Strolling Istanbul

Batı'da gelişen Oryantalist söylem Osmanlı saray mimarlığına nasıl yön verdi?

Devletin Görsel Temsili Bağlamında Balyan Mimarlığı

<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dethier, P. A. (1873). Le Bosphore et Constantinople: Description topographique et historique. Alfred Hölder.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Uras, Büke. (2020). "Balyanlar: Osmanlı Mimarlığı ve Balyan Arşivi." İstanbul: Korpus Kültür ve Sanat Yayıncılık.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Saner, T. (1993). 19. yüzyıl Osmanlı Eklektisizminde “Elhamra’nın Payı”. Osman Hamdi Bey ve Dönemi Sempozyumu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sloboda, S. (2007). “Owen Jones: Design, Ornament, Architecture, and Theory in an Age in Transition”, s.29.</li></ul>

Floransa'nın sadece 30 kilometre güneydoğusunda, Leccio bölgesinde, yemyeşil bir yamaca bakan, Dünya'nın en güzel kalelerinden biri. 190 hektarlık (470 dönüm) bir parkla çevrili, bir peri masalı kalesi olan Sammezzano'nun efsanelerle dolu uzun bir tarihi var: Charlemagne, 8. yüzyıl'da Roma'ya oğlunun papa tarafından vaftiz edilmesi için giderken, yol üzerinde bu kalede kalmış. 1796'da Fransız ordusunun generali Napolyon Bonapart geceyi bu kalede geçirmiş ve 1878'de İtalya Kralı Umberto, yine bu kalede ağırlanmış.Medici döneminde bir av arazisi olan mülk, 17. yüzyılda soylu, İspanyol, Ximenes d’Aragona ailesi tarafından satın alınmış. 1816'da kale, Marquis Ferdinando Panciatichi Ximenes'e miras kalması ile ailenin mülkü olmaya devam etmiş. Panciatichi Ximenes, mimarlık ve mühendislik becerilerine ve büyük bir hayal gücüne sahip bir hayırsever, sanat koleksiyoncusu ve bahçıvanmış (her şey bir arada!). Ve kendisi, Sammezzano'yu egzotik, Fas esintili bir kaleye dönüştürmüş.&nbsp;19. yüzyılda Doğu dünyasının üslup ve mimarisinin taklidi ile “Oryantalizm” tüm Avrupa'da modaymış. Özellikle de Floransa'da. Çin'in zevk pavyonları ve minyatür Tac Mahal'ler, Avrupalı ve Amerikalı seçkinlerin villalarını süslermiş; aralarında Eugene Delacroix, Paul Klee ve Mary Cassatt'ın da bulunduğu sanatçılar, Asya ve Kuzey Afrika kökenli tarzları benimsemişler.Sammezzano'nun ziyaretçileri, eklektik yapıyı, ayrıntılı tasarımlar ve canlı renklerle cömertçe dekore edilmiş pembe mercan sıva dış ve iç odalarıyla, Marakeş kasbahına veya Granada'daki Elhamra'ya benzediğini söylüyor. İki kat yüksekliğindeki giriş holü, süslü bir tavanı ve bir Mısır sarayını anımsatan papirüs başlıklı çok renkli sütunları efsane görünüyor! Fas mozaik karo döşemeleri ve bembeyaz girift tasarımlarıyla Büyük Rotunda, ziyaretçinin gözlerini duvarlardaki “Nos Contra Todos” (hepimize karşı) ve “Todos Contra Nos” (herkes bize karşı) yazıtlarına çekiyor. Tavus Kuşu Odası ise fotoğraflarda en öne çıkan, gerçekten ağzımızı 1 metre açık bırakabilecek güzellikte bir oda. Şatafatlı kuşun şeklini ve sayısız rengini yansıtıyor.&nbsp;Kalede 365 oda var! Panciatichi Ximenes, yılın her günü için birbirinden benzersiz bir oda tasarlamış. Kendisinin geçmişini ve köklerini özünü ortaya çıkaran İspanyolca, Latince ve İtalyanca dillerinde gizli nişler, kapılar, kemerler ve yazıtlarla kaleyi ilmik ilmik işlemiş.Sarayı çevreleyen bahçeye, yüzlerce ağaç ve egzotik bitki dikmiş. Çeşmeler, havuzlar, Fas tarzı terrakota dekorasyonlar, içinde Venüs heykelinin bulunduğu yapay bir mağaranın olduğu bahçeye; Lübnan'dan getirttiği sedirleri, palmiyeleri, meşeleri yerleştirmiş. Tüm tuğlalar ve dekoratif karolar, yerel zanaatkarlar tarafından yapılmış, ve ülkelerinden getirilmiş.&nbsp;Siyasi olarak da aktif olan Panciatichi Ximenes, yerel belediye mahkemelerinde danışmanmış; 1865-1867 yıllarında iki kez İtalyan krallığının milletvekili seçilmiş. Ancak birleşmeden sonra İtalya’nın durumuna ilişkin hayal kırıklığı yaşamış ve bunu dile getirmekte de tereddüt etmemiş. Sarkıt koridorunun bir köşesindeki bir boşlukta Latince bir cümle şöyle diyor: "Bunu söylemekten utanıyorum, ama bu doğru: İtalya, onu kontrol eden ve yutan hırsızların, borç tahsildarlarının, fahişelerin ve komisyoncuların elindedir. Ama benim utandığım bu değil, bunu hak ettiğimiz gerçeğidir."İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde, Sammezzano lüks bir otel, spa ve ciftliğe dönüştürülmüş ama 1990'da kapatılmış. Kale, film yapımcıları tarafından kullanılmış: Pier Paolo Pasolini "Binbir Gece Çiçeği", Claude Chabrol “Clichy'de Mutlu Günler” ve 2015'te Matteo Ganone Salma Hayek ve Vincent Cassel'in başrollerini paylaştığı “The Tale of Tales”i burada çekmiş.&nbsp;Geçtiğimiz 25 yılda, iflaslar ve hukuki anlaşmazlıklar ile karmaşık bir mülkiyet durumuna giren Sammezzano, maalesef kapılarını kapatmış ve onu restore edip hayata kazandıracak alıcısını bekliyor. Gerçekten büyük bir hazine ve İtalyanlar bu kalenin bir Rus ya da Amerikan milyarder tarafından satın alınmayıp, İtalyan hükümeti tarafından restore edilmesi ve halka açılması için dilekçeler yazıp imza kampanyaları düzenliyorlar. Umarım bir müze gibi tekrar açılır ve biz de ziyaret ederiz.<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-06T15:12:49.527Z_sm.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" alt="Marco Badiani Photography" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-06T15:14:08.785Z_sm.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" alt="Marco Badiani Photography" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-06T15:14:34.571Z_sm.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" alt="Marco Badiani Photography" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">

Elhamra ile ilgili hikayeler