SALEP ADLARI

Derleme Sözlüğü’nde salep

Eldenlik: Salepçilerin üzerine bardak koyup ellerinde taşıdıkları teneke bardaklık. (-Isparta.)

Kök: Salep kökü. (Şeref *Yatağan -Muğla.)

Sellep: Salep. (Peşman *Daday -Kastamonu.)

Zelhap: Salep. (*Gazipaşa -Antalya.)

Domatan: Salep. (Ulukışla *Bor -Niğde.)

Patpatanak: Salep bitkisi. (Pınarlıbelen *Bodrum -Muğla.)

Tavşantopu: Yumru köklü, salep yapılan bir bitki. (Pınarlıbelen *Bodrum -Muğla.)

Arapça’da* salep kelimesinin 3 kaynağı vardır:

1- Tilki taşağı Çiçeği olarak adlandırılmış çünkü kök yumruları tilki taşağına benzetilmiş.

Ayrıca Arapça’da tha’lap diye söyleniyor. Bu kelimede sahlep kelimesini andırdığı için kelime

tilki taşağı olarak adlandırılmış olabilir. Ayrıca orchid (orkide) kelimesi Latinceden gelmiş olup

taşak anlamındadır.

2. İkinci olarak kelime beyaz pamuk elbise anlamına gelir.

3. Kelimenin bir orijini de süt anlamına geliyor.

Türkçe Bitki Adları Sözlüğü’nde Salep**

Salep: Bazı Orchis. Ophrys ve Dactylorhiza (Orchidaceae) türlerine veya bu türlerin, haşlandıktan sonra, kurutulmuş olan yumrularına verilen genel ad. Kurutulmuş yumrular toz edildikten sonra süt ile pişirilerek gıda olarak kullanılır (92, 93, 94). Bk. Basur otu, Deli salep. Eş anl. Salep otu.

Anacamptis pyramidalis (L.) L. C. Richard-Çam salebi, Peynircik, Peynir çiçeği, Yoğurtçuk.

Dactylorhiza iberica (Bieb. ex Wild.) Soo-Salep otu. Doğu Anadolu bölgesinde yumrularından salep hazırlanır.

D. osmanica (Kl.) Soo-Çem salebi, Öz salebi.

D. romana (Seb.) Soo-Çam kökü, Elçik (Armutlu-Bursa).

D. umbrosa (Kart. et Kir.) Nevski-Salep otu. Doğu Anadolu bölgesinde yumrularından salep hazırlanır.

Himanthoglossum affine (Boiss.) Schlechter-Ayıkulağı, Keşkeş çiçeği, Patpatan, Patpatanak.

Ophrys türleri-Kazankarası, Kedigözü, Keditırnağı, Pisipisi, Tülekdokuyan (93).

O. attica (Boiss. et Orph.) Soo-Salep elde edilir.

O. fusca Link-Salep elde edilir.

O. holoserica (Burm. fil.) Greuter-Deşdiye salebi, Şaknalı salep (94).

O. oestrifera Boiss.-Salep elde edilir.

Orchis anatolica Boiss. Anadolu salep otu, Damartartık, Dildamak, Diliçıkık, Diliçıkırık, Tespih

salebi, Yayla salebi. Salep elde edilir. (93, 94).

O. coriophora L. –Çem salebi (Andırın –Kahraman Maraş) (94).

O. italica Poiret –Tavşantopuğu, Topbaş.

O. laxiflora Lam. –Salep sümbülü. Çiçek durumları çiçekçilerde kesme çiçek olarak satılır.

O. morio L. –Gelincik.

O. palustris Jacp. –Çayır salebi. Çiçekli dalları İstanbul çiçekçilerinde kesme çiçek olarak satılır.

O. pinetorum Boiss. et Kotschy –Gelincik.

O. purpurea Hudson –Salep elde edilir.

O. sancta L. –Piriç çiçeği, Pürin çiçeği.

O. simia Lam. –Püsküllü, Tavşantopuğu, Topbaş.

O. spitzelii Sauter ex X. Koch – Dağ salebi.

O. tridentata Scop. –Tavşantopuğu, Beyaz dağ salebi.

Serapias vomeracea (Burm. fil.) Briq.-Katırtırnağı, Sığırkulağı. Çiçekli dalları İstanbul çiçekçilerinde kesme çiçek olarak satılır. İzmir pazarlarında sebze olarak bulunur ve pişirilerek yenir.

SALEP OTU – Salep.

SALEP SÜMBÜLÜ—Salep.

SALKIM AĞACI – Akasya ağ.

* Basit İlaçlar ve Gıdalar Özeti, İbn El-Baytar, s. 332, The Comprehensive Book on Medicine, Ebû Bekr Muhammed bin Zekeriyyâ

er-Râzî, s. 3052.

** Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Prof. Dr. Turhan Baytop, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1997.