Formül aşağı yukarı hep aynı şekilde işliyor. Önce Pentagon, genellikle geniş petrol rezervlerine sahip, kaynak zengini bir ülkeyi ABD için güvenlik tehdidi oluşturmakla suçluyor. Ardından yaptırımlar, diplomatik izolasyon, "demokrasi" çağrıları ve nihayetinde askerî güç geliyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ocak 2026'da bu formül, ABD güçlerinin Caracas'ı bombalayıp Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve eşini ele geçirmesiyle en uç noktaya ulaştı. "Narkoterörizm"e bir cevap olarak nitelendirilen operasyon, aslında tanıdık bir emperyal mantığı ortaya koyuyor: Rejim değişikliği, kaynak kontrolü ve jeopolitik egemenlik…</li></ul>Öteden beri, Latin Amerika'nın jeopolitik manzarası ABD dış politikasının odak noktası olurken bölge, küresel ekonomik dinamiklerin şekillenmesinde önemli bir rol oynadı. Bu ilişkinin en tartışmalı yönlerinden biri, özellikle Venezuela gibi ülkeler söz konusu olduğunda, ABD'nin enerji kaynaklarına yaklaşımı olarak ortaya çıkıyor.Dünyanın en büyük petrol üreticilerinden biri olan Venezuela'nın enerji sektörü, özellikle "enerji emperyalizmi" olarak adlandırılabilecek bağlamda, Washington için sürekli ilgi odağı oldu. Bazı uzmanlar, Trump'ın Venezuela petrolü üzerindeki hak iddialarının daha geniş kapsamlı bir “resource imperialism” yani kaynak emperyalizminin parçası olduğunu söylüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nedir bu enerji ya da kaynak emperyalizmi?</h2>Enerji emperyalizmi ya da kaynak emperyalizmi, özellikle ABD başta olmak üzere baskın güçlerin, jeopolitik etkilerini korumak için diğer ülkelerin enerji kaynaklarını kontrol etmek ve manipüle etmek için kullandığı agresif ve çoğu zaman zorlayıcı taktikleri içeriyor.Kaynak emperyalizmi, güçlü ulusların veya uluslararası şirketlerin daha az güçlü, genellikle gelişmekte olan ülkelerin doğal kaynakları üzerinde uyguladığı ekonomik, politik ve askerî egemenlik olarak tanımlanıyor. Bu kavram, baskın varlığın, yerel egemenliği, çevre korumayı ve sosyal eşitliği gözardı eden mekanizmalar aracılığıyla, hayati öneme sahip hammaddelere, toprağa, suya veya enerji kaynaklarına ayrıcalıklı erişim sağladığı yapısal bir ilişkiyi gösteriyor.Tarihsel sömürgeci uygulamaların çağdaş küreselleşmiş pazarlara uyarlanmış ve sanayileşmiş ekonomilerin kaynak talepleri ve sürdürülemez tüketim kalıpları tarafından idare edilen bir devamlılığı temsil ediyor. Kaynak emperyalizmi, ekonomik eşitsizliği, kaynakların bulunduğu bölgelerdeki çevresel bozulmayı ve siyasi istikrarsızlığı sürdürerek küresel sürdürülebilirliği ve uluslararası hukuk ilkelerini temelden baltalıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD’nin yakın zamanda önce Venezuela petrol tankerlerine el koyması ve ardından bir gece operasyonuyla Nicolás Maduro ve eşini ele geçirmesi, bu stratejinin inkar edilemez bir tezahürü olurken, küresel enerji diplomasisi ve uluslararası ilişkilerin geleceğine dair endişe verici bir tehdit oluşturuyor.&nbsp;</li></ul>Enerji kaynaklarının küresel jeopolitikte alanındaki rolü hiç de abartılı değil. Zengin doğal kaynaklara, özellikle petrol ve doğalgaza sahip ülkeler, bu varlıklar üzerinde nüfuz kurmaya can atan daha büyük güçlerin insafına kalmış durumda desek yanlış olmaz. Zira Venezuela örneğinde, ülkenin geniş petrol rezervleri onu enerji piyasasında önemli bir oyuncu hâline getirdi. Ancak diğer yandan, Venezuela'nın siyasi ve ekonomik yönelimi, özellikle 1999’da Hugo Chávez’in yükselişinden bu yana, ABD çıkarlarıyla sık sık çatıştı. Chávez'in anti emperyalist söylemi ve politikaları, Venezuela'nın petrol endüstrisinin millileştirilmesi, ülkeyi ABD'nin ekonomik ve jeopolitik hedefleriyle doğrudan karşı karşıya getirdi.