceğin altını çizen her yönetici; şirketini güçlü, geçerli ve 21. yüzyıla uygun hâle getirebilir. Şirket ile çalışanlar arasında duygusal bir bağ oluşturmaya yönelik her adım bu yolda avantajlı olacaktır.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/3/1684931191072.png" width="550" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.69" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İnsanların işlerinde anlam arayışı, geçtiğimiz iki yıl boyunca çalışanların kitleler hâlinde işten ayrılmalarına neden olan Büyük İstifa fenomenine büyük katkıda bulundu. Herkes harcadığı zaman ve enerjinin kişisel, sosyal ve çevresel yelpazede olumlu sonuçlar doğurmasını istiyor.Çalışan adaylarının, anlamlı olduğunu düşündükleri bir iş karşılığında –mesela kâr amacı gütmeyen bir kuruluşta– daha az ücret almayı kabul etmeye istekli oluşları uzun süredir biliniyor.Araştırmalar:&nbsp;Geçtiğimiz yıl The Harris Poll tarafından düzenlenen ankete katılan her on kişiden sekizi, işlerinin bir "anlamı" olmasının artık her zamankinden daha önemli olduğunu ve yalnızca&nbsp;amaç odaklı bir şirkette çalışabileceklerini söyledi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yöneticilerin daha da büyük bir kısmı ise, kuruluşlarının amaca daha fazla odaklanması hâlinde daha başarılı olacağı konusunda hemfikir.</li></ul>Austin'deki Texas Üniversitesi McCombs İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Insiya Hussain'in araştırmasına göre, ‘iyiliksever’ statülerini öne çıkaran firmalara başvuran adaylar daha yüksek maaşlar için pazarlık yapmaktan kaçınıyor; ancak bunun tek sebebi maaşlarını amaçlarıyla takas edecek olmaları değil. Çalışmada ayrıca "kurumsal normları ihlal etmekten", başka bir deyişle kültürel bir gaf yapmaktan da korktukları ortaya çıktı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Araştırmada görev alan yazarlar, bu durumu işe alım yapanların daha fazla para istemeyi ne kadar olumsuz göreceklerine dair endişelerden kaynaklanan kendi kendini sansürleme etkisi olarak adlandırıyor. Hussain, "Para ve fedakârlığın birbirine karışmayacağına dair üstü kapalı bir varsayım var. İş adayları bu görüşe katılmasalar bile yöneticilerinin katılacağını varsayıyorlar; 'Daha fazlasını isteyemem. Bu açgözlülük olur' bakış açısıyla hareket ediyorlar"&nbsp;diyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu isteksizliğin uzun vadeli mali sonuçlarına bir örnek olarak; başlangıç maaşında yıllık 5 bin dolar daha fazlası için pazarlık yapmanın, kişinin kariyeri boyunca 600 bin dolardan fazla ek kazanç sağlayabileceğini gösteriyor.</li></ul><a fr-original-style="" href="https://www.forbes.com/sites/brettonputter/2019/05/23/purpose-beyond-profit-what-culture-driven-leaders-know-that-everyone-else-is-missing/?sh=3400c02e24ee" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Forbes'dan Bretton Putter'in yorumuna göre</a>, emir-komuta hiyerarşisi ve bürokrasi on yıllardır yaratıcılığı boğuyor ve bu durum insanların kendilerini anlamlı bir faaliyetin temsilcisi olmaktan çok kalem oynatıcısı gibi hissetmelerine neden oldu. Amaç için duyulan özlem işte tam da buna karşı bir tepki.

Amaca duyulan özlem bürokrasiye bir tepki mi? Kârın ötesinde bir amaç daha fazla kâr sağlar mı?

Amaç uğruna mı, para uğruna mı?

