İskoçya'nın Glasgow kentinde 1-12 Kasım arasında düzenlenen 26'ncı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP26), "dünya için son şansımız"&nbsp;olarak tanımlanmıştı. Zirvenin küresel ısınmanın dengelenmesi ve fosil yakıtlardan vazgeçilmesi gibi konularda dünya liderlerine baskı görevi üstlenmesi bekleniyordu.Zirvede, 2015'te imzalanan Paris İklim Anlaşması'ndan bu yana çözümsüz kalan birçok sorun ve uygulanmayan "taahhütler" yeniden konuşuldu. Yeni taahhütler de verildi; ancak dünya küresel sıcaklık artışını kısıtlama hedefinin çok uzağında.&nbsp;İçeride zirveyi takip ederken "uyuyan" liderler varken dışarıda aktivistlerin protestosu sürdü. 40 binden fazla kişinin katıldığı zirvede fosil yakıt endüstrisiyle bağlantılı delegelerin sayısı da eleştiri konusu oldu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gergin başlangıç</h2>Glasgow’daki zirvenin ilk haftasını yerinden takip eden gazeteci Doğu Eroğlu, izlenimlerini şöyle anlattı:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"COP26 aslında biraz gergin başladı. Bunun sebebi aslında adında saklı. 25 toplantı geride kaldı ancak sera gazı azaltım mekanizmaları kurulmakta şimdiye kadar başarısız olundu. Kyoto örneği tutmadı ve Paris Anlaşması'nın kurduğu çerçeve de 5’inci yılını doldurdu. Ülkelerden artık bizi 1,5 derece hedefine yaklaştıracak ulusal katkı beyanları gelmesi gerekiyordu. COP süreçlerinde ciddi hedef açığı var. Hem daha fazla taahhüt lazım hem de uygulamaların artması lazım. Yoksa 2100 itibarıyla biz 1,5 ya da 2 derece değil 4 dereceye de gidebiliriz gibi bir görüntü var."</blockquote>ABD ve Avrupa’da meydana gelen aşırı iklim olaylarının zirveyle ilgili beklentileri artırdığını belirten Eroğlu, önceki COP zirvelerinde de büyük sorunların çözülemediğine işaret ederek "Sorun büyük beklentiler büyük... Bir toplantıdan beklentilerimiz bakımından değerlendirildiğinde tek bir COP’la büyük sorunlar çözüldüğü olmamıştı. COP26’da da bu değişmedi." dedi.İddialı başlangıca rağmen kömürle ilgili devrimci adımların atılamadığını belirten Eroğlu’na göre zirvenin en büyük başarısızlığı finans konusu oldu. Eroğlu şunları söyledi:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Metan gazı emisyonlarının %30 kısılması hedefi kondu. Ormansızlaşmanın engellenmesi daha önceki zirvelerde de vardı. Bunu önümüzdeki senelerde göreceğiz. İklim değişikliğiyle toplumsal mücadeleyi küresel anlamda yayabilmek için daha yüksek finansman gerekli. Geçmiş yıllarda ortaya atılan 100 milyar dolarlık senelik hedefe ulaşılamadı. Daha ciddi bir fona ihtiyaç olduğunu biliniyor. Fakat bu düşük görünen fon bile toplanabilmiş değil. Zirvenin en büyük başarısızlığı finans konusunda çözülemeyen bu kördüğüm oldu. Çözüm, bir sonraki COP’a kalacak gibi görünüyor."</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ya Türkiye?</h2>Eroğlu, Türkiye’nin finansal yardıma erişimde yarattığı zorluk ve sorumlulukta dezavantajlı durumuna düştüğü gerekçesiyle "gelişmiş-gelişmekte olan" kategori kavgasını 1992’deki Rio Sözleşmesi’nden beri sürdürdüğünü hatırlattı. Eroğlu’na göre ‘Türkiye vazgeçti’ anlamına gelmese de Glasgow’da geri çekilen bu taleple "gelişmiş-gelişmekte olan savaşı" bir süreliğine de olsa bitti.Türkiye’nin "kömürden küresel çıkış deklarasyonu" için imzacı olmadığını ve bu konuda ciddi plan sunmadığını belirten Eroğlu, koyulan "2053 net sıfır emisyon" hedefine karşın adım atılmadığı belirterek&nbsp;"2053 hedefine dair net plan yok. Kömürden çıkış için de soru işareti var. Hükümetin kömür endüstrisine olan yakınlığı da düşünüldüğünde adım atmaktan imtina ettiği akla geliyor" diye konuştu.Eroğlu, Türkiye’den uluslararası zirvelere katılan temsilcilerin aynı söylemleri tekrar ettiğine dikkat çekti:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Zirve boyunca Türkiye’nin iklim konusundaki başmüzakerecisi olan Mehmet Emin Birpınar vardı. Bakan Murat Kurum da gelip bazı oturumlarda konuşma yaptı. Oradaki konuşması da Türkiye’nin son yıllarda iklimle ilgili söylemlerinin tekrarıydı. Erdoğan ya da Kurum ne zaman uluslararası kuruluşlarla buluşsa çok bilindik aynı söylemleri tekrar ediyorlar. Ama Türkiye’nin sera gazı emisyonunu azaltma konusunda özel bir planının olmadığı Kurum’un konuşmasından da anlaşılıyor."</blockquote>