&nbsp;ABD'nin uyguladığı enerji emperyalizminin, ülkenin daha geniş emperyalist emelleriyle derin şekilde iç içe geçtiğini görüyoruz. Çünkü ABD Başkanı Donald Trump’ın hedefinde pek çok ülke var. Küba, Venezuela, Kolombiya, Meksika, İran ve Grönland'a tehditler savuran Trump rejim değişikliğini açıkça ima eden ifadeler kullanıyor. ABD’nin Kolombiya’ya karşı askerî bir operasyon başlatıp başlatmayacağı sorulduğunda, “Bana kulağa iyi geliyor” diyebiliyor ya da Grönland’ın “çok stratejik” bir bölge olduğunu savunan Trump, “Ulusal güvenliğimiz açısından Grönland’a ihtiyacımız var” ifadelerini çekinmeden kullanabiliyor. Küba’ya tehditler savuruyor, Kolombiya’ya operasyon imasında bulunuyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Pentagon’un adını Savaş Bakanlığı olarak değiştirmişti</h2>Aslında Trump’ın hiçbir aksiyonu boşa almadığı da bir gerçek. Bunun en çarpıcı örneğini, Kasım 2025’te ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) binasındaki tabelaların, Bakanlığın adının "Savaş Bakanlığı” olarak değiştirilmesinde görüyoruz. Nitekim, o dönemde bu değişiklikle Washington yönetiminin 3. Dünya Savaşı gibi küresel çapta bir savaşa hazırlanıp hazırlanmadığı sorularını akıllara getirmişti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dolayısıyla, Trump yönetimi enerji kaynaklarının akışını kontrol ederek, rejimler üzerinde baskı kurabilir, ekonomik istikrarsızlık yaratabilir ve küresel enerji piyasasındaki etkisinin baskın kalmasını sağlayabilir. </li></ul>ABD, uzun zamandır yaptırımlar uygulayarak, muhalif hareketleri destekleyerek ve şimdi de gece yarısı yataktan alma operasyonları düzenleyerek dünyaya haydutluk taslıyor. Bu eylemler sadece ekonomik rekabetle ilgili değil, kaynaklar açısından zengin bir bölgelerde hakimiyeti sürdürmeye yönelik hesaplı bir çabayla da ilgili görünüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Trump’ın ikinci başkanlık döneminin kodlarını National Security Strategy (<a fr-original-style="" href="https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf?utm_source=dailybrief&utm_content=20251205&utm_medium=email&utm_campaign=DailyNewsBrief2025Dec5&utm_term=DailyNewsBrief" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ulusal Güvenlik Stratejisi</a>) belgesinde de görüyoruz.&nbsp;</li></ul>Bu belge, Trump’ın Avrupa’yı öncelik sıralamasında ikinciliğe atarak Batı Yarımküre’ye odaklanacağı sözünü veriyor. Joe Biden yönetiminin Çin ve Rusya ile rekabeti önemli öncelik olarak belirlediği 2022 yılından bu yana güncellenmeyen belgenin son hâli, Trump yönetiminin ticaret dengesizliklere, suçlarla mücadeleye, kitlesel göçün durdurulmasına ve enerji egemenliğine odaklandığını gösteriyor. Ayrıca, askerî dikkatin geniş şekilde bu yarımküreye kaydırılmasını ve Ortadoğu’dan uzaklaştırılmasını öngörüyor.&nbsp;Tabii bu noktada şu tespiti de yapmak gerek. Hiçbir yazılı belge, Trump'ın dış politikasını yönlendiremez, özetleyemez ya da disipline edemez; çünkü bu politika son derece dürtüsel ve fırsatçı şekilde adeta bir korsanlık faaliyeti olarak tezahür ediyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD’nin Venezuela hamlesi tüm enerji sistemini tehdit ediyor</h2>Üstelik işin içinde Caracas’tan çok daha fazlası var. Bu işgal daha geniş bir kitleye mesaj veriyor: Batı Yarımküre, Amerika'nın "oyun alanı" olmaya devam ediyor. Eğer Venezuela zorla boyun eğdirilebilirse stratejik özerklik düşünen diğer devletler, Bolivya, Nikaragua, Küba ve hatta Brezilya, bunun bedeli konusunda uyarılacak. Bu sadece Maduro ile ilgili değil. Bu, ABD'nin egemenliğinin giderek daha fazla sorgulandığı bir anda emperyal disiplini yeniden tesis etmekle ilgili.ABD'nin gücünün başka bir egemen ulusun varlıklarına fiziksel olarak el koyduğu bu korsanlık eylemi, yalnızca münferit bir olay değil, küresel enerji sektörüne yönelik daha geniş bir müdahale modelinin parçası. OPEC üyesi ve dünyanın en büyük petrol rezervlerinden birine sahip olan Venezuela, Trump için küresel enerji akışları üzerindeki kontrolü sürdürme konusunda önemli bir zorluk teşkil ediyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD, Venezuela'nın küresel pazarlara erişimini kesmeye ve enerji ihracatını suç hâline getirmeye çalışarak, enerji kaynakları üzerindeki kontrolün yalnızca piyasa ekonomisi meselesi değil, küresel hakimiyeti korumak için stratejik bir manevra meselesi olduğunu bütün dünyaya gösteriyor.