Yöneylem Araştırma’nın 27-30 Nisan tarihleri arasında 27 ilde 2594 kişiyle yaptığı anketin sonuçları açıklandı. Araştırmaya göre partilerin oy oranları şu şekilde:<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683204445554.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Yöneylem Araştırma Anketi" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kararsızlar ve oy kullanmayacaklar partilere oransal olarak dağıtıldıktan sonra ortaya çıkan tabloda AK Parti %35 bandına ulaşırken CHP (CHP listesinde seçime giren DEVA, Gelecek, Saadet ve Demokrat Parti’nin de katkılarıyla) %30’un üzerine çıkıyor.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683204513495.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Yöneylem Araştırma Anketi" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Sonuçlara ittifak bazında bakıldığında Cumhur İttifakı oyların %43,1’ini, Millet İttifakı %40,5’ini, Emek ve Özgürlük İttifakı ise %12,9’unu alıyor. Memleket Partisi ve Zafer Partisi ise %7 barajını geçemiyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde son durum ne?</h2><img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683204560646.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Yöneylem Araştırma Anketi" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Yöneylem Araştırma anketinde, cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda kararsızların oranı %4,5, oy kullanmayacağını belirtenlerin oranı ise %1,3. Bu iki seçmen grubu adaylara oransal olarak dağıtıldığında ise Kemal Kılıçdaroğlu %48,6, Recep Tayyip Erdoğan ise %42,5 oy alıyor. Sinan Oğan %5,2 ile üçüncü aday olurken Muharrem İnce’nin oyları %3,7’ye gerilemiş durumda.İnce’nin depremlerin ilk döneminde yakaladığı yükseliş ivmesi, Millet İttifakı ve Kılıçdaroğlu’nun etkili kampanya stratejisi ve İnce’nin somut vaatler ve seçmene güven veren bir kadrodan yoksun seçim stratejisi nedeniyle bir süredir tersine dönmüş durumda. İnce’den uzaklaşan seçmenin büyük bir bölümü Kılıçdaroğlu’na kayarken önemli bir kısmı da Sinan Oğan’a gidiyor.Recep Tayyip Erdoğan ve Kemal Kılıçdaroğlu’nun kaldığı ikinci turda kararsız seçmenin oy oranı %4, oy kullanmayacağını belirtenlerin oranı ise %3,1. Bu tabloda, Kılıçdaroğlu %50,1 ile ikinci turu kazanırken Erdoğan’ın oy oranı %42,8’de kalıyor.Kararsızlar ve oy kullanmayacaklarını belirtenler oransal olarak dağıtıldığındaysa Kılıçdaroğlu’nun ikinci turdaki oy oranı %53,9’a ulaşıyor.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683204707363.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Yöneylem Araştırma Anketi" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">ORC Araştırma’nın 29 Nisan – 1 Mayıs tarihleri arasında 41 ilde 3950 katılımcı ile yüz yüze yaptığı anket sonuçlarına göre AK Parti %33,2, CHP %28 oy oranına sahip. İttifakların toplam oy oranına bakıldığında Cumhur İttifakı %41,8, Millet İttifakı %43,5, Emek ve Özgürlük İttifakıysa %11,6 oy oranına sahip.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683204808700.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="ORC Araştırma Anketi" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Cumhurbaşkanlığı seçiminde ise Kemal Kılıçdaroğlu %48 oy oranına ulaşırken Recep Tayyip Erdoğan’ın oyları %44,6’da kalıyor. Muharrem İnce ve Sinan Oğan’ın toplam oyu ise %7,4. Bu ankette de Muharrem İnce’den ayrılan seçmenin bir bölümünün Kılıçdaroğlu’na, kalan kısmının ise Oğan’a gittiği görülüyor.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/4/1683204868061.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="ORC Araştırma Anketi" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kılıçdaroğlu ilk turu zorluyor, Erdoğan ikinci tura tutunmanın peşinde</h2>Kemal Kılıçdaroğlu, Millet İttifakı içerisindeki bütünlüğü sağlayıp ortak sesle kampanya yapmaya başladıktan sonra kararsız seçmeni ikna etmeye odaklandı. Ekonomi, adalet, eğitim, özgürlük ve sosyal politikalar alanlarında somut vaatlerini kamuoyuna açıklayarak “Ülkeyi yönetebiliriz” algısını hem kendi seçmenine hem de kararsızlara yerleştirmeye çalışıyor.