UBS 12 Haziran Pazartesi günü yaptığı açıklamada, yerel rakibi&nbsp;Credit Suisse'i devralma işlemini tamamladığını; 1,6 trilyon dolarlık bilanço ve varlık yönetimine sahip dev bir İsviçre bankası yarattığını söyledi.Grup, toplamda 5 trilyon dolarlık varlık denetleyecek ve UBS'e, no rmal koşullarda ulaşması için yıllar gerekecek olan kilit pazarlarda lider bir konum sağlayacak. Birleşme aynı zamanda Credit Suisse'in son yıllarda skandallar ve kayıplarla gölgelenen 167 yıllık tarihini de sona erdiriyor. UBS, Credit Suisse'i piyasa değerinin çok altında bir fiyata satın aldıktan sonra ikinci çeyrek sonuçlarında büyük bir kâr elde etmeye hazırlanıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Credit Suisse hisseleri son işlem gününde %0,4 artış gösterirken, UBS de gün ortası işlemlerinde yaklaşık %0,4 yükseldi.</li></ul>Açıklamalar: UBS İcra Kurulu Başkanı&nbsp;Sergio Ermotti&nbsp;ve Yönetim Kurulu Başkanı&nbsp;Colm Kelleher, 2008 küresel mali krizinden bu yana gerçekleşen en büyük bankacılık anlaşmasını duyururken; bunun müşteriler, çalışanlar, hissedarlar ve İsviçre için zorlukların yanı sıra birçok fırsat da yaratacağını söyledi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İkili yayınladıkları mektupta,&nbsp;“Bu; UBS, bir finans merkezi olarak İsviçre ve küresel finans sektörü için yeni bir dönemin başlangıcıdır. Devralma işleminin başarıyla gerçekleştirildiğine dair hiçbir şüphemiz yok”&nbsp;ifadelerine yer vardi.</li></ul>Zorluklar: Birleşmeyi yönetmesi için geri getirilen Ermotti'nin karşılaşacağı ilk zorluğun, Credit Suisse'in yerel işlerinin geleceği hakkında karar vermek olması bekleniyor. İki bankanın büyük ölçüde örtüşen ağlarını birleştirmek önemli tasarruflar sağlayabilir; ancak Ermotti'nin bunu Credit Suisse'in kendi markası, kimliği ve kritik öneme sahip işgücü ile yerel işlerini korumaya yönelik kamuoyu baskısı karşısında tartması gerekecek.Yorumlar: Yeni banka, İsviçre ekonomisinin yaklaşık iki katı büyüklüğünde bir bilançoya sahip olacak. Analistler yeni bankanın çok büyük olacağına dair endişelerin, UBS'in yeni ölçeğinin gerektireceği daha sert düzenlemele ve sermaye gerekliliklerine maruz kalmamak için dikkatli davranması gerektiğini söylüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu ölçekte bir devralmanın kaçınılmaz olarak yol açtığı belirsizliğin UBS'yi personel ve müşterileri elinde tutmakta zorlanabileceği ve anlaşmanın uzun vadede hissedarlar için değer sağlayıp sağlayamayacağının açık bir soru olduğu konusunda uyarıyorlar.</li></ul>Çalışanlar: İki banka dünya çapında 120 bin kişiyi istihdam ediyor, ancak UBS maliyetleri düşürmek için işten çıkarmalar yapacağını açıkladı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">UBS'de bugün onaylanan veya atanan 160'tan fazla liderin beşte birinden fazlasının Credit Suisse'den katıldığını belirtildi.</li></ul>Ek olarak:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/dcadb6dc-482f-4a76-9db8-9bcbb337c40f" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Financial Times’ın haberine göre</a> UBS, Credit Suisse bankacılarına yüksek riskli ülkelerden yeni müşteri sağlama ve kompleks finansal ürünlerin satışı gibi konularda yasak getirmeyi planlıyor.Detaylar: Credit Suisse bankacıları, kara para aklama riskine karşı önlem olarak, Libya, Rusya, Sudan ve Venezuela’nın da aralarında olduğu yüksek riskli ülkelerden yeni müşterilerle temas kuramayacak.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; box-sizing: border-box;">Karmaşık finansal ürünlerin satışı da UBS yöneticilerinin onayına tabi olacak. Birçoğu operasyonel işleyişe dair olan 23 kırmızı çizgi Credit Suisse yöneticilerine uygulanacak.</li></ul>

Hafta içi her gün 18.30’da o gün dünyayı ve Türkiye'yi şekillendiren gelişmeler e-posta kutunda. Kısa, yalın, öz.

Aposto Günsonu

Devralmanın tamamlanmasıyla 1,6 trilyon dolarlık bilançoya sahip dev bir İsviçre bankası ortaya çıkmış oldu

UBS, Credit Suisse devralımını tamamladı

Londra menşeli Ember'in analizine göre, Mayıs'ta rüzgar ve güneşten elektrik üretimi Avrupa Birliği'nde (AB) ilk kez tüm fosil yakıtların elektrik üretimindeki toplam payını geride bırakarak 59 teravatsaat üretimle %31'e ulaştı. Fosil yakıtların payı ise 53 teravatsaat üretimle %27 seviyesinde gerçekleşti.Detaylar: Güneş enerjisinin AB elektrik üretimindeki payı Mayıs'ta tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşarak 27 teravatsaat ile %14'ü buldu. Kömürün elektrik üretimindeki payı tüm zamanların en düşük seviyesine düşerek %10 oldu ilk kez güneş enerjisinin gerisinde kaldı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rüzgar enerjisinin payı ise %17 ile yıllık bazda artışını sürdürdü ancak bu oran Ocak’ta ulaşılan %23'lük rekor üretim seviyesinin altında kaldı.</li></ul>Önemli detay: Kurum analizine göre, geçen ay fosil yakıtlardan elektrik üretimindeki düşüş istisnai bir durum olarak ortaya çıktı.Geniş açı: Bu yıl Ocak-Mayıs döneminde kömür ve gazdan elektrik üretimi geçen yılın aynı dönemine göre sırasıyla %20 ve %15 gerilerken, güneş ve rüzgardan üretim sırasıyla %10 ve %5 büyüdü.Açıklamalar: Ember Avrupa Lideri Sarah Brown, "Güneş ve rüzgar sadece fosil yakıt kullanımının azalmasına yardımcı olmuyor. Sadece kömürden elektrik üretimi de dipleri görmüyor, gaz da sallantıda. AB bu yıl fosil yakıtlardan elektrik üretiminde büyük bir düşüş gerçekleştirmeye hazırlanırken, rüzgar ve güneş gelecek elektrik sisteminin bel kemiğini oluşturmaya başladı bile" açıklamasında bulundu.📌&nbsp;Editörün önerisi: <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/gunes-enerjisi-yatirimlari-petrolu-geride-birakiy" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Güneş enerjisi yatırımları petrolü geride bırakıyor</a>Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) 2023 Mayıs tarihli <a fr-original-style="" href="https://iea.blob.core.windows.net/assets/8834d3af-af60-4df0-9643-72e2684f7221/WorldEnergyInvestment2023.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">World Energy Investment Raporu'na</a> göre, 2023'te enerjiye yaklaşık 2,8 trilyon doları yatırım yapılacağı tahmin ediliyor. Birçok şirketin yatırımları hızlandırmasıyla bu miktarın 1,7 trilyon dolardan fazlasının yenilenebilir enerji, nükleer, şebekeler, depolama, düşük emisyonlu yakıtlar, verimlilik iyileştirmeleri ve elektrifikasyon dahil olmak üzere temiz enerji tarafına eğileceği öngörülüyor.Bu yazı orijinal olarak Pareto'da yayımlanmıştır. Daha fazlası için şimdi <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/n/pareto" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">abone olun</a>.

