2025: İklim Değişikliğinde Gerçeklerle Yüzleşme Yılı

Prof. Dr. Levent Kurnaz

2025 yılı, iklim değişikliği açısından “yeni bir şeylerin başladığı” bir yıl olmadı. Ama çok daha önemli bir anlam taşıdı: Artık kimsenin inkâr edemediği gerçeklerle yüzleştiği bir yıl oldu. İklim krizi bu yıl ne bir gelecek senaryosu ne de uzak bir risk olarak konuşuldu. Aksine, günlük hayatın, ekonominin ve siyasetin tam merkezine yerleşti.

Dünya genelinde 2025, rekor sıcaklıkların “istisna” olmaktan çıktığı bir yıl olarak kayda geçti. Aşırı sıcaklar, kuraklıklar, seller ve orman yangınları artık tekil felaketler gibi değil, birbirini besleyen bir zincirin halkaları gibi yaşandı. Bu durum, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel değil; aynı zamanda ekonomik, sosyal ve güvenlik boyutları olan bir kriz olduğunu çok daha görünür kıldı.

Ancak bu tabloya rağmen 2025’i tamamen karanlık bir yıl olarak tanımlamak doğru olmaz. Çünkü bu yıl aynı zamanda yanılsamaların dağıldığı bir yıl oldu. Uzun süredir iklim politikalarında hâkim olan “zaman kazanma” yaklaşımı, yerini daha gerçekçi bir bakışa bırakmaya başladı. Özellikle enerji, finans ve sanayi alanlarında “nasıl olsa bir gün bakarız” anlayışının sürdürülemez olduğu daha net biçimde görüldü.

2025’in en belirgin özelliklerinden biri, iklim meselesinin artık yalnızca çevre bakanlıklarının ya da iklim zirvelerinin konusu olmaktan çıkmasıydı. Finans sektörü, sigorta şirketleri, merkez bankaları ve büyük yatırımcılar iklim riskini doğrudan bir ekonomik risk olarak ele almaya başladı. Bu, iklim politikalarında beklenen büyük sıçramayı henüz yaratmamış olsa da, oyunun kurallarının değiştiğini gösteren önemli bir işaretti.

Elbette hâlâ ciddi sorunlar var. Küresel emisyonlar anlamlı bir düşüş göstermedi. Fosil yakıt kullanımı, özellikle kısa vadeli enerji güvenliği kaygıları nedeniyle yüksek seviyesini korudu. Birçok ülke iklim hedeflerini güncelledi ama bu hedeflerin uygulamaya yansıması yavaş ilerledi. Yani 2025, “sözler” ile “eylemler” arasındaki farkın hâlâ kapatılamadığını da açık biçimde gösterdi.

Buna rağmen umut veren gelişmeler de vardı. Yenilenebilir enerji yatırımları birçok ülkede rekor seviyelere ulaştı. Enerji verimliliği, ulaşım ve şehircilik alanlarında daha pragmatik çözümler konuşulmaya başlandı. En önemlisi de iklim değişikliği artık soyut bir ahlak meselesi olarak değil, somut bir yönetim ve uyum meselesi olarak ele alınıyor.

Belki de 2025’in en kritik katkısı şu oldu: Artık “iklim değişikliğiyle mücadele ediyor muyuz?” sorusundan ziyade, “bu değişen dünyaya ne kadar hazırlıklıyız?” sorusu daha sık sorulmaya başlandı. Bu zihniyet değişimi, kısa vadede mucize yaratmasa bile uzun vadede daha sağlam ve gerçekçi politikaların önünü açabilir.

Sonuç olarak 2025, iklim değişikliği açısından bir dönüm noktası değil; ama bir eşik olarak hatırlanacak. Bu eşikten sonra eski alışkanlıklarla devam etmenin bedeli daha ağır, hazırlıklı olmanın getirisi ise daha net görünüyor. İklim krizi bitmedi, hatta zor bir döneme giriyoruz. Ama artık sorunu daha doğru tanımladığımız ve yanlış umutlar yerine gerçek çözümleri konuşmaya başladığımız bir yerdeyiz. Bu da, her şeye rağmen, küçümsenmeyecek bir ilerleme.