İzmir mitinginde net bir şekilde görülen Millet İttifakı’nın birliktelik vurgusu ve ortak mesajları muhalif seçmendeki “kazanıyoruz” algısını güçlendirirken, somut vaatler ve ülkeyi yönetebilecek ehil kadrolardan yoksun bir şekilde negatif kampanya yürüten Muharrem İnce seçmenlerini de Kılıçdaroğlu’na yönlendiriyor. Muharrem İnce’nin bir televizyon programında Kılıçdaroğlu’na yaptığı “DEVA ve Gelecek Partisi’ni kenara çekin, kayıtsız şartsız destek vereyim" çağrısı İnce’nin eriyen oy oranı nedeniyle seçimden önce onurlu bir çıkış arama kaygısının ilanı niteliğindeydi.Seçime 10 gün kala kararsız seçmenlerin stratejik veya duygusal oy verme davranışlarının dürtülendiği de hesaba katıldığında Kılıçdaroğlu’nun birleştirici söylemleri, kendisine yönelik provokasyonlara cevap vermeden somut vaat siyasetine odaklanması ve yönetim kadrosunu aşama aşama kamuoyuyla paylaşması ilk turda seçimleri kazanmasını sağlayabilir. Kararsız seçmenin öfke ve muhalefetten umutsuzluk gibi duygusal nedenlerle İnce’ye duyduğu sempati, son düzlükte rasyonel bir kimliğe bürünerek gönülsüz de olsa Kılıçdaroğlu’na yönelmeye neden olabilir. İstanbul’da cumartesi günü düzenlenecek mitingde Kılıçdaroğlu’nun hem yönetim kadrosunu açıklayacağı hem de seçmene yeni vaatlerde bulunacağı medyada dile getirilirken mitingde toplanacak kalabalığın ve Millet İttifakı’nın birliktelik pozunun Kılıçdaroğlu’nun arkasındaki rüzgarı güçlendirmesi beklenebilir.Recep Tayyip Erdoğan ise savunma sanayi, milli beka ve muhalefetin şeytanlaştırılması üzerine kurduğu seçim stratejisiyle %45 bandına sıkışıp kalmış durumda. Devlet aygıtının sonuna kadar kullanılan imkanları, medyadaki iktidar kontrolü, orantısız reklam kapasitesi ve muhalefete yönelik her türlü negatif kampanyaya rağmen ne ilk turda ne de ikinci turda %50 barajına yaklaşamayan Erdoğan, artık seçim kampanyasını seçmenle kurduğu duygusal bağ üzerinden yürütüyor. Giresun mitinginde söylediği “Ben biliyorum, sizler ne soğana ne patatese, liderinizi kurban etmezsiniz" sözleri, uzun süredir inkar ettiği ekonomik krizi ve anketlerde Kılıçdaroğlu’nun gerisinde kalan oy oranını kabullenen Erdoğan’ın seçime kadarki 10 günlük sürede bir yandan muhalefete yönelik negatif kampanyanın dozunu artıracağı diğer yandan da seçmenle arasındaki duygusal bağa odaklanacağını gösteriyor.Bu seçimlerde birbirinden tamamen farklı iki kampanya yürüten Kılıçdaroğlu ve Erdoğan’ın oy oranlarına bakıldığında muhalefeti düşmanlaştıran ve hamasi söylemlerle somut problemleri gölgelemeye çalışan siyaset anlayışının iktidarın oy oranını artıramadığını ancak muhalefete yönelik oy akışını kısıtlı da olsa durdurabildiğini gösteriyor. Öte yandan, Kılıçdaroğlu’nun seçmene sunduğu yeni bir Türkiye ideali, vatandaşın problemlerine değinerek bunlara elle tutulur çözümler üretebilmesi, hem ittifak içerisinde hem de diğer siyasi partilerle kurduğu ortaklık ve seçmene verilen birliktelik duygusu ve iktidarın negatif kampanyasına cevap verilmeden kararsız seçmene ulaşma çabası şimdiye dek başarılı olmuş görünüyor.Kılıçdaroğlu’nun birleştirici söylemi ve seçim kampanyasının seçmende bulduğu karşılığın en bariz örneği Van’da düzenlenen mitingde vatandaşların Kılıçdaroğlu’na desteği oldu. HDP’nin seçmeni üzerindeki etkisinin, Kürt seçmenin politik bilincinin ve örgütlenme kapasitesinin ve Kılıçdaroğlu’nun 2019’dan beri yürüttüğü “helalleşme ve birleşme” politikasının bir sonucu olan Van mitingi, yeni bir toplumsal mutabakatın da ayak sesleri niteliğindeydi. Baykal döneminde Ege kıyılarına sıkışıp kalan muhalefetin, toplumun farklı kesimlerine açılarak, geçmişiyle objektif bir şekilde hesaplaşarak ve tüm kara propagandaya karşın HDP ile uzlaşarak kurduğu yeni muhalefet bloğu son 10 günlük sürede kararsızları da kendi saflarına katarak emin adımlarla iktidara yürüyor.

