17.yüzyıl sonundan itibaren Avrupa'nın İslam medeniyetlerine duyduğu ilgi ve merakla oluşan Oryantalizm (Şarkiyatçılık) söylemi;&nbsp;19.yüzyıl sonuna doğru "Doğu" toplumlarının kültürleri ve yaşamları üzerine gerçekleştirilen araştırmalarla birlikte Avrupa'da bir bilim dalı olarak ele alınmaya başladı. Sömürgecilik faaliyetlerine&nbsp;paralel olarak güç kazanan genel bir söylem ve sanatsal dil olarak Oryantalizm; Doğu’yu "egzotik, değişmez, tarih dışı, bilinmez ve öteki" kavramlarıyla nitelendirerek "Doğu" ve "Batı" arasında insan yapımı bir ayrım inşa etti.Resimden müziğe; edebiyattan modaya; fotoğrafçılıktan mimariye pek çok alanda kullanılan Doğu'ya ilişkin ögeler; genellikle abartılı, şehvetli, mistik ve masalsı bir atmosfer sunmaktaydı.&nbsp;Örneğin bu dönemdeki pek çok tabloda yer verilen, farklı Doğu medeniyetlerine ait pek çok mimari desen, eşya, kıyafet vb. ögeler; gerçek olgulardan uzak "eklektik" bir atmosfer &nbsp;yaratıyordu. Bu durum, medeniyetlere ait farklılıkları göz ardı ederek; Batı'nın fantezilerine hizmet eden "Doğuyu tek resimde görmek" anlayışını destekliyordu.

19.yüzyılda İngiltere'de başlayan İslam mirasına yönelik çalışmalar; oryantalist söylemin bilimselleşmesine katkıda bulundu. Bu dönemde devlet temsilinin en okunaklı biçimi olan mimaride, geçmiş modellerden hareketle yeni ideolojiler yaratıldı. Oryantalist mimarinin en önemli esin kaynağı olan Elhamra Sarayı, sahip olduğu estetik ve kültürel değerleriyle İslam mimarisinin zirvesi olarak görüldüğü için, bu söylemin en önemli referans noktası haline geldi.&nbsp;Oryantalizm söyleminde farklı bir konumda yer alan Osmanlı eklektisizmi için ise doğulu referanslar, genellikle yerel ve İslam medeniyetlerinin mimari eserleriydi. Osmanlı mimarisini uluslararası klasisizmden kurtaran bu yeni milli üslup, artık tasarımcısının fikrinden çok devletin dünyaya karşı duruşunu sembolize ediyordu.&nbsp;Emperyalizme karşı yeni bir İslam medeniyeti yaratmayı amaçlayan ve devletin temsiline önem veren dönemin siyasi ortamı; üç nesil boyunca Osmanlı saray baş mimarı olan Ermeni asıllı Balyan ailesinin tasarımlarında da etkili oldu. Devletin vermek istediği mesajlara öncelik veren Balyanlar; Batılı bir akademik altyapı altında eklektik/oryantalist mimari üretimler gerçekleştirdi.Bu hafta, Mimar Büke Uras'ın kaleme aldığı "Balyanlar: Osmanlı Mimarlığı ve Balyan Arşivi" kitabıyla ilk defa gün yüzüne çıkan arşiv belgelerinden hareketle; Balyan mimarlığındaki oryantalizmin izlerini süreceğiz.Keyifli okumalar, <a fr-original-style="" href="https://instagram.com/strollingistanbul/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Altuğ GÖNÜLAL</a>

İstanbul’un kültürel mirasına dair araştırma ve keşif notları. Her ayın birinci ve üçüncü cuması.

Devletin Görsel Temsili Bağlamında Balyan Mimarlığı