Glasgow İklim Paktı

Glasgow’da düzenlenen COP26, uzayan müzakereler ardından sona erdi ve konferans sonunda imzalanan “Glasgow İklim Paktı” duyuruldu. Kimi için kazanımlarını zamanla gösterecek, kimisi içinse beklenen gelişmelere karşı yeterli olmayan anlaşma iki haftalık zirve sonrası dünya tarafından mercek altında. Peki Glasgow İklim Paktı’nın ana fikirleri ne oldu?

Azaltım

Küresel sıcaklık artışını 1.5 derecede tutmak adına ülkelerin net sıfır hedefleri doğrultusunda kararlı bir azaltım süreci öne sürmelerinin gerekliliği kabul edildi.En büyük kirleticilerden Hindistan, 2070'e dek net sıfır olmayı taahhüt etti. Ülkelerin net sıfır hedefleri gözden geçirildi. 2022 sonuna dek taraflardan Paris İklim Anlaşması hedefleriyle paralel ve 2030 yılındaki azaltım planlarına yönelik ulusal katkı beyanlarını güncellemeleri talep ediliyor. Planlar ve taahhütler, Mısır'da gerçekleşecek COP27 gündemi olacak.

Ormanlar

Ağaçlar, küresel ısınmaya katkıda bulunan en önemli sera gazlarından biri olan karbondioksiti emebiliyor. Ormansızlaşmaya son verilmesi, bu nedenle iklim kriziyle mücadelede hayati bir yol olarak görülüyor. Dünya ormanlarının yaklaşık %85'ini temsil eden 100'den fazla ülkenin liderleri, 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı durdurma sözü verdi. Benzer önceki girişimler ormansızlaşmayı durduramamış olsa da bu söz çok daha iyi koşullarda finanse edilecek. Ancak, taahhüdün nasıl denetleneceği veya izleneceği belli değil.

Kömür

Aralarında Polonya, Vietnam ve Şili'nin de bulunduğu büyük kömür kullanıcılarını içeren 40'tan fazla ülke kömürden uzaklaşmayı kabul etti. Kömür, iklim krizine en büyük katkıda bulunan kaynak. Kullanımının azaltılmasında ilerleme kaydedilmesine rağmen, 2019'da küresel elektriğin yaklaşık yüzde 37'si kömürle üretildi. Glasgow İklim Anlaşması, BM sürecinde ilk defa kömüre atıfta bulunmuş oldu. Avustralya, Hindistan, Çin ve ABD de dahil olmak üzere dünyanın kömüre en bağımlı ülkelerinden bazıları henüz anlaşmaya dahil olmadı. Anlaşma, petrol veya gaz gibi diğer fosil yakıtları kapsamıyor.

Uyum ve Finansman

Gelişmekte olan ülkelere emisyonları azaltmalarına ve iklim krizinin etkileriyle başa çıkmalarına yardımcı olmak için kamu ve özel kaynaklardan fon sağlanması için iklim finansmanının adaptasyona ayrılan oranının iki katına çıkmasına karar verildi. 130 trilyon doları kontrol eden yaklaşık 450 finans kuruluşu, yenilenebilir enerji gibi "temiz" teknolojileri ve fosil yakıt endüstrileri dışındaki doğrudan finansmanı desteklemeyi kabul etti. Buna rağmen net sıfır hedeflerinin gerçekte ne olduğu konusunda henüz belirlenmiş bir tanım yok. Ayrıca, bazı çevre örgütleri, fosil yakıt finansmanını sona erdirmek için öne sürülen taahhütlerin "sözde" olduğunu belirtti.

Kayıp ve Hasar

Kayıp ve hasar, iklim krizinden kaynaklı kasırgalar, alçak bölgelerde yaşanan fırtına sonucu seller gibi; ülkelerin önleyemeyeceği veya uyum sağlayamayacağı kadar yıkıcı sonuçlarıyla yaşanan tahribatı ifade ediyor. Gelişmekte olan ülkeler, iklim krizinin neden olduğu hasarı onarmak için zaten kısıtlı bütçelerinden büyük meblağlar harcadıklarını bu yıl da belirttiler. Konferansta "Santiago Ağı" adı verilen bir veri tabanı, iletişim ve raporlama sisteminin kurulması için ilerleme kaydedildi. Pek çok gelişmekte olan ülke, COP26'nın kayıp ve hasar için bir tür finansman mekanizmasına doğru bir adım daha atabileceğini umuyordu. Bu yıl gerçekleşmedi ve konunun gelecek yıl müzakerelerde gündemde olacağı belirtildi.

Paris Hedefleri

Bazı ülkeler küresel sıcaklık artışının 1.5 derecede tutulmasını hedefleyen Paris Anlaşması'nın bu hedefine odaklanmanın anlaşma şartlarını tekrar gündeme getirmek olduğunu, 2 derecenin "olabildiğince altında" tutmak için çalışılmasının üstünde durmak istediler. John Kerry, "olabildiğince altında" gibi belirsiz bir ifadenin söz konusu olamayacağını, bu değerin zaten 1.5 derece olduğunun altını çizdi. Climate Action Tracker’ın öngördüğü mevcut politikalar, dünyanın 2,7 derecelik ısınma yolunda olduğunu ve önümüzdeki 10 yıl için güçlendirilmiş emisyon hedefleriyle eğrinin 2.4 dereceye bükebileceğini ifade etti. Anlaşma metninde 1.5 derece hedeflerine ulaşmanın altı çizilse de bu çoğunluk için yetersiz bir gelişme.