Sizi de anneniz sahildeki diğer çocuklarla arkadaş olmanız için itekliyor muydu? Ben her yaz, sahilde bir daha görmediğim insanlar ile zorla arkadaş olmaya itiliyor, utana sıkıla annemin arkasında durup onun ilk tanıştırmayı yapmasını bekliyor, sonra da yeni dostlarımla çok eğleniyordum. Anneme sanırım bu teşviği için hiç teşekkür etmedim, o yüzden şimdi ediyorum: Anniş, teşekkürler.&nbsp;Yıllar yıllar önce, ben daha ilkokuldayken, Çıralı’nın oralarda yaptığımız bir tatilde yine bu gelgit yaşandı. Otelin sahilinde beni Alihan adında bir çocukla tanıştırdı ve sonraki birkaç gün hep onunlaydım. Bu çocuk, Gora’yı henüz izlemediğimi duyunca hemen otelin televizyon odasında bana bu filmi izletti. Bir de küçüğüz, akşam tek başımıza film izlemek çok havalı hissettirdi. Günlerimizi denizde yüzerek, kumdan kale yaparak geçirdik. Saf ve güzeldi. Sıska erkek kardeşi göbeğimle dalga geçince ona kızdı, beni teselli etti. Sevdim. Sevmekle kalmadım, küçük Yasmin bu çocuktan hoşlandı. O kadar hoşlandı ki, tatil bitince ve ayrılık zamanı gelince ona veda etmektense otelin oradaki sazlıklara saklanıp Grup Hepsi’nin 2006 hit şarkısı Mum’u söyleyerek bir klipteymiş gibi davrandı. Arkadan çocuğun bana seslendiğini hatırlıyorum, saklanmıştım. Bu şarkı benim ilk ayrılık şarkım olarak yerini aldı — ayrıldığım kişi çıktığımızdan haberdar olmasa da. Ondan sonra, başka ayrılıklar ile bu rafa başka şarkılar da eklendi. Ama ilki Grup Hepsi. Müziğin bu gücü çok güzel. Diğer duyular ile de olduğu gibi, dinleme bir anda unuttuğunuz bir anının aklımızda kilidini açıyor.&nbsp;Malcolm Gladwell’in Revisionist History adlı podcastinde ( evet bazen podcast dinliyorum) <a fr-original-style="" href="https://link.aposto.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0by5jb20vY2xpY2s/c291cmNlPXdlYiZzdWJzY3JpYmVyPXVuZGVmaW5lZCZzdG9yeT02MGFlYjAzMGZhMmE3NTAwMDY0ZTBkM2EmdXJsPWh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGd3d3LnB1c2hraW4uZm0lMjUyRmVwaXNvZGUlMjUyRmhhbGxlbHVqYWglMjUyRg==" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bahsettiği</a> üzere, ergenlik dönemimizde dinlediğimiz şarkılara bir bağlılığımız var. Bu bağlılığın nedeni şarkıların melodilerini sevmemizden çok o dönemin anılarının o dönemde dinlediğimiz şarkılar ile birleşmiş olması. Kelly Jakubowski’nin yaptığı bir <a fr-original-style="" href="https://link.aposto.