Spektrum

COP26 İklim Zirvesi'ni yerinde izleyen gazeteci Doğu Eroğlu izlenimlerini ve Türkiye'nin rolünü Anıl Tuncer'e anlattı. 

COP26'nın ardından: Dünya nereye gidiyor?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda duyurmasının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’na gelen Paris İklim Anlaşması, geçtiğimiz haftalarda onaylandı.&nbsp;Türkiye, iklim adaleti ve eşitlikçi bir gelecek için çalışan 350 Türkiye'nin aktardığına göre 5 Ekim 2015’te Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 195 ülkenin ve Avrupa Birliği’nin katılımıyla kabul edilen anlaşmayı şimdiye dek yeterli kaynağa ulaşamama endişesiyle onaylamıyordu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öte yandan&nbsp;Paris İklim Anlaşması'nın TBMM'de onaylandığı nükleer ve radyoaktif maddelerle ilgili iki kanun daha geçmiş; Nükleer Karşıtı Platform Bileşenleri bu kanunların başka ülkelerin nükleer santral atıklarının Türkiye’ye kabulü ve kazalardan zarar görecek üçüncü tarafların tazmin hakları gibi hayati konuları içerdiğini belirtmişti. Muhalefetin bu konuda sessiz kaldığı söylenmiş ve oylamaya katılmayan vekil sayısının 340 olduğuna dikkat çekilmişti.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler yapılmalı?</h2>350 Türkiye, şu sıralar gerçekleşen ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın&nbsp;"güvenlik taleplerinin yerine getirilmemesi üzerine katılmadığını" açıkladığı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı 2021 (COP26) öncesinde yayımladığı ve Türkiye'nin iklim politikalarına değindiği incelemesinde hâlihazırda 2010’da yaklaşık 400 milyon ton olan sera gazı emisyonunu 2030 yılında 959 milyon tona çıkarma potansiyeli taşıyan ulusal niyet beyanının güncellenmesi gerektiğini savunmuştu.Ekosfer Derneği,&nbsp;2053’e kadar net sıfır hedefi koyan Türkiye’nin bu hedefe ulaşabilmek için niyet beyanını güncellemesi gerektiğini onaylamış, aksi hâlde Türkiye’nin mevcut iklim politikaları ve enerji sektörüyle bu hedefe ulaşmasını "hayal" olarak nitelemişti.Üzerinde durulan bir diğer nokta da Türkiye’nin en büyük sera gazı kaynağı olan enerji sektöründe, en fazla emisyona sebep olan kömürlü termik santrallere atıfla kömürden çıkış ve fosil yakıtlara desteğin azaltılması stratejisinin belirlenmesi olarak vurgulanmıştı.Bu konuda dün yayımlanan Karbon Nötr Türkiye Yolunda İlk Adım: Kömürden Çıkış 2030 raporu, Türkiye’nin bu konuda izleyebileceği adımlara dair bir yol haritası sunuyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kömürden Çıkış 2030</h2>Kömürün Ötesinde Avrupa (Europe Beyond Coal), Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA), Greenpeace Akdeniz, WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı), İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği ve 350.org tarafından yürütülen çalışmada modelleme çalışması APLUS Enerji tarafından yapıldı.&nbsp;Mevcut durumun, kömürden çıkışın ve nükleersiz kömürden çıkışın senaryolarına yer verilen raporda Türkiye'nin kömürden çıkış konusunda atabileceği ilk adımın yerli kömür alım garantisi ve&nbsp;kapasite mekanizması gibi teşviklerin kaldırılması olduğu belirtiliyor. Yenilenebilir enerji kaynakları ve depolama teknolojileri gibi yeniliklerle maliyet düşüşlerinin giderek artacağı, bu anlamda enerji dönüşümünün yüksek maliyetli bir süreç olmayacağı ifade ediliyor. Mevcut yakıt-fiyat krizinin fosil yakıtlara dayalı enerji üretiminin risklerini ve kırılganlığını gösterdiğine dikkat çeken çalışma, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının küresel fiyat şoklarına maruz kalmamak için de önemli olduğunu vurguluyor.Rapora göre kömür yatırımlarının neden olduğu çevre, halk sağlığı ve iklim maliyetleri hâlihazırda kömürlü termik santral ve/ya kömür madeni işletmecileri tarafından üstlenilmiyor. Rapor, bu noktada bu maliyetlerin kirleticiler tarafından yüklenilmesi anlamına gelen "kirleten öder" mekanizmasının devreye alınmasının elektrik üretiminde kömür kullanımını rasyonellikten uzaklaştıracağı ve kömürden çıkışın doğal seyrinde gerçekleşeceği öngörülüyor.&nbsp;Elde edilen karbon gelirlerinin ek iletim sistemi yatırımlarının finansmanında, düşük gelirli kesimlerin elektrik faturalarının yükselmesinin engellenmesi ve ekonomisi fosil yakıtlara bağımlı çeşitli topluluklarda oluşabilecek mağduriyetlerin önlenmesi öneriliyor.Türkiye'nin sabit bir karbon fiyatı uygulamasını etkili bir politika olarak tanımlayan çalışmanın yaptığı projeksiyona göre elektrik sisteminin kömürden arındırılması 2035 yılına kadar toplumda 931 milyon ton karbondioksit emisyon azaltımını beraberinde getiriyor.

Aposto Gündem

İlk adım, kömürden çıkış

• <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-59119826?at_custom2=twitter&at_custom4=C4E2096E-3B0D-11EC-A330-EDDF923C408C&at_medium=custom7&at_custom3=BBC+Turkce&at_campaign=64&at_custom1=%5Bpost+type%5D" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Cumhurbaşkanı Erdoğan</a>, İskoçya'nın Glasgow şehrinde yapılan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'na güvenlik taleplerinin yerine getirilmemesi üzerine katılmadığını açıkladı. Erdoğan, "Bu sadece kendi güvenliğimizle ilgili değil, ülkemizin itibarıyla da ilgili bir meseleydi."&nbsp;dedi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tepki:&nbsp;CHP İzmir Milletvekili Murat Bakan,&nbsp;"Biden ile sonunda görüşebildi. Bu da ona yetti. 'Dünya için son şansımız' olarak tanımlanan, yaklaşık 120 dünya liderinin katılacağı bu konferansa ülkemizin Cumhurbaşkanı gelmekten vazgeçti. Çünkü onun anladığı anlamda dünya lideri olmak tam da bunu gerektirir. Utanıyoruz." diye tepki gösterdi.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öte yandan:&nbsp;İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Sözcüsü Murat Ongun, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun COP26'da iki ayrı panelde konuşarak İstanbul'u temsil edeceğini duyurdu.</li></ul>

<img src="https://images.aposto.com/2021/9/3/1634144077980.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Herkese iyi haftalar! Bu hafta gündemimizi Kasım ayında İskoçya’da gerçekleşecek 26. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP26) etkinliği ile açmak istiyoruz. 1994’ten bu yana &nbsp;Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi bünyesinde gerçekleşen konferansa 197 ülke katılım sağlayarak, Türkiye’nin de geçtiğimiz hafta imzaladığı Paris İklim Anlaşması değerlendirilecek. Paris Anlaşması’na ayrıntılı bir şekilde değinmeden önce, sizlere COP26’dan biraz daha bahsetmek istiyoruz. Okurken bir yandan sizleri de düşündürmek adına, aşağıda COP26’nin hedeflerini paylaşıyoruz. Sizce aşağıdaki hedefler sürdürülebilir mi, döngüsel mi?<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Net sıfır(Net-zero) ilkesini 2050’ye kadar korumak ve 1.5°C'yi&nbsp; erişilebilir kılmak. Bunlar için ülkelerin:<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 0px; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kömür kullanımının bitirilmesi</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ormansızlaştırmanın durması</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Elektrikli araçlara geçişin hızlanması</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yenilenebilir enerjiye olan yatırımın artırılması</li></ul></li></ul>&nbsp; &nbsp; &nbsp;aksiyonlarını almaları bekliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Toplumun ve doğal yaşam alanlarının korunması<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 0px; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ekosistemlerin korunması&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yaşam alanlarının korunması için savunma ve uyarı alanlarının kurulması ve dirençli altyapının oluşturulması</li></ul></li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Finansal kaynakların hedefler için kullanılması</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Birlikten kuvvet doğar ilkesi<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 0px; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Paris Anlaşması'nın uygulanması</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kamu ve özel alanların, bireylerle birlikte çalışması</li></ul></li></ul>Son olarak bu kadar büyük bir buluşmanın etkisini artırmak için sizler de kendi aksiyonlarınızı #TogetherForOurPlanet ve &nbsp;#OneStepGreener etiketleri ile paylaşarak katkıda bulunabilirsiniz.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı ile ilgili hikayeler