İklim değişikliği ile baş etmek için süremiz giderek azalıyor. Nitekim, hükümetler de bu değişikliğe geç de olsa uyum sağlamaya başladı. Birleşik Krallık başbakanı Boris Johnson zirveyi “tarihi bir adım” olarak nitelendirse de tartışmalar büyüyor. Tartışmaların ana eksenini iklim adaletsizliğinin hangi mekanizmalarla giderilebileceği oluşturuyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Zirveden Notlar</li></ul>Enerji üretimi düşük ülkeler küresel emisyonun sadece yüzde 24’ünü oluştursa da 2050 yılına kadar bu oran yüzde<a fr-original-style="" href="https://sciencebusiness.net/climate-news/news/cop26-series-initiatives-aims-accelerate-transfer-green-technology-developing#:~:text=Energy%2Dpoor%20countries%20currently%20only%20account%20for%2024%25%20of%20global%20emissions%2C%20the%20alliance%20says.%20But%20if%20they%20continue%20to%20rely%20on%20fossil%20fuels%20for%20economic%20growth%2C%20they%20will%20generate%2077%25%20of%20global%20emissions%20by%202050%2C%20largely%20wiping%20out%20the%20gains%20of%20a%20green%20transition%20in%20rich%20and%20middle%2Dincome%20states." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;75’in üzerinde olacak</a>. Bu durumun temel sebepleri arasında gelişmiş ülkelerin karbon salınımını azaltmak için rekabetçi ürünler geliştirmesi yatarken gelişmekte olan ülkelerin yeterince finansa erişimi olmadığı gösteriliyor. Bunun için, zirvenin başında 2020 yılı için 100 milyar dolar teklif verilse de bu rakam yüksek görüldüğü için anlaşma sağlanamadı. Bunun yerine 2025 yılına kadar 40 milyar olan fonun<a fr-original-style="" href="https://www.nature.com/articles/d41586-021-03431-4#:~:text=However%2C%20the%20Glasgow,middle%2Dincome%20countries." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;80 milyara çıkarılmasına</a> karar verildi. Öte yandan gelişmekte olan ülkelerin başını çeken Hindistan kömür tüketiminin tamamen kaldıramayacağını bu yüzden<a fr-original-style="" href="https://www.nature.com/articles/d41586-021-03431-4#:~:text=India%E2%80%99s%20climate%20and%20environment%20minister%20Bhupender%20Yadav%20told%20the%20conference%20that%20richer%20nations%20should%20not%20expect%20poorer%20countries%20to%20stop%20subsidizing%20fossil%20fuels%20such%20as%20gas.%20The%20lowest%2Dincome%20households%20rely%20on%20these%20to%20keep%20energy%20costs%20down%2C%20he%20said." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;toplam kullanımı azaltacağını</a> taahhüt etti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Uluslararası İşbirliğe Mümkün mü?</li></ul>Tartışmalar ekonomik ve siyasi olmak üzere iki eksene odaklanıyor. Tartışmanın ilk ayağına göre rekabetçi ürünlerin uluslararası piyasada serbestçe dolaştığı takdirde, gelişmekte olan ülkelere teknoloji transferinin daha kolay aktarılacağını savunuyor. Öte yandan, bu argümanın savunucuları bu dönüşümün kazananı ve kaybedeni olacağının farkındalar. Science Business’ın makalesine göre, güneş panelleri üretiminde Çin rakibi olan Almanya’yı geçmiş bulunuyor. Bu durumda devletler korumacı davranıp vergilendirmeleri artırdığında küresel gelişimin sekteye uğrayacağı<a fr-original-style="" href="https://sciencebusiness.net/climate-news/news/cop26-series-initiatives-aims-accelerate-transfer-green-technology-developing#:~:text=Curtin%20foresees%20trade,technologies%20between%20countries.%E2%80%9D" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;düşünülüyor</a>. Bu yüzden, dönüşümün yanlış yönetildiği takdirde Kanada dahil pek çok ülkede milyonlarca kişinin işini kaybedeceğinden endişeliler.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yeşil Dönüşüm mü Yeşil Aklama (Greenwashing) mı?</li></ul>(Greenwashing) mı: Tartışmanın diğer tarafına göre hükümetler enerji şirketlerin geçmişteki zararlarını bilerek görmezden gelerek piyasa yanlısı uygulamalarına devam ediyor. Influence Map’in raporuna göre sürdürülebilirlik fonlarının<a fr-original-style="" href="https://influencemap.org/report/Climate-Funds-Are-They-Paris-Aligned-3eb83347267949847084306dae01c7b0" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;yüzde 70’inden fazlası</a> Paris İklim Antlaşması hedefleri ile tutarsız sektörlere verildi. Bununla birlikte, her ne kadar yeni geliştirilecek ürünler (güneş panelleri, elektrikli arabalar vb.) enerji tasarrufunu sağlayacak olsa da günün sonunda şirketler faturayı bizzat tüketiciye kesiyor. Bu durumda, şirketlerin çevreye verdiği zararın maliyetlendirilmesi için vergilerin artırılması gerektiği iddia ediliyor.