Avrupa Birliği'nde rüzgâr ve güneşin elektrik üretimindeki payı ilk kez tüm fosil yakıtları geçti.

Temiz enerji 1, fosil yakıt 0

Ofiste dijital iletişim kanallarının mütemadiyen kullanımı, çalışanların verimliliklerini ve iş performanslarını olumsuz etkileyebilir.&nbsp;Microsoft tarafından Mayıs 2023'te yayınlanan bir araştırma, küresel çapta çalışanların veri, bilgi ve her zaman müsait iletişim yoğunluğuna ayak uydurmakta zorlandığını ortaya koydu.2021 yılında dünya genelinde günlük 319,6 milyar e-posta gönderildiği ve alındığı tahmin edilirken, bu rakamın 2025 yılına kadar günlük 376,4 milyar e-postaya çıkması <a fr-original-style="" href="https://www.statista.com/statistics/456500/daily-number-of-e-mails-worldwide/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">öngörülüyor</a>.Üstelik:&nbsp;Çalışanların planlanmamış, geçici dijital mesajlar aracılığıyla sürekli iletişim kurduğu platformlar kolay ve esnek olsa da zihinsel yorgunluğa yol açabilir, çalışanların zaman yönetimini olumsuz etkileyebilir. Söz konusu araştırma, insanların iş günlerinin %57'sini e-posta, toplantı ve diğer iletişim faaliyetlerine harcarken, sadece %43'ünü üretkenliğe ayırdıklarını gösteriyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Stanford Üniversitesi&nbsp;tarafından yürütülen The Impact of Email on Concentration and Stress isimli araştırma, sürekli e-posta kontrol etmenin ve yanıtlamanın çalışanların dikkat sürelerini azalttığı ve bilişsel işlevlerini olumsuz etkilediğini gösteriyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Londra Üniversitesi tarafından yürütülen The Effects of Instant Messaging on Workplace Productivity and Stress isimli çalışma ise, anlık mesajlaşma uygulamalarının sürekli kullanımının çalışanların stres düzeylerini artırdığı ve verimliliklerini azalttığı belirtiyor.&nbsp;</li></ul>Son yıllarda büyük bir uzaktan işgücünü bir araya getirmek adına, şirketlerin teknolojiyle fazlasıyla iç içe olması bir süre için gerekliydi. Ancak bunun sonucu çalışanlar için iletişim kanallarının belirsizleşmesi, ve hatta yorucu bir şekilde parçalanmasıyla sonuçlandı. E-posta filtreleme, abonelikten çıkma, normal çalışma saatleri dışında veya gün içerisinde bildirimleri kapatma gibi günlük çözümler elbette rahatlatıcı; ancak hiçbiri çalışanların aşırı yüklenme sorunu çözmüyor. &nbsp;Şirketlerin durmaksızın gelişen ve güncellenen yeni teknolojilerden faydalanırken var olanların nasıl organize edeceklerini de düşünmeleri gerekiyor.Ek bir bilgi:&nbsp;Microsoft'a göre bu ikilemin çözümü yapay zekanın iş yaşamına adaptasyonu. Teknoloji devi, yapay zekanın stresli çalışanları zaman alan angaryalardan kurtaracağını ve yaratıcılıklarını ortaya çıkaracağını iddia ediyor.Özetle: Günümüz iş dünyasında iletişimin hızlı ve etkili olması gerekliliği yadsınamaz. Ancak, dijital teknolojilerin gelişmesiyle birlikte, e-mail, anlık mesajlaşma uygulamaları ve diğer dijital iletişim kanallarıyla çalışanların sürekli olarak bombardımana tutulduğu bir durum söz konusu.&nbsp;Ne yapmalı? İş yerinde daha dengeli bir iletişim ortamı oluşturmak ve dijital iletişim kanallarını daha etkin bir şekilde yönetmek verimliliğini artırmak için önemli olmasının yanı sıra; günümüzde teknoloji ile haşır neşir tüm yöneticilerin üzerine eğilmesi gereken bir konudur. Konu üzerine atılacak adımlar şunlar olabilir:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tüm iş ve haberleşme yükünü tek bir platform üzerinden yürütmek,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Her yeni değişiklikte çalışan geribildirimlerine kulak vermek,&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çalışanların birbirleriyle ne sıklıkta ve ne zaman iletişim kurmaları gerektiğine dair sınırlar belirlemek - örneğin, e-postayı resmi konular için kullanırken günlük konuşmaları Microsoft Teams veya Slack üzerinden yürütmek, veya iş saatleri dışında e-mail kontrol etmemek,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Şirket için toplantılar için bir zaman sınırı belirlemek,&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dijital tükenmişliğin yüz yüze iletişimin yerini almasının önüne geçmek</li></ul>Dijital refah, yöneticilerin dikkate alması gereken önemli bir konu.