</li></ul>Elbette söylemeye gerek yok, bu tür eylemlerin etik sonuçları da gözardı edilemez. ABD kendisini demokrasi ve insan haklarının savunucusu olarak konumlandırmaya devam etse de, Venezuela'daki eylemleri bunun tam tersini yansıtıyor. Bir ülkenin en değerli kaynağı olan enerji altyapısını hedef alarak, ABD sadece ekonomik savaş yürütmekle kalmıyor, aynı zamanda bölgedeki insani krizi de kötüleştiriyor. Yıllarca süren kötü yönetim ve yaptırımlar nedeniyle zaten zor durumda olan Venezuela ekonomisi, serbest ticaret yapma yeteneğini engellemeyi amaçlayan dış müdahalelerle ağır bir darbe alıyor.&nbsp;Enerji emperyalizminin uzun vadeli sonuçları sadece hedef alınan ülke tarafından değil, zamanla daha geniş uluslararası toplumlar tarafından da hissedilecek. Maalesef, enerji kaynakları bir çatışma aracı olarak görüldüğü sürece dünya, iklim krizi, ekonomik eşitsizlik ve jeopolitik istikrarsızlık gibi benzeri görülmemiş zorluklarla karşı karşıya kalmaya devam edecek.&nbsp;Buradaki ironi şu ki, Beyaz Saray küresel petrol piyasasında enerji emperyalizmini gururla benimserken piyasalar son derece farklı. ABD şu anda dünyanın en büyük petrol üreticisi ve dünya o kadar çok petrolle dolu ki, gösterge niteliğindeki Brent ham petrolünün fiyatı varil başına ortalama 60 dolarla beş yıllık en düşük seviyelerinde. 2022’de Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden hemen sonra petrol fiyatlarının varil başına 120 dolara yükselmesi, doların yen ve özellikle euro karşısında dramatik şekilde güçlenmesine neden oldu.Küresel petrol piyasalarındaki arz-talep dinamikleri ve Venezuela'nın petrol üretimini yeniden canlandırmak için yapılması gereken yatırımın büyüklüğü, büyük petrol şirketlerini kendilerine sunulan fırsatlar konusunda tedirgin ediyor. Dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip olabilecek bir ülkede, harap haldeki sondaj altyapısını onarmak için birkaç yıl içinde on milyarlarca dolar harcamanın ekonomik açıdan mantıklı olup olmadığından emin değiller, zira bu petrolün çıkarılması ve işlenmesi de <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/energy/no-quick-wins-tapping-venezuelas-oil-reserves-2026-01-04/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">son derece pahalı</a>.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir anlamda, ABD'li özel petrol devlerinden, Venezuela'da küresel petrol üretiminde büyük rol oynayan ve genellikle siyasi, mali veya jeopolitik hedefler doğrultusunda üretimi sürdürmek veya genişletmek için kısa vadeli karlılığı göz ardı eden devlet şirketleri gibi davranmaları isteniyor.</li></ul>Kaynak emperyalizminin temel unsurunu, çevresel ve sosyal maliyetlerin minimum düzeyde göz önüne alınmasıyla, büyük ölçekli ve genellikle çevreye zarar veren doğal kaynak çıkarılması faaliyetleri içeriyor. Bu faaliyetler, ciddi çevre tahribatlarına yol açarak hem bölgeyi hem de yerel toplulukları orantısız şekilde etkiliyor. Yabancı kuruluşlar kârlarının çoğunu alıp bölgeyi terk ederken, geride önemli çevresel yükümlülükler, nüfusun yerinden edilmesi, emek sömürüsü, kaynak kontrolü konusunda şiddetli çatışmalar, derin sosyal adaletsizlik gibi pek çok sorun kalır.Şimdi siyasi karar vericilerin ve uluslararası siyasi organizasyonların önünde tek bir soru var: Enerji emperyalizmi haydutluğunun hüküm süreceği bir dünyaya razı mısınız? Çünkü böyle bir dünyada, büyük ya da küçük hiçbir devlet gerçekten güvende olmayacak…

Spektrum

Dünyanın en büyük petrol üreticilerinden biri olan Venezuela'nın enerji sektörü, özellikle "enerji emperyalizmi" olarak adlandırılabilecek bağlamda, Washington için sürekli ilgi odağı oldu. Bazı uzmanlar, Trump'ın Venezuela petrolü üzerindeki hak iddialarının daha geniş kapsamlı bir "kaynak emperyalizmi"nin parçası olduğunu söylüyor. Peki böyle bir dünyada herhangi bir devlet güvende olabilir mi?

Narkoterörizm ile ilgili hikayeler