<span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp; İlk kez insan yapımı bir cisim asteroitin yörüngesini değiştirdi:&nbsp;NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı, Dünya'ya yakın cisimlere karşı gezegeni savunmak için geliştirilen DART uzay aracının 2022’de doğal asteroit uydusu Dimorphos’a çarparak başarıyla hem Dimorphos’un ana asteroit Didymos etrafındaki yörüngesini hem de iki gök cisminin Güneş etrafındaki yörüngesini değiştirmeyi başardığını açıkladı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; box-sizing: border-box;">Neden önemli?&nbsp;Bu gelişmeyle birlikte ilk kez insan yapımı bir nesne, bir gök cisminin Güneş etrafındaki yörüngesini ölçülebilir bir biçimde değiştirmiş oldu. Ekip, bu yöntemin ileride Dünya’yı tehlikeli uzay cisimlerinden korumak için kullanılabileceğine işaret etti.</li></ul>

Quando

11 Ekim Çarşamba günü Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi (NASA), tarihin ilk gezegen savunma sisteminin testi kapsamında gerçekleştirilen DART (Çift Asteroid Yönlendirme Testi)&nbsp;misyonunun başarıyla sonuçlandığı <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/science-environment-63221577" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıkladı.</a> Bu, insanlığın Dünya için tehlike oluşturabilecek göksel cisimlere karşı kendini savunmak için artık bir "silaha" sahip olduğu ve olası bir senaryoda dinozorların kaderini paylaşmak zorunda olmadığı&nbsp;anlamına geliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Görevin detayları: Nasıl başladı, nasıl bitti?</h2>DART misyonu, 23 Kasım 2021'de, SpaceX'in Falcon 9 roketiyle Kaliforniya'da bulunan Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden gerçekleştirilen fırlatmayla başladı. Toplamda 325 milyon dolara mal olan görevin amacı, "kinetik çarpma tertibatı" ile bir asteroidin yörüngesini saptırmanın mümkün olup olmayacağının yani başka bir deyişle insan hayatı için tehlike oluşturan bir asteroidin Dünya'ya doğru gelmesi hâlinde gezegenin savunulup savunulamayacağının test edilmesiydi.Bu hedefle, 19 metrelik boyutuyla bir otobüsten biraz daha büyük olan DART uzay aracı, 10 ay süren yolculuğun ardından 26 Eylül'de ikili asteroit sistemi Didymos'un uydusu Dimorphos'a Dünya'dan yaklaşık 11 milyon kilometre uzakta planlı şekilde <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-asteroid-deflecting-dart-spacecraft-nears-planned-impact-with-its-target-2022-09-26/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çarptı.</a> Çarpma anında DART uzay aracının saniyede 6,6 kilometre hareket ettiği tahmin ediliyor ki bu da uzay aracının saatte 23,760 kilometre hızla hareket ettiği anlamına geliyor.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/NASA/status/1574539270987173903" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2022/9/2022-10-13T17:51:33.330Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.88" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>Öte yandan, ne Didymos'un ne de Dimorphos'un Dünya için herhangi bir tehlike oluşturmadığını da belirtmek gerekiyor. Bu konuya ilişkin açıklamasında kozmokimyacı ve Meteorite yazarı Dr. Tim Gregory, Dimorphos'un, Güneş'in etrafındaki yörüngesine göre birkaç farklı aday arasından sadece gezegen savunma sisteminin test edilmesine özel olarak seçildiğini <a fr-original-style="" href="https://www.sciencefocus.com/news/dart-everything-you-need-to-know-about-nasas-mission-to-deflect-an-asteroid/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ifade ediyor.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neden önemli?</h2>Bir asteroidin Dünya'ya doğru gelmesi her gün karşılaşacağımız bir senaryo değil; ancak bu, bir gün bu durumla karşı karşıya kalmayacağımız anlamına da gelmiyor. 65 milyon önce dinozorlar başta olmak üzere birçok türün yeryüzünden silinmesiyle ilişkilendirilen devasa Chicxulub&nbsp;asteroidi gibi tarih boyunca asteroitlerin Dünya'ya çarptığı anları hatırlayacak olursak bu, asteroit çarpmasının gezegen ve yaşam üzerindeki etkilerinin de ne kadar yıkıcı boyutlarda olduğunu gösteriyor.NASA'dan bilim insanlarının yaptığı açıklamalara göreyse bir asteroidin Dünya'ya çarpması sonucunda insanlığın felaketle yüzleşmesi oldukça uzak bir ihtimal olmakla birlikte son derece gerçek de. Buna göre, asteroitlerin tespit etmek için düzenli olarak gökyüzünü tarayan NASA, şu ana kadar bulduğu 140 metre genişliğindeki asteroitlerin %40'ının yaşamı tehdit eden "tehlikeli" sınıfına dâhil olduğunu <a fr-original-style="" href="https://www.space.com/dart-asteroid-mission" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtiyor.</a>Bu noktada Dünya'ya yakın konumda bulunan asteroitlerin erken tespit edilmesi, gezegen savunmasının ilk adımı olarak öne çıkıyor. Her hafta Dünya'ya yakın yaklaşık 30 asteroid keşfedilirken NASA, 2019'un başında 19 binden fazla Dünya'ya yakın konumda bulunan asteroidin tespit edildiğini aktarıyor.Bununla birlikte, NASA tarafından Güneş Sistemi'nde bulunan tehlikeli asteroitlerin tespit edilmesi için özel olarak tasarlanmış "Near-Earth Object Surveyor"&nbsp; isimli yeni bir "nöbetçi" uzay teleskobu geliştiriyor. Bu görevin ise 2026 yılına kadar başlatılabileceği tahmin ediliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uzmanlar ne diyor?</h2><img src="https://images.aposto.com/2022/9/4/1665683778429.gif" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Çarpışmanın Dimorphos üzerindeki etkisi / Hubble Uzay Teleskobu/ NASAİnsanlığın uzayda doğal bir cismin hareketini ve yönünü değiştirdiği ilk sefer olarak tarihe geçen DART misyonu, dünya çapında bilim insanları tarafından "büyük bir başarı" olarak değerlendiriliyor. Görevin sonuçlarını açıkladığı sırada bunun bir film senaryosunu andırdığını aktaran NASA yöneticisi Bill Nelson, DART misyonu için "gezegen savunması ve insanlık için bir dönüm noktası" ifadelerini <a fr-original-style="" href="https://www.euronews.com/next/2022/10/12/nasa-hails-dart-success-as-data-confirms-asteroid-nudged-off-course-by-spacecraft" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kullanıyor.</a>NASA'nın Bilim Misyonu Direktörlüğü direktörü Lori Glaze&nbsp;ise DART misyonunun, Dimorphos boyutlarındaki Dünya için tehlike oluşturan bir asteroidin yörüngesinin bile değiştirilebileceğini gösterdiğini aktarıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şimdi ne olacak?</h2><img src="https://images.aposto.com/2022/9/4/1665683637937.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">ESAAvrupa Uzay Ajansı (ESA), "olay mahallini" araştırarak Dünya için potansiyel olarak tehlike oluşturabilecek asteroitleri incelemek amacıyla "Hera" misyonunu <a fr-original-style="" href="https://gizmodo.com/esa-hera-probe-dart-mission-dimorphos-asteroid-1849585401" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">başlatacak.</a> Ekim 2024'te fırlatılması planlanan Hera uzay aracının, DART'ın yarattığı etkiyi kesin olarak incelemek üzere 2026'da Dimorphos'a varması bekleniyor.Dimorphos ve Didymos hakkında yüzey ve iç karakteristik veriler toplamanın yanı sıra Dimorphos'un yörüngesinde meydana gelen değişiklikleri inceleyecek olan Hera'ya dair projenin yöneticisi&nbsp;Ian Carnelli, "Hera'nın yaklaşması ve asteroidi incelemesiyle bir gün ihtiyacımız olursa bir saptırma görevi planlamamıza olanak sağlayacak tüm parametleri ortaya çıkaracağız" diye konuşuyor.