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0by5jb20vY2xpY2s/c291cmNlPXdlYiZzdWJzY3JpYmVyPXVuZGVmaW5lZCZzdG9yeT02MGFlYjAzMGZhMmE3NTAwMDY0ZTBkM2EmdXJsPWh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGam91cm5hbHMuc2FnZXB1Yi5jb20lMjUyRmRvaSUyNTJGMTAuMTE3NyUyNTJGMjA1OTIwNDMyMDk2NTA1OA==" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmaya</a> göre ise müziğe bağlı olarak en çok anı hatırladığımız yaş 14. &nbsp;Bu yüzden ergenliğimizde dinlediğimiz şarkılar şu anki müzik zevkimizden ne kadar uzak olursa olsun, bizler için özel bir yere sahip oluyorlar. Ben o yüzden Hepsi Bir’i ve Disney Channel’da çıkan tüm şarkıları ezbere biliyorum ve bu şarkılara karşı güzel hisler besliyorum. Mark Joseph Stern’in <a fr-original-style="" href="https://link.aposto.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0by5jb20vY2xpY2s/c291cmNlPXdlYiZzdWJzY3JpYmVyPXVuZGVmaW5lZCZzdG9yeT02MGFlYjAzMGZhMmE3NTAwMDY0ZTBkM2EmdXJsPWh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGc2xhdGUuY29tJTI1MkZ0ZWNobm9sb2d5JTI1MkYyMDE0JTI1MkYwOCUyNTJGbXVzaWNhbC1ub3N0YWxnaWEtdGhlLXBzeWNob2xvZ3ktYW5kLW5ldXJvc2NpZW5jZS1mb3Itc29uZy1wcmVmZXJlbmNlLWFuZC10aGUtcmVtaW5pc2NlbmNlLWJ1bXAuaHRtbA==" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Slate</a>’te de yazdığı gibi, bu döneme ait en popüler şarkıları dinlerseniz, eğleneceksiniz. Bunun nedenlerinden biri de ‘reminiscence bump’ ya da anımsama tümseği diyebileceğimiz ve gençlik yıllarımızı daha ayrıntılı hatırlamamızın nedeni olarak bilinen fenomen. Tabii ki 20likler &nbsp;olarak ‘gençliğimizi’ hatırlamamız o kadar önemli değil ama yine de ilginç.&nbsp;Merak eden 1998 yılı doğumlular için 2012 yılının en popüler şarkılarını paylaşıyorum: We Are Young - fun., Call Me Maybe - Carly Rae Jepsen, Ho Hey- The Lumineers, İnternational Love- Pitbull, Everybody Talks - Neon Trees, Die Young-Kesha, Bal Gibi - Kenan Doğulu, Dağılmak İstiyorum - Ozan Doğulu ft. Model ve liste gidiyor da gidiyor. Bu şarkıların herhangi birini benim bulunduğum bir odada çalarsanız bağıra çağıra söylerim. Biliyorum.&nbsp;Alihan’dan önce bir yaz aşkım daha vardı Ege ya da Cem’di adı hatırlamıyorum. İkimiz de birinci sınıfa başlayacaktık. O da suya yanlışlıkla kağıt attığında kızdığım için kendini denize atıp kağıdı bulmaya çalışmıştı. Ondan ayrılırken şarkı söylemedim. Umarım hala çevreye duyarlı bir gençtir. Sıkıldığımda insanlarla yaz maceralarımı düşünüp şimdi nerede olduklarını, neye benzediklerini ve ne yaptıklarını merak ederim. Bu düşüncelerin arka fonunda da hep şarkılar çalar. Anneme hala Alihan’ın soyadını hatırlaması için yalvarırım. Unutmuş. Alihan sana sesleniyorum, bul beni.Bu yazı 20'liğin <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/60aeb030fa2a7500064e0d3a" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">🎶Müzikli Bülten🎶</a>'inde yayımlandı.&nbsp;

