Glasgow’da düzenlenen COP26, uzayan müzakereler ardından sona erdi ve konferans sonunda imzalanan&nbsp;“Glasgow İklim Paktı” duyuruldu. Kimi için kazanımlarını zamanla gösterecek, kimisi içinse beklenen gelişmelere karşı yeterli olmayan anlaşma iki haftalık zirve sonrası dünya tarafından mercek altında. Peki <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/science-environment-56901261" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Glasgow İklim Paktı’nın ana fikirler</a>i ne oldu?<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Azaltım</h3>Küresel sıcaklık artışını 1.5 derecede tutmak adına ülkelerin net sıfır hedefleri doğrultusunda kararlı bir azaltım süreci öne sürmelerinin gerekliliği kabul edildi.En büyük kirleticilerden Hindistan, 2070'e dek net sıfır olmayı taahhüt etti. Ülkelerin net sıfır hedefleri gözden geçirildi. 2022 sonuna dek taraflardan Paris İklim Anlaşması hedefleriyle paralel ve 2030 yılındaki azaltım planlarına yönelik ulusal katkı beyanlarını güncellemeleri talep ediliyor. Planlar ve taahhütler, Mısır'da gerçekleşecek COP27 gündemi olacak.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ormanlar</h3>Ağaçlar, küresel ısınmaya katkıda bulunan en önemli sera gazlarından biri olan karbondioksiti emebiliyor. Ormansızlaşmaya son verilmesi, bu nedenle iklim kriziyle mücadelede hayati bir yol olarak görülüyor. Dünya ormanlarının yaklaşık %85'ini temsil eden 100'den fazla ülkenin liderleri, 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı durdurma sözü verdi. Benzer önceki girişimler ormansızlaşmayı durduramamış olsa da bu söz çok daha iyi koşullarda finanse edilecek. Ancak, taahhüdün nasıl denetleneceği veya izleneceği belli değil.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kömür</h3>Aralarında Polonya, Vietnam ve Şili'nin de bulunduğu büyük kömür kullanıcılarını içeren 40'tan fazla ülke kömürden uzaklaşmayı kabul etti. Kömür, iklim krizine en büyük katkıda bulunan kaynak. Kullanımının azaltılmasında ilerleme kaydedilmesine rağmen, 2019'da küresel elektriğin yaklaşık yüzde 37'si kömürle üretildi. Glasgow İklim Anlaşması, BM sürecinde ilk defa kömüre atıfta bulunmuş oldu. Avustralya, Hindistan, Çin ve ABD de dahil olmak üzere dünyanın kömüre en bağımlı ülkelerinden bazıları henüz anlaşmaya dahil olmadı.&nbsp;Anlaşma, petrol veya gaz gibi diğer fosil yakıtları kapsamıyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uyum ve Finansman</h3>Gelişmekte olan ülkelere emisyonları azaltmalarına ve iklim krizinin etkileriyle başa çıkmalarına yardımcı olmak için kamu ve özel kaynaklardan fon sağlanması için iklim finansmanının adaptasyona ayrılan oranının iki katına çıkmasına karar verildi. 130 trilyon doları kontrol eden yaklaşık 450 finans kuruluşu, yenilenebilir enerji gibi "temiz" teknolojileri ve fosil yakıt endüstrileri dışındaki doğrudan finansmanı desteklemeyi kabul etti. Buna rağmen net sıfır hedeflerinin gerçekte ne olduğu konusunda henüz belirlenmiş bir tanım yok. Ayrıca, bazı çevre örgütleri, fosil yakıt finansmanını sona erdirmek için öne sürülen taahhütlerin "sözde" olduğunu belirtti.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kayıp ve Hasar</h3>Kayıp ve hasar, iklim krizinden kaynaklı kasırgalar, alçak bölgelerde yaşanan fırtına sonucu seller gibi; ülkelerin önleyemeyeceği veya uyum sağlayamayacağı kadar yıkıcı sonuçlarıyla yaşanan tahribatı ifade ediyor. Gelişmekte olan ülkeler, iklim krizinin neden olduğu hasarı onarmak için zaten kısıtlı bütçelerinden büyük meblağlar harcadıklarını bu yıl da belirttiler. Konferansta "Santiago Ağı" adı verilen bir veri tabanı, iletişim ve raporlama sisteminin kurulması için ilerleme kaydedildi. Pek çok gelişmekte olan ülke, COP26'nın kayıp ve hasar için bir tür finansman mekanizmasına doğru bir adım daha atabileceğini umuyordu. Bu yıl gerçekleşmedi ve konunun gelecek yıl müzakerelerde gündemde olacağı belirtildi.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Paris Hedefleri</h3>Bazı ülkeler küresel sıcaklık artışının 1.5 derecede tutulmasını hedefleyen Paris Anlaşması'nın bu hedefine odaklanmanın anlaşma şartlarını tekrar gündeme getirmek olduğunu, 2 derecenin "olabildiğince altında" tutmak için çalışılmasının üstünde durmak istediler. John Kerry, "olabildiğince altında" gibi belirsiz bir ifadenin söz konusu olamayacağını, bu değerin zaten 1.5 derece olduğunun altını çizdi. Climate Action Tracker’ın öngördüğü mevcut politikalar, dünyanın 2,7 derecelik ısınma yolunda olduğunu&nbsp;ve önümüzdeki 10 yıl için güçlendirilmiş emisyon hedefleriyle eğrinin 2.4 dereceye bükebileceğini ifade etti. Anlaşma metninde 1.5 derece hedeflerine ulaşmanın altı çizilse de bu çoğunluk için yetersiz bir gelişme.

Dünyahali

COP26 kararlarının ana fikirleri ne oldu?

Glasgow İklim Paktı

• 26. Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Konferansı (COP26), 197 ülkenin sera gazı emisyonlarını sınırlama konusunda yeni kurallar üzerinde anlaşmasıyla sona erdi. Söz konusu Glasgow İklim Paktı'nda kömür kullanımının "aşamalı olarak bırakılması" ifadesi, Hindistan ve Çin'in itirazları doğrultusunda "aşamalı olarak azaltılması" şeklinde değiştirildi. Öte yandan, BM Genel Sekreteri António Guterres "anlaşmayı yeterli bulmadığını" ifade <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/c891d4af-f80b-48f0-8b6f-a8763655c936" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">etti</a>.• Fransız Katolik Kilisesi, rahipler tarafından cinsel istismara uğrayan mağdurlara maddi tazminat&nbsp;ödemeyi <a fr-original-style="" href="https://www.france24.com/en/europe/20211108-after-show-of-penance-french-catholic-church-to-announce-child-abuse-response" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kabul&nbsp;</a>etti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir adım geriden:&nbsp;Kiliselerde Cinsel İstismarları Araştırma Komisyonu’nun açıkladığı raporda; ülkede 1950’den bu yana yaklaşık 216 bin&nbsp;çocuğun cinsel istismara uğradığı&nbsp;belgelenmişti.</li></ul>• İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM) iki Polonyalı yargıcın başvurusunu reddeden resmi otoritenin tarafsızlığına ve bağımsızlığına yönelik şikayetleri doğrultusunda açtıkları davada "yargıçların adil değerlendirilme hakkının ihlal edildiğine" <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/europe/two-polish-judges-right-fair-hearing-was-breached-european-court-2021-11-08/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">hükmetti</a>.• Avusturya’da COVID-19&nbsp;için aşı yaptırmayanlara sokağa çıkma kısıtlaması uygulanmaya başladı. Ülke nüfusunun yüzde 65'i şu ana dek iki doz aşı yaptırdı; bu rakam, Batı Avrupa'daki en düşük seviyelerden biri olarak dikkat <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/austria-orders-non-vaccinated-people-into-covid-19-lockdown-2021-11-14/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çekiyor</a>.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir adım geriden:&nbsp;Anayasa ile güvence altına alınan insan haklarının, yine bazı özel durumlarda sınırlandırılması mümkündür. Söz konusu hukuk doktrinini, bültenin geçmiş sayılarında ele aldığımız <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/6148914bbff56200065a92de" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Zorunlu aşı tartışmalarının hukuki boyutu</a> başlıklı yazıda detaylı bir değerlendirmesini bulabilirsiniz.</li></ul>• Libya'nın devrik lideri Muammer Kaddafi'nin oğlu Seyfülislam, 24 Aralık'ta düzenlenmesi planlanan başkanlık seçimleri için adaylık başvurusunda bulundu. Seyfülislam Kaddafi, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından "insanlığa karşı suç işlediği" gerekçesiyle <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/world/africa/son-former-libyan-ruler-gaddafi-runs-president-officials-say-2021-11-14/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">aranıyordu</a>.• İngiltere'de Prens Charles'ın hayır işlerinde faaliyet gösteren organizasyonu olan Prens Vakfı yolsuzluk iddialarının <a fr-original-style="" href="https://www.sozcu.com.tr/2021/dunya/prens-charlesin-vakfinda-yolsuzluk-skandali-buyuyor-sag-kolu-istifa-etti-6766290/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gündeminde</a>. Prens Charles’ın yakın danışmanlarından Michael Fawcett, "vakıf üzerinden Suudi bir iş insanına bağış karşılığı vatandaşlık teklif ettiğinin" ortaya çıkması üzerine istifa etti.• Meksika'da karapara aklama ile mücadele biriminin başkanı Santiago Nieto, kendisine yönelik kara para aklama suçlamaları üzerine görevinden <a fr-original-style="" href="https://www.telegraph.co.uk/world-news/2021/11/09/head-money-laundering-unit-replaced-suspected-money-laundering/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">alındı</a>.• ABD'de JPMorgan Chase&nbsp;bankasının eski bir genel müdür yardımcısı, uyum programındaki kusurlara ve 2016'da bankanın Asya-Pasifik bölgesindeki rüşvet iddialarına ilişkin bir soruşturma kapsamında resmi otoritelere yaptığı gerçek dışı beyanlara dikkat çektikten sonra kovulduğunu öne <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-11-11/ex-jpmorgan-vp-claims-she-was-fired-over-compliance-complaints" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sürdü</a>.

•&nbsp;2021 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/c891d4af-f80b-48f0-8b6f-a8763655c936" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">(COP26),</a> 197 ülkenin sera gazı emisyonlarını sınırlama konusunda yeni kurallar üzerinde anlaşmasıyla sona erdi. Uzlaşılan Glasgow İklim Paktı'nda kömür kullanımının "aşamalı olarak bırakılması" ifadesi, Hindistan ve Çin'in son dakika itirazlarıyla "aşamalı olarak azaltılması" şeklinde değiştirildi. Konferans başkanı Alok Sharma, değişiklik yapılmasından ve görüşmelerin on birinci saate kadar uzamasından ötürü delegelerden özür diledi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tepkiler:&nbsp;Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres anlaşmanın "yeterli olmadığını"&nbsp;söyledi. Çevre örgütlerinden ve sivil toplum kuruluşlarından oluşan COP26 Koalisyonu anlaşmayı "bilim ve adaleti tamamen hiçe sayarak, en zengin ülkelerden iklim acil durumu hakkında içi boş sözler"&nbsp;olarak tanımladı.</li></ul>

Glasgow İklim Paktı ile ilgili hikayeler