Daha az e-mail, iş yerinde daha fazla verimlilik ve daha fazla huzur mu demek?

Bitmek bilmeyen dijital bombardıman

Son birkaç yıldır TikTok'ta, Y ve Z kuşağı çalışanlarının değişen tutumlarını yansıtan yeni işyeri trendleri ortaya çıkıyor. Son zamanlardaki önemli trendler arasında quiet quitting, quiet firing, quiet hiring, rage applying, shift shock/new hire's remorse ve bare minimum Monday yer alıyor. Bu eğilimler, genç kuşakların değerlerini ve önceliklerini yansıtan, işte yaşanan problemlere ve herhangi duruma yönelik şimdiye dek geçerliliği olmayan yaklaşımları temsil ediyor. İş hayatında on yıllardır, sıklıkla karşılaşılan durum ve hissiyatlara isim koymak, bunları fark ediyor olmanın ötesinde çalışanlara görünür hissettiriyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Quiet quitting&nbsp;(artık Türkçeleşmiş ismiyle sessiz istifa); performans değerlendirmelerinden veya işten çıkarılmaktan kaçınmak için gereken minimum çabayı göstermek anlamına geliyor. Fazla mesai, geç saatlere kadar çalışma gibi kavramlar kabul edilebilir bulunmuyor. Bu eğilimin arkasındaki dürtü, iş-yaşam dengesinin kontrolünü elinde tutmak ve işin kişinin kimliğine bağlı olduğu fikrini reddetmek.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Quiet firing (sessiz işten çıkarma); işverenlerin çalışanları gerçekten işten çıkarmadan veya kayıtlara geçen bir işten çıkarma yapmadan ve kıdem tazminatı ödemek zorunda kalmadan işten çıkarmasının bir yolu olarak geçiyor. Genellikle, çalışanların kendi başlarına ayrılmalarını sağlamak amacıyla, işi çalışanlar için tatsız hale getiren değişiklikler yapmayı içeriyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Quiet hiring (sessiz işe alma); işverenlerin yeni çalışan işe almadan işyerindeki ihtiyaçları veya boşlukları doldurmaya çalışması, genellikle mevcut çalışanlardan aynı ücret karşılığında daha fazla iş yapmalarını istemek üzere gerçekleşiyor. Aynı zamanda çalışanların şirket içinde farklı rollere kaydırılması anlamına da gelebilir. Hızla tükenmişliğe ve kızgınlığa yol açması muhtemel.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rage applying (öfkeyle iş başvurusu yapma olarak Türkçeye çevrilebilir); kişinin mevcut iş pozisyonu veya durumundan duyduğu hayal kırıklığı nedeniyle iş başvurusunda bulunmasını içeren bir eğilim. Uzaktan çalışma ve sosyal medyanın artan popülaritesiyle, iş arama ve mülakat süreçleri her geçen gün kolaylaşıyor. Bu; aksiyonun kendisi yalnızca kişiyi sinir bozucu bir ruh hâlinden kurtaracak bir araç görevi gördüğnden çalışanların nitelikli olmadıkları veya ilgilenmedikleri işlere başvurmalarına yol açabiliyor. Başka bir şirket tarafından "aranıyor" ve pazarlanabilir olma hissi, çalışanın hayal kırıklıklarıyla başa çıkmasına ve potansiyel mülakatları şirket içinde bir pazarlık kozu olarak kullanmasına yardımcı oluyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Shift shock/new hire's remorse (yeni çalışan pişmanlığı);&nbsp;yeni başlayan bir çalışanın işin beklenenden farklı olması veya kendisi için uygun olmaması sebebiyle işi kabul etmekten pişmanlık duyması durumunda ortaya çıkıyor. Bu durum genellikle kişilerin kısa bir süre sonra iş değiştirmesine veya eski işverenlerine geri dönmesine neden oluyor. Hem yeni işveren, hem eski işveren hem de çalışan için zorlu ve masraflı bir süreç.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bare minimum Monday (asgari pazartesi);&nbsp;isminden de anlaşılacağı üzere yeni çalışma haftasından hemen önce, pazar günü yaşanan stresi hafifletmek için pazartesi günleri asgari miktarda iş yapmayı içeriyor. Pazartesi sendromu&nbsp;yeni bir kavram değil; çalışanlar haftanın ilk iş gününde özellikle önlerindeki yoğun bir hafta varsa kendilerini motivasyonsuz veya verimsiz hissedebiliyor. Suçluluk duygusu olmadan çalışma haftasına girmeyi kolaylaştıran bu trend, önümüzdeki haftanın yoğunluğuna yol açan endişeyi hafifletmeyi amaçlıyor.</li></ul>Neden önemli?&nbsp;İşyeri konsepti değişmeye devam ederken, işverenlerin ve çalışanların ortaya çıkan trendlerin ve bunların potansiyel etkilerinin farkında olması çok önemli; çünkü sessiz istifa trendinin büyüklüğünden de anlaşılabileceği üzere, söz konusu başlıklar birer TikTok trendi olmanın ötesinde anlam ifade ediyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Özellikle Z kuşağı, işyerindeki yeni fikirlere ve deneylere hızla bağlanıyor. Bunların çalışanların işleriyle etkileşim kurma biçimleri üzerinde önemli sonuçları olabilir. Bu trendleri yönlendirmek ve işyerinin ihtiyaçları ile yeni nesil işgücünün önceliklerini dengelemenin yollarını bulmak hem işverenlere hem de çalışanlara bağlı.</li></ul>Öte yandan: Bu trendler geleneksel çalışma yöntemlerine meydan okusa da, işverenlere işgücünün ihtiyaçlarını nasıl destekleyecekleri ve kapsayıcı ve destekleyici bir işyeri kültürü nasıl oluşturacakları konusunda yaratıcı düşünme fırsatı da sunuyor. Şirketlerin rekabetçiliğini artırdığı da bir gerçek.Ne yapmalı?&nbsp;Yöneticiler; geleneksek beklentilerin yanı sıra ruh sağlığı, efektif oluşunun yanı sıra huzurlu bir ofis ortamı, iş-yaşam dengesi gibi unsurlara dikkat eden bir nesille karşı karşıya. Çözüm ise, çalışan katılımı ve iletişim etrafında dönmekte; mülakatlarda daha fazla durum tespiti ve şeffaflık, çalışanların işe yönelik sınırlar koymasına yardımcı olmak, onları gelişime teşvik etmek, motivasyonlarını anlamaya çalışmak...&nbsp;Yöneticiler ve ekipleri arasındaki iletişim kanalları düzgün işlediği ve sağlam yapılandırıldığı takdirde söz konusu başlıkların akıllardan bile geçmediği bir iş ortamı oluşturulabilir.

TikTok, kapsayıcı ve destekleyici bir iş ortamını teşvik mi ediyor? 

Girişim sermayesi fonları, özel sermaye grupları ve muhasebe firmaları, teknolojinin kendilerine rakipleri karşısında avantaj sağlama imkânı üzerine, satın alma hedeflerini ve yatırım amaçlı girişimleri seçmek için yapay zekâyı kullanıyor.&nbsp;Son altı ayda ChatGPT'nin piyasaya sürülmesiyle tetiklenen yapay zekâ geliştirme hızı, yatırımcıları hızla büyüyen şirketleri ve satın alma hedeflerini belirleyecek araçları kullanmaya teşvik etti.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Big Four şirketi KPMG, yatırımcı koruma fonu&nbsp;Coatue ve risk sermayesi şirketi Headline, müşterilere tavsiyelerde bulunmak ve anlaşmalara rehberlik etmek için yapay zekâ araçlarını kullanan şirketler arasında.</li></ul>Bununla birlikte: Yapay zekânın yatırımda artan kullanımı, sektördeki insan ilişkilerinin ve muhakemenin geleneksel rolleri hakkında soruları gündeme getirdi. Yapay zekâ ve veri analitiğinin 2025 yılına kadar risk sermayesi ve erken aşama yatırımlarının dörtte üçünden fazlasını bilgilendireceğini tahmin ediyor.Bazı yatırımcılar, anlaşma yapanların bir şirketin büyüme potansiyelini finansal analize dayalı olarak değerlendirmek gibi görevler için üretken yapay zekâ kullanımından fayda sağlayabileceğini düşünüyor.Yorumlar: KPMG ABD'den Pär Edin, "Çok fazla verimlilik elde eden bir modeli eğitebilir veya kullanabilirseniz, işin o özel alanında ikinci hamleyi yapanlar için daha zor olan bir avantaj elde edersiniz" ifadesini kullandı.Mesela:&nbsp;Coatue'nin yazılımı Coatue Brain, ana noktaları net ve özlü brifinglere dönüştürmek ve özetlemek için satış tarafı araştırmalarını, kazanç dökümlerini ve sunum sunumlarını elemek için teknolojiyi kullanarak üretken yapay zekâyı veri platformlarına entegre ediyor.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">PitchBook'un&nbsp;risk sermayesi çıkışlarını öngören yapay zekâ sistemi, bir şirketin halka açılma veya satın alınma olasılığını değerlendiriyor. Şirket, iki aylık aracın %75 doğruluk payına sahip olduğunu iddia etti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Risk sermayesi şirketleri Headline ve Moonfire Ventures, en yüksek büyüme potansiyeline sahip şirketleri belirlemek amacıyla, yatırım hedeflerini değerlendirmek ve karşılaştırmak için üretken yapay zekâyı kullanıyor.</li></ul>Headline'ın kurucu ortaklarından Mathias Schilling, "Bunun bir risk sermayesinin geleneksel rolünü tehdit ettiğini düşünmüyoruz. Bütün konsept bir yardımcı pilot görevi görüyor; bir şirketle ilişki kurduğumuzda bizi daha akıllı hâle getiriyor" yorumunu yaptı.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Moonfire, her hafta yaklaşık 50 bin şirketi incelemek –örneğin bir kurucunun deneyimini ve getiri potansiyelini değerlendirmek– için yapay zekâ kullandığını belirtti. Şirket, LiveFlow'u keşfetmek ve desteklemek için mevcut algoritmasından yararlandı ve tohum yatırımında 3,5 milyon dolarlık bir artışa öncülük etti.</li></ul>Öte yandan: Risk sermayesi şirketi Amadeus Capital Partners&nbsp;CEO'su Anne Glover, gelişmiş yapay zekânın yine de önyargılı olma eğiliminde olduğunu belirterek, araçların sınırlı ve geçmiş tarihli verileri kullandığını ekledi.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Bir yapay zekânın yaptıklarına bakarak insan yerine karar verebileceğini söylemek imkânsız. Bizim gibi son teknolojiye yatırım yapanlar için, aradığımız şey hakkında yazılmış çok fazla şey yok."</blockquote>