Spektrum

ORC ve Yöneylem Araştırma tarafından yapılan kamuoyu anketlerinin sonuçlarını, seçimlerin ilk turda bitme ihtimalini ve adayların seçim kampanyalarını değerlendirdim.

Seçimler ilk turda biter mi?

Milletvekili Seçimi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, geçtiğimiz haftalarda Resmî Gazete'de yayımlandı. Değişikliğin ikinci maddesinde yer alan ittifaklara yönelik değişiklik de seçim çevrelerince tartışılmış; ittifakları etkisizleştireceği ve küçük partilerin aleyhine olacağı değerlendirmeleri yapılmıştı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nedir? Yasaya göre, "İttifakın aldığı oy toplamı ülke barajını geçtiği takdirde, seçim çevrelerinde milletvekili hesabı ve dağılımı, ittifak içinde yer alan her bir partinin o seçim çevresinde almış olduğu oy sayısı dikkate alınarak yapılacak. İttifakı oluşturan siyasi partilerin her birinin çıkaracağı milletvekili sayısı, her seçim bölgesinde ittifak içinde elde ettiği oy sayısı esas alınarak genel D'Hondt uygulaması ile belirlenecek."</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">6 partinin 8 senaryosu</h2>Kanunda yapılan değişikliğin ardından CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu Seçim Yasası’ndaki değişikliklere göre hazırlanan 8 seçenekli bir çalışma yapıldığını açıkladı. CHP kurmayları ve akademisyenleri tarafından hazırlanan 8 seçenekli çalışmanın İYİ Parti, Saadet Partisi, Demokrat Parti, DEVA Partisi ve Gelecek Partisi'ne sunulacağı belirtildi. Cumhuriyet Gazetesi Ankara Haber Müdürü Erdem Sevgi,&nbsp;8 seçenekli teklifin ayrıntılarını <a fr-original-style="" href="https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/chp-altili-masaya-ittifak-ici-ittifak-senaryolariyla-oturacak-1926550" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">paylaştı.</a> Habere göre seçenekler şu şekilde:&nbsp;<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Muhalefet blokundaki altı parti, Millet İttifakı yapısına dâhil olacak ve tüm illerde seçime CHP ya da İYİ Parti listeleriyle girilecek. Bu formülde, partilerin illerdeki durumlarına bakılarak liste çıkarma önceliği, o ildeki avantajlı partiye verilecek. DEVA, Demokrat, Gelecek ve Saadet partilerinin adayları, CHP ve İYİ Parti'nin çıkaracağı listelere eklenecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Millet İttifakı çatısı korunarak&nbsp;4+2 seçeneği uygulanacak. CHP ve İYİ Parti bir blok; DEVA, Demokrat, Gelecek ve Saadet partileri ikinci blok olacak, iki ayrı listeyle seçime girilecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Millet İttifakı yapısı altında 3+3 sistemi&nbsp;uygulanacak. CHP, İYİ Parti ve Demokrat Parti bir bloku oluştururken ikinci blokta ise DEVA, Gelecek ve Saadet partileri yer alacak. İttifaklar, seçim için iki ayrı liste oluşturacak. &nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Millet İttifakı, CHP ve İYİ Parti’den oluşan yapısını koruyacak. Buna alternatif olarak farklı isim taşıyan yeni bir ittifak oluşturulacak. Yeni ittifakta ise DEVA, Demokrat, Gelecek ve Saadet partileri yer alacak. İki ittifak illerde farklı listeler çıkaracak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Muhalefet blokundaki tüm partilerin illerdeki oy potansiyellerine bakılarak "karşılıklı çekilme sistemi" uygulanacak. Bu seçenekte hangi parti ya da blok avantajlı durumdaysa liste çıkarma önceliği ona bırakılacak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">&nbsp;Seçim Yasası'nda yapılan değişiklikler gerekçesiyle düşük ihtimalli bir seçenek olmakla birlikte 6'lı masadaki tüm partiler kendilerine ait listelerle seçime girecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">&nbsp;Cumhur İttifakı’nda yer alan AK Parti, MHP ve BBP'nin ayrı listelerle&nbsp;seçime gitmesi durumunda ilk altı formül üzerinden en yüksek faydanın sağlanacağı seçenek değerlendirilecek. &nbsp;&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AK Parti, MHP ve BBP, Cumhur İttifakı çatısı altında tek listeyle seçime girerse yine ilk altı formül masaya yatırılarak en fazla milletvekilini elde etme olanağı sunan seçeneğe odaklanılacak.