Kırılım Çağı

COP26 zirvesinin çıktısı beklenenin altında kaldı.

COP 26 Zirvesi ve Yeşil Enerji Dönüşümü

3 Kasım gecesi NATO genel merkezinde çalışan 4 bin personelin gözüne hiç uyku girmeyeceğine şüphe yok. Küresel siyasetin en önemli seçimlerinden biri olacak olan 3 Kasım Amerika Birleşik Devletleri Başkanlık Seçimleri sadece ABD'nin değil, NATO’nun kaderini de belirleyecek. 2016’da göreve gelen izolasyoncu (isolationist) Donald Trump, bugüne kadar NATO’yu birçok kez eleştiri oklarının hedefi hâline getirdi. Eğer Trump 4 yıl daha Oval Ofis’te kalırsa ittifakı ilk dönemine kıyasla daha güçlü bir biçimde sorgulayacak ve belki de örgütün dağılma noktasına gelmesine sebep olacak. Elbette, bu durumdan en çok memnun olacak kişi de ABD hegemonyasına karşı olan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den başkası değil. Öte yandan bu gelişme, Türkiye ve diğer Avrupalı müttefikler için de karmaşık bir sürecin başlaması anlamına gelecek. &nbsp;&nbsp;&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-10-28T12:36:27.826Z.jpeg" alt="Trump karikatür"><figcaption>Peter Schrank - The Economist</figcaption></figure>&nbsp;<ul><li>Trump’ın amacı ne?&nbsp;Aslında Trump’ın NATO eleştirisi 2016 seçimleri için bir&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTk2NTVmNTAzOTY0MDAwNmZkMzBjYyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ueXRpbWVzLmNvbSUyNTJGcG9saXRpY3MlMjUyRmZpcnN0LWRyYWZ0JTI1MkYyMDE2JTI1MkYwNCUyNTJGMDIlMjUyRmRvbmFsZC10cnVtcC10ZWxscy1jcm93ZC1oZWQtYmUtZmluZS1pZi1uYXRvLWJyb2tlLXVwJTI1MkY="">iç siyaset malzemesinden ibaretti</a>.&nbsp;Başkan seçildikten sonra ise Trump bu eleştirisini üye devletlere karşı bir hamle olarak kullandı. 30 üyeli NATO’nun antlaşma metnine göre müttefik devletlerin bazı finansal yükümlülükleri bulunuyor. Trump da müttefiklerin bu yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı bütün yükün ABD bütçesi üzerinde olduğunu, dolayısıyla bütün işi ABD'nin yaptığını&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTk2NTVmNTAzOTY0MDAwNmZkMzBjYyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5jYnNuZXdzLmNvbSUyNTJGbmV3cyUyNTJGdHJ1bXAtbmF0by1wYXN0LWNvbW1lbnRzJTI1MkY="">söylüyor</a>. Hatta Trump bu söylemine dayanarak NATO üyelerinin ittifak dışı bir devlet tarafından saldırıya uğraması hâlinde, ABD yardımının gelmeyebileceğini&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTk2NTVmNTAzOTY0MDAwNmZkMzBjYyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50aGVndWFyZGlhbi5jb20lMjUyRnVzLW5ld3MlMjUyRjIwMTYlMjUyRmp1bCUyNTJGMjclMjUyRmRvbmFsZC10cnVtcC1uYXRvLWlzb2xhdGlvbmlzdA=="">ifade etmişti</a>.&nbsp; &nbsp;</li><li>Trump haklı mı?&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTk2NTVmNTAzOTY0MDAwNmZkMzBjYyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5uYXRvLmludCUyNTJGbmF0b19zdGF0aWNfZmwyMDE0JTI1MkZhc3NldHMlMjUyRnBkZiUyNTJGcGRmXzIwMTlfMTElMjUyRjIwMTkxMTI5X3ByLTIwMTktMTIzLWVuLnBkZg=="">2016 yılı NATO maliyet raporuna göre</a> ittifak içinde en yüksek savunma harcaması yapan ülke, yaklaşık 656 milyon dolarla ABD. Bu katkı toplam harcamanın %72’sine denk geliyor.&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTk2NTVmNTAzOTY0MDAwNmZkMzBjYyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5uYXRvLmludCUyNTJGbmF0b19zdGF0aWNfZmwyMDE0JTI1MkZhc3NldHMlMjUyRnBkZiUyNTJGcGRmXzIwMTlfMTElMjUyRjIwMTkxMTI5X3ByLTIwMTktMTIzLWVuLnBkZg=="">2019 yılına gelindiğinde ise</a> bu oran, iki puan azalarak %70’e gerilemiş durumda. Her ne kadar NATO Antlaşması’nda GSYİH’nin %2’si kadar savunma harcaması yapma kuralı olsa da sadece 9 ülke buna uyuyor. Türkiye, bu dokuz üyenin arasında bulunmuyor. &nbsp;</li><li>3 Kasım’dan sonra NATO’yu ne bekliyor?