20'lik

Yalın’lı yeni Cornetto reklamı bana geçmiş yazlarımı düşündürttü...

İlk Ayrılık Şarkım

Sizi de anneniz sahildeki diğer çocuklarla arkadaş olmanız için itekliyor muydu? Ben her yaz, sahilde bir daha görmediğim insanlar ile zorla arkadaş olmaya itiliyor, utana sıkıla annemin arkasında durup onun ilk tanıştırmayı yapmasını bekliyor, sonra da yeni dostlarımla çok eğleniyordum. Anneme sanırım bu teşviği için hiç teşekkür etmedim, o yüzden şimdi ediyorum: Anniş, teşekkürler.&nbsp;Yıllar yıllar önce, ben daha ilkokuldayken, Çıralı’nın oralarda yaptığımız bir tatilde yine bu gelgit yaşandı. Otelin sahilinde beni Alihan adında bir çocukla tanıştırdı ve sonraki birkaç gün hep onunlaydım. Bu çocuk, Gora’yı henüz izlemediğimi duyunca hemen otelin televizyon odasında bana bu filmi izletti. Bir de küçüğüz, akşam tek başımıza film izlemek çok havalı hissettirdi. Günlerimizi denizde yüzerek, kumdan kale yaparak geçirdik. Saf ve güzeldi. Sıska erkek kardeşi göbeğimle dalga geçince ona kızdı, beni teselli etti. Sevdim. Sevmekle kalmadım, küçük Yasmin bu çocuktan hoşlandı. O kadar hoşlandı ki, tatil bitince ve ayrılık zamanı gelince ona veda etmektense otelin oradaki sazlıklara saklanıp Grup Hepsi’nin 2006 hit şarkısı Mum’u söyleyerek bir klipteymiş gibi davrandı. Arkadan çocuğun bana seslendiğini hatırlıyorum, saklanmıştım. Bu şarkı benim ilk ayrılık şarkım olarak yerini aldı — ayrıldığım kişi çıktığımızdan haberdar olmasa da. Ondan sonra, başka ayrılıklar ile bu rafa başka şarkılar da eklendi. Ama ilki Grup Hepsi. Müziğin bu gücü çok güzel. Diğer duyular ile de olduğu gibi, dinleme bir anda unuttuğunuz bir anının aklımızda kilidini açıyor.&nbsp;Malcolm Gladwell’in Revisionist History adlı podcastinde ( evet bazen podcast dinliyorum) <a fr-original-style="" href="https://www.pushkin.fm/episode/hallelujah/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bahsettiği</a> üzere, ergenlik dönemimizde dinlediğimiz şarkılara bir bağlılığımız var. Bu bağlılığın nedeni şarkıların melodilerini sevmemizden çok o dönemin anılarının o dönemde dinlediğimiz şarkılar ile birleşmiş olması. Kelly Jakubowski’nin yaptığı bir <a fr-original-style="" href="https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2059204320965058" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmaya</a> göre ise müziğe bağlı olarak en çok anı hatırladığımız yaş 14. &nbsp;Bu yüzden ergenliğimizde dinlediğimiz şarkılar şu anki müzik zevkimizden ne kadar uzak olursa olsun, bizler için özel bir yere sahip oluyorlar. Ben o yüzden Hepsi Bir’i ve Disney Channel’da çıkan tüm şarkıları ezbere biliyorum ve bu şarkılara karşı güzel hisler besliyorum. Mark Joseph Stern’in <a fr-original-style="" href="https://slate.com/technology/2014/08/musical-nostalgia-the-psychology-and-neuroscience-for-song-preference-and-the-reminiscence-bump.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Slate</a>’te de yazdığı gibi, bu döneme ait en popüler şarkıları dinlerseniz, eğleneceksiniz. Bunun nedenlerinden biri de ‘reminiscence bump’ ya da anımsama tümseği diyebileceğimiz ve gençlik yıllarımızı daha ayrıntılı hatırlamamızın nedeni olarak bilinen fenomen. Tabii ki 20likler &nbsp;olarak ‘gençliğimizi’ hatırlamamız o kadar önemli değil ama yine de ilginç.&nbsp;Merak eden 1998 yılı doğumlular için 2012 yılının en popüler şarkılarını paylaşıyorum: We Are Young - fun., Call Me Maybe - Carly Rae Jepsen, Ho Hey- The Lumineers, İnternational Love- Pitbull, Everybody Talks - Neon Trees, Die Young-Kesha, Bal Gibi - Kenan Doğulu, Dağılmak İstiyorum - Ozan Doğulu ft. Model ve liste gidiyor da gidiyor. Bu şarkıların herhangi birini benim bulunduğum bir odada çalarsanız bağıra çağıra söylerim. Biliyorum.&nbsp;Alihan’dan önce bir yaz aşkım daha vardı Ege ya da Cem’di adı hatırlamıyorum. İkimiz de birinci sınıfa başlayacaktık. O da suya yanlışlıkla kağıt attığında kızdığım için kendini denize atıp kağıdı bulmaya çalışmıştı. Ondan ayrılırken şarkı söylemedim. Umarım hala çevreye duyarlı bir gençtir. Sıkıldığımda insanlarla yaz maceralarımı düşünüp şimdi nerede olduklarını, neye benzediklerini ve ne yaptıklarını merak ederim. Bu düşüncelerin arka fonunda da hep şarkılar çalar. Anneme hala Alihan’ın soyadını hatırlaması için yalvarırım. Unutmuş. Alihan sana sesleniyorum, bul beni.&nbsp;

Yalın’lı yeni Cornetto reklamı bana geçmiş yazlarımı düşündürttü... 