</li></ol>Peki bu 8 seçenek arasında hangisi 6 parti için de avantaj sağlıyor? Seçeneklerden kabul edilmeme ihtimali olanlar var mı? Varsa hangileri? Gazeteci Günel Cantak&nbsp;Aposto!'ya CHP'nin partilere sunacağı 8 seçeneği değerlendirdi.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">En avantajlı yol hangisi?</h2>Seçenekler arasına 6 parti için en avantajlı olan formülün iktidar bloğunun seçeceği formülle bağlantılı olacağını söyleyen Cantak, "Siyaset bilimci Tanju Tosun'un anketlerin ortalamasını alarak yaptığı çalışmaya göre 5'inci formül, muhalefete en fazla milletvekilini getiriyor.&nbsp;Eğer iktidar bloğu, yani AK Parti, MHP ve BBP, bir ittifaka girmeden tek başlarına seçime girerlerse muhalefet bloğundaki tüm partilerin illerdeki oy potansiyelleri dikkate alınarak oluşturacakları "karşılıklı çekilme sistemiyle" liste belirlemeye dayalı ortak hareket edecek. Bu da o seçim çevresinde en güçlü partinin seçime girmesi ve diğer muhalefet partilerinin de seçime giren partiyi desteklemesi üzerine kurulur diye tahmin ediyorum." diyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"MHP'nin tavrı belirleyici"</h2>İktidar bloğunu oluşturan partilerin tek çatı altında seçime girdikleri takdirde de yine 5'inci formülün muhalefet için en fazla milletvekili getireceğini; ancak iktidarın kazandığı milletvekili sayısının artması nedeniyle muhalefetin milletvekili sayısının azalacağını belirten Cantak,&nbsp;"Burada önemli olan MHP'nin tavrı&nbsp;olacak. MHP Türkiye'nin en köklü partilerinden biri. Bu geçmişini ve geleneğini kenara bırakıp AK Parti listelerinden seçime girmeyi kabul etmeyebilir. Zira&nbsp;MHP'nin eriyen oylarını da hesaba katınca MHP'de kalan seçmen 3 Hilal dışında bir logoya mührü basmayabilir." ifadelerini kullanıyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">DEVA ve Gelecek ne yapacak?&nbsp;</h2>Yeni Seçim Kanunu'nun en çok oyu daha az olan partileri dezavantajlı duruma soktuğunu hatırlatan Günel&nbsp;Cantak,&nbsp;"DEVA ve Gelecek, daha yeni kurulmuş partiler olarak kendi logolarıyla hiç seçime girememe tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. İki parti de kendi logolarıyla seçime girmek için son ana kadar çalışacaklardır. Günü geldiğinde rakamlar 6'lı masada ele alınıp karar verilecektir. Eğer bu iki parti oylarını hatırı sayılır şekilde artırırsa kendi listelerini yapma konusunda istekli olacaklardır. Eğer bu gerçekleşmezse 2 parti de diğer partilerin listesinden seçime girebileceği için yorganı yakmayacaklarını düşünüyorum. Yakarlarsa büyük kaybeden yine onlar olabilir."&nbsp;değerlendirmesinde bulunuyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"MHP kaybetmeyi sevmiyor"</h2>Seçim Kanunu çalışmalarını Cumhur İttifakı açısından değerlendiren Cantak, kanunun 6 partinin birlikteliğini hedef aldığını savunuyor. Seçime kadar Cumhur İttifakı'nın Millet İttifakı'nın uyumunu bozmaya ve HDP'nin muhalefete yakın durmamasını sağlamaya çalışacağını söyleyen Günel Cantak, bu planların başarılı olamaması ihtimaliyle ilgili şöyle konuşuyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Eğer bunları başaramazlarsa Cumhur İttifakı üyeleri kaybedecekleri bir seçime birlikte girerler mi? İşte burada soru işareti çıkıyor. Cumhur İttifakı üyelerinin dediği gibi 'Pazara kadar değil mezara kadar' diyerek seçime el ele gidecekler mi göreceğiz. Lakin Devlet Bahçeli'nin 3 Kasım 2002 erken seçimini ilan ettiği zamanki manevrası ve 2015 yılındaki muhalefet bloğundan ayrılıp, iktidar bloğuna geçtiği manevrası düşünüldüğünde, ayrılma ihtimallerinin olduğunu söyleyebilirim. Bahçeli ama özellikle de MHP, kaybeden tarafta olmayı sevmiyor."</blockquote>

Saadet ile ilgili hikayeler