&nbsp;Trump’ın tekrar seçilmesi hâlinde, daha önceki ABD yönetimlerinin imzaladığı Paris İklim Antlaşması veya İran Nükleer Antlaşması’ndan çekilmesi gibi, finansal yükümlülükleri bahane göstererek NATO’dan ayrılması&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTk2NTVmNTAzOTY0MDAwNmZkMzBjYyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5uYmNuZXdzLmNvbSUyNTJGcG9saXRpY3MlMjUyRmRvbmFsZC10cnVtcCUyNTJGcHJpdmF0ZS1zcGVlY2gtYm9sdG9uLXN1Z2dlc3RzLXNvbWUtdHJ1bXAtcy1mb3JlaWduLXBvbGljeS1kZWNpc2lvbnMtbjEwODA2NTE="">muhtemel</a>. Bu olasılık Trump’ın izolasyoncu oluşu ve fevri çıkışları göz önünde bulundurulduğunda imkânsız değil. Demokrat Parti adayı Biden’ın seçimi kazanması durumunda ise bu olasılık ortadan kalkıyor. Eski Başkan Yardımcısı'nın ABD dünya düzenine olan bağlılığı biliniyor. Zaten, seçim kampanyalarından biri de Trump’ın uyguladığı soyutlayıcı politikalardan vazgeçerek&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTk2NTVmNTAzOTY0MDAwNmZkMzBjYyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmpvZWJpZGVuLmNvbSUyNTJGYW1lcmljYW5sZWFkZXJzaGlwJTI1MkY="">ABD liderliğindeki dünya düzenini tekrar tesis etmek.</a> &nbsp;</li><li>Avrupa’yı ve Türkiye’yi nasıl etkiler?&nbsp;ABD'nin NATO’dan ayrılması durumunda, ittifakın dağılma sürecine gireceği aşikâr. Ancak bu, Avrupa için sanıldığı kadar tehlikeli olmayabilir. Zira, Avrupa Birliği’nin kendi bünyesinde bulunan bir “Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası” (Common Security and Defence Policy - CSDP) bulunuyor. Elbette bu, NATO gibi bir askerî ittifak değil ve ABD askerî gücüne kıyasla çok daha zayıf. Ancak, bu birim Avrupa Birliği üye devletlerinin çabalarıyla kuvvetlendirilebilir ve Birleşik Krallık da eklenerek bir Avrupa Askerî İttifakı oluşturulabilir. Böylece Avrupa Birliği, dünya siyasetinde hâlihazırda var olan yumuşak gücünün yanına sert gücü de ekleyebilir. Fakat bu da AB’nin kuruluş felsefesine aykırı olarak yorumlanabilir. Diğer yandan, Türkiye için bir alternatif ise Avrupa Birliği’ne aday ülke sıfatını kullanarak bu oluşturulabilecek organizasyona dâhil olmak olabilir. Ama zaten NATO’nun&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTk2NTVmNTAzOTY0MDAwNmZkMzBjYyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5uYXRvLmludCUyNTJGbmF0b19zdGF0aWNfZmwyMDE0JTI1MkZhc3NldHMlMjUyRnBkZiUyNTJGcGRmXzIwMTlfMTElMjUyRjIwMTkxMTI5X3ByLTIwMTktMTIzLWVuLnBkZg=="">en büyük ikinci</a> ordusuna sahip olan Türkiye, Avrupa’nın kaybetmek istemeyeceği bir ortak. &nbsp;</li><li>Sonuç:&nbsp;3 Kasım’da yapılacak olan seçim, dünyanın en başarılı ittifakı olarak nitelendirilen NATO’nun kaderini belirleyecek. Bu nedenle, seçim akşamı NATO liderleri, Brüksel ve Moskova bu yarışı soluk soluğa takip edecek. Bakalım Soğuk Savaş’ın askerî süper gücü, Donald Trump sınavını da geçebilecek mi…</li></ul>&nbsp;<hr>Koç Üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünden mezun olan Kaan Başar Tezel, Ekonomi ve Dış Politikalar Araştırma Merkezi’nde (EDAM) araştırma stajyeri olarak çalışmalarına devam ediyor. Tezel, yüksek eğitimine önümüzdeki yıl Leiden Üniversitesi Uluslararası Politika bölümünde devam edecek.

Paris İklim Antlaşması ile ilgili hikayeler