<h3>O aklımızdan bir türlü atamadığımız şarkının sırrı ne? Müzikteki boyut hissi nereden geliyor? Stereo işitmenin hayatımızdaki yerinin farkında mıyız? Tüm insan kültürlerinin ayrılmaz parçası olan müziğe ve üzerimizdeki etkisine dair sorular sormaya devam ediyoruz.&nbsp; &nbsp;</h3>Neden bazı şarkılar aklımıza takılır? Birkaç kere duymamızla birlikte zihnimize yapışan, dönem dönem ortaya çıkıp saatlerce beynimizde yankılanan şarkılara, Almanca’daki ohrwurm kelimesinden hareketle “kulak kurdu” deniyor. Bazı sözcük, hareket veya seslerin istem dışı tekrarlanması tourette sendromu, obsesif kompulsif bozukluk ya da ön lob hasarı olan kişilerde görülürken şarkıların zihnimizdeki tekrarı insan doğasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Nörolog ve yazar <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNjMxYzM1YzE2Y2JhMDAwOWUzZDdiZCZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYzNGUyNDFlZWQ1ODgwMDA2MWM0YWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmtpdGFwLnlreWt1bHR1ci5jb20udHIlMjUyRmtpdGFwbGFyJTI1MkZtdXppa29maWxpLW11emlrLXZlLWJleWluLW95a3VsZXJp"">Oliver Sacks</a>’a göre bu, “beynimizin müzik karşısında kimi zaman çaresizlik düzeyindeki duyarlığı”na işaret ediyor.Kulak kurtlarının (ya da daha teknik bir tanım tercih edenler için “istemsiz müzikal imgeleme”nin) nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, avcı-toplayıcı günlerimizde çevremizi daha iyi tanımak için önemli sesleri ezberleyene kadar tekrarlama pratiğimizden gelmiş olabileceği ihtimali üzerine düşünmeye değer. İnsanların %98’inin yaşadığı bu durum, tekrarlanan şarkıyla ilişkili bir duygu, şarkıdan birkaç nota ya da şarkının sözlerini anımsatan kelimelerle tetiklenebiliyor. Biz gündüz düşlerine dalmışken de düşünceler içinde kaybolmuşken de kendini <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNjMxYzM1YzE2Y2JhMDAwOWUzZDdiZCZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYzNGUyNDFlZWQ1ODgwMDA2MWM0YWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5hcGEub3JnJTI1MkZwdWJzJTI1MkZqb3VybmFscyUyNTJGcmVsZWFzZXMlMjUyRmFjYS1hY2EwMDAwMDkwLnBkZg=="">gösterebiliyor</a>.&nbsp;Akılda kalmanın formülü: Bugün, kayıt teknolojisi öncesi dönemle kıyaslanamayacak kadar çok müzikal uyaranla karşı karşıyayız. Psikolog Kelly Jakubowski ve ekibi, 2016’da 3.000 kişiyle yapılan anketler sonucunda akılda kalıcı şarkıların ortak özelliklerini şöyle belirlemiş; hızlı olmaları, batı kültüründeki ninniler ve pop şarkılarında sık görülen melodi yapılarına sahip olmaları, bunun yanında beklenmedik atlamalar ya da tekrar eden notalar gibi sıra dışı öğeler barındırmaları ve belki de en önemlisi, insanların kulağına sık çalınmaları. Araştırmada adı en çok geçen 10 şarkıdan üçünün Lady Gaga’ya ait olması, pop endüstrisinin bu formülü başarıyla uyguladığının kanıtı.Kulak kurtlarından nasıl kurtuluruz? Özellikle sevmediğimiz şarkıların dilimize dolanması can sıkıcı olabilir. Kulak kurtlarından kurtulmak için <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNjMxYzM1YzE2Y2JhMDAwOWUzZDdiZCZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYzNGUyNDFlZWQ1ODgwMDA2MWM0YWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50aGF0dGhpbmtpbmdmZWVsaW5nLmNvLnVrJTI1MkZibG9nJTI1MkZlYXJ3b3JtLWdldC1yaWQtb2Ytc29uZy1zdHVjay1pbi1oZWFk"">önerilenler</a>; akla takılan şarkıyı baştan sona dinlemek, kulak kurdu şarkıyı kovacak başka bir şarkı dinlemek ve tuhaf ama sakız çiğnemek (böylece bir şekilde iç sesimize müdahale etmiş oluyoruz).Bir kulağın nesi var? İnsan, birçok canlı gibi sesleri stereo işitir. İki kulağımızdan gelen, aralarında mikro saniyelik farklar bulunan veriler sayesinde müziğin ton, perde, tını, tempo, ritim gibi özelliklerinin yanında müziğin çalındığı ortamın boyutlarını da algılarız. Peki stereo duyma yetimizi kaybetsek ne olur? Yanıtı Oliver Sacks’ın müziğe temas eden vaka öykülerini anlattığı “Müzikofili”de buluyoruz.&nbsp;Tek kulakta duyma kaybı yaşayan Dr. Jorgen Jorgensen ve müzik eleştirmeni Nick Coleman, Sacks’la yazışmalarında müziği artık tekdüze, iki boyutlu ve cansız algıladıklarını söylüyor. İşitmede kaybedilen boyut hissi, yanında duyguları ve müzikten alınan keyfi de götürüyor. Coleman yaşadığı süreci <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNjMxYzM1YzE2Y2JhMDAwOWUzZDdiZCZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYzNGUyNDFlZWQ1ODgwMDA2MWM0YWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50aGVndWFyZGlhbi5jb20lMjUyRmxpZmVhbmRzdHlsZSUyNTJGMjAwOCUyNTJGZmViJTI1MkYxOSUyNTJGaGVhbHRoYW5kd2VsbGJlaW5nLmNsYXNzaWNhbG11c2ljYW5kb3BlcmE="">The Guardian’daki yazısında</a> detaylarıyla aktarıyor.&nbsp;Neyse ki beynimiz, geçmişteki verileri işleyerek kaybedilen kulağı telafi etme konusunda gelişmeye açık. Stereofoniyi geri kazanmak mümkün olmasa da stereo duyumun anısı taze tutularak, işitsel algıyla birlikte görme ve dokunma duyusu da kullanılabiliyor. Beynimizin bilinen bütün alanlarını harekete geçiren müzik, bizi kolay kolay terk etmiyor.

Kelly Jakubowski ile ilgili hikayeler