Spektrum

Demirtaş söylemleriyle hem muhalefete hem de partisindeki "güvercinlere" alan açıyor. 

Güvercinlerin şahinlerle mücadelesi

Milletvekili Seçimi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, geçtiğimiz haftalarda Resmî Gazete'de yayımlandı. Değişikliğin ikinci maddesinde yer alan ittifaklara yönelik değişiklik de seçim çevrelerince tartışılmış; ittifakları etkisizleştireceği ve küçük partilerin aleyhine olacağı değerlendirmeleri yapılmıştı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nedir? Yasaya göre, "İttifakın aldığı oy toplamı ülke barajını geçtiği takdirde, seçim çevrelerinde milletvekili hesabı ve dağılımı, ittifak içinde yer alan her bir partinin o seçim çevresinde almış olduğu oy sayısı dikkate alınarak yapılacak. İttifakı oluşturan siyasi partilerin her birinin çıkaracağı milletvekili sayısı, her seçim bölgesinde ittifak içinde elde ettiği oy sayısı esas alınarak genel D'Hondt uygulaması ile belirlenecek."</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">6 partinin 8 senaryosu</h2>Kanunda yapılan değişikliğin ardından CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu Seçim Yasası’ndaki değişikliklere göre hazırlanan 8 seçenekli bir çalışma yapıldığını açıkladı. CHP kurmayları ve akademisyenleri tarafından hazırlanan 8 seçenekli çalışmanın İYİ Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, DEVA Partisi ve Gelecek Partisi'ne sunulacağı belirtildi. Cumhuriyet Gazetesi Ankara Haber Müdürü Erdem Sevgi,&nbsp;8 seçenekli teklifin ayrıntılarını <a fr-original-style="" href="https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/chp-altili-masaya-ittifak-ici-ittifak-senaryolariyla-oturacak-1926550" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">paylaştı.</a> Habere göre seçenekler şu şekilde:&nbsp;<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Muhalefet blokundaki altı parti, Millet İttifakı yapısına dâhil olacak ve tüm illerde seçime CHP ya da İYİ Parti listeleriyle girilecek. Bu formülde, partilerin illerdeki durumlarına bakılarak liste çıkarma önceliği, o ildeki avantajlı partiye verilecek. DEVA, Demokrat, Gelecek ve Saadet partilerinin adayları, CHP ve İYİ Parti'nin çıkaracağı listelere eklenecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Millet İttifakı çatısı korunarak&nbsp;4+2 seçeneği uygulanacak. CHP ve İYİ Parti bir blok; DEVA, Demokrat, Gelecek ve Saadet partileri ikinci blok olacak, iki ayrı listeyle seçime girilecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Millet İttifakı yapısı altında 3+3 sistemi&nbsp;uygulanacak. CHP, İYİ Parti ve Demokrat Parti bir bloku oluştururken ikinci blokta ise DEVA, Gelecek ve Saadet partileri yer alacak. İttifaklar, seçim için iki ayrı liste oluşturacak. &nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Millet İttifakı, CHP ve İYİ Parti’den oluşan yapısını koruyacak. Buna alternatif olarak farklı isim taşıyan yeni bir ittifak oluşturulacak. Yeni ittifakta ise DEVA, Demokrat, Gelecek ve Saadet partileri yer alacak. İki ittifak illerde farklı listeler çıkaracak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Muhalefet blokundaki tüm partilerin illerdeki oy potansiyellerine bakılarak "karşılıklı çekilme sistemi" uygulanacak. Bu seçenekte hangi parti ya da blok avantajlı durumdaysa liste çıkarma önceliği ona bırakılacak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">&nbsp;Seçim Yasası'nda yapılan değişiklikler gerekçesiyle düşük ihtimalli bir seçenek olmakla birlikte 6'lı masadaki tüm partiler kendilerine ait listelerle seçime girecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">&nbsp;Cumhur İttifakı’nda yer alan AK Parti, MHP ve BBP'nin ayrı listelerle&nbsp;seçime gitmesi durumunda ilk altı formül üzerinden en yüksek faydanın sağlanacağı seçenek değerlendirilecek. &nbsp;&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AK Parti, MHP ve BBP, Cumhur İttifakı çatısı altında tek listeyle seçime girerse yine ilk altı formül masaya yatırılarak en fazla milletvekilini elde etme olanağı sunan seçeneğe odaklanılacak.</li></ol>Peki bu 8 seçenek arasında hangisi 6 parti için de avantaj sağlıyor? Seçeneklerden kabul edilmeme ihtimali olanlar var mı? Varsa hangileri? Gazeteci Günel Cantak&nbsp;Aposto!'ya CHP'nin partilere sunacağı 8 seçeneği değerlendirdi.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">En avantajlı yol hangisi?</h2>Seçenekler arasına 6 parti için en avantajlı olan formülün iktidar bloğunun seçeceği formülle bağlantılı olacağını söyleyen Cantak, "Siyaset bilimci Tanju Tosun'un anketlerin ortalamasını alarak yaptığı çalışmaya göre 5'inci formül, muhalefete en fazla milletvekilini getiriyor.&nbsp;Eğer iktidar bloğu, yani AK Parti, MHP ve BBP, bir ittifaka girmeden tek başlarına seçime girerlerse muhalefet bloğundaki tüm partilerin illerdeki oy potansiyelleri dikkate alınarak oluşturacakları "karşılıklı çekilme sistemiyle" liste belirlemeye dayalı ortak hareket edecek. Bu da o seçim çevresinde en güçlü partinin seçime girmesi ve diğer muhalefet partilerinin de seçime giren partiyi desteklemesi üzerine kurulur diye tahmin ediyorum." diyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"MHP'nin tavrı belirleyici"</h2>İktidar bloğunu oluşturan partilerin tek çatı altında seçime girdikleri takdirde de yine 5'inci formülün muhalefet için en fazla milletvekili getireceğini; ancak iktidarın kazandığı milletvekili sayısının artması nedeniyle muhalefetin milletvekili sayısının azalacağını belirten Cantak,&nbsp;"Burada önemli olan MHP'nin tavrı&nbsp;olacak. MHP Türkiye'nin en köklü partilerinden biri. Bu geçmişini ve geleneğini kenara bırakıp AK Parti listelerinden seçime girmeyi kabul etmeyebilir. Zira&nbsp;MHP'nin eriyen oylarını da hesaba katınca MHP'de kalan seçmen 3 Hilal dışında bir logoya mührü basmayabilir." ifadelerini kullanıyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">DEVA ve Gelecek ne yapacak?&nbsp;</h2>Yeni Seçim Kanunu'nun en çok oyu daha az olan partileri dezavantajlı duruma soktuğunu hatırlatan Günel&nbsp;Cantak,&nbsp;"DEVA ve Gelecek, daha yeni kurulmuş partiler olarak kendi logolarıyla hiç seçime girememe tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. İki parti de kendi logolarıyla seçime girmek için son ana kadar çalışacaklardır. Günü geldiğinde rakamlar 6'lı masada ele alınıp karar verilecektir. Eğer bu iki parti oylarını hatırı sayılır şekilde artırırsa kendi listelerini yapma konusunda istekli olacaklardır. Eğer bu gerçekleşmezse 2 parti de diğer partilerin listesinden seçime girebileceği için yorganı yakmayacaklarını düşünüyorum. Yakarlarsa büyük kaybeden yine onlar olabilir."&nbsp;değerlendirmesinde bulunuyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"MHP kaybetmeyi sevmiyor"</h2>Seçim Kanunu çalışmalarını Cumhur İttifakı açısından değerlendiren Cantak, kanunun 6 partinin birlikteliğini hedef aldığını savunuyor. Seçime kadar Cumhur İttifakı'nın Millet İttifakı'nın uyumunu bozmaya ve HDP'nin muhalefete yakın durmamasını sağlamaya çalışacağını söyleyen Günel Cantak, bu planların başarılı olamaması ihtimaliyle ilgili şöyle konuşuyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Eğer bunları başaramazlarsa Cumhur İttifakı üyeleri kaybedecekleri bir seçime birlikte girerler mi? İşte burada soru işareti çıkıyor. Cumhur İttifakı üyelerinin dediği gibi 'Pazara kadar değil mezara kadar' diyerek seçime el ele gidecekler mi göreceğiz. Lakin Devlet Bahçeli'nin 3 Kasım 2002 erken seçimini ilan ettiği zamanki manevrası ve 2015 yılındaki muhalefet bloğundan ayrılıp, iktidar bloğuna geçtiği manevrası düşünüldüğünde, ayrılma ihtimallerinin olduğunu söyleyebilirim. Bahçeli ama özellikle de MHP, kaybeden tarafta olmayı sevmiyor."</blockquote>

Aposto Gündem

6 muhalefet partisi seçime nasıl gidecek?

• <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2022/04/10/6-muhalefet-partisi-guclendirilmis-parlamenter-sisteme-gecis-plan-icin-komisyon-kurdu" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">CHP,</a> İYİ Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, DEVA Partisi ve Gelecek Partisi'nin ikinci görüşmesinde kurulmasını kararlaştırdığı, güçlendirilmiş parlamenter sisteme geçiş planının yol haritasını çalışacak komisyon belirlendi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler bulunuyor? Komisyonda CHP adına Muharrem Erkek, İYİ Parti adına Şenol Sunat, Saadet Partisi adına Bülent Kaya, Demokrat Parti adına Serhan Yücel, DEVA Partisi adına Mustafa Yeneroğlu ve Gelecek Partisi adına Serap Yazıcı yer alıyor. &nbsp;</li></ul>

• CHP, İYİ Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, DEVA Partisi ve Gelecek Partisi liderleri, uzlaştıkları 23 maddelik&nbsp;Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem metnini imzaladı. Mutabakat metni kamuoyuna açıklandı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne içeriyor?&nbsp;Muhalefetin vadettiği sistemde "tarafsız" Cumhurbaşkanı'nın sadece yedi yıl süreyle bir dönemlik seçilmesi, sonrasında siyasete dönememesi, veto hakkının da olmaması öngörülüyor. Milletvekili seçimininse beş yılda bir yapılması planlanıyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Baraj:&nbsp;Siyasi Etik Yasası ve yeni bir seçim yasası hazırlanması, şu an %10 olan seçim barajının&nbsp;%3'e indirilmesi hedefleniyor. Siyasi partilerin hazine yardımından faydalanması için gereken oy oranı %1 olarak belirleniyor.</li></ul><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box; padding-inline-start: 20px;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kuvvetler ayrılığı:&nbsp;"Kuvvetler ayrılığına dayanan demokratik hukuk devleti" vurgusu yapılan metne göre, yargı kurumlarında yapısal değişiklikler yapılarak yargı bağımsızlığının tesis edilmesi amaçlanıyor. Çoklu baro uygulamasına son verilirken hâkimleri idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığı'na bağlayan Anayasa hükmü kaldırılıyor. Anayasa Mahkemesi de yeniden yapılandırılıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">TBMM yetkileri:&nbsp;Metinde TBMM'nin yetkileri artırılıyor. TBMM'deki gensoru sistemiyle etkin denetim mekanizması kurulması hedefleniyor. TBMM, yürütme görevini üstlenecek Bakanlar Kurulu'nun önderi Başbakanı belirliyor. Cumhurbaşkanı, TBMM'de çoğunluğun belirlediği kişiyi Başbakan olarak atamak zorunda oluyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yasa düzenlemeleri &amp; haklar: Düşünce ve ifade, din ve vicdan, toplantı ve gösteri yürüyüşü ve örgütlenme özgürlükleri, basın hürriyeti, cinsiyet eşitliği ile çocuk ve kadın haklarının yasalarla düzenlenmesi planlanıyor. YÖK'ün lağvedilmesiyle ve rektörlerin öğretim üyeleri tarafından seçilmesiyle üniversitelerin özerkleştirilmesi amaçlanıyor. Çevre problemlerini görüşmek üzere çevre mahkemelerinin kurulmasından söz ediliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yönetim değişiklikleri: Yerel yönetimlerin güçlendirilmesinden söz edilen metinde belediyelere kayyum atanması uygulamasına son verilmesi vadediliyor. Merkez Bankası Başkanı'nın değiştirilmesi, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nun, Sermaye Piyasası Kurulu'nun ve Rekabet Kurulu'nun yapılarının ve üyelerinin değiştirilmesinin yanı sıra kurumun bağımsızlaştırılması öngörülüyor. Benzer şekilde Radyo Televizyon Üst Kurulu, Basın İlan Kurumu, TRT ve Anadolu Ajansı'nın da yapı ve yönetimlerinde değişiklikler planlanıyor.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2022/2/4/1646325649475.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="2.01" width="550" alt="Altı muhalefet partisinin lideri mutabakat metnini imzalıyor" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">

• Hafta başında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "faiz sebep, enflasyon netice" söylemini yinelemesinin ardından dolar/TL 11,47&nbsp;seviyelerini gördü. Bir gün sonra tarihî bir rekor kırarak dolar/TL 13,50 seviyesini test etti.&nbsp;• Dolar/TL'nin yükselişinin ardından muhalefet parti liderleri&nbsp;"erken seçim"&nbsp;çağrısı yaptı. CHP lideri Kılıçdaroğlu, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a "Yönetme gücünü kaybettin, milletten korkma, sandığı getir." diye seslendi. Gelecek Partisi lideri Ahmet Davutoğlu, "Erken değil, hemen seçim" dedi.&nbsp;• Hayat pahalılığını ve kur artışlarını protesto için Türkiye'nin birçok ilinde halk bir araya geldi.&nbsp;"Erken seçim"&nbsp;çağrısı yapan vatandaşlar, polis müdahalesiyle karşılaştı. Emniyet Müdürlüğü'nün aktardığı bilgiye göre İstanbul'da en az 70 kişi&nbsp;gözaltına alındı.• Çarşı davasıyla birleştirilen Gezi Davası'nın ikinci duruşması dün görüldü. Osman Kavala duruşmaya katılmadı. Kavala'nın tutukluluğunun devamına karar verildi.&nbsp;• TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda bakanlıkların bütçe görüşmeleri gerçekleştirildi.&nbsp;• DEVA Partisi'nin kurucularından Metin Gürcan, "siyasi casusluk" suçlamasıyla dün gözaltına alındı.• Türkiye&nbsp;ve Birleşik Arap Emirlikleri&nbsp;arasında dokuz alanda iş birliği anlaşması imzalandı. Anlaşmaların enerji, borsa, ticaret ve teknoloji gibi alanları da kapsadığı vurgulandı.&nbsp;•&nbsp;Dünya Sağlık Örgütü, bazı ülkelerin tedbirlerini sıkılaştırmalarına neden olan yeni Covid-19 varyantını Omicron olarak adlandırdı.• Avusturya hükümetinin Şubat 2022'den itibaren aşı zorunluluğu getireceğini açıklaması ve sokağa çıkma kısıtlaması ilan etmesi protestolara neden oldu. Kısıtlamalara yönelik eylemler; İsviçre, Hırvatistan, İtalya, Kuzey İrlanda ve Hollanda'da devam etti.• Sosyal Demokrat Parti lideri Magdalena Andersson,&nbsp;İsveç'in ilk kadın başbakanı olarak seçildikten yaklaşık 8 saat sonra istifa etti.&nbsp;

Gelecek Partisi ile ilgili hikayeler