KPMG, Coatue ve Headline yapay zekâ rehberliğinde anlaşma yapma opsiyonunu kullanan şirketler arasında

Yatırımcılar yapay zekâ ile anlaşabilir mi?

<section fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><figure fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; box-sizing: border-box;">Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nun (BDDK) açıkladığı verilere göre, Nisan ayında sektörün toplam net kârı %10,5 artışla 38,6 milyar TL oldu.</figure></section><article fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sektörünün toplam net kârı Ocak-Nisan döneminde ise yıllık %47,4 oranında artışla 144,7 milyar TL'ye yükseldi.</li></ul>Dahası:&nbsp;Takipteki alacakların toplam nakdi kredilere oranı Nisan'da %1,86 oldu. bir önceki yılın aynı döneminde bu rakam %2,75 seviyesinde kaydedilmişti.Geçen yılın Nisan ayında &nbsp;%16 olan çekirdek sermaye yeterliliği rasyosu 2023 Nisan'da %14 oldu. Sermaye yeterliliği rasyosu ise %17 oldu.Ek olarak: Nisan 2023 döneminde Türk bankacılık sektörünün aktif büyüklüğü 16,4 trilyon TL olarak gerçekleşti.Nisan 2023 döneminde en büyük aktif kalemi olan krediler 8,9 trilyon TL, menkul değerler 2,8 trilyon TL oldu. 2022 yılsonuna göre sektörün; toplam aktifi %14,2, krediler toplamı %17,6, menkul değerler toplamı %17,2 oranında artış gösterdi.</article>

Yılın ilk 4 aylık döneminde ise artış %47,4 olarak kaydedildi

Bankacılık sektörü net kârı 144,7 milyar TL

Sermaye Piyasası Kurulu&nbsp;(SPK),&nbsp;Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu&nbsp;(BDDK) ve&nbsp;Türkiye Bankalar Birliği&nbsp;(TBB), son dönem bankacılık sektörü ve sermaye piyasalarına yönelik iddialara ilişkin eş zamanlı açıklama yaptı.Sermaye piyasasının ve bankaların güven ve istikrar içinde işleyişini bozacak açıklamaları yapan ve yayanlar hakkında gerekli yasal işlemlerin yapılacağı belirtildi.Arka plan:&nbsp;Açıklamalar,&nbsp;Ekrem İmamoğlu'nun 29 Mayıs'ı işaret ederek belirttiği&nbsp;"Pazartesi günü bankalardan milletin parasını çekemediği bir süreç istemiyorsak" ifadesi ve&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.sozcu.com.tr/2023/gundem/imamoglu-is-dunyasina-seslendi-sakin-ha-kafanizi-kuma-sokmayin-7694129/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">iş dünyasına çağrısı</a> üzerine geldi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">SPK'dan yapılan açıklamada, bazı basın yayın organlarında ve sosyal medyada Borsa İstanbul pay piyasasında işlem gören şirketler hakkında herhangi bir bilgi ve belgeye dayanmayan, gerçeği yansıtmayan, mesnetsiz ifadelerin yer aldığı aktarıldı. Uluslararası piyasalara tam entegre olan sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işlediği belirtildi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">BDDK'dan yapılan açıklamada, bankaların ve sektörün BDDK'nın gözetimi ve denetimi altında güçlü ve sağlam likidite ile finansal rasyolara sahip bir şekilde yoluna devam ettiği kaydedildi.</li></ul><a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/BDDKResmi/status/1661413332912316416?s=20" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2023/4/2023-05-25T12:20:49.623Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.76" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">TBB'den yapılan açıklamada, Türkiye'de bankacılık sektörünün yüksek bir likidite, aktif kalitesi ve sermaye yeterliliğine sahip olduğu belirtilerek bankacılık sektörünün tüm yükümlülüklerini karşılayabilecek güçte olduğu vurgulandı.&nbsp;</li></ul><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Sektör Türkiye ekonomisinin gücüne inanmakta, gücünü ekonomiden almakta, sağlıklı bir bilanço ile ekonomiye destek olmaktadır. Bankacılık sektöründe güvenin korunması hepimizin görev ve sorumluluğunda olmalıdır. Bankacılıkla ilgili konuların siyaset üstü tutulması&nbsp;büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle sektörün güvenirliliğine zarar verebilecek gerçeği yansıtmayan spekülatif açıklamalara asla itibar edilmemelidir."</blockquote>

SPK, BDDK ve TBB'den eş zamanlı açıklama

“Bankacılık sektörü siyaset üstü tutulmalı”

7297 sayılı, <a fr-original-style="" href="https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/05/20230525-6.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği&nbsp;</a>ile, KOBİ'lerin belirlenmesinde kullanılan kriterlerde güncellemeye gidildi. Yönetmelik 25 Mayıs 2023'te Resmî Gazete'de yayınlandı.Detaylar:&nbsp;KOBİ olmak için gerekli kriterlerden biri olan net satış hasılatı veya mali bilanço limiti, 250 milyon TL'den 500 milyon TL'ye yükseltildi. KOBİ tanımındaki çalışan sayısında ise değişikliğe gidilmeyerek '250 ve daha az kişi olarak' sabit bırakıldı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">10 kişiden az çalışanı olan mikro işletmelerin yıllık net satış hasılatı veya mali bilanço limiti 5 milyon TL'den 10 milyon TL'ye yükseltildi.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">50 kişiden az personeli olan küçük işletmeler için limit, 50 milyon TL'den 100 milyon TL'ye yükseltildi.</li></ul>Hatırlatma dozu:&nbsp;Sektör temsilcileri, KOBİ sınıfının destek ve teşviklerden daha hızlı yararlanabilmesi için 250 milyon TL’lik sınırın 1 milyar TL’ye çıkarılmasını talep ediyordu.Neden önemli? Enflasyona bağlı olarak cirolarda yaşanan artış, son yıllarda bazı işletmeleri KOBİ tanımının dışında bırakmıştı.&nbsp;Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) ve&nbsp;Türkiye Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler, Serbest Meslek Mensupları ve Yöneticiler Vakfı&nbsp;(TOSYÖV) verilerine göre, son bir yıl içinde 2 ila 3 bin arasında işletme cirolarının şişmesi nedeniyle KOBİ sınıfı dışına çıktı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Editörün önerisi: <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/enflasyona-gore-bir-kobi-tanimi-yapilmali" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">"Enflasyona göre bir KOBİ tanımı yapılmalı"</a></li></ul>Bilgi notu: Söz konusu rakamlar en son Mart 2022'de güncellenmişti.

İş dünyası temsilcileri 250 milyon TL’lik sınırın 1 milyar TL’ye çıkarılmasını talep ediyordu.

KOBİ tanımı 500 milyon TL'ye güncellendi

Avustralya menşeli&nbsp;Walk Free Vakfı&nbsp;tarafından 2021 yılı verilerince yayımlanan&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.walkfree.org/global-slavery-index/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">rapora</a> göre,&nbsp;modern kölelik koşullarında yaşayan insan sayısı son beş yılda %25 artışla 49,6 milyona ulaştı. Bu, bir önceki araştırma olan 2016 verisine kıyasla 10 milyon kişilik bir artışa işaret ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Modern kölelik;&nbsp;zorla çalıştırmayı, zorla evlendirmeyi, borç esaretini, ticari cinsel sömürüyü, insan kaçakçılığını, kölelik benzeri uygulamaları, çocukların satışı ve sömürüsünü içerir. Her biçimiyle, kişinin özgürlüğünün kişisel veya mali kazanç için ortadan kaldırılmasına işaret eder.</li></ul>Dahası: G20 ülkeleri tarafından yönetilen küresel tedarik zincirleri bu artışa katkıda bulunmayı sürdürüyor. G-20'deki zengin ülkeler arasındaki ticaret, ürünlerin işçi haklarının zayıf olduğu ülkelerden sevk edilmesi sebebiyle çalıştırma koşullarını kötüleştiriyor.&nbsp;Anlamı:&nbsp;Zorla çalıştırmanın en yaygın olduğu yerler düşük gelirli ülkeler ağırlıklı olsa da, devamlılığı yüksek gelirli ülkelerden gelen taleple derinden bağlantılı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Vakıf tarafından düzenlenen Küresel Kölelik Endeksi'ne göre bu ülkeler; 2021 yılında elektronik ve giyim ürünleri, palm yağı, güneş panelleri ve kumaş başta olmak üzere 468 milyar dolar seviyesinde tartışmalı ürün ithal etti.</li></ul><img data-fr-image-pasted="true" src="https://images.aposto.com/1200xauto/2023/4/3/1684935182711.png" width="550" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Köleliğin artmasına katkıda bulunan koşullar arasında çevresel bozulma, iklim kaynaklı göç, kadın haklarının geri alınması ve pandemi yer alıyor. Modern köleliğin en yüksek yaygınlığına sahip olduğu tahmin edilen ülkeler, çatışmalardan etkilenme, devlet tarafından zorunlu çalıştırmaya sahip olma ve zayıf yönetişime sahip olma eğiliminde olarak betimleniyor.</li></ul><img data-fr-image-pasted="true" src="https://images.aposto.com/1200xauto/2023/4/3/1684936890169.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.51" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kuzey Kore'nin listede başı çektiği ülkeler arasında Hindistan, Çin, Rusya, Endonezya, Türkiye ve ABD&nbsp;var.</li></ul>Öte yandan:&nbsp;Dünyadaki neredeyse her hükümet, mevzuat ve politikaları aracılığıyla modern köleliği ortadan kaldırmayı taahhüt etse de süreç 2018'den bu yana büyük ölçüde duraksadı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avustralya, Kanada, Almanya ve Norveç'in işletme ve hükümetleri küresel tedarik zincirlerinde meydana gelen sömürüden sorumlu tutmak için yasalar çıkardığı belirtiliyor.</li></ul>

Bir önceki veriye kıyasla 10 milyon kişilik artış söz konusu

Modern kölelerin sayısı 50 milyona ulaştı

Brüksel merkezli Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği&nbsp;(ACEA), planlanan Euro 7 emisyon standartlarının doğrudan maliyetlerin Avrupa Komisyonu tahminlerinden 4 ila 10 kat daha yüksek olduğunu belirtti.Bilgi notu:&nbsp;AB Komisyonu, geçtiğimiz yıl Yeşil Mutabakat doğrultusunda AB'de satılan yeni araçlardan kaynaklanan kirliliği azaltmak için Euro 7 standartları teklifini açıklamıştı.&nbsp;1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren tüm yeni seri üretim otomobillerin karşılaması gereken Euro 7 standartları; küçük hacimli üreticilerin 2030 yılına kadar standartları karşılamasını bekliyor. Bu tarih, ağır vasıtalar için 1 Temmuz 2027.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Teklifin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ve üye ülkelerin bunu onaylaması gerekiyor.</li></ul>Öte yandan:&nbsp;Önerilen Euro 7 düzenlemesinin otomobil, kamyonet, kamyon ve otobüslerin üretim maliyetlerini artıracağı öngörülüyor. Frontier Economics tarafından yapılan araştırmaya göre, araç başına maliyetler içten yanmalı motora sahip otomobil ve kamyonetler için yaklaşık 2 bin avro, dizel kamyon ve otobüsler için ise yaklaşık 12 bin avro artabilir.&nbsp;Bu rakamlar, Komisyon'un Euro 7 etki değerlendirmesindeki tahminlerinden 4 ila 10 kat daha yüksek – otomobil ve kamyonetler için 180-450 avro, kamyon ve otobüsler için 2 bin 800 avro olmak üzere.Çünkü:&nbsp;Bu tahminler, başta ekipman ve yatırımlar olmak üzere sadece doğrudan üretim maliyetlerini içeriyor. Bu ek maliyetler satın alma fiyatlarına karşılık gelmiyor, son kullanıcılar için fiyatları daha da artırıyor. Bu nedenle fiyat artışlarının ilk değerlendirmede belirtilen rakamlardan daha yüksek olacağı kesin.Dahası:&nbsp;Doğrudan maliyetlere ek olarak, Euro 7 önerisinin daha yüksek yakıt tüketimi gibi dolaylı maliyetleri de tetiklemesi bekleniyor. Bir aracın kullanım ömrü boyunca bu, yakıt maliyetlerini %3,5 oranında artırabilir - bu da uzun yol kamyonları için fazladan 20 bin avro ve otomobiller ile kamyonetler için 650 avro anlamına geliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bunlar, bir araca sahip olmanın toplam maliyetine ek olarak yüksek enflasyon ve enerji fiyatları döneminde tüketiciler ve işletmeler üzerinde ek finansal baskılar yaratacaktır.</li></ul>Tepkiler:&nbsp;Mevcut Euro 6/VI kuralları ile AB, emisyonlar (NOx ve partikül madde gibi kirleticiler) için kapsamlı ve katı standartlara zaten sahip.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ACEA Genel Müdürü&nbsp;Sigrid de Vries, şu açıklamada bulunuyor:</li></ul><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Avrupa otomobil endüstrisi iklim, çevre ve sağlık yararına emisyonları daha da azaltmaya kararlıdır. Ancak Euro 7 önerisi, son derece yüksek bir maliyetle son derece düşük bir çevresel etkiye sahip olacağı için bunu yapmanın doğru yolu değildir. Elektrifikasyona geçişle birlikte AB yollarındaki eski araçları yüksek verimli Euro 6/VI modelleriyle değiştirerek çevre ve sağlık açısından daha büyük faydalar sağlanabilir."</blockquote>

İdil Ertürk

Geleneksel yaka paletine hangi renkler eklendi?