YAPAY ZEKA
GİRİŞİMCİLİK
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
AYRILMADAN ÖNCE

🎈 Yapay zeka rallisi, fonlamalarda düşüş

Yapay zeka vs. dotcom balonu, fonlamadaki düşüşün Avrupa teknoloji sektörüne yansıması
14 Nisan - Inveo Ventures - Pareto
Inveo Ventures ile birlikte

Yeni nesil değer yatırımcısı: Inveo Ventures

Geleceğin şirketlerinden birini kurmak ve sermaye yaratmanın yanı sıra bir değer köprüsü inşa etmek istiyorsanız sizi bir yatırımdan daha fazlasını sunan Inveo Ventures ile tanıştırmak isteriz. Nedir? Inveo Yatırım Holding ve Gedik Yatırım…

Daha fazlasını öğren →

🎈 Yapay zeka rallisi, fonlamalarda düşüş

12 Haziran Pazartesi sabahından herkese günaydın.

Haftanın ilk işlem gününde; git gide hız kazanan yapay zeka rallisinin temel dinamiklerini dot-com balonu ile kıyasladığımız, Avrupa merkezli girişimlere yönelik finansmanın 51 milyar dolara kadar düşüşünü değerlendirdiğimiz Pareto Analiz sayısı sizlerle.

Unutmadan: Pareto'nun üyelere özel hazırladığımız;

  • İş dünyasını ve piyasaları şekillendiren trendlerin analizleri, sektörel içgörüler, güncel veriler, etki yaratan raporları paylaştığımız Pareto İçgörü,
  • Piyasaları ve iş dünyasını yakından ilgilendiren, en önemli mevzuat değişikliklerini derlediğimiz Pareto Mevzuat,
  • Haftanın öne çıkan BİST 100 şirketlerinin yalın ve derinlikli incelemeleri sizlerle paylaştığımız Pareto BIST 100 

bültenlerine göz atmayı ihmal etmeyin!

Keyifli okumalar dilerim,

İdil

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

YAPAY ZEKA

Yapay zeka rallisi yeni bir dot-com balonu mu?

Bu yıl S&P 500'deki %11,98'lik kazancın neredeyse tümü yapay zekaya yatırım yapan hisselere bağlı olarak kaydedildi

Yapay zeka rallisi yeni bir dot-com balonu mu?

Yapay zekâ teknolojisindeki gelişimi ve bu gelişimin şirketlerin kârlılık ve üretkenlikleri üzerindeki etkisini bolca konuştuğumuz bir dönem yaşıyoruz. Ocak ayında Microsoft’un bir sohbet robotu olan ChatGPT'ye yaptığı yatırımı genişletmesiyle başlayan yapay zeka yarışı, diğer büyük teknoloji şirketlerinin kendi planlarını duyurmalarıyla birlikte iyice kızıştı. Bu durum o kadar ileri gitti ki, geride bıraktığımız bilanço döneminde ABD’de yatırımcıların temel kaygısı şirketlerin başta yapay zekâ olmak üzere teknolojiyi nasıl kullandığı oldu. Şirketlerin yönetim ekipleri de doğal olarak yatırımcıların bu iştahından yararlandı ve 2000'deki dot-com çılgınlığını hatırlatan bir ortamla bilanço dönemi geride bırakıldı. Bu yazıda; yılın başında Microsoft ile başlayan, Google’ın Bard’ı ile büyüyen ve çip üreticisi Nvidia’nın bilançosuyla birlikte hız kazanan yapay zeka rallisinin temel dinamiklerini özetliyor ve bu ralliyi dot-com balonu ile kıyaslıyoruz.

Yapay zekada silahlanma yarışı

Yapay zeka ve robot teknolojisinin şirketler tarafından benimsenmesi bir süredir "dördüncü sanayi devrimi" olarak anılıyor. Yapay zeka teknolojileri hayatımızı değiştirme potansiyeli taşıdığı gibi, şirket perspektifinden bu teknolojideki gelişmeler farklı sektörlerde verimliliğin artırılması ve daha geniş kar marjları anlamına geliyor. Microsoft'un bu yılın başında ChatGPT’ye olan yatırımını artırdığını açıklamasıyla kendi hisselerine 500 milyar ABD dolarından fazla değer kattığını görüyoruz.

Geride kaldığını anlayan Google ise arayı kapatmak için biraz aceleci davrandı ve Şubat ayında yapay zeka stratejisini açıklamaya yönelik girişiminde, ChatGPT’ye rakip olan sohbet botu Bard’ı tanıtırken başarısız oldu. Diğer yandan şirket geçtiğimiz haftalarda yıllık olarak düzenlediği “I/O” konferansında Google yapay zeka sürümünün gücünü gösteren ve onu bir uygulama paketiyle mevcut sistemlerine entegre eden bir dizi duyuru daha yaptı. Böylelikle rüzgar terse döndü ve gelişmelerle birlikte Alphabet'in hisse senedi fiyatı mayıs ayında yaklaşık %21 değer kazandı. Böylelikle şirket ile emsalleri arasında daha önce açılmış olan değerleme farkı da daralmış oldu.

