<a fr-original-style="" href="https://twitter.com/Umur_Talu" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Umur Talu</a>&nbsp;Böyle oluyor… Daha önce de olmuştu.İnanılmaz bir "iyilik" çıkıyor içimizden. Dayanışma oluyor, kardeşlik oluyor, yardım oluyor, el oluyor, gözyaşı oluyor, "inşallah" oluyor, acı oluyor, umut oluyor, hesapsız ve sorgusuz anne baba evlat oluyor, tabii öfke de oluyor ama iyilikten yana bir isyanla...Fedakârlık oluyor, enkazı kazıyan tırnak oluyor, kurtarılan bir çocukla sevinçten yumak oluyor, beton arasına uzatılan parmak oluyor, bir ses bir nefes duymaya adanmış kulak oluyor.Bir koliye doluyor, bir TIR’a yükleniyor, bir koşuşturma, bir koşturmaca, elden ele, yürekten yüreğe zincir oluyor.'Kimdir' diye sormuyor, 'kimlerdendi' diye meraklanmıyor, 'neye inanır neye inanmazdı' diye önyargı oluşturmuyor, ne soyunu ne oyunu deşiyor, ne açık başının ne başındaki örtünün derdinde, ne ırkının ne kökeninin ne renginin peşinde,&nbsp;İnsana insan oluyor…Acıyla acı duyuyor…Çocuğa yürek oluyor…Her nefeste yeniden doğuyor.Elbette hep öyle olanları tenzih ederim.Elbette hiçbir zaman iyilik kuşanamayanları zaten hariç tutarım.Ama belki kendimizden de biliyoruzdur ki, böylesi bir felaketle birlikte, ondan hemen önce olamadığımız bir insan olabiliyoruz."İki büyük deprem arası"&nbsp;nefret, hiddet, şiddet kuşananlar, çocukları ayıranlar, bazen aşağılayanlar bazen dışlayanlar, kimilerini ötekileştirenlerin de içindeki o ayırmayan, kayırmayan, dışlamayan insan, insanlık enkazımın altından dışarı çıkıyor, derin bir nefes alıyor, sımsıcak bir ses veriyor.&nbsp;Enkazdan çıkarken gözleri kalbimizin derinliklerine kadar uzanmış küçüğün Türk mü Kürt mü, Sünni mi Alevi mi, Müslüman mı Hıristiyan mı, ailesinin inançlı mı inançsız mı olduğunun bir önemi var mı?Sadece bugün değil, dün de yarın da?Yunanistan'ın devlet televizyonu açılışını depremin enkazına Türkçe türküyle eşlik ederek yapıyor; İsrailliler bir enkaz başında, Almanlar, Fransızlar, Ruslar da Ukraynalılar da, Avustralyalılar, Hollandalılar, Hintliler, Pakistanlılar, Meksikalılar, Koreliler, Çinliler, İngilizler, Araplar, İspanyollar, Macarlar, Polonyalılar… ve unuttuğum nice ekip canla başla, bir can fazla kurtarmak için çabalıyor, kurtardıklarını elden ele ortak hayatımıza teslim ediyorlar.Hor görülen köpekler, dünyanın her yanından bir kokuya, bir ısıya, bir cana ulaşabilmek için enkazdan enkaza koşuyor.Bunlar "milliyetçi" bir şey mi, "enternasyonal, enternasyonalist" mi?Binlerce insanın üzerine yıkılan duvarları kaldırabilmek için, sınırların, düşmanlıkların, nefretlerin duvarlarını yıkabilenlerin bize anlattığı böyle bir şey işte.Özgürlükleri, hakları, kardeşlikleri, barışı enkaz hâline getirenlerin, arsızlık, düşmanlık nefret saçanların dünyasında; hayata tutunabilmek, umut edebilmek için esas hangi değerlere ihtiyacımız olduğuna dair bir insanlık destanı daha yazılıyor; acının, trajedinin, yıkımın orta yerinde!&nbsp;

Aposto Gündem

Umur Talu, Kahramanmaraş Depremi için yazdı: Böyle oluyor, insana insan oluyor. 