Aposto Gündem

"Gezegen savunması ve insanlık için dönüm noktası": DART misyonu

• Gezegen savunma sistemini&nbsp;test etmek için NASA'nın DART uzay aracının planlı olarak çarptığı Dimorphos asteroidinin arkasında, çarpmanın etkisiyle 10 bin kilometreden daha uzun bir "kuyruk" oluştu.<img src="https://images.aposto.com/2022/9/3/1664991368457.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Dimorphos asteroidinin arkasında oluşan kuyruk" ratio="1.50" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Teddy Kareta, Matthew Knight/AP

<a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2022/09/23/nasa-araba-buyuklugundeki-araci-asteroite-carpacak-hera-suc-mahallini-inceleyecek?utm_medium=Social&utm_source=Twitter#Echobox=1664174361" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">NASA'nın</a> Çift Asteroid Yönlendirme Testi (DART), ilk gezegen savunma görevi kapsamında Türkiye saatiyle salı gece 02:14'te Dünya için herhangi bir tehlike oluşturmayan Didymos asteroidinin yörüngesinde dönen asteroid uydusu Dimorphos ile kasıtlı olarak çarpışacak. Çarpışmayla Dimorphos'un yörüngesini değiştirmeyi hedefleyen NASA, bir "deneme" olan bu görevle gezegen için tehdit oluşturma potansiyeli olan asteroitleri rotasından saptırma yeteneğini test etmiş olacak. Görevin etkisini ve başarılı olup olmadığını gözlemlemek amacıyla dünyanın dört bir yanında gökbilimciler, araba boyutlarında bir uzay aracı olan DART'ı izleyecek.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">DART'ı "Hera" takip edecek:&nbsp;Çarpışmanın gerçekleşmesinin ardındansa Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) "Hera" görevi, "olay mahallini" araştırarak Dünya için potansiyel olarak tehlike oluşturabilecek asteroitleri incelemek amacıyla devreye girecek. Ekim 2024'te fırlatılması planlanan Hera uzay aracının, DART'ın ne gibi bir etki yarattığını kesin olarak görebilmek için 2026 yılında Dimorphos'a varması bekleniyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">"Yeni bir dünya": ESA'nın Hera göre yöneticisi Ian Carnelli, Dimorphos'un gezegensel bir savunma deneyi için mükemmel bir test fırsatı olmanın da ötesinde, "tamamen yeni bir ortam" sağladığını belirtiyor. Hera misyonu baş araştırmacısı Patrick Michel ise, "Dimorphos hakkında o kadar az şey biliniyor ki, bilim insanları pazartesi günü halkla aynı anda 'yeni bir dünya' keşfedecekler" ifadelerini kullanıyor. Michel ayrıca, DART'ın etkisinin gözlemlenmesinin yalnızca gezegen savunması için değil, Güneş Sistemi'nin tarihinin anlaşılması için de kritik olduğunu aktarıyor.</li></ul>

Dimorphos ile ilgili hikayeler