Microsoft ve Google’ın yarışına Amazon ve Meta Platforms da seyirci kalmadı. Nitekim Meta benzer bir ürünü bu yıl içinde piyasaya sürmeyi planladığını belirtirken, Amazon da çevrimiçi mağazasının arama işlevinde kullanmak üzere "ChatGPT tarzı” bir ürün geliştirdiğini söyledi.

Yapay zekada silahlanma yarışı, farklı sektörlerden şirketlerin teknolojiden yararlanma planları hakkında açıklama yapmasıyla birlikte daha da büyüdü. Örneğin son haftalarda; Kraft Heinz’ın satış üretkenliğini artırma amacıyla yapay zekâ kullanımını gündeme taşıdığına, Wendys’in ise arabaya servis sürecini yapay zeka teknolojisiyle gerçekleştirmeyi planladığına tanık olduk.

Dot-com krizi

Tüm şirketlerin ve yatırımcıların bir anda aynı yöne doğru hareket etmeye başlaması ister istemez çoğu yatırımcının aklına dot-com balonunu getirdi. Dot-com balonu 1990'ların sonlarında yaşanan bir borsa balonuydu. ABD’de teknoloji endeksi Nasdaq 1995’ten Mart 2020’deki zirvesine kadar %800 artış gösterdi. Endeks 3 yıl içerisinde bu zirveden %740 düştü ve balon sırasındaki tüm kazanımlarını geri verdi. Endeksin yeniden 2000 yılındaki zirveye ulaşması yaklaşık 15 yıl aldı. Dot-com çöküşü sırasında birçok küçük ölçekli çevrimiçi alışveriş ve iletişim şirketi iflas etti. Amazon ve Cisco Systems gibi daha büyük şirketler ise piyasa değerlerinin önemli bir bölümünü kaybetti.

Dot-com balonunun üç önemli nedeni vardı:

1- Dot-com şirketlerinin yüksek değerlemeleri

Bu dönemde halka arz olan teknoloji ve internet şirketleri yüksek yatırımcı talebi ve değerleme modellerinin zayıflığı nedeniyle gerçekçi olmayan fiyat ve çarpanlardan halka arz oldu. Analistler halka arz olan şirketlerin nakit yaratabilme potansiyelinden ziyade web site trafiği metriklerine odaklandı.

2- Girişim sermayesi fonları ve düşük faizler

Teknoloji ve internet şirketlerine sermaye akışı girişim sermayesi fonları üzerinden gerçekleşti. O dönem için düşük kabul edilebilecek faiz ortamında yatırımcılar borçlanarak birikimlerini girişim sermayelerine aktardılar. Girişim sermayelerinin aldığı ekstrem riskler dot-com balonunu daha da büyüten faktör oldu.

3- Medya etkisi

Medya şirketleri teknoloji şirketlerinin gelecek beklentileri hakkında yazdıkları raporlarla yatırımcıları riskli teknoloji şirketlerine sürüklediler. Önde gelen finans medya kanalları sektörü süsleyen raporlarla fiyatlardaki yükselişi körükledi.

Balon hissiyatı

Bu nedenle her ne kadar yapay zekanın uzun vadeli faydaları inkâr edilemez olsa da dot-com tecrübesi yatırımcıların hisse piyasalarında kısa vadede yaşanan yukarı yönlü bu hızlı fiyatlamada kaygılanmasına neden oluyor. Bloomberg verilerine göre, şirketlerin kazanç raporlarında ve konferans görüşmelerinde teknolojiden bahsetme sayısı ilk çeyrek itibarıyla rekor bir seviyeye ulaştı. Fiyat hareketi perspektifinden bakıldığında; bu yıl S&P 500'deki kazançların (+%11,98) neredeyse tümü yapay zekaya yatırım yapan hisselere bağlı olarak kaydedildi. Bu hisse senetleri dışarıda bırakıldığında S&P 500 endeksi yıl başından bu yana yaklaşık %2 değer kaybetti. Çip üreticisi Nvidia 200’ün üzerinde fiyat/kazanç oranına ulaşırken (S&P 500 ortalaması 20.50 seviyesinde) dot-com döneminde olduğu gibi şirketler ve medya kanalları yapay zeka temasını manşetlere taşıdı.