İnsana insan olanlara saygıyla…

(Görsel: Getty images)Hindistan’ın güneydoğusunda yer alan ve günümüzde resmi adı Sri Lanka Demokratik Sosyalist Cumhuriyeti olan ülkenin nüfusu da yaklaşık 22 milyon kişi. Uzun yıllar Portekiz, Alman ve İngiliz sömürgesi olmuş ülke; 1948’de Seylan&nbsp;adıyla bağımsızlığını kazanmış ancak 1972 yılında Sri Lanka Cumhuriyeti’ne çevrilmiştir. Nüfusun çoğunu kendi dillerini konuşan Sinhaliler&nbsp;ve Tamiller&nbsp;ile etnik bir azınlık olarak görülen Morolar&nbsp;oluşturuyor. Ayrıca, Portekizli ve Hollandalı sömürgecilerin devamı olan Burgherler&nbsp;ile İngiliz kökenli Eurasienler&nbsp;de <a fr-original-style="" href="https://islamansiklopedisi.org.tr/sri-lanka" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">mevcuttur</a>.Sri Lanka ekonomik ve kurumsal kapasite açıdan gelişmiş bir ülke değildir. Kısmi ölçüde tarım sektörü ve sanayi sektörü ile oldukça geniş bir hizmetler sektörü mevcuttur. Tarımsal ve hayvansal ürünlerin üretimi ile hazır giyim ve çimento sektörleri önemli sanayi faaliyetleridir. Sri Lanka, dünyanın önde gelen kıymetli taş çıkarılan coğrafyalarından birisidir ve değerli madenlere yönelik sanayisi görece gelişmiştir. Amerika Birleşik Devletleri (ABD), İngiltere, Hindistan, Almanya, Hindistan, Çin, İran, Malezya ve Japonya ile ticaret yapılmaktadır. Kaldı ki Sri Lanka, Batı Asya ile Çin ve Uzakdoğu arasındaki deniz yolları üzerinde yer alması nedeniyle daima uluslararası ticaretin bir parçası olmuştur. Daha 1. yüzyılda Plinius, Roma İmparatoru Claudius’a "buradan bir elçi geldiğini" kaydetmiştir. 5. yüzyılın başlarında Çinli seyyah Fahsien, notlarında "şehrin yüksek sosyoekonomik refahını" <a fr-original-style="" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Sri_Lanka" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">anlatır</a>.1505 yılında ise adaya gelen Portekizliler, Sinhali ve Tamil kuvvetlerinin mukavemetini kırmış ve yüzyılın sonlarında sahil bölgelerinin kontrolünü ve ihracat tekelini&nbsp;ele geçirmiştir. Böylece sömürgecilik sarmalına giren Sri Lanka’da, 1656’da Hollandalılar yönetimi devralmıştır. 1795’te adada ticari bir üs elde eden İngilizler, 1802’de Hollanda’dan idareyi devralmıştır. Sömürge yönetiminin ekonomik ve siyasi olumsuzluklarına karşı ilk ulusal hareket ise 20. yüzyılın başlarında gelişmiştir. Nihayetinde 1931’de yapılan seçimler doğrultusunda yeni bir anayasa hazırlanmış ve ülkeye özerklik tanınmıştır. 1944’te ise savunma ve dışişleri İngilizler’in denetiminde kalmak şartıyla daha geniş bir özerklik sunulmuştur. 4 Şubat 1948 tarihinde ise Seylan&nbsp;adıyla İngiliz Milletler Topluluğu çerçevesinde bağımsızlık verilmiştir.Bağımsızlık sonrasında, tarih boyunca süregelen Sinhali - Tamil geçimsizliği, 1958’de hükümetin İngilizce yerine Sinhali’yi resmi dil yapması üzerine tekrar başladı. Tamiller bu karara karşı çıkarak, Tamilce’nin de resmi dil olmasını; ayrıca federal yapıda bir Tamil Devleti’nin kurulmasını istediler. Her ne kadar 1966’da Tamilce resmi dil olarak kabul edilse de; 1971 yılında dünyanın ilk kadın başbakanı&nbsp;olan <a fr-original-style="" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Sirimavo_Bandaranaike" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Srimavo Bandaranaike</a>’nin politikalarından memnun kalmayan gerilla grupları, adanın bazı kesimlerinde yönetimi ele geçirdiler. ABD ve İngiltere’nin yardımıyla bastırılan çatışmalardan sonra, 1972’de hazırlanan yeni anayasa ile ülkenin adı Sri Lanka Cumhuriyeti’ne çevrildi. 1977 yılında ise yeni bir anayasa değişikliğiyle başkanlık sistemine geçildi. Bu dönemde ayrılıkçı Tamil Gerillaları ile sivil savaş derecesine varan, binlerce kişinin hayatını kaybettiği ciddi çatışmalar yaşandı. Ülke ekonomisi 1990’da patlak veren 1. Körfez Savaşı’ndan aşırı derecede etkilenirken; ülkeye dışarıdan gelen işçi dövizlerinde ve ihracat kalemlerinde önemli düşüşler yaşandı. 2000’li yılların başlarında olağanüstü hal ve iç siyasi krizler yaşanan ülkede, geçtiğimiz günlerde istifa eden Mahinda Rajapaksa&nbsp;ise 2005’ten beri devlet başkanı idi.2004’te yaşanan tsunami&nbsp;felaketi yaklaşık otuz beş bin kişinin ölümüne ve yüzbinlerce kişinin evsiz kalmasına yol açmıştı. Yaklaşık otuz yıl süren iç savaş&nbsp;ise 2009'da sona ermiş ve takip eden süreçte ülke, ihracat yerine kapalı bir ekonomi doğrultusunda iç piyasaya odaklanmayı seçmişti. Yukarıda detaylı şekilde bahsettiğimiz üzere son derece kötü siyasal yönetimler, süregelen siyasi çekişmeler ve yolsuzluk, tsunami ile pandemi gibi olağanüstü gelişmeler doğrultusunda hem ülkenin ihracat geliri düştü, hem de dışa bağımlı ekonomisi nedeniyle ithalat faturası günbegün artmaya devam etti. Nihayetinde ülke, başarısız devlet&nbsp;(failed state) sınıfına örnek teşkil edecek şekilde; tarihinde ilk kez temerrüde düştü. 51 milyar doları&nbsp;aşan borcunu ödeyemeyecek hale gelen Sri Lanka'nın en büyük alacaklıları olan Çin&nbsp;ve Hindistan'a olan borçları ise her geçen gün <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-61563016" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">artıyor</a>.&nbsp;Öte yandan tarihinin Sri Lanka’da halk, elektrik kesintilerinin günde 13 saati bulmasının ardından geçtiğimiz Mart ayında protestolarını yoğunlaştırmıştı. Başbakanlık çevresinde toplanan göstericiler ile hükümet yanlıları arasında çatışmalar yaşanmış, başkent Kolombo'da askeri birlikler göreve çağrılmıştı. Şiddet olayları sonrası ülke çapında sokağa çıkma yasağı ilan edilmiş, hükümet protestolar sırasında "kamu malına veya başkalarına zarar veren herkese ateş açılması" talimatını <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-61111781" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">vermişti</a>. Muhalefetin artan baskısı sonrası Başbakan <a fr-original-style="" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Mahinda_Rajapaksa" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Mahinda Rajapaksa</a>&nbsp;Mayıs ayında istifa etmiş ve kabine de feshedilmişti. Ardından, eski başbakanın kardeşi olan Devlet Başkanı <a fr-original-style="" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Gotabaya_Rajapaksa" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gotabaya Rajapaksa</a>, daha önce üç dönem başbakanlık yapmış <a fr-original-style="" href="https://en.wikipedia.org/wiki/Ranil_Wickremesinghe" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ranil Wickremesinghe</a>'yi göreve atamıştı. Geçtiğimiz günlerde ise Başbakan Wickremesinghe, aylardır tarihinin en büyük krizini yaşayan ülkesinin ekonomisinin çöktüğünü ve petrol ithalatı için bile ödeme yapamadıklarını <a fr-original-style="" href="https://www.bloomberght.com/sri-lanka-basbakani-wickremesinghe-ulke-ekonomisinin-tamamen-coktugunu-duyurdu-2309299" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurdu</a>.

Hollandalılar ile ilgili hikayeler