Yukarıda da vurguladığımız üzere S&P 500 bu yıl bir avuç isim tarafından destekleniyor. ChatGPT ile başlayan çılgınlık Fed’in faiz artışlarına bağlı olarak kötüleşen ekonomik ve şirket kazanç görünümüne rağmen S&P 500’ün neden bu kadar iyi durumda olduğunu kısmen açıklayabiliyor.

Neden balon olmayabilir?

Diğer yandan dot-com balonu ile yapay zekâ rallisini birbirinden ayırabilecek önemli farklılıkların bulunduğunun altını çizmek gerekiyor. Dot-com dönemine benzer şekilde “yapay zeka” temasıyla bir halka arz çılgınlığı yaşanmıyor. Faiz oranlarının yüksek olması ve piyasada azalan likidite yatırımcıların yüksek riskli varlıklara olan talebini sınırlandırıyor ve herhangi bir varlık sınıfında yaşanan olası bir hızlı fiyat artışında hemen yatırımcıların hemen temel değerleri sorgulamasını sağlıyor. 

Yapay zeka temasıyla prim sağlayan teknoloji şirketleri, dünyanın en büyük şirketleri arasında yer alıyor ve Apple ile birlikte S&P 500’ün toplam piyasa değerinin %25’inden fazlasını oluşturuyor. Bu şirketler hâlihazırda düzenli bir gelir modeline ve yüksek nakit varlığa sahip; dolayısıyla finansallarının oldukça güçlü olduğunu hatırlamak gerekiyor. Son olarak her ne kadar Nvidia başta olmak üzere yapay zeka şirketleri yüksek fiyat/kazanç oranı ile işlem görse de, S&P 500 genelinde ve küçük piyasa değerine sahip şirketlerde benzer bir durumun söz konusu olmaması dikkat çekiyor.  

Hikâyeyi paylaşmak için:
GİRİŞİMCİLİK

Avrupa'daki girişim fonları 2023'te %39 düşecek

Avrupa'daki fonlamadaki düşüş, teknoloji sektörü için oldukça olumsuz bir tablo çizen bir yılı takip ediyor

Avrupa'daki girişim fonları 2023'te %39 düşecek

Risk sermayesi şirketi Atomico'nun verilerine göre, küresel teknolojideki sancıların bir sonucu olarak Avrupa merkezli teknoloji girişimlerine yapılan yatırımın 2023 yılında %39 düşeceği tahmin ediliyor. Buna göre, Atomico, Avrupa merkezli girişimlere yönelik finansmanın 2023 yılında 51 milyar dolara gerileyeceğini öngörüyor.

Geniş açı: Bu düşüşün büyük ölçüde ABD'li yatırımcıların geri çekilmesinden kaynaklandığı ifade ediliyor. Daha öncesinde ABD fonları Avrupa'daki fonlama faaliyetinde önemli bir itici güç olmuş; ABD'deki birkaç önemli risk sermayesi fonu bölgedeki yatırımlarını artırmak için Londra'da mağaza açmıştı.

  • Atomico'ya göre, Avrupa'daki fonlamadaki bu düşüş, geçen yıl teknoloji sektörü için oldukça olumsuz bir tablo çizen bir yılı takip ediyor. Avrupa'daki özel teknoloji girişimlerine yapılan yatırımlar 2021'de 106 milyar dolar iken bu rakam, 2022'de %22 azalarak 83 milyar dolar olarak gerçekleşmişti.
  • Bununla birlikte, Atomico, erken aşama firmaların finansmanlarının sonraki aşamadaki muadillerine göre daha az azaldığını, 15 milyon doların altında fon toplayan şirketlerin finansmanının 2023'ün ilk yarısında 8,2 milyar dolara gerilediğini ve bu rakamın bir önceki yılın aynı döneminde 10,3 milyar dolar olduğuna da sözlerine ekledi.
  • Avrupa'nın teknoloji endüstrisinde, kamu ve özel şirketlerin toplam değerinin 2021'de ulaştığı 3 trilyon dolar sınırını geri kazanması da dahil olmak üzere bazı "dayanıklılık" işaretleri olduğunu belirten Atomico, 2022 ve 2023 yılları arasında yatırımlardaki 28 milyar dolarlık kaybın %93'ünü ileri aşama firmaların oluşturmasını bekliyor. 

Neden: Teknoloji firmaları son bir buçuk yılda büyük bir baskı altına girdi ve bu durum da yatırımcıların, büyüme yerine karlılığa öncelik vermesine yol açtı. Bir zamanlar çok değerli olan teknoloji şirketlerinin hisseleri, Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgali ve daha sıkı para politikası gibi küresel faktörlerin baskısı altında kaldı.

  • Dahası, Federal Rezerv ve diğer merkez bankaları, yükselen enflasyonu engellemek için faiz oranlarını artırdı ve pandemi dönemindeki teşvikleri geri çekti. Bu durum yatırımcıları, değerleri genellikle gelecekteki nakit akışı beklentisine dayanan zarar eden teknoloji şirketlerindeki pozisyonlarını yeniden değerlendirmeye sevk etti.

Karanlık zamanlar: Geçen yıl şirketlerin hisse fiyatları büyük düşüşler gördü. İsveç merkezli şimdi al sonra öde devi Klarna'nın değerlemesi %85'lik bir düşüşle 6,7 milyar dolara gerilerken Sifted, Checkout.com'un hisselerinin iç vergi değerini %15 düşürdüğünü bildirdi.

  • Bununla birlikte, halka açık hizmet olarak yazılım şirketlerinin medyan işletme değeri, uzun vadeli ortalama 7,8 kattan şu anda gelirin yaklaşık beş katı seviyesinde bulunuyor.
  • Öte yandan, işten çıkarmalar da sektörü oldukça zora sokmuş bulunuyor. Atomico, ilk çeyrekte Avrupa'da 11 bin 100 kişi işten çıkarıldığını ve bu sayının, teknoloji sektöründe küresel olarak işten çıkarılan 185 kişinin yaklaşık %6'sına tekabül ettiğini belirtiyor.

Yapay zekâ etkisi: Bütün bunları bir kenara bırakacak olduğumuzda ise bu durumdan en az etkilenen sektör, son zamanların en sıcak konularından olan yapay zekâ sektörü olarak öne çıkıyor. Buna göre, üretken yapay zeka girişimlerinin geçen yıl yapay zeka ve makine öğrenimi firmalarına yapılan toplam yatırımın %35'ini oluşturduğu aktarılıyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Yeni nesil değer yatırımcısı: Inveo Ventures


Geleceğin şirketlerinden birini kurmak ve sermaye yaratmanın yanı sıra bir değer köprüsü inşa etmek istiyorsanız sizi bir yatırımdan daha fazlasını sunan Inveo Ventures ile tanıştırmak isteriz. 

Nedir? Inveo Yatırım Holding ve Gedik Yatırım grubunun kurduğu girişim sermayesi yatırım ortaklığı şirketi olan Inveo Ventures, girişimcilik ve risk sermayesi hakkındaki bilgi birikimi sayesinde yenilikçi ve ölçeklenebilir teknoloji şirketleriyle değer yaratıyor. Kurucuları ve ekipleri destekleyerek tüm zorlukların üstesinden gelmelerine yardımcı olmak için çalışıyor. 

Neden Inveo Ventures?

  • Girişimlerin Seri A öncesi köprü yatırım turlarına odaklanıyor, teknoloji tabanlı ve yatırım tezine uygun girişimler için ‘sektör agnostik’ bir şekilde değerlendirmelerini gerçekleştiriyor. 
  • Gerçekleştirdiği girişim yatırımlarının ‘ortak yönetim merkezi’ olarak hareket eden şirket; portföy girişimleri, grup ve ekosistem arasında adeta bir ‘değer köprüsü’ olarak konumlanıyor. 
  • Mevcut portföy iştiraklerine verdiği iş geliştirme, strateji, finans vb. desteklerle grubun değer yaratan yatırımcı olma kültürünü sürdürüyor.

Dahası: hiVC yapısının yönetimini de gerçekleştiren Inveo Ventures, hiVC ve 100% hiVC iştiraki hiBoost şapkasıyla değerlendirdiği girişimlerin fikir aşamasından başlayan ‘erken aşama yatırım turlarına’ da katılım sağlıyor. 

Çok yakında: Inveo Ventures, bu yıl itibarıyla henüz açıklanmayan ancak yakın zamanda açıklanacak yatırım duyurularıyla portföyünü genişletmeyi planlıyor. 

Inveo Ventures ile yatırımınıza değer katmak için inveoventures.com adresini ziyaret edebilirsiniz.

AYRILMADAN ÖNCE

🎧 Pareto Spot üçüncü sezonu ile geri döndü! Üçüncü sezonda sektör uzmanlarıyla bir araya gelmeye devam eden podcast serimiz 12 bölümlük sezonunda sermayeye erişim, yeteneğe erişim, enerjiye erişim ve mekanlara dair dönüşümleri temel alıyor.

Yeni sezonun, Türkiye'nin girişim ve yatırım ekosistemlerinin nasıl bir yöne evrildiğini ve bu süreçte girişimlerin atması gereken adımları Haluk Nişli ve Onur Topaç ile beraber incelediğimiz dördüncü bölümünü Spotify ve Apple üzerinden dinleyebilirsiniz.

💌 Her türlü görüş ve önerinizi bizimle [email protected] adresinden paylaşabilirsiniz.

📱 Twitter, Instagram ve LinkedIn hesaplarımızı takip etmeyi unutmayın!

Mutlu haftalar.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